"W ostatnich czasach panuje dazenie do nagrzewania wody uzytkowej, zawartej w zbiornikach, umieszczonych w wagonach kolejowych, przeznaczonej dla podróz¬ nych do mycia. To ogrzewanie wody ma na celu nie tylko wygode podróznych, lecz równiez zabezpieczenie zbiorników od roz¬ sadzenia podczas mrozów. Do ogrzewania wody w takich zbiornikach uzywano daw¬ niej przeprowadzonej przez zbiornik we- zownicy, przez która przepuszczano pare.Przeplyw pary przezj te wezownice regulo¬ wano zaworem, uruchomianym recznie lub tez rozrzadzanym termostatycznie w zalez¬ nosci od temperatury skroplin.Jesli wymieniona wezownica przylaczo¬ na zostanie bocznikowo do glównego prze¬ wodu ogrzewniczego, umieszczonego na do- ie wagonu, to w zbiorniku wody, umieszczo¬ nym wysoko, tworzy sie przestrzen, wypel¬ niona powietrzem, wywierajaca szkodliwy wplyw na dzialanie grzejne. Jezeli cisnienie pary jest bardzo male^ co zdarza sie bar¬ dzo czesto przy instalacjach ogrzewniczych w wagonach kolejowych, to powietrze nie moze byc nigdy usuniete z wymienionej przestrzeni.Jezeli wezownica grzejna jest przyla¬ czona do uchodzacego na zewnatrz przewo¬ du parowejl instalacji grzejnej, to urzadze¬ nie do nagrzewania wody uzytkowej w zbiornikach czesto zawodzi, gdyz wymienio-ny przewód niefaz zamarza, lub tez urza¬ dzenie io pozostaje bez uzytku z powodu * ui^ei^chomiania go przez obsluge wagonu, ?w^celu zapobiezenia wyplywowi pary z przewodu, uchodzacego na zewnatrz.Wynalazek dotyczy urzadzenia do na¬ grzewania wody uzytkowej w zbiornikach wagonów kolejowych, nie posiadajacego wyzej wymienionych wad.Wedlug wynalazku urzadzenie grzejne posiada przewód parowy, konczacy sie po¬ nad najwyzszym poziomem wody w zbior¬ niku. Przewód ten jest odgaleziony od pa¬ rowej instalacji grzejnej wagonu, a powie¬ trze wypierane jest z niego przy nagrzewa¬ niu poprzez przelew, prowadzacy ze zbior¬ nika na zewnatrz. Poprzez wymieniony przewód para doplywa do przestrzeni zbiornika wolnej od wody, a ochladzajac sie skrapla sie na powierzchni wody i o- grzewa ja w ten sposób.Do przewodu parowego wlaczony jest zawór, rozrzadzany termostatycznie w za¬ leznosci od temperatury wody w zbiorniku.Zawór ten zamyka doplyw pary do zbior¬ nika, gdy woda w tym zbiorniku osiagnie pewna okreslona temperature. W ten spo¬ sób zapobiega sie wrzeniu wody.Urzadzenie grzejne mozna jednak wy¬ konac i w taki sposób, aby do zbiornika wcale nie przedostawala sie para. Termo¬ stat wykonany jest wówczas w postaci ru¬ ry, rozszerzajacej sie pod wplywem ciepla, umieszczonej w zbiorniku pionowo lub po¬ chylo i wystajacej swym otwartym koncem ponad najwyzszy poziom wody w zbiorni¬ ku. Wydluzenie rury pod wplywem ciepla zostaje przeniesione z górnego jej konca za pomoca drazka z inwaru na polozony u do¬ lu zawór. Przy takiej konstrukcji, jezeli zawór nastawiony jest prawidlowo, para nie wchodzi do przestrzeni zbiornika wol¬ nej od