W szybkobieznych silnikach spalino¬ wych z rozrzadem zaworowym,, w celu otrzymania mozliwie duzego wlotowego i wylotowego przekroju poprzecznego' do na¬ pelniania cylindra mieszanka paliwowa lub powietrzem, stosowano juz w kazdym cy¬ lindrze dwa zawory wlotowe i dwa zawory wylotowe. Taki rozrzad jest wprawdzie ko¬ rzystny ze wzgledu na zmniejszenie dla¬ wienia czynnika roboczego, jednakze po¬ siada te wade, ze masy, które musza byc poruszane walem kciukowym, staja sie stosunkowo znaczne. Przy tym rosna nie tylko masy wprawianych w ruch zawo¬ rów, lecz takze wal kciukowy musi pod¬ czas kazdego skoku przyspieszac masy przynaleznych sprezyn, gdyz w znanych wykonaniach kazdy zawór jest w zwykly sposób dociskany sprezyna do swego gnia¬ zda.W tego rodzaju rozrzadach zaworo¬ wych próbowano juz obciazac dwa zawory wspólna sprezyna, dzialajaca na srodek wahacza, na którego koncach przymocowa¬ ne sa przegubowo wrzeciona zaworów, przy czym wahacz ten jest uruchomiany walem kciukowym. Dzieki temu, ze dwa zawory obciazone sa wspólna sprezyna, zmniejsza sie, zapotrzebowanie mocy przez rozrzad zaworowy .1 Wedlug wynalazku osiaga sie dalsze znaczne zmniejszenie tego zapotrzebowa-nia mocy przez obciazenie wszystkich czte¬ rech zaworów wspólna sprezyna, dzialaja¬ ca na srodek wahacza, lezacego poprzecz¬ nie wzgledem linii, laczacej dwa wrzeciona tego samego rodzaju zaworów. Przy kon¬ cach tego wahacza umieszczone sa boczne wahacze, mogace sie obracac wokolo po¬ dluznej osi wahacza, przy czym do tych wahaczy przymocowane sa przegubowo konce wrzecion zaworowych.W tak uksztaltowanym rozrzadzie za¬ worowym pracuje jedna tylko sprezyna, dzieki czemu zapewniony jest staly nieza¬ wodny docisk kazdego z zaworów do swe¬ go gniazda, Dzieki temu, ze wahacze, do których przymocowane sa przegubowo wrzeciona zaworowe, moga sie obracac wokolo podluznej osi wahacza, zapewniony jest równomierny docisk wszystkich czte¬ rech zaworów. Ponadto zastosowanie jed¬ nej tylko sprezyny, wystawionej na dziala¬ nie stosunkowo duzych naprezen, polepsza przejrzystosc rozrzadu przy jego dogla¬ dzie, jak równiez na glowicy cylindra po¬ zostaje wiecej miejsca do umieszczenia in¬ nych czesci silnika, jak np. w silnikach Diesla do wbudowania dyszy wtryskowej miedzy zaworami. Jesli dysza wtryskowa ma byc umieszczona w srodku miedzy za¬ worami, to nalezy polaczyc dwa zawory jednego cylindra i dwa zawory sasiedniego cylindra w jedna wspólna grupe, w której srodku umieszczona jest sprezyna obciaza¬ jaca, wspólpracujaca z wahaczem.Znany jest takze rozrzad dwóch zawo¬ rów wlotowych i dwóch zaworów wyloto¬ wych za pomoca konców wspólnego waha¬ cza, polozonego poprzecznie wzgledem linii, laczacej wrzeciona zaworów tego sa¬ mego rodzaju. Jednak w tym rozrzadzie zaworowym kazdy zawór obciazony jest oddzielna sprezyna.