Przedmiotem niniejszego wynalazku jest kierowanie nozem tokarni w taki spo¬ sób, ze wyzlobienie w walcu moze byc wy¬ ciete na tokarni typu Beckera lub jej po¬ dobnej o profilu, który umozliwia takie przeksztalcenie w wykonczona rure na¬ gromadzonego materjalu, jak wskazano powyzej, podczas ruchów posuwistych w walcarce pustego bloku, iz materjal rury jest w znacznie wiekszym stopniu jedno¬ rodnie naprezony i wyciagniety, niz to o- siagano dotychczas, i dlatego otrzymuje sie znacznie lepsze rury.Stosownie do wynalazku tokarnia po¬ siada mechanizm, który umozliwia nape¬ dzanie rozrzadczej tarczy kciukowej z fozmaitemi szybkosciami, to jest jej ruch moze byc przyspieszany lub zwalniany w taki sposób, iz narzedzie wycina wyzlobie¬ nie w walcu o takim profilu, który umozli¬ wia temu walcowi wiecej jednorodne na¬ prezanie i lepsze wyciaganie materjalu bloku podczas walcowania, niz to osiagano dotychczas, przez co otrzymuje sie lepsze rezultaty. Wielkosc przyspieszenia lub zwolnienia moze byc zmieniana zaleznie od potrzeby zapomoca nastawialncj czesci mechanizmu.« Skutek przyspieszania rozrzadczej tar¬ czy kciukowej jest ten, ze nóz przy wyci¬ naniu walca jest wprowadzany w rozwar¬ cie wyzlobienia tego walca wczesniej, niz gdyby tarcza ta obracala sie, jak zwykle, ze stala szybkoscia, przyczem lepiej jest powiekszyc szybkosc i wskutek tego posu¬ wanie sie noza, gdy nóz ten przechodzi przez odcinek od zera przy wewnetrznej krawedzi plaskiej czesci do maksimum na spodzie wyzlobienia, a nastepnie odpowied¬ nio zwolnic go od spodu do wewnetrznej krawedzi drugiej plaskiej czesci.Okres przyspieszania i zwalniania jest dostosowany do czasu, w jakim nóz poru¬ sza sie wokolo wyzlobienia od krawedzi jednej plaskiej czesci do drugiej.Przyspieszanie i zwalnianie nie ma zadnego znaczenia podczas dzialania wspólsrodkowej czesci rozrzadczej tarczy kciukowej, gdyz wówczas walec nie stla- cza materjalu podczas okresu walcowania, dzialanie zas w okresie zluzowania jest bez znaczenia, poniewaz odbywa sie bar¬ dzo powoli.Nastepna cecha wynalazku polega na tern, ze w celu unikniecia drugiej wspo¬ mnianej niedogodnosci, wprowadza sie do ruchu tarczy kciukowej dodatkowe przy¬ spieszania i zwalniania, dostosowane do calkowitego okresu podczas kazdego ob¬ rotu walca.Mechanizm, powodujacy wskazane przyspieszenia i zwaltiianiia tarczy, wy¬ róznia sie polaczeniem dwóch róznych ko¬ rygujacych ruchów tarczy kciukowej, przy¬ czem ruch, korygujacy toczenie rozwarcia wyzlobienia, zawiera okres zmiennego przyspieszania i zwalniania napedu tarczy podczas kazdego przejscia noza od we wnetrznej krawedzi jednej plaskiej cze¬ sci do wewnetrznej krawedzi drugiej pla¬ skiej czesci/zas ruch, korygujacy toczenie walcujacej czesci wyzlóbieftii,/ zawiera — 2 —okres zmiennego przyspieszania i zwalnia¬ nