Obecnie otrzymuje sie paliwa do moto¬ rów glównie przez rozszczepianie wyzej wrzacych frakcji olejów weglowodorowych.Takze i benzol otrzymuje sie przy kokso¬ waniu (wytlewaniu) wegli kamiennych lub brunatnych. Wskutek uzywania niejednoli¬ tych surowców i stosowania róznych wa¬ runków przeróbki powstaja zazwyczaj przy przemyslowej syntezie benzyn mieszaniny o skladzie niejednolitym.Benzyny i benzole otrzymane tymi spo¬ sobami wykazuja w stanie surowym swe wlasciwosci ujemne. Z powodu obecnosci latwo polimeryzujacych sie weglowodorów nienasyconych paliwa te wykazuja sklon¬ nosc do tworzenia zywic, a poza tym po¬ siadaja przykry zapach, co czesciowo' przy¬ pisac nalezy obecnosci merkaptanów i in¬ nych organicznych zwiazków siarkowych.Wreszcie sa one zabarwione zazwyczaj na kolor zóltozielony lub brunatny.Ujemne te wlasciwosci surowego pali¬ wa do silników powoduja najczesciej po¬ trzebe rafinacji paliwa. Prosta destylacja *) Wlascicielka patentu oswiadczyla, n. M-Hóchst, Niemcy, wynalazca jest Dr Ernest Weingartner we Frankfurcienie wystarcza zazwyczaj do tego celu, tak ze trzeba stosowac czesta chemiczne sposo¬ by rafinacji za pomoca silnych kwasów lub srodków adfcorpcyjnych i innych chemi¬ kaliów* Przy tym najczesciej jedna che¬ miczna obróbka nie wystarcza do otrzymy¬ wania produktu o zadowalajacych wlasci¬ wosciach, lecz trzeba stosowac kolejno szereg sposobów rafinacyjnych.Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu rafinacji surowych paliw do silników przez destylacje i polega na tym, ze przed desty¬ lacja lub podczas niej poddaje sie te pali¬ wa dzialaniu malej ilosci bezwodnego chlorku zelazowego w roztworze alkoholo¬ wym. Traktowanie to mozna uskuteczniac W temperaturze zwyklej; przez ogrzewanie mozna1 jednak znacznie przyspieszyc i do¬ prowadzic obróbke do konca.Zwlaszcza celowe jest dodawanie alko¬ holowego roztworu chlorku zelazowego do benzolu lub benzyny surowej bezposrednio w kotle destylacyjnym, po czym mozna przeprowadzic destylacje w sposób zwy¬ kly, np. w celu rozdzielenia destylatu na frakcje. Destylat wykazuje wtedy daleko lepsze wlasciwosci, anizeli otrzymany bez dzialania alkoholowego roztworu chlorku zelazowego. Zawartosc cial tworzacychj zy¬ wice, okreslana liczba bromowa (Frank.Produkty kondensacji, wytwarzajace sie pod dzialaniem chlorku zelazowego, sa przewaznie bardzo trudno lotne lub wcale nielotne, tak ze zatrzymuja sie one w pozo¬ stalosci w kotle destylacyjnym. Ilosc tych pozostalosci jest oczywiscie zalezna od ilosci zanieczyszczen w paliwie surowym; przy rafinacji zwyklych benzyn surowych lub krakowych wynosi ona tylko pare pro¬ centów wagowych, tak ze straty przy ra¬ finacji sposobem wedlug wynalazku sa sto¬ sunkowo znacznie mniejsze, niz przy rafi¬ nacji innymi sposobami chemicznymi. Usu¬ niecie pozostalosci z kotla destylacyjnego jest bardzo proste, poniewaz wytwarzajace sie produkty polimeryzacji wzglednie kon¬ densacji sa rozpuszczalne w pozostalych wysoko wrzacych skladnikach benzyny lub benzolu, tak ze mozna je wypuscic z kotla destylacyjnego razem z tymi olejami ciez¬ kimi.Poniewaz surowe benzyny i benzole za¬ wieraja weglowodory rozkladajace sie w temperaturach wyzszych, przeto zaleca sie prowadzenie destylacji z uzyciem pary wodnej, ale juz po ukonczeniu rafinacyj- nego dzialania alkoholowego roztworu chlorku zelazowego, co ma miejsce juz po krótkim, np. jednogodzinnym, ogrzewaniu Bdo temperatury