, Tasmy, stosowane w szerokim zakresie w lecznictwie i technice, nie wychodza z krosna w tej postaci, w jakiej znajduja sie w handlu. Tasmy te stanowia przewaznie wycinki ze znacznie szerszych i dluzszych pasm tkaniny. Przy wyrobie takich tasm nalezy przewijac i odpowiednio przecinac szerokie pasma tkaninowe. Takie przewija¬ nie zwoju tkaniny, otrzymanego z krosna, zabiera bardzo duzo czasu. Prócz tego pod¬ czas przewijania istnieje niebezpieczen¬ stwo zabrudzenia materialu, a ponadto przy przewijaniu i rozcinaniu pasm tkanin powstaje wiele odpadków nie nadajacych sie niemal zupelnie do zuzytkowania.Krosno tasmowe wedlug wynalazku ni¬ niejszego roa na celu uproszczenie i pota¬ nienie wyrobu tasm. Nowosc polega na tym, ze w krosnie tasmowym ponizej wal¬ ka naprezajacego' umieszczone jest urza¬ dzenie nawojowe do tkaniny, zlozone z dwóch przecietych trzpieni, lezacych na jednej osi i poruszajacych sie przeciwko sobie, oraz urzadzenie tnace, które rozcina pasmo tkaniny po nawinieciu okreslonej jej dlugosci. Przez cofniecie trzpieni uwol¬ niony zostaje utworzony na nich nawój, przy czym trzpienie przy cofaniu chwytaja znowu pasmo tkaniny i nawijaja je. Rzecza jest najlepsza, jezeli urzadzenie tnace znajduje sie pod trzpieniami nawojowymi i oddziela nawój od pasma tkaniny dopiero wtedy, gdy juz zostal on zsuniety z trzpie¬ ni nawojowych i wpadl do leju, znajduja-cego sie pod: urzadzeniem tnacym. Powy¬ zej i ponizej trzpieni nawojowych znajduja sie dwie pary szczek, pomiedzy którymi pasmo tkaniny jest utrzymywane w stanie naprezonym, gdy przeciete trzpienie nawo¬ jowe sa poruszane ku sobie, a tkanina ma wejsc do ich przeciec. Trzpienie nawojowe i ursadzSme/taap0"sa sterowane za pomo¬ ca' tarczy odmierzajacej, napedzanej wal¬ kiem naprezajacym. Konstrukcyjne rozwia¬ zanie poszczególnych czesci urzadzenia mo¬ ze byc najrozmaitsze.Na rysunku przedstawiono urzadzenie tnace i nawojowe tytulem przykladu, przy czym fig. 1 przedstawia widok z boku, fig. 2 — widok z przodu, fig. 3 — widok z góry czesci urzadzenia, fig. 4 — widok z góry calego urzadzenia, a fig. 5 i 6 przedstawia¬ ja szczególy.Na rysunku z krosna wlasciwego uwi¬ doczniono tylko walek naprezajacy 1, po¬ niewaz inne czesci krosna nie maja zna¬ czenia dla zrozumienia wynalazku niniej¬ szego. Tkanina 2, zbiegajaca z walka na¬ prezajacego, nawija sie na dwóch trzpie¬ niach nawojowych 3, znajdujacych sie na wprost siebie, lezacych na jednej osi i przecietych w celu umozliwienia pochwy¬ cenia tkaniny. Obydwa trzpienie nawojowe 3 moga byc przesuwane w kierunku osio¬ wym tak, iz moga byc wyciagniete z utwo¬ rzonego na nich nawoju tkaniny. Nawój tkaniny po wyciagnieciu trzpieni spada do leju, utworzonego ze scianki sprezystej 4 i grabek 5, przy czym scianka sprezysta 6, znajdujaca sie w przyblizeniu na wysoko¬ sci trzpieni nawojowych 3, zapobiega wy¬ sunieciu sie w bok spadajacego zwoju 7.Przed opadnieciem zwoju 7 tkanina tuz nad zwojem zostaje pochwycona za po¬ moca szczypców! 