Wynalazek niniejszy dotyczy kól, po¬ siadajacych piaste, polaczona z obrecza gu¬ mowemi pierscieniami, naprezonemi na na¬ rzadach zaczepowych, przymocowanych do obreczy i do piasty.Wynalazek niniejszy ma na celu urza¬ dzenie, które sluzy jednoczesnie do umoco¬ wania pierscieni gumowych jak równiez do naprezania i regulowania ich.Ponizej sa opisane rózne postacie wy¬ konania wynalazku, przedstawione tytulem przykladu na zalaczonym rysunku, przy- czem poszczególne figury przedstawiaja odpowiednio przekroje poprzeczne.Fig. 1, 2 i 3 przedstawiaja czesciowe przekroje poprzeczne kól z tocznemi guma* mi pelnemi lub wewnatrz wydrazonemi, o- sadzonemi na sztywnej obreczy w sposób umozliwiajacy ich zdejmowanie, fig. 4 — przekrój poprzeczny dwóch kól bliznia¬ czych, zaopatrzonych w opony, fig. 5 — ko¬ lo zaopatrzone w gietka obrecz stalowa, wpuszczona w pelna toczna gume, fig. 6 — kolo, którego konstrukcja jest zastosowana do wagonów kolejowych, fig. 7 i 8 — urza¬ dzenie do zamocowywania i naprezania pierscieni na kole o obreczy tocznej ze stali sprezystej, przyczem kolo wedlug fig. 7 przeznaczone jest do toczenia sie po ziemi, a kolo wedlug fig. 8 — po szynie. Fig. 9przedstawia kolo lawety artyleryjskiej, fig. 10 — kolo o oponie pneumatycznej, fig. 11 i 12 — czesciowe przekroje poprzeczne kól z obreczami o przekroju w ksztalcie litery T, fig. 13 i 14 — widok zprzodu i przekrój wzdluz linji XIV — XIV urzadzenia do za¬ kladania pierscieni gumowych, fig. 15 i 16 — przekroje poprzeczne dwóch postaci wykonania kól, których obrecz i piasta po¬ siadaja dwa kolnierze boczne, fig. 17 — przekrój kola wedlug fig. 16 wzdluz pla¬ szczyzny srodkowej, i i '.; , Na fig. 1, 2 i 3 cyfra 1 oznacza pierscien toczny z gumy pelnej, pplpelnej lub pneu¬ matycznej.Pod opona znajduje sie obwód ze¬ wnetrzny 2 obreczy sztywnej.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 pierscienie sprezyste 3, spelniajace zada¬ nie szprych, sa nalozone na ramiona 5 pia¬ sty kola, a wlasciwie jej wienca 4, wysta¬ jace po obydwu stronach tego wienca. Ra¬ miona moga byc odlane razem z wiencem 4 lub tez moga byc przymocowane do niego w sposób dowolny.Narzady zaczepowe dla pierscieni gu¬ mowych od strony wewnetrznej obreczy 2 stanowia ramiona 6, sztywno polaczone z kadlubami 7, które moga byc przesuwane w kierunku promieni kola. W tym celu kaz¬ dy z tych kadlubów 7 posiada gwintowany otwór promieniowy 8,; w który jest wkreco¬ na sruba 9, której leb opiera sie na obwo¬ dzie obreczy 2 i jest wpuszczony w cylin¬ dryczne wydrazenie 11 w tej obreczy.Przy odkrecaniu srub 9 nie moga one przesuwac sie w kierunku osiowym, wobec czego ramiona 6 zblizaja sie do ramion 5 az do chwili, kiedy zewnetrzne brzegi 12 pierscieni 3 opuszcza sie ponizej krawedzi ochronnych 13, wykonanych z obydwóch stron obreczy 2 i zakrywajacych normalnie zboku ramiona 6.Pierscienie 3 moga byc wówczas zdjete w kierunku bocznym i zastapione innemi, które zaklada si«£ na ramiona 5, 6, poczem napreza sie je znowu przez przykrecanie srub 9.W odmianie przedstawionej na fig. 2 sruba naprezajaca 14 stanowi jedna calosc z kadlubem 7, zaopatrzonym w ramiona 6, przyczem regulowanie odbywa sie zapomo¬ ca nakretki 15, wkreconej' na te srube.W odmianie wedlug fig. 3 ramiona we¬ wnetrzne 5 oraz ich czesci srodkowe sa osadzone tak samo, jak ramiona 6; moga wobec tego byc przesuwane w kierunku promieniowym. W tym celu ramiona te sa polaczone z wiencem zewnetrznym 16 pia¬ sty zapomoca srub 17, podobnych do srub 9 na fig. 1. Naprezanie