wynoszacej najwyzej Chemische Industrie, Tom 24, str. 262 — f^lO^C. 266, rok 1901) i,próba na zywice przez utle-¦ Pozostalosc w kotle destylacyjnym po nianie (Hoffert & Claxton, Sprawozdanie Benzole Researches Commitee National Benzole Association, 1926, str. 99 — 108), jest znacznie mniejsza, niz bez uzycia tego dodatku, tak ze destylat otrzymany sposo¬ bem wedlug wynalazku wykazuje wieksza trwalosc przy przechowywaniu. W prze¬ ciwienstwie do destylatu nierafinowanego jest on, praktycznie biorac, zupelnie od¬ barwiony. Zapach destylatu otrzymanego wedlug wynalazku jest polepszony, tak ze zarówno skladniki, dajace won slodkawa, jak i skladniki, dajace won ostra, sa prze¬ waznie usuniete. \ ukonczeniu destylacji zawiera równiez produkty przemiany chlorku zelazowego w postaci tlenków, chlorków zasadowych i tym podobnych produktów, które znajduja sie w postaci drobno rozdzielonej w zawie¬ sinie w oleju pozostalym lub przy zastoso¬ waniu! destylacji z para wodna moga znaj¬ dowac sie w wodzie czesciowo w roztwo¬ rze, al czesciowo w zawiesinie. Te produkty przemiany mozna latwo wydzielic z pozo¬ stalych olejów przez wyszlamowanie.Ilosc chlorku zelazowego, która dodac nalezy do alkoholowego roztworu, jest za¬ lezna od ilosci zanieczyszczen zawartych — 2 —w surowym paliwie do silników. Przy uzy¬ ciu surowego benzolu okazalo sie, ze w przewaznej liczbie przypadków wystarczy dodac 0,2 — 0,6%, podczas gdy np. przy uzyciu surowych benzyn nalezy dodawac zazwyczaj wiecej.Przyklad L 10 000 1 benzolu, otrzymy¬ wanego przy fabrykacji benzolu z gazu, wytwarzajacego sie przy siuchej destylacji wegli kamiennych, miesza sie z roztworem 20 kg bezwodnego chlorku zelazowego w 20 kg alkoholu i ogrzewa sie w ciagu godzi¬ ny do temperatury okolo 70°C. Potem od¬ pedza sie alkohol i czesc benzolu przez po¬ srednie ogrzewanie (bez pary wodnej), przy czym temperatura destylacji wzrasta do okolo 85°C. Nastepnie prowadzi sie destylacje dalej z uzyciem pary wodnej, az do podniesienia sie temperatury do 94°C. W oleistej pozostalosci (okolo 350 1 oleju) pozostaja wtedy naftalen i podobne weglowodory wysoko wrzace oraz produk¬ ty, wytwarzajace sie pod dzialaniem chlor¬ ku zelazowego, przy czym zwiazki zelaza znajduja sie w wodzie czesciowo w roztwo¬ rze, a czesciowo w zawiesinie.Wlasciwosci destylatu, decydujace o skutecznosci rafinacji, róznia sie od wlasci¬ wosci surowca oraz od wlasciwosci desty¬ latu otrzymywanego bez uzycia alkoholo¬ wego roztworu chlorku zelazowego, jak to widac z ponizszej tabeli: destylat otrzy- destylat otrzy- Ciezar wlasciwy Granice wrzenia Do 100°C przedestylowalo %: Liczba charakterystyczna przebiegu wrzenia wedlug Lunge'go: Liczba bromowa g/100 cm3: Zawartosc naftalenu w1 % wagowych Zawartosc ogólna siarki w % Próba na zywice przez utlenianie mg/100 cm3 Barwa (w % barwy surowego benzolu) Zapach: Wydajnosc w % uzyty surowy benzol 0,847 74-198°C 62 104 23,2 1,46 0,55 641 100 bardzo nieprzy¬ jemny i ostry mywany w spo¬ sób zwykly 0,849 79-152°C 70 98 20,0 0 0,48 468 50 malo polepszony mywany w obecnosci FeCl, 0,847 80-150°C 67 99 13,7 0 0,38 82 praktycznie biorac 0 bardzo dobry 100 96,5 95 Doskonale wyniki rafinacyjne otrzymu¬ je sie wedlug niniejszego wynalazku rów¬ niez przy stosowaniu temperatur reakcji, lezacych powyzej 100°, wzglednie przy stosowaniu temperatur, lezacych powyzej poczatkowej temperatury wrzenia rafino¬ wanego paliwa do silników. W ogóle oka¬ zalo sie, ze przy stosowaniu wyzszych tem¬ peratur uzyskuje sie zwlaszcza znaczne obnizenie sie liczby bromowej oraz liczby przy próbie na zywice przez utlenianie.Przy stosowaniu temperatur wyzszych, le¬ zacych powyzej poczatkowej temperatury wrzenia rafinowanego paliwa, nalezy liczyc sie ze znacznymi stratami z powodu ulat¬ niania sie. — 3 —W takim razie jest rzecza korzystna traktowanie chlorkiem zelazowym przepro¬ wadzac pod cisnieniem.Nastepujace dane liczbowe wyjasniaja blizej skutki takiego postepowania.Na przyklad pray obróbce benzolu (o poczatkowej temperaturze wrzenia 40°C) dzialaniem 0,2% wagowych bezwodnego chlorku zelazowego w postaci 50$ -owego roztworu w alkoholu etylowym przy ogrze¬ waniu pod cisnieniem atmosferycznym u- zyskuje sie zmniejszenie pierwotnej licz¬ by bromowej z 28 tylko do 16-tu, przy pracy zas w 100° i przy cisnieniu okolo 2 atmosfer otrzymuje sie produkt o liczbie bromowej = 9. Z benzyny surowej, o po¬ czatkowej temperaturze 80°C i o liczbie zywiczenia 56, dzialaniem 0,6% wagowych chlorku zelazowego w postaci 50% -owego roztworu alkoholowego przy pracy pod cisnieniem atmosferycznym otrzymuje sie produkt p liczbie zywiczenia = 23, pod¬ czas gdy przy pracy w temperaturze 150°C i przy 5 atmosferach cisnienia otrzymuje sie produkt o liczbie zywiczenia = 8.Jest rzecza znana, ze juz przez samo ogrzewanie paliwa do silników pod cisnie¬ niem mozna uzyskac polepszenie jego trwa¬ losci przy magazynowaniu, jednak w po¬ wyzej wymienionych przypadkach ogrze¬ wanie to bylo przeprowadzane w tempera¬ turach powyzej 200°C pod cisnieniem 30 atmosfer i wiekszym.Równie dobre skutki rafinacji mozna osiagnac dzialajac bezwodnym nieroz- puszczonym chlorkiem zelazowym na su¬ rowe paliwo do silników, które juz zawiera alkohol wzglednie do którego dodaje sie dopiero nastepnie alkoholu. Wystarczy, gdy alkohol jest zawarty w paliwie do sil¬ ników w ilosci malej, np* w ilosci 5% luh jeszcze mniejsze]. Alkohol moze byc doda¬ ny do paliwa przed dodaniem chlorku ze¬ lazowego lub po nim.Przyklad IL 10000 1 benzolu, otrzy¬ mywanego z gazów, wytwarzajacych sie przy destylacji wegla kamiennego, miesza sie z 20 kg mielonego bezwodnego chlorku zelazowego i dodaje nastepnie 20 kg alko¬ holu etylowego (denaturowanego benzo¬ lem), Dzialanie rozpoczyna sie natych¬ miast (tworzy sie roztwór czerwonobru- natny) i zostaje doprowadzone do konca przez ogrzewanie do temperatury 80°G Nastepnie paliwo destyluje sie, przy czym pracuje sie zrazu przy pomocy ogrzewania posredniego, az do chwili, gdy temperatura destylacji podniesie sie do 85°C. Pozostale wtedy jeszcze w kotle destylacyjnym we¬ glowodory destyluje sie nastepnie z para wodna az do temperatury 94°C- Pozosta¬ losc sklada sie z dwóch warstw. Warstwa oleista (okolo 300 1) zawiera miedzy inny¬ mi skladnikami równiez ciezkie benzole, naftalen i zywice, podczas gdy zwiazki ze¬ laza sa czesciowo rozpuszczone w warstwie wodnej, czesciowo zas zawieszone. Desty¬ lat wykazuje spadek liczby bromowe) (Frank, Chemische Industrie, tom 24, str. 262.65, rok 1901) z 18-tu na 4. Próba pro¬ duktu rafinowanego na tworzenie sie zy¬ wic (Hoffert & Claxton, sprawozdanie Benzole Researches Gommitee, National Benzole Association, 1926, str. 99 — 108) wykazuje liczbe = 6, benzolu zas surowe¬ go — 24. Podczas gdy barwa benzolu prze¬ rabianego byla lekko zólta, destylat Jest bezbarwny; równiez i jego zapach fest znacznie lepszy. PL