8 i przytrzymana przez pewien czas. Czesc tkaniny, dostarczana wciaz z walka 1 podczas przytrzymywania, zostaje wyciagnieta w bok za pomoca walka wahadlowego 11, osadzonego w ramieniu 10, osadzonym wahliwie na czopach 9. Po¬ niewaz tkanina podczas wyciagania trzpie¬ ni nawojowych ze zwoju 7 jest przytrzy¬ mywana szczypcami 8, przeto nawój 7 spadajac musi sie nieco odwinac. Odwinie¬ ta czesc nawoju 7 znajduje sie przed szczelina skrzynki 12, umieszczonej w szkielecie maszyny równolegle do trzpieni nawojowych 3, przy czym w szczelinie tej porusza sie w kierunku podluznym nóz 13, wystajacy ze skrzynki. Nóz ten podczas swego ruchu rozcina tkanine. W celu pra¬ widlowego rozciecia tkaniny podczas ruchu noza zostaje ona docisnieta do scianki skrzynki 12 za pomoca szczek 14 w ksztal¬ cie litery U. Po odcieciu nawoju 7 od pas¬ ma 2 tktininy grabki 5 zostaja przechylone dookola swego punktu zawieszenia 15 takf iz nawój tkaniny spada z leju, utworzone¬ go przez scianke 4 i grabki 5, do zbiornika.Podczas rozcinania tkaniny trzpienie na¬ wojowe 3 posuwaja sie znowu ku sobie, a poniewaz ich osie znajduja sie dokladnie na linii, wyznaczonej przez powierzchnie robocza szczypców 8 i przód skrzynki 12, trzpienie nawojowe chwytaja tkanine napie¬ ta pomiedzy szczypcami 8 i szczeka 14. Z chwila odsuniecia szczeki 14 od skrzynki 12 otwieraja sie równiez szczypce 8, a wrzecio¬ na nawojowe 3 zaczynaja obracac sie po¬ nownie. Nastepnie opisany wyzej: proces po¬ wtarza sie od poczatku. Odcinanie zwoju 7 odbywa sie w tym czasie, gdy zostala juz odwinieta okreslona dlugosc tkaniny. Do mierzenia tej dlugosci sluzy tarcza od¬ mierzajaca 16, napedzana za pomoca prze¬ kladni slimakowej 17 walem 18 walka na¬ prezajacego 1.Trzpienie nawojowe 3, osadzone prze¬ suwnie w sciankach 19, nawet wtedy, gdy stykaja sie prawie koncami, wystaja sto¬ sunkowo daleko poza scianke 19. Czesc tych wystajacych konców 3* jest zaopatrzo¬ na w uzebienie. Z uzebiona czescia trzpieni nawojowych 3 zazebiaja sie kola zebate 20 osadzone na wale 21. Na wale 21 osadzone jest luzno kolo linowe 22, dociskane za — 2 —pomoca sprezyny 23 do jednego z kól ze¬ batych 20. Ta strona kola linowego 22, któ¬ ra przylega do kola zebatego 20, jest obita skóra 24 tak, iz podczas obrotu pociaga za soba dzieki tarciu kolo zebate 20 i tym sa¬ mym wal 21. Naped kola linowego 22 usku¬ tecznia sie za pomoca walu 18 walka na¬ prezajacego 1, jednak w ten sposób, ze wal 21 obraca sie szybciej niz wal 18.Dzieki temu czesc tkaniny, wyciagnieta za pomoca walka wahadlowego 11 po zamknie¬ ciu szczypców 8, jest zwijana z chwila rozpoczecia obracania sie trzpieni nawojo¬ wych 3. Gdy w miare wzrastania srednicy nawoju tkaniny jego szybkosc obwodowa staje sie wieksza od szybkosci obwodowej walka /, to poniewaz walek naprezajacy 1 nie dostarcza tyle tkaniny, ile