pierscieni 3 moze od¬ bywac sie badz zapomoca zewnetrznych srub 18, badz tez wewnetrznych srub 17, latwiej dostepnych, badz wreszcie zapomo¬ ca tych obydwu grup srub, zastosowanych jednoczesnie w zaleznosci od wygody mon¬ tazu lub regulacji.W odmianie, przedstawionej na fig. 4, wieniec zewnetrzny 19 piasty jest zaopa¬ trzony z obydwóch stron w pierscien 20 o przekroju katownika i w boczny pierscien nakladany 21.Naprzeciw pierscieni 20, 21, posiadaja¬ cych przekrój w ksztalcie litery U, sa umie¬ szczone na obreczy pierscienie zewnetrzne 22 równiez o przekroju w ksztalcie litery U.Wpoprzek tych pierscieni sa umocowane sworznie 23 i 24, utrzymujace pierscienie sprezyste 3 w stanie naprezonym.Chcac zlozyc kolo pojazdu wedlug fig. 4, postepuje sie w sposób nastepujacy.Przed przymocowaniem pierscienia bocznego 21 do wienca 19 piasty umieszcza sie pierscienie 3 na sworzniach 24 w miare umocowywania ich w obreczy 22, poczem wklada sie w te pierscienie 3 tulejki 25 i kliny (nie przedstawione na rysunku), któ¬ re utrzymuja prowizorycznie zadana odle¬ glosc pomiedzy sworzniami 24 i tulejkami 25. Nastepnie do tulejek 25 wklada sie sworznie 23, umocowane uprzednio w pier¬ scieniu bocznym 21, wkladajac przyternsworznie do odpowiednich otworów w pierscieniu 20, poczerii przykreca sie pier¬ scien boczny 21 do pierscienia 20 i wyjmu¬ je sie kliny, które sa juz niepotrzebne do utrzymywania pierscieni 3 w stanie napre¬ zonym.Taki sam sposób umocowywania pier¬ scieni elastycznych moze byc stosowany i w urzadzeniu wedlug fig, 5, w którem pia¬ ste stanowia dwie oddzielne tarcze 26, 27, które laczy sie z soba podczas montazu.Fig. 5 przedstawia kolo, w którem giet¬ ka obrecz 46, zaopatrzona w obrecz gumo¬ wa 47, jest wykonana w calosci ze stalo¬ wej; blachy sprezynowej. Obrecz 46 jest u- mieszczona przed wulkanizowaniem we wglebieniu obreczy gumowej 47 jednocze¬ snie z narzadami zaczepowemi 48 tak, iz po wulkanizacji otrzymuje sie obrecz gu¬ mowa, posiadajaca wewnatrz gietka obrecz stalowa i narzady zaczepowe, przyczem ca¬ losc stanowi odksztalcalne uzbrojenie, w którem zawiesza sie sworznie 49, 50, za¬ opatrzone w pierscienie gumowe 3, napre¬ zane zapomoca klinów podczas montowa¬ nia.Wystarczy teraz zblizyc do siebie oby¬ dwie tarcze 26, 27 piasty, polaczyc je ze soba i wyjac kliny; wtedy montaz kola jest ukonczony, przyczem pierscienie elastyczne sa' zamocowane i naprezone.Mozna równiez stosowac klin do zakla¬ dania pierscieni elastycznych, jezeli dluga sruba 9, przedstawiona na fig. 1, sluzy je¬ dynie do naprezania pierscieni 3, a po na¬ prezeniu pierscieni zostanie zastapiona krótka, taka jak sruba zewnetrzna 18 (fig. 3), która tez ulatwia zblizenie ramion 5, 6 podczas pracy.W tym przypadku, gdy pierscienie 3 sa naprezone, ale przed wykreceniem srub 9 umieszcza sie pomiedzy ramionami 5 i 6 kliny, utrzymujace pierscienie w stame na¬ prezonym, zaklada sie sruby 18, poczem wyjmuje sie kliny.W urzadzeniach opisanych wyzej ,,nie- wypeczhianie sie" kola, to znaczy LaznMi piasty do pozostania zawsze w plaszczyznie srodkowej tego! kola, otrzymuje sie dzieki uprzedniemu naprezaniu pierscieni sprezy¬ stych, zastepujacych szprychy.Gdy urzadzenie to jest przeznaczone do kól,, toczacych sie po szynach, to moze byc pozadane, aby piasta byla utrzymywana nie sprezyscie, lecz sztywno w plaszczyznie srodkowej, tak jednak, aby mogla przyj¬ mowac pewna mimosrodowosc wzgledem obreczy tocznej dzieki grze pierscieni spre¬ zystych.Urzadzenie, wedlug fig. 6 pozwala na o- siagniecie