wody, poniewaz zawór przepuszcza tylko tyle pary, ile potrzeba do utrzymywa¬ nia w stanie cieplym tej rury oraz wody w zbiorniku. Wymieniona wyzej wydluzajaca sie rura, w której wnetrzu gromadza sie skroplmy, przelewajace sie i dopelniajace wode w zbiorniku, tworzy wówczas otwar¬ ty u góry grzejnik, nagrzewajacy wode w zbiorniku. Poniewaz para stale wchodzi do skroplin, wiec w komorze zaworowej osa¬ dza sie kamien kotlowy, osiadajacy na grzybku zaworu oraz sciankach jego oslo¬ ny, który moze unieruchomic urzadzenie grzejne.W celu zapobiezenia temu wedlug wy¬ nalazku od najnizszego punktu oslony za¬ woru wzglednie pustej przestrzeni wydlu¬ zajacej sie rury odprowadzona jest na ze¬ wnatrz rura spustowa. Dzieki temu skropli- ny stale odplywaja, a we wnetrzu rury nie ma wody. Korzystne jest przeprowadzenie wymienionej wyzej rury spustowej po¬ przez ogrzany klozet w celu zabezpieczenia jej przed zamarznieciem. Woda, odprowa¬ dzana wymieniona rura, moze byc równiez uzyta do oplukiwania muszli w klozecie. W celu unikniecia wychodzenia pary z rury spustowej, w rure te wlaczony zostal prze¬ lew syfonowy.Opisana wyzej rura spustowa stanowi równiez zabezpieczenie przed wytworze¬ niem sie w zbiorniku nadcisnienia w raizie zamarzniecia z jakiegokolwiek powodu ru¬ ry przelewowej, prowadzacej ze zbiornika na zewnatrz.Wedlug przepisów, dotyczacych wago¬ nów kolejowych, kursujacych w pociagach miedzypanstwowych, kazdy wagon zaopa¬ trzony jest w dwie rury napelniajace, umie¬ szczone po jednej z kazdej strony wagonu.Kazda z tych rur prowadzi od ostojnicy wagonu ku górze, az do najwyzszego po¬ ziomu wody w zbiorniku. Poniewaz pewna czesc tych rur znajduje sie na zewnatrz wagonu, a pod wagonem posiadaja one maly spadek, powstaje niebezpieczenstwo, ze przedostajaca sie do nich ze zbiornika woda moze zamarznac podczas nirozów.Dla zapobiezenia temu górne wyloty wymienionych rur zamkniete sa wedlug — 2 —wynalazku zaworami zwrotnymi lub klapa¬ mi. W celu wytworzenia przelewu, zabez¬ pieczonego od zamarzania, od najwyzszego poziomu wody odprowadzana jest ze zbior¬ nika ku dolowi poprzez ogrzewana ubika¬ cje klozetowa prosta rura, siegajaca tuz pod podloge wagonu. Rura ta rozszerzo¬ nym swym otworem uchodzi na zewnatrz- Para moze! byc doprowadzana do zbior¬ nika jeszcze i w inny sposób, a mianowicie poprzez dysze, tworzaca skladowa czesc przyrzadu do mieszania, umieszczonego ponad najwyzszym poziomem wody w zbiorniku. Przestrzen ssaca tego przyrzadu polaczona jest za pomoca rury z przestrze¬ nia wodna zbiornika/ Para, wyplywajaca z dyszy, zasysa zimna wode z dna zbiorni¬ ka i miesza sie z nia; ogrzana w ten sposób woda dostaje sie z powrotem do zbiornika.Ewentualny nadmiar pary wyplywa na, ze¬ wnatrz przez przelew, wskutek czego w zbiorniku nie moze powstac nadcisnienie.Azeby doprowadzac do zbiornika ciepla wode, a nie zimna, zastosowane zostalo na¬ stepujace urzadzenie.Jedna