moga zwi¬ nac trzpienie nawojowe, nastepuje poslizg pomiedzy kolem linowym 22 i kolem zeba¬ tym 20. Przesuwanie osiowe trzpieni na¬ wojowych 3 uskutecznia sie za pomoca dwóch dzwigni katowych 25, których jedno ramie jest zaopatrzone w krazek, wchodza¬ cy do odfpowiedniegoi rowka pierscieniowe¬ go trzpienia nawojowego 3. Obydwa pozo¬ stale ramiona dzwigni katowych sa zwróco¬ ne ku sobie, a na koncach sa rozwidlone.Konce rozwidlone dzwigni katowych 25, osadzonych obrotowo na przegubach 26, obejmuja wspólnie krazek 27. Krazek ten jest osadzony na jednym koncu dzwigni katowej, osadzonej luzno na wale 28, któ¬ rej drugi koniec opiera sie krazkiem 30 na obwodzie tarczy kciukowej 31, która jest osadzona sztywno na wale 32. Przy kaz¬ dym obrocie tarczy kciukowej 31 dzwignie katowe 25 zostaja przechylone jeden raz w ten sposób, ze trzpienie nawojowe 3 roz¬ chodza sie, a po krótkim okresie czasu zo¬ staja znowu zblizone do siebie. Podczas rozsuniecia trzpieni nawojowych 3 naste¬ puje, jak juz wzmiankowano, zwolnienie nawoju tkaniny, utworzonego na tych trzpieniach, przy czym nawój ten nie moze byc rozciagniety,: poniewaz znaj duje sie pomiedzy sciankami 19. Aby podczas ruchu wstecznego trzpieni nawojowych 3 zajely one zawsze takie polozenie, w którym mo¬ ga niezawodnie pochwycic tkanine 2, na¬ pieta po spadnieciu zwoju pomiedzy scian¬ kami 19, rowki pierscieniowe,, znajdujace sie na obwodzie trzpieni nawojowych 3, nie sa równolegle, lecz maja ksztalt dwóch zwróconych ku sobie klinów, tak iz kazdy rowek rozszerza sie lejkowato i zweza sie znowu. Podczas przesuwania trzpieni nar wojowych 3 za pomoca dzwigni katowych 25 krazek 25a, powstrzymywany dzwignia¬ mi katowymi, ustawia sie wskutek dziala¬ nia klinowego zawsze w najszerszym miej¬ scu rowka pierscieniowego sprowadzajac w ten sposób trzpienie nawojowe w zadane polozenie. Przerywanie napedu trzpieni nawojowych 3 na pewien okres czasu usku¬ tecznia sie w ten sposób, ze wal 21 wraz z osadzonymi na nim kolami zebatymi 20 zo¬ staje w danym czasie odciagniety od trzpie¬ ni nawojowych 3 na tyle, ze kola zebate 20 zostaja odlaczone od uzebionej czesci 3' trzpieni nawojowych 3. W tym, celu wal 21 jest osadzony w sankach 33 prowadzo¬ nych po sciankach 19. Sanki 33 sa polaczo¬ ne cieglem 34 z ramieniem dzwigni kato¬ wej 35, osadzonej na wale 28, której dru¬ gie ramie opiera sie za posrednictwem krazka na obwodzie tarczy kciukowej 36, osadzonej na tym samym wale 32, co i tarcza kciukowa 31.Wal kciukowy 32 posiada inne tarcze kciukowe do uruchomiania pozostalych czesci urzadzenia. Dwie tarcze kciukowe 37 sluza do sterowania szczeki 14, dociska¬ jacej tkanine 2 do skrzynki 12. Szczeka 14 jest osadzona na dwóch dzwigniach 38 osadzonych obrotowo na czopach 39. Wol¬ ne konce dzwigni 38 sa polaczone pretem 40 z dzwignia katowa 41, której drugie ra¬ mie opiera sie na tarczy kciukowej 37. Tar¬ cza kciukowa 42 sluzy