tego celu.W urzadzeniu tern przesuwanie obreczy kola wzgledem piasty) w kierunku równole¬ glym do osi kola uniemozliwiaja oporki 29 i plytki 28 z posredniemi kulkami 30, lub stanowiacemi jedna calosc z temi oporkami 29, przyczem oporki moga przesuwac sie wzgledem plytek oporowych 28 w pla* szczyznie srodkowejj kola.Takie urzadzenie jest mozliwe dzieki zebrom 31 obreczy i wystepom 32 piasty 33, które uniemozliwiaja przesuw obreczy tocz¬ nej kola wzgledem osi kola równolegle do tej osi, przyczem oporki 29 z kulkami 30 o- bejmuja srodkowe zebro 31. Zebro srodko* we 31 posiada przerwy, umozliwiajace wstawienie piasty z trzema zespolami zde¬ rzaków kulkowych, które zostaja ustawione nawprost zebra 31 przez obracanie piasty w plaszczyznie kola.Urzadzenie wedlug wynalazku mozna stosowac równiez do kól, które przez zdje¬ cie, wymiane lub pokrycie zdejmowalnej obreczy moga byc przeksztalcone na kola, które moga toczyc sie po drodze lub po szy¬ nach.Fig. 7 przedstawia kolo z gietka obre¬ cza stalowa. W urzadzeniu tern narzady za¬ czepowe 36 sa osadzone na dwóch pierscie¬ niach stalowych 37, umieszczonych obok siebie w pewnej odleglosci.Obrecz toczna 38 ze stali, otaczajaca — 3 —pierscienie 37, jest unieruchomiona w kie* runku bocznym wzgledem tych pierscieni zapomoca oporka 39, tworzacego jedna ca¬ losc z narzadem 36, oraz zapomoca nakret¬ ki 40, wkreconej na kazdy narzad 36 przy montazu i zapobiegajacej spadnieciu obre¬ czy 38* W kole o gietkiej obreczy stalowej, przeznaczonem do toczenia sie po szynie, urzadzenie, poprzednio opisane, musi byc uzupelnione' (fig. 8) z jednej strony kulka¬ mi bocznemi 41, prowadzacemi obrecz 42 wzgledem piasty 43, a z drugiej strony tar¬ cza boczna 44, posiadajaca otok prowadni- czy 45.Fig. 9 przedstawia kolo lawety dzialo¬ wej, w którem obrecz 51 posiada kolnierz boczny 52 oraz pierscien 53, który przykre¬ ca sie srubami 54 dopiero po zalozeniu i naprezeniu pierscieni elastycznych 3. Pier¬ scienie te sa w ten sposób zabezpieczone tarczami 52 i 53, jednak wieniec piasty 55 moze przesuwac sie w plaszczyznie kola.Gdy dzialo jest odprzodkowane, to trze¬ ba zniesc gietkosc elastycznych pierscieni; w tym celu w trzech punktach piasty 55 sa umieszczone na stale trzy sworznie srubo¬ we 56, które po wkreceniu ich opieraja sie o wystep 58 sztywnej obreczy 51 i unieru¬ chomia)a piaste wzgledem obreczy.Fig. 10 przedstawia kolo z obrecza 59, na której umieszczona jest opona pneuma¬ tyczna 60. Aby miec dostep do srub 9, u- trzymujacych narzady zaczepowe 6, 7, wy¬ starczy zdjac te opone.Na fig. 11 obrecz 61 jest zaopatrzona w zebro 62, które nadaje obreczy w prze¬ kroju postac litery T. Zebro to sluzy jedno¬ czesnie do wzmocnienia obreczy i do pod¬ trzymywania narzadów zaczepowych w po¬ staci rurek 63. Wieniec piasty 64 posiada równiez otwory, wywiercone prostopadle do plaszczyzny kola. W otworach tych sa osadzone rurki 65, które sluza do zawiesze¬ nia pierscieni gumowych 3. Jezeli tempera¬ tura metalu podczas odlewania obreczy i piasty (ze stopów lekkich) pozwala na to, to rurki 63, 65 podczas odlewania sa za¬ lane.Fig. 12 przedstawia kolo, w którem obrecz gumowa 66 jest pólpneumatyczna, to znaczy posiada wydrazenie, przyczem wieniec kola wedlug znanej konstrukcji sklada sie z dwóch umieszczonych obok siebie pierscieni 67 i 68, posiadajacych dwa zebra1 pierscieniowe 69, 70, nadajace dosta¬ teczna sztywnosc, aby mozna bylo obyc sie bez stosowania osobnej obreczy, przyczem taka konstrukcja daje najmniejsza wage przy takiem