Preparaty suche z gruczolów calkowi¬ tych, to znaczy preparaty zawierajace w postaci trwalej (suchej) naturalna miesza¬ nine fermentów znajdujacych sie w gru¬ czolach, uzyskuje sie z odpowiednich na¬ rzadów zwierzecych zazwyczaj przez zmie¬ szanie rozdrobnionych narzadów (lub tez z ich wodnych wyciagów) z solami wolny¬ mi od wody krystalizacyjnej albo z sub¬ stancjami chlonnymi oraz nastepne ostroz¬ ne suszenie. Znana jest równiez obróbka podsuszonych organów rozpuszczalnikami organicznymi w celu ich odtluszczenia- We wszystkich sposobach tego rodzaju odwad¬ nianie i odtluszczanie uskutecznia sie — o ile w ogóle mozliwe jest otrzymanie pre¬ paratów calkowicie odtluszczonych — w dwóch niezaleznych od siebie zabiegach* W celu otrzymywania lipazy trzustki zaleca sie miazge uzyskana przez rozdrob¬ nienie gruczolu bezposrednio odwodnic i odtluscic za pomoca duzych ilosci rozpu¬ szczalników organicznych. W tym celu przeplukuje sie miazge kolejno acetonem, acetonem i eterem, wreszcie samym eterem i suszy na powietrzu, a tak wysuszony pro¬ szek wyciaga sie gliceryna w celu otrzy¬ mania surowego roztworu lipazy.Znany jest wreszcie sposób techniczne¬ go wytwarzania preparatu zawierajacego wszystkie fermenty trzustki w postaci su-, chej, wedlug którego rozwodniona miazge gruczolów poddaje sie bezposrednio wy¬ lugowaniu. Wedlug tego sposobu (porówn. patent angielski Nr 120 928) przeprowa¬ dza sie calkowity proces wylugowania sa¬ mym tylko acetonem, przy czym na dokla¬ dnie rozdrobniony swiezy gruczol dziala sie w ciagu krótkiego czasu znaczna ilo¬ scia zwyklego acetonu, pozostalosc zas wy¬ ciska sie po odsaczeniu rozpuszczalnika, a- by móc ja nastepnie dokladnie wylugowac odwodnionym acetonem. Pó wyciagnieciu odwodnionym acetonem, która to czynnosc powtarza sie dwukrotnie, pozostawia sie pozostalosc po wylugowaniu az do wypa¬ rowania ostatnich sladów rozpuszczalnika, po czym rozdrabnia sie dokladnie produkt wysuszony na powietrzu.Podobnie jak w sposobie podanym we wzmiankowanym patencie angielskim, ce¬ lem wynalazku niniejszego jest równiez o- trzymywanie suchych preparatów z gru¬ czolów calkowitych, a zwlaszcza z trzust¬ ki zwierzecej, przez bezposrednie odwad¬ nianie i odtluszczanie wodnej miazgi gru¬ czolów za pomoca jednego tylko rozpusz¬ czalnika, zwlaszcza acetonu. W ten spo¬ sób otrzymuje sie mieszanine mozliwie nie¬ zmienionych fermentów w postaci suchego osadu. Wynalazek niniejszy polega na tym, ze miazge uzyskana przez rozdrob¬ nienie gruczolów poddaje sie w zamknie¬ tym obiegu wielokrotnemu przeplukiwaniu rozpuszczalnikiem, uwolnionym w obiegu odrebnym od wody i wyciagnietych sub¬ stancji, az do praktycznie zupelnego od¬ wodnienia i odtluszczenia. Nastepnie pro¬ dukt uwalnia sie w tym samym miejscu od resztek rozpuszczalnika i suszy. Caly ten proces przeprowadza sie w urzadzeniu wykonanym na wzór znanych aparatów do wylugowywania sposobem ciaglym, które umozliwiaja regeneracje rozpuszczalnika z mieszaniny rozpuszczalnika i substancji wyciagnietych przez destylacje, a zarazem umozliwiaja samoczynny obieg rozpusz¬ czalnika. W porównaniu ze sposobem opi¬ sanym w wymienionym patencie angiel¬ skim istnieje zasadnicza róznica w ciaglo¬ sci pracy, poniewaz w takim zamknietym aparacie do wylugowywania rozwodniona miazga otrzymana przez rozdrobnienie gruczolów daje sie odtluszczac bez uprze¬ dniego odwodnienia przez wycisniecie, a nastepnie w tym samym aparacie mozna ja wysuszyc. Pozwala to z jednej strony na unikniecie strat tych substancji, które zo¬ stalyby usuniete wraz z wycisnietym so¬ kiem, z drugiej zas strony zapewnia, prak¬ tycznie biorac, calkowita regeneracje roz¬ puszczalnika.Jest rzecza bardzo wazna w sposobie tym, aby rozpuszczalnik, który nie moze sie rozkladac podczas1 wrzenia, rozpuszczal zarówno wode, jak i tluszcz. Ten sam cel mozna uzyskac równiez za pomoca mie¬ szaniny rozpuszczalników, np. acetonu i chloroformu, jezeli ma sie do czynienia z tak zwana mieszanina azeotropowa, która daje sie destylowac nie zmieniajac swego skladu.Postepowanie wedlug sposobu niniej¬ szego opisano ponizej na przykladzie o- trzymywania suchego preparatu z trzustki.Jako produktu wyjsciowego uzywa sie gru¬ czolów swiezych lub konserwowanych przez solenie lub zamrozenie, a mianowi¬ cie doskonalym materialem wyjsciowym jest trzustka swin lub bydla; preparaty z gruczolów swin Sa, jak wiadomo, skutecz¬ niej sze. Trzustke przepuszcza sie przez maszynke do mielenia miesa, a po zmiele¬ niu jeszcze raz rozdrabnia. Nastepnie miazge zalewa sie w aparacie do wylugo¬ wywania acetonem, który po pewnym cza¬ sie uwalnia sie w aparacie do destylacji od wody i wysoko-wrzacych cial wylugowa¬ nych, skrapla i z powrotem doprowadza do aparatu do wylugowywania. Zabieg tenpowtarza sie dopóty, az próbka rozpusz¬ czalnika pobrana z aparatu do wylugowy- wania okaze sie wolna od wody i tlusz¬ czów. Gdy to nastapi, odlewa sie rozpusz¬ czalnik i otrzymana substancje uwalnia sie od resztek rozpuszczalnika przez ogrzanie i wytworzenie prózni w aparacie do wylu- gowywania lub przez przepuszczanie gora¬ cego powietrza. Wydobywajace sie pary rozpuszczalnika przepuszcza sie naj prak¬ tyczniej najpierw przez skraplacz zaopa¬ trzony w odbieralnik do par skroplonych, a nastepnie przez szereg naczyn absorpcyj¬ nych wypelnionych czesciowo woda, przy koncu zas obróbki najlepiej roztworem kwasnego siarczynu sodowego, aby zatrzy¬ mac resztki acetonu. Rozpuszczalnik na¬ gromadzony w odbieralniku spuszcza sie po ochlodzeniu w skraplaczu z przerwami do aparatu destylacyjnego i powraca do o- biegu rozpuszczalnika. Zawartosc naczyn absorpcyjnych skladajaca sie z wodnych roztworów rozpuszczalnika ewentualnie z dodatkiem dwusiarczynu sodowego wpusz¬ cza sie równiez z przerwami do aparatu destylacyjnego i rozpuszczalnik odzyskuje sie za pomoca destylacji i oczyszczania. W przypadku obecnosci dwusiarczynu sodo¬ wego destyluje sie z dodatkiem sody az do rozkladu polaczenia dwusiarczynu tego z rozpuszczalnikiem.Wedlug szczególnej postaci wykonania mozna z pozostalosci w destylatorze po od¬ parowaniu rozpuszczalnika i odciagnieciu zestalonego tluszczu uzyskac z powrotem substancje, które podczas lugowania prze¬ szly do roztworu, a znajdowaly sie w gru¬ czolach w stanie naturalnym, szczególnie zas koloidy, rozpuszczalne w wodzie, w rodzaju koloidów ochronnych; substancji tych dodaje sie w postaci cieklej lub stalej do preparatów suchych z gruczolu calko¬ witego lub do wodnych roztworów tych preparatów. Koloidy te mozna wytracac lub wysalac np. solami obojetnymi w sro¬ dowisku kwasnym, najkorzystniej odpo¬ wiadajacym punktowi izoelektrycznemu. Z korzyscia uzywa sie w tym celu soli, które w gotowym preparacie dzialaja jako akty¬ watory. Poniewaz ma sie tutaj do czynie¬ nia przede wszystkim z koloidami takimi, jak ciala bialkowe wzglednie produkty ich rozpadu, mozna przeto w przypadku tym stosowac wszelkie inne metody wytracania bialka.Na rysunku podano schematycznie przyklad wykonania urzadzenia sluzacego do przeprowadzania sposobu wedlug wy¬ nalazku niniejszego.Urzadzenie to zawiera aparat do wylu- gowywania / z mieszadlem 2 i podwójnym sitem 3, pod którym biegnie wezownica 4 przeznaczona do ogrzewania para. Miedzy sitami umieszczone jest plótno filtracyjne.Doplyw pary do wezownicy 4 reguluje sie zaworem 5. Pokrywe 7 aparatu do wylugo- wywania zaopatrzona we wlaz 6 mozna zdejmowac wraz z mieszadlem. Przez kró- ciec 8 umieszczony w górnej czesci apara¬ tu 1 mozna aparat przeplukiwac powie¬ trzem po ukonczeniu obróbki w prózni.Aparat do wylugowywania 1 jest po¬ laczony przewodami 9 i 10 z dwoma wla¬ czonymi równolegle zbiornikami 11, 12 rozpuszczalnika; przewody zasilcze zbior¬ ników tych posiadaja zawory. Obydwa zbiorniki 11 i 12 lacza sie ze zbiornikiem zapasowym 13 przewodem 10. Otwór 15 zbiornika zapasowego zamyka sie zawo¬ rem. Przewód 9 jest oddzielony zaworem 14 od przewodu 10. Z dna aparatu / roz¬ galeziaja sie dwa przewody 16, 18, z któ¬ rych przewód 16 prowadzi do zbiornika 19 i dalej jako przewód 17 do aparatu desty¬ lacyjnego 21, natomiast przewód 18 laczy sie z przewodem 17 poprzez zawór, prze¬ wód 10 i odgaleziajaca sie oden rure 20 zaopatrzona w zawór.Przewód 18 laczy sie rurka zaopatrzona w zawór 22 ze skraplaczem 23, do którego dolaczony jest odbieralnik 24. Pary nie- skroplone uchodza z odbieralnika 24 przez — 3 —naczynia absorpcyjne 25, 26, 27. Odbieral¬ nik i kazde naczynie absorpcyjne sa pola¬ czone z przewodem 17 krótkimi rurami z zaworami. Ujscie ostatniego naczynia ab¬ sorpcyjnego 27 -mozna przez zawór 28 po¬ laczyc z przewodem prózniowym.Zbiorniki 11, 12 rozpuszczalnika, zbior¬ nik zapasowy 13 i zbiornik 19 oraz aparat do wylugowywania 1 lacza sie z atmosfe¬ ra za pomoca przewodu 29 i pluczki 30.Odgalezienie przewodu 29 prowadzace do zbiornika zapasowego 13 i obydwa odgale¬ zienia wychodzace u góry i u dolu z apa¬ ratu tlo wylugowywania posiadaja zawory 29', 29" i 29'".Aparat do destylacji 21 posiada po¬ dwójny plaszcz parowy. Doplyw pary moz¬ na regulowac zaworem 32. Zawór wlaczo¬ ny w otwór wyjsciowy aparatu destylacyj¬ nego oznaczono liczba 33.Aparat destylacyjny 21 jest polaczony z wieza 34 zawierajaca material wypelnia¬ jacy 36, np. pierscienie Raschiga ulozone na pochylym ruszcie 35. W górnej czesci wiezy umieszczona jest chlodnica 37. Prze¬ wód 38, w którym miesci sie termometr 39, laczy wieze 34 ze skraplaczem 40 polaczo¬ nym przewodami zaopatrzonymi w zawo¬ ry ze zbiornikami 11, 12 rozpuszczalnika.W celu uruchomienia urzadzenia wtla¬ cza sie przede wszystkim rozpuszczalnik