do uruchomiania noza 13. Nóz ten jest osadzony w sankach, posuwajacych sie w skrzynce 12 i polaczo- — 3 —mych na koncu przednim i tylaym z linka 43. Linka 43 jest owinieta na krazku 44 zaopatrzonym w kolo zebate 45, z którym zazebia sie wycinek zebaty 46 opierajacy sie ramieniem 46a o tarcze kciukowa 42.Tarcza kciukowa 47 uruefconaia za pomo¬ ca preta 48 ruchoma szczeke szczypców 8, natomiast tarcza kciukowa 49 steruje za pomoca preta 50 grabki 5.Wal kciukowy 32 obraca sie nie stale, lecz jest tylko co pewien czas sprzegany z kolem linowym 51 (fig. 2), które jest nape¬ dzane za pomoca nieprzedstawionego na rysunku walu napedzajacego za posred¬ nictwem przekladni redukcyjnej i pasa 52.Do polaczenia walu kciukowego 32 z kolem napedowym 51 sluzy sprzeglo klowe, któ¬ rego jedna polówka 52a jest osadzona sztywno na wale 32, natomiast druga po¬ lówka 526 jest sztywno polaczona z kolem liniowym 51, osadzonym luzno nai wale kciu¬ kowym 32.Wlaczanie i wylaczanie napedu walu kciukowego 32 odbywa sie za pomoca tarczy pomiarowej 16. W tym celu tarcza pomia¬ rowa 16 jest zaopatrzona na obwodzie w wyciecie 53, przy czym na obwodzie tej tar¬ czy opiera sie koniec dzwigni dwuramien- niej 54, umocowanej waliliwie na koncu dzwigni wahliwej 56, osadzonej obrotowo w miejscu 55. Od dzwigni 56 oraz równo¬ leglej do niej dzwigni 56a, osadzonej na tym samym wale, odchodza prety 57 które lacza sie z pierscieniem 58, zachodzacym za pomoca wystepu do rowka pierscieniowegoi w piascie kola linowego 51. Zazwyczaj kblo linowe 51 jest odciagniete od polówki 52a sprzegla za pomoca sprezyny 59. Z chwila gdy podczas obrotu tarczy pomiarowej 16 koniec dzwigni 54, slizgajacy sie po obwo¬ dzie tarczy 16, wpadnie do wyciecia 53, wówczas przy dalszym obrocie tarczy po¬ miarowej brzeg wyciecia 53 dociska dzwi¬ gnie 54 do wystepu 60, osadzonego na wale kciukowym 32, ptzez co wlaczone zostaje sprzeglo klowe. Wystep 60, znajdujacy sie na wale kciukowym 32, zaJaacza pod¬ czas obrotu tego walu o koniec dzwigni 54 i podnosi wskutek tego drugi jej koniec z wyciecia 53 tarczy pomiarowej 16. Pod dzialaniem sprezyny 59 dzwignia 56 wra¬ ca wraz z zaleznymi od niej czesciami w po¬ lozenie wyjsciowe, przez co sprzezenie wa¬ lu mimosrodowego 32 z napedem zostaje zniesione ponownie.Konstrukcyjne wykonanie pomyslu we¬ dlug wynalazku moze byc oczywiscie prze¬ prowadzone odmiennymi sposobami, np. za¬ miast noza, biegnacego w poprzek tkaniny, mozna zastosowac urzadzenie tnace, wspól¬ dzialajace z nozem stalym, poruszajace sie podbz&ti krajania prostopadle do tkaniny i wykonywajace najlepiej ruch nozyciowy.Urzadzenie nawojowe i tnace moze byc za¬ stosowane zarówtnoi w krosnach do tasm po- jedynezych, jak i do wielokrotnych, przy czym w ostatnio wymienionym przypadku do kazdego pasma tkaniny przydzielone sa oddzielne trzpienie nawojowe, natomiast pozostale czesci mechanizmu moga byc ze soba sprzezone. PL