z obu rur napelniajacych zostaje uzyta równoczesnie jako przewód, dopro¬ wadzajacy pare do zbiornika. W tym celu do tej rury napelniajacej przylaczony jest smoczek, do którego dyszy parowej prowa¬ dzi przewód, odgaleziony od parowej in¬ stalacji grzejnej, do przestrzeni zas ssacej tego smoczka przylaczony jest waz do na¬ pelniania zbiornika woda. Podczas napel¬ niania zbiornika woda para, mieszajac sie w smoczku a woda, nagrzewa te wode, któ¬ ra juz nagrzana doplywa do zbiornika. Po napelnieniu zbiornika przerwany zostaje dalszy doplyw wody, para natomiast ply¬ nie dalej poprzez przewód napelniajacy do niezapelnionej woda przestrzeni zbiornika, wskutek czego woda jest utrzymywana w stanie cieplym.Powyzsze urzadzenie mozna z latwoscia wykonac jako urzadzenie dodatkowe do wagonów wszelkich typów, poniewaz prze¬ wody napelniajace wraz z nasadami napel¬ niajacymi znajduja sie przy kazdej ostoja nicy wagonu.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania wynalazku. Fig. 1, 2 i 3 przedstawiaja schematycznie rózne urza¬ dzenia grzejne wedlug wynalazku; fig. 4 przedstawia przekrój pionowy znanego smoczka, zastosowanego w urzadzeniu grzejnym wedlug fig. 2; fig. 5 przedstawia zbiornik, w którego pokrywie osadzony jest przyrzad do mieszania pary z woda z ter¬ mostatycznie rozrzadzanym wlotem pary.W urzadzeniu grzejnym wedlug fig. 1 zbiornik 1 do wody zaopatrzony jest sto¬ sownie do odnosnych przepisów miedzyna¬ rodowych w dwie rury napelniajace 2, 2', z ktcfrych wyloty 3, 3', sluzace do przyla¬ czenia weza, umieszczone sa z obu stron wagonu przy ostojnicach 4, 4'. Rury napel¬ niajace 2, 2' przeprowadzone sa W zbiorni¬ ku do najwyzszego poziomu wody w tyih zbiorniku w jego czesci 5 i wyznaczaja najwyzszy mozliwy poziom wody. Przy na¬ pelnianiu zbiornika woda ta z rur 2 lub 2', która nie jest uzywana w danej chwili do napelniania, sluzy za przelew. Przewodem 6 pobierana jest woda do klozetów oraz do mycia. Od grzejnika 7 parowej instalacji grzejnej przeprowadzona jest do prze¬ strzeni 5 zbiornika rura 8, 8' z zaworem 9, wlaczonym pomiedzy te rury.Urzadzenie powyzsze dziala w sposób nastepujacy.Przy recznym otwarciu zaworu 9 para plynie z grzejnika 7 rura 8, 8* do przestrze¬ ni 5 zbiornika, stale wolnej' od wody, skra¬ pla sie tam i nagrzewa wode. Srednica ru¬ ry, doprowadzajacej pare, jest tak dobra¬ na, ze do zbiornika doplywa tylko taka ilosc pary, która moze skroplic sie calkowi¬ cie w przestrzeni 5, wskutek czego para nie odplywa rurami 2, 2' na zewnatrz.Opisane urzadzenie moze byc zastoso¬ wane bez jakichkolwiek trudnosci w zain¬ stalowanych juz w wagonach kolejowych 3LzfclOttukacb przez dodanie przewodu 8, &'.Rtttff pjzefewowe 2, # zapobiegaja tworza- niu sie nadcisnienia w zbiornika^ wytrwa- r^rs&j^ ditó tawern polaczenie przestrzeni 5 zbiornika z otaczajiaea atmosfera. Cofnie¬ cie sie wody przewodem &, 8' dio parow*fl kistalacji