Znane sa sposoby wytwarzania nici kau- ze plynna mase kauczukowa wprowadza czukowych pirzez skrecanie pasków odpo- sie w postaci pasków na poruszajacy sie wiedniej szerokosci wytworzonych z roz- podklad, np. na tasme okrezna, po czym tworów kauczuku lub dyspersji kauczuko- paski zestala sie odpowiednio na tym ru- wych i podobnych substancji, najlepiej z chomym podkladzie, a nastepnie sciaga z wodnych dyspersji kauczuku. Skrecanie ta- podkladu w lepkim jeszcze stanie pod ka- kich pasków w nici przeprowadza sie zaraz tern wzgledem podkladu i jednoczesnie po ich wytworzeniu, gdy ich powierzchnia skreca na okragla nic przez skrecanie wo- jest jeszcze lepka, co powoduje zlepianie kolo ich osi podluznej, sie zwojów wytwarzanej nitki. Paski gumo- Sposób wedlug wynalazku niniejszego we wytwarza sie pirzy tym w ten sposób, wynika ze stwierdzenia faktu, ze kat, podktórym sciaga sie i skreca pasek gumowy, posiada zasadnicze znaczenie przy wytwa¬ rzaniu nici. Przez zastosowanie odpowied¬ niego kata mozna wywierac wplyw zarów¬ no na skok linii srubowej, wzdluz której zwija sie tasme w nic, jak i na wlasciwo¬ sci nici, np. na wytrzymalosc na rozerwa¬ nie, rozciagliwosc i t d., oraz na ksztalt nici.Jako katy przy skrecaniu nici miarom dajne sa glówmie dwa katy: 1. kat w kierunku dlugosci nici, to jest kat a miedzy plaszczyzna styczna do pod¬ kladu, na kltórym lezy pasek gumowy w miejscu P tworzenia sie nici, orafc kierun¬ kiem nici doprowadzanej do urzadzenia skrecajacego 4, 2. kat poprzeczny, to jest kat /? miedzy nicia doprowadzana do urzadzenia skreca¬ jacego 4 oraz, plaszczyzna przechodzaca przez miejsce P tworzenia sie nici i prz£z os podluzna paska gumowego lezacego na podkladzie, prostopadle do tego podkladu, to jest prostopadle do powierzchni obwo¬ dowej krazka 5 lub powierzchni tasmy no¬ snej 1.Okazalo sie, ze w odniesieniu do wiel¬ kosci skoku zwojów, a zarazem w^ zalezno¬ sci od tego w odniesieniu do elastycznosci i wytrzymalosci nici na rozerwanie miaro¬ dajny jest glównie kat w kierunku dlugosci, a w odniesieniu do ksztaltu geometrycznego — glównie kat poprzeczny. Mianowicie im mniejszy jest kat a, tym wiekszy jest skok zwojów tasmy, tak ze jesli kat ten jest rów¬ ny zeru lub w przyblizeniu równy zeru, mozna otrzymac nici o prawie nieskoncze¬ nie duzym skoku zwojów, a wraz z tym o najwiekszej wytrzymalosci na rozerwanie.Z drugiej strony, o ile chodzi o ksztalt nici, to przez zastosowanie odpowiednio duzego kata poprzecznego mozna otrzymac calkowicie okragle walcowe i gladkie nici.Jesli kat poprzeczny jest mniejszy od pe¬ wnego kata granicznego róznego w odnie¬ sieniu do róznych gatunków kauczuku i za¬ leznego takze od rodzaju zespolu przyrza¬ dów, to w ogólnosci otrzymuje sie nic nie¬ równomierna, przewaznie mniej lulb bar¬ dziej owalna. Jesli jednak zastosuje sie kat pqprzeczny malo rózniacy sie od zera lub równy zeru, korzystnie w polaczeniu z bar¬ dzo jnalym lufo równym zeru katem w kie¬ runku dlugosci, przy czym skrecanie prze¬ prowadza sie za pomoca znanego' urzadze¬ nia skrecajacego mogacegoi podczas skreca¬ nia wywierac na nic dzialanie stlaczajace, to otrzymuje sie nic przedstawiona w wido¬ ku z boku na fig. 3 i w przekroju poprzecz¬ nym — na fig. 4. Taka nic ma ksztalt ta¬ smy skreconej w postaci sruby. Dzieki wy¬ twarzaniu nici przez skrecanie cienkiego paska kauczukowego tasma ta posiada mniejsza szerokosc, niz pasek kauczukowy, z którego zostala ona wytworzona (fig. 4).Nici takie posiadaja te zalete, iz ksztalt sruby pozostaje na stale i zwoje nie roz¬ chodza sie. Nic taka nadaje sie zwlaszcza jako Wkladka do materialów wlókienni¬ czych. Dzieki bowiem swemu specjalnemu ksztaltowi nitka1 ta w tkaninie lufo w oprze- dzie nie moze sie wcale przesuwac lulb mo¬ ze sie przesuwac z trudnoscia, dzieki cze¬ mu nie wysuwa sie z tkaniny i nie tworzy petli wystepujacych z materialu na ze¬ wnatrz.Nie mozna ustalic scisle wielkosci ka¬ tów a i /? w poszczególnych przypadkach, poniewaz wielkosc tych katów zalezy za kazdym razem nie tylko od skladu uzytej mieszaniny, roztworu lub dyspersji kau¬ czukowej, lecz takze od pozadanego wyni¬ ku koncowego. Przy wytwarzaniu np. nici srubowej, przedstawionej na fig. 3 i 4, ka¬ ty a i fl nie powinny byc równe zeru, mu¬ sza byc jednak bardzo male. Jesli sie be¬ dzie zwieksizalo w sposób ciagly kat po¬ przeczny, to ksztalt srubowy bedzie sie co¬ raz bardziej zblizac do ksztaltu nici okra¬ glej, az wreszcie przejdzie w ten ksztalt; w ten sposób tworzy sie calkowicie okragla nic skrecana pod katem w* kierunku dlugo- — 2 —sci równym zeru luib prawic równym zeru i posiadajaca przy tym szczególnie duza wytrzymalosc na rozerwanie.Do wytwarzania nici srubowej wedlug fig. 3 i 4 nadaje sie szczególnie przyrzad skrecajacy, skladajacy sie np. z dwóch przeciwbieznie napedzanych i dociskanych do siebie krazków, które obejmuja miedzy soba nic, przy czym ten zespól krazków wykonuje takze ruch obrotowy okolo osi nici.Sposób wedlug wynalazku mozna wyko¬ nywac w zabiegu ciaglym uzywajac wiek¬ sza liczbe podkladów, np. tasm kauczuko¬ wych, przy czym skrecone tasmy kauczu¬ kowe sciaga sie z podkladów, na których zostaly one utworzone, i skreca sie bezpo¬ srednio potem, lulb tez tasmy po skreceniu doprowadza sie na podklad pomocniczy przyrzadów skrecajacych.Do wykonywania sposdbu wedlug wy- nalaizku nadaje sie przeto urzadzenie, w którym przed kazdym przyrzadem skreca¬ jacym umieszczony jest podklad pomocni¬ czy, napedzany z odpowiednia szybkoscia; podklad ten moze stanowic walek, para walków lub ruchoma tasma okrezna.W celu umozliwienia regulowania kata skrecania urzadzenie do wykonywania spo¬ sobu wedlug wynalazku moze byc uksztal¬ towane tak, by polozenie! .przyrzadów skre¬ cajacych wzgledem miejsc tworzenia sie nici moglo byc dowolnie zmieniane.Oczywiscie ten sam; cel mozna osiagnac przez przestawianie miejsc tworzenia sie nici wzgledem przyrzadów skrecajacych.Na rysunku przedstawiono schematycz¬ nie urzadzenie do wykonywania sposobu wedlug wynalazku. Fig. la, Ib i lc przed¬ stawiaja widok z boku urzadzenia przy róznych sposobach sciagania paska gumo¬ wego i przy róznych katach skrecania, fig. 2a, 2b; 2c i 2d — widok z przodu urzadze¬ nia, przedstawionego na figurach poprzed¬ nich, fig. 3 ii 4 przedstawiaja nic srubowa w widoku z boku i w przekroju poprzecznym.Pasek kauczukowy 2, wytworzony na tasmowym podkladzie 1, sciaga sie w punk¬ cie P przyrzadem skrecajacym 4 pod ka¬ tem a w kierunku dlugosci równym w przy¬ blizeniu zeru i pod katem poprzecznym /? z podkladu 1 (fig. la, Ib) wzglednie zl pod¬ kladu pomocniczego, utworzonego np. z krazka 5 (fig. lc), poi czym pasak ten skre¬ ca sie w nic 3.Krazek posredni 5 (fig. lc) moze byc napedzany z odpowiednia szybkoscia albo osadzony luzno na osi. W pierwszym przy¬ padku pasek kauczukowy sciaga sie z pod¬ kladu 1 za pomoca tego krazka, w drugim przypadku pasek sciaga przyrzad skreca¬ jacy.Naped krazka posredniego 5 lub przy¬ rzadu skrecajacego 4 uskutecznia sie przy tym za pomoca stalejj przekladni, szybkosc zas sciagania i naprezenie paska gumowego moga byc nastawiane tak, aby skladowa sciagania, dzialajaca prostopadle! do tasmy okreznej, odpowiadala dokladnie sile przy¬ legania paska gumowego do tej tasmy. W ten sposób pominawszy male wahania moz¬ na otrzymac stale miejsce oddzielania sie paska gumowego od tasmy nosnej i zapo¬ biec cofnieciu sie tego miejsca do górnego krazka tasmy okreznej.Wlaczenie takiego przyrzadu sciagaja¬ cego lub pomocniczego podkladu, np. kraz¬ ka sciagaj acego 5, na drodze paska, prze¬ chodzacego z podkladu, na którym zostal bn wytworzony, do przyrzadu skrecajacego, sprawia, ze tworzenie sie nici odlbywa sie srednim 5, dzieki czemu poczatek skreca¬ nia pozostaje zawsze w miejscu P (miejscu tworzenia sie nici). Natomiast przy bezpo¬ srednim sciaganiu paska z podkladu nie mozna zapobiec malym wahaniom punktu sciagania, bedacego tu jednoczesnie punk¬ tem P tworzenia sie nici; wahania te moga powodowac zmiany kata w kierunku dlu¬ gosci a zatem i skoku zwojów, a przez to —* zmiany mechanicznych wlasciwosci nici.Taki podklad pomocniczy posiada jed¬ nak te zalete, ze skrecana tasma jest do¬ stepna na drodze do przyrzadu skrecaja¬ cego i za pomoca odpowiedniej obróbki mozna latwo wplywac na jej wlasciwosci, np. wlasciwosci fizyczne.Fig. la i 2a wyjasniaja przebieg sciaga¬ nia paska gumowego z czesci podkladu 1, znajdujacego sie na obwodzie krazka, prze¬ suwajacego podklad; sciaganie odbywa sie w kierunku stycznym do obwodu krazka, a wiec pod katem a w kierunku dlugosci ró¬ wnym zeru; fig. Ib i 2b — sciaganie na cze¬ sci podkladu 1, przesuwajacego sie w linii prostej, pod malym katem a w przyblize¬ niu równym zeru, lecz przedstawionym na rysunku wiekszym od jego wielkosci rze¬ czywistej; fig. lc, 2c i 2d wyjasniaja scia¬ gania paska za pomoca krazka posredniego 5, a wiec pod katem a w kierunku dlugo¬ sci równym zeru, przy czym fig. 2c przed¬ stawia sciaganie przy zastosowaniu kata popnzecznego /? = 0, fig. 2d zas — sciaga¬ nie przy zastosowaniu kata poprzecznego P wiekszego od zera.Oczywiscie poprzednie sposoby sciaga¬ nia moga byc przeprowadzane równiez i przy stosowaniu kata /! = 0. PL