samem dzialaniu. W postaci wykonania wedlug fig. 12 sruby 71, wsunie¬ te do rurek, sluza do utrzymywania zapo¬ moca nakretek 72 podkladek kolistych lub pierscieniowych 73 i utrzymuja pierscienie 3. Sruby 71 równiez dociskaja do' siebie ze¬ bra 69, 70 za posrednictwem nasunietych na nie rurek 74 i 75.Specjalne urzadzenie pozwala na zalo¬ zenie przy montazu sprezystego pierscienia 3, naprezonego uprzednio, jak przedstawio¬ no na fig. 13 i 14. Na fig. 14 uwidocznione sa konce rurek 74, 75 wedlug fig. 12. Pier¬ scien 3 zostaje naprezony przez odsuniecie od siebie dwóch pólrurek 77, 78 o znacznie wiekszej srednicy niz rurki 74, 75 i znajdu¬ jacych sie w. wiekszej odleglosci od siebie niz te rurki, przyczem odleglosc miedzy te- mi pólrurkami 77, 78 utrzymuje sie zapo¬ moca klina 79, do którego sa przymocowa¬ ne dwie blachy 80, 81. Klin 79 jest zakon¬ czony raczka 82, a dwie pólrurki 77, 78 sa dluzsze niz rurki 74, 75, tak iz konce ich 77', 78' wystaja z jednej strony.Jasne jest, ze po zalozeniu sworznia 71 z rurkami 74, 75 mozna nasunac na nie pierscien 3, poczem, przytrzymujac konce 77', 78* pólrurek, mozna wyciagnac klin 79 zapomoca raczki 82. Pólrurki 77, 78 uloza sie wówczas na rurkach 74, 75.Ujmujac wtedy pólrurke 77 za jej ko¬ niec 77* i przesuwajac po rurkach 74 i 75 elastyczny pierscien 3 jakgdyby pas trans* — 4 -i misyjny, spowoduje s£e to, ze polówki 77, 78 spadna do wolnej przestrzeni wewnatrz pierscienia 3, skad moga byc wyjete. Za¬ koncza sie montaz przez przymocowanie podkladki 73 zapomoca srub 71 i nakretek 72 (iii. 12)- Jak widac na fig. 15, w przypadku ob¬ reczy o przekroju w ksztalcie litery U na¬ prezone pierscienie elastyczne 3 mozna za¬ kladac zapomoca klina 83, zlozonego z trzech czesci, umieszczonych pomiedzy dwiema rurkami 84, 85.Fig. 15 przedstawia wlasnie obrecz o przekroju w ksztalcie litery U, skladajaca sie z pierscienia obwodowego 86 i pierscieni bocznych 87, 88 z wystepami 87', 88*, wcho- dzacemi do konców rurek 85. Dwa pólwien- cd 89, 90 piasty posiadaja równiez wystepy dla rurek 84. Pierscienie boczne 87, 88 ob¬ reczy i pólwience 89, 90 sa polaczone ze so¬ ba poprzecznemi srubami, nie przedstawio- nenu na rysunku.Na fig. 16 i 17 obrecz 91 o przekroju w ksztalcie litery U stanowi jedna calosc, a je} kolnierze boczne posiadaja wystepy we¬ wnetrzne 92, majace ksztalt haków.Z drugiej strony wieniec piasty 93 po¬ siada zebra 94 w odleglosciach, odpowia¬ dajacych polozeniom dwóch sasiednich pierscieni 3, przyczem pomiedzy zebrami 94 znajduje sie pusta przestrzen 95. Chcac za¬ lozyc pierscien naprezony zapomoca klina 96, zlozonego z trzech czesci i majacego w górnej czesci rurke 97\ nie dluzsza od odle¬ glosci pomiedzy bocznemi kolnierzami ob¬ reczy 91, mozna usunac pierscien 3 wraz z klinem 96 przez pusta przestrzen 95 w kie¬ runku strzalki 98. Gdy rurka 97 znajdzie sie na wysokosci pustej przestrzeni 99 po¬ miedzy obrecza a piasta, mozna wsunac w te rurke dluzszy trzpien 100, którego kon¬ ce opra sie ostatecznie na wystepach 92 w ksztalcie haków. W ten sposób pierscien jest zawieszony, przyczem dolny sworzen 101 zwisa ponizej obrzezy 102 piasty 93. W obrzezach tych sa wykonane wglebienia tak, ze z cfhwila Wyciagniecia klin* 96 sworzen 101 zostanie podciagniety wgóre dzieki sprezystosci gumy i uklada sie w odpdwied- niem wglebieniu obrzeza piasty.Przyklady wykonania, przedstawione na rysunku, nie wyczerpuja oczywiscie wszyst¬ kich mozliwosci, tak iz mozna zmieniac szczególy, nie odbiegajac od istoty wyna¬ lazku. PL