gpaejnejj jest niemozliwe, ponie¬ waz puiewód; ten uchodzi- do zbiornika p&~ nm& najwyzszym poziomem wady w zbiór- mfeni Poatewaz przy tej konstrukcji paarowa te^ataejsu grzejna posiada ujscie na ze- wruatfz, wiec w radzie zamarzniecia wody w zbiorowku? patfa rraoze przedostac sie de prze¬ strzeni 5 zbiornika i roztopic lód. Urzadze¬ nie spelnia zateM role urzadzenia zabc2rpie cza&J^eegicy.Na fig, 2 przedstawione jest podobne urzadzenie grzejne, lecz w którym fedna % rur- napelniajacych, a mianowicie^ rara 2 zostaje tuzyta równiez i do doprowadza™* pary do przestrzeni 5; wskutek tego spe¬ cjalna rura do doprowadzania pary jest zbedna. EK zlaczki 3 rury napelniajacej 2 przylaczony Jest swa przestrzenia flocza- ca /3 smoczek 10, przedstawiony w prze¬ kroju pionowym na fig. 4. Do dyszy paro¬ wej 16 tego smoczka doprowadzona zosta¬ je para z przewodu instalacji grzejnej, u- mieszczonego pod wagonem, poprzez rure S r zawór wkrtowy 9, Ruta 8 odgaleziona Jest od glównego przewodna parowego 11 (fig. 2) i polaczona z jedna z komór smocz¬ ka i# poprzez zawór 9, Z tej komory od¬ prowadzona jest znów inna rura do glów¬ nego przewo niona na rysunku (fig, 4), wskutek czego wspomniana komora przylaczana jest bocz* nikowo do glównego przewodu parowego 11. Dzieki takiej konstrukcji tura 8 plynie stale para, a zawór 9 zabezpieczony jest w sposób pewny przed zamarznieciem.Zawór ten rozrzadza doplywem pary do zbiornika /. Skoro tylko po nagrzania wo¬ dy w zbiorniku zaczyna sie wyplyw pary przez rure przelewowa, zawór ten zostaje zamkniety. Opisane urzadzenie mozna za¬ stosowac do wagbnów wszelkich typów, po¬ niewaz, jak Juz wspomniano, wagowy sto* &smssfe do Jtai^dz^naiodorwyck przepisów, zaopatrzone sa zawsze w przewody nspel- niaijace % nasadami 3 pray oefcojniieaclu U- rzadfceaaie powyzsze moze byc zastosowan*: zarówno do ogrzewania Juz napelnionego zhftaraikar Jak i do nagrzewania wody pod- c2a$ napelniania.W celu utrzymania pewnej stalej tem¬ peratury wody mozna zastosowac rozrzad termostatyczny za pomoca regulatora* W tym przypadku pomiedzy przewodem 8 i dyssza 16 smoczka tO umieszcza sse dnugk zawór parowy 17 f&£. 4), na który oddzia-* lywa dwiametalowa plytka 1% ogrzewana elektrycznym mrzadzeniein grzejnym 18L Przy ©grzaniu te) plytki grzybek zawora 11 zamyka doplyw pary do dyszy 16. W obwód pradu, zasilajacego nrzadzenie grzejna 18, wlaczone Jesrt za pomoca prze* wodów 20, 21 zródlo energii elektrycznej, np, bateria, sfoizaea do oswietlania wagonu.Wymieniony obwód pradu zawiera nic przedstawiona na rysunku pare kontaktów,. rozrzadzana czujnikiem cieplnym 22 (fig. 2), uksztaltowanym np. w postaci termo¬ metru kontaktowego i umieszczonym w poblizu miejsca pobierania wody ze zbior¬ nika L Gdy woda w zbiorniku przekroczy pewna okreslona z góry temperature, w miejscu 22 nastepuje zwarcie kontaktów, co wywoluje zamkniecie obwodu pradu 20, 21, przeplywajacego