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania rozrzadu zaworowego we¬ dlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia piono¬ wy przekrój podluzny glowicy cylindra sil¬ nika spalinowego, zaopatrzonego w po¬ dwójne zespoly zaworów; fig. 2 — przekrój przez te glowice wzdluz linii A — B na fig. 1, a fig. 3 — widok z góry na glowice wedlug fig. 1.W glowicy 1 kazdego z cylindrów silni¬ ka spalinowego umieszczone sa dwa zawo¬ ry wlotowe 2 i dwa zawory wylotowe 3. W srodku pomiedzy tymi zaworami spoczywa w wydrazeniu 4 sprezyna dociskowa 5, po¬ siadajaca u góry talerzyk 6. Z talerzykiem tym, przy posrednim wlaczeniu kulki 7, wspóldziala wahacz 8, do którego konców przymocowane sa przegubowo zawory 2 i 3. W tym celu w przedstawionej na rysun¬ ku postaci wykonania wahacz 8 zaopatrzo¬ ny jest na koncach w czopy 9 (fig. 2], le¬ zace w kierunku podluznej osi wahacza, a zatem osie tych czopów sa prostopadle do linii, laczacej zawory 2 wzglednie 3. Wo¬ kolo tych czopów moga sie obracac waha¬ cze 10, przez których konce przeprowadzo¬ ne sa wrzeciona 11 zaworów 2 wzglednie 3.Na bocznym wahaczu 10 zamocowane sa plytki oporowe 12, zaopatrzone w pólku- liste panewki lozyskowe. Na panewkach tych spoczywaja dwudzielne kuliste wklad¬ ki 13, otaczajace odsadzony czop 44 wrze- ciona //.Zawory otwiera parami nie przedsta¬ wiony na rysunku wal kciukowy silnika spalinowego za pomoca popychaczy 15, które swymi pólkulistymi gniazdami 16 otaczaja kuliste zakonczenia 17 srub za¬ stawczych 18. Za, pomoca srub zacisko¬ wych 20 sruby nastawcze 18 zamocowane sa w rozcietym koncu dwuramiennej dzwi¬ gni 19. Dzwignia ta moze sie obracac wo¬ kolo czopa 22, umieszczonego w lozysku podstawy 21, i posiada na drugim koncu krazek 23. Krazek ten przylega do zwe¬ zonego konca 24 jednoramiennej dzwigni 25, umieszczonej obracalnie wokolo czopa 27 w lozysku podstawy 26.Nad zaworami 2 wzglednie 3 w dzwig¬ niach 19 i 25 przewidziane sa sruby na- — 2 —stawcze 28, dochodzace do czolowych po¬ wierzchni wrzecion zaworowych //. Zatem w stanie spoczynku wszystkie cztery za¬ wory 2 i 3 dociskane sa do swych gniazd wspólna sprezyna dociskowa 5.Jesli wal kciukowy podniesie np. drazek popychacza 15 zaworów wlotowych 2, to zostaja one uniesione ze swych gniazd za posrednictwem obu dzwigni 19 i 25. W ruchu tym bierze udzial wahacz 8, przyj¬ mujac krancowe polozenie, przedstawione na fig. 1 linilmi kreskowano-kropkowany- mi, przy czym wahacz 8 obraca sie wów¬ czas wokolo obu kulistych wkladek 13 wrzecion 11 zaworów wylotowych 3. Spre¬ zyna 5 zostaje przy tym w pewnym stopniu scisnieta, tak iz po zakonczeniu ruchu otwarcia walu kciukowego zawory wloto¬ we 2 zostaja znów docisniete do swych gniazd.Podczas ruchu otwarcia zaworów 2 górny koniec sprezyny 5 przebiega tylko polowe drogi tych zaworów, a wiec i szyb¬ kosc tego konca sprezyny wynosi tylko po¬ lowe szybkosci zaworów 2, tak iz sila, potrzebna do przyspieszenia masy sprezy¬ ny 5, wynosi tylko czwarta czesc sily, któ¬ ra bylaby potrzebna, gdyby wrzeciono 11 kazdego zaworu 2 bylo bezposrednio oto¬ czone sprezyna.Jesli wskutek niedokladnosci wykona¬ nia rozrzadu wrzeciono 11 jednego z zawo¬ rów 2 lub 3 bedzie nieco dluzsze lub krót¬ sze niz pozostale wrzeciona, to podczas zamykania zaworów wahacze 10 ustawia sie nieco ukosnie wzgledem poziomej plaszczyzny, dzieki czemu niedokladnosc wykonania zaworu zostaje wyrównana, tak iz zapewniony jest dobry docisk wszyst¬ kich zaworów do ich gniazd* Wlasciwe nastawianie wahacza 8 jest jeszcze szczególnie ulatwione dzieki temu, ze wspóldziala on ze sprezyna 5 przez kul¬ ke 7, stanowiaca w tym przypadku pewien rodzaju przegubu kulowego. PL