ze zbiornika zapasowego 13 przewodem 10 do zbiorników 11 i 12 rozpuszczalnika, do czego sluzy pompka dolaczona do otworu 15, Nastepnie napelnia sie aparat do wy¬ lugowywania powyzej sita 3 przez wlaz 6 rozdrobnionym |np. za pomoca maszynki do rozdrabiania miesa) produktem prze¬ znaczonym do wylugowania. Nastepnie zamyka sie wlaz oraz jeden z dolnych za¬ worów zbiorników 11, 12, a otwiera sie za¬ wór 14, wskutek czego rozpuszczalnik na¬ plywa przewodami 9 i 10 do aparatu do wylugowywania, az miazga zostanie cal¬ kowicie pokryta rozpuszczalnikiem. Pod¬ czas tego zawór 29"' pozostaje otwarty, a- by umozliwic wyrównanie cisnienia. Za¬ leznie od rodzaju substancji wylugowywa- nej pozostawia sie rozpuszczalnik stale mieszajac w zetknieciu z substancja dlu¬ zej lub krócej, po czym przeprowadza sie rozpuszczalnik wraz z substancjami w nim rozpuszczonymi przez przewód 16 d© zbiornika 19, a stad przez przewód 11 do aparatu destylacyjnego. Mozna równiez rozpuszczalnik wraz z substancjami w nim rozpuszczonymi odprowadzic z aparatu do wylugowywania przez przewody 18, 10 i odgalezienie 20 oraz przewód 17 do apa¬ ratu destylacyjnego 21. Usuniety rozpusz¬ czalnik zastepuje sie swiezym.W aparacie destylacyjnym 21 odpedza sie z wyciagu rozpuszczalnik. Pary prze¬ chodza przez wieze 34 do chlodnicy 37, przy czym woda skrapla sie calkowicie i splywa z powrotem do aparatu destylacyj¬ nego 21, pary zas rozpuszczalnika plyna przez przewód 38 do skraplacza 40, z któ¬ rego skropliny odplywaja do jednego ze zbiorników 11, 12 rozpuszczalnika.Po ukonczonym wylugowywaniu (i spu¬ szczeniu rozpuszczalnika wraz z substan¬ cjami w nim rozpuszczonymi z ekstrakto- ra) przepuszcza sie goraca pare przez we- zownice 4 w celu usuniecia resztek rozpu¬ szczalnika pozostalych w masie wylugo¬ wanej. Podczas tego zawory przewodów 16 i 18 znajdujace sie za aparatem do wy¬ lugowywania sa zamkniete, natomiast za¬ wór 22 jest otwarty. Przy zaworze 28 wla¬ cza sie pompe prózniowa. Same pary roz¬ puszczalnika doplywaja do skraplacza 23, z którego skroplony rozpuszczalnik odply¬ wa do odbieralnika 24, pary zas nieskro- plone przechodza przez naczynia absorp¬ cyjne 25 — 27. Zawartosc odbieralnika i naczyn absorpcyjnych mozna w miare po¬ trzeby po zamknieciu zaworu 18 i otwar¬ ciu zaworu 8 wprowadzic przez przewód 17 do aparatu destylacyjnego 21.Gdy z masy wylugowanej usunie sie calkowicie rozpuszczalnik, wyjmuje sie te — 4 —mase po Uprzednim zamknieciu zaworów 5 i 22 i zdjeciu pokrywy 7 wraz z miesza¬ dlem. Wyjeta mase miele sie nastepnie (najlepiej) w udarowym mlynie lopatko¬ wym zaopatrzonym w geste sita. Po oczy¬ szczeniu sita 3 i wymianie plótna filtra¬ cyjnego aparat do wylugowywania jest go¬ tów do dalszej pracy.Pozostalosc z aparatu destylacyjnego odciaga sie przez zawór 33.Zmielony, nieograniczenie trwaly wy¬ ciag zawierajacy w stanie nieoslabionym wszystkie fermenty gruczolów naturalnych mozna stosowac bez dalszej obróbki lub w mieszaninie z odpowiednimi dodatkami do celów farmaceutycznych lub technicznych.W przypadku obróbki gruczolów trzustko¬ wych produkt nadaje sie (oprócz celów farmaceutycznych) przede wszystkim do wyrobu zapraw i srodków odklejajacych. PL