przez grzejnik i& W ten sposób dwumetalowa plytka 19 zostaje ogrzana, a grzybek zawora wlotowego 17 szczeliw docisniety do swego siodelka.Doplyw pary do dyszy 16 Jest wtedy cal¬ kowicie przerwany, W przypadku, gdyby z jakiejkolwiek przyczyny zawiódl czujnik 22 i zawór 17 nie zamykalby sie we wlasciwym czasie lub w ogóle by sie nie zamykal, to para przeplywalaby do przestrzeni 5 zbiornika, a Jej nadmiar wychodzilby na zewnatrz ru¬ ra przelewowa 2' przy zlaczce!1. Dla u- — 4 —nikniecia podobnej straty na parze w dol¬ nej; czesci rury 2' jest umieszczony jeszcze drugi czujnik cieplny 23 (fig. 2), który sa¬ moczynnie w ten sam sposób, co i czujnik 22, rozrzadza pradem, przeplywajacym przez grzejnik 18, ogrzewajacy plytke dwu- metalowa 19. Jezeli zawiedzie czujnik cieplny 22, to czujnik 23 zamknie zawór 17, gdy tylko paira zacznie plynac przez rure 2* i rozgrzewac ja.Z opisanego powyzej dzialania urza¬ dzenia wynika, ze gdy temperatura wody w zbiorniku 1 lub w rurze 2 osiagnie ozna¬ czona z góry wielkosc, czujnik cieplny 22 wywoluje szybkie zamkniecie zaworu 17, jesli natomiast temperatura wody w zbior¬ niku opadnie ponizej pewnej okreslonej wielkosci, to zwarcie kontaktów czujnika cieplnego 22 zostaje przerwane, wskutek czego obwód pradu grzejnego, plynacego do plytki dwumetalowej 19, zostaje rów¬ niez przerwany. Plytka ta ochladza sie szybko, a zawór 17 zostaje w krótkim cza¬ sie calkowicie otwarty. Opisana regulacja ma duze znaczenie, poniewaz przy jej za¬ stosowaniu nie ma niebezpieczenstwa za¬ marzania rur napelniajacych. Do zbiornika 1 zostaje bowiem wpuszczona taka ilosc pary, ze rury 2, 2' sa nia przemywane i ogrzewane, nie moga wiec zamarznac, albo tez doplyw pary zostaje calkowicie za¬ mkniety, wskutek czego do rur 2, 2' w ogóle nie moze dostac sie para.Przy zastosowaniu w urzadzeniu grzej¬ nym wedlug fig. 2 regulowania doplywu pary przez dlawienie, mogloby powstac niebezpieczenstwo ciaglego powolnego do¬ stawania sie pary do rury 2\ wskutek cze¬ go podczas mrozu rura ta na pewno by za¬ marzla.Dla unikniecia tego niepozadanego zja¬ wiska nalezy zastosowac urzadzenie, wy¬ kluczajace moznosc dostawania sie pary do wolnej od wody przestrzeni 5 zbiornika.Takie wlasnie urzadzenie przedstawione zostalo na fig. 3.Para zostaje doprowadzona w tym urza¬ dzeniu odi dolu do rury 35, otwartej z góry i wydluzajacej sie, umieszczonej w zbior¬ niku stojaco lub pochylo.Da tej ruryj para zostaje doprowadzona rura 8, odgaleziona od instalacji grzejnej.Zawór 36 rozrzadza doplywem pary do rury 35, przy czym z chwila osiagniecia z góry okreslonej temperatury wody zawór 36 zamyka sie calkowicie. Wydluzajaca sie rura 35 wykonana jest z glinu i posiada u góry przykrywke 37, polaczona z draz¬ kiem 38, wykonanym z inwaru, z grzyb¬ kiem zaworu 36, umieszczonym u dolu.Przykrywka 37 posiada otwory 39, poprzez które wnetrze rury 35 polaczone jest z nie napelniona woda przestrzenia 5 zbiornika.Urzadzenie dziala jako grzejnik, umie¬ szczony w przestrzeni wodnej zbiornika i rozrzadzany termostatycznie.Przy tym urzadzeniu para nie dostaje sie zupelnie do przestrzeni 5 zbiornika, wskutek czego wykluczone sa straty, wy¬ wolane uchodzeniem pary z tej prze¬ strzeni.Poprzez skropliny, zbierajace sie w ru¬ rze 35, przetlacza sie zawsze para, prze-* plywajaca, przez zawór 36. Wywoluje to w dolnej czesci rury 35, w poblizu zaworu, wrzenie skroplin i zwiazane z nim tworze¬ nie sie kamienia kotlowego, wplywajacego niekorzystnie na prace urzadzenia.Dla zapobiezenia temu wedlug wynalaz¬ ku od najnizszego punktu oslony zaworu, polaczonej z wnetrzem rury 35, odprowa¬ dzona jest rura spustowa 40. Rura ta po¬ przez przelew syfonowy 41 wyprowadzona jest na zewnatrz lub tez w celu zuzytkowa¬ nia odplywajacych skroplin wylot jej ucho¬ dzi do muszli 44 klozetu (fig. 3).W celu zabezpieczenia urzadzenia przed zamarznieciem zastosowane zostalo naste¬ pujace urzadzenie.Aby do rur napelniajacych 2, 2' nie przedostawala sie ze zbiornika 1 para lub woda, a czesci tych rur, umieszczone pod — 5 —wagonem, me zamarzly, górne wyloty obu rur (fig. 3) zaopatrzone sa w zawory zwirotae 42, 42% Poniewaz w zbiorniku mu¬ si byc przelew, wiec zastosowany zostal specjalny przewód przelewowy 43, wyko¬ nany w postaci rury, poprowadzonej od naj¬ wyzszego poziomu wody w zbiorniku po¬ przez ogrzewana ubikacje klozetowa i ucho¬ dzacej swym rozszerzonym otworem wylo¬ towym tuz pod podloga wagonu na ze¬ wnatrz. Tego rodzaju przewód przelewowy jest zabezpieczony od zamarzania.Na fig. 5 przedstawiona zostala jeszcze jedna postac wykonania wynalazku. Do po¬ krywy 24 zbiornika 1 przymocowany jest przyrzad do mieszania 25, którego dysza 28 polozona jest ponad najwyzszym pozio¬ mem wody w zbiorniku. Para zostaje do¬ prowadzona do tego przyrzadu rura 8.Dysza 28 poprzez rure, 32 zasysa wode z dna zbiornika, która przy zmieszaniu z para zostaje ogrzana, i wyrzuca ja z powro¬ tem do zbiornika L Zawór 29 rozrzadzany jest za posrednictwem drazka 33, umie¬ szczonego w rurze 32, przenoszacego na ten zawór zmiany ksztaltu dwumetalowej plytki 34, zamocowanej z dolu przy ru¬ rze 32.Jesli woda na dnie zbiornika 1 jest zimna, to zawór 29 jest otwarty i para, wyplywajaca z rury 8, zasysa wode* mie^ sza sie z nia* po czym ogrzana woda prze¬ dostaje sie z powrotem do zbiornika 1. Im cieplejsza bedzie woda w tym zbiorniku, tym wiecej przegina sie ku górze dwunae- talowa plytka, a para coraz wiecej bedzie dlawiona w zawwze 29. Doplyw pary u- stala sie wreszcie w takiej ilosci, ze woda w zbiorniku zostaje utrzymania przy okre¬ slonej z góry temperaturze.W opisanym pwwyzei przykladzie wy¬ konania wynalazku zastosowana test regu¬ lacja, uskuteczniana przez dlawienie pary, poniewaz tylfc* pesy takiej regulacji osia¬ gniete wstaje^ prawidlowa dzialanie urza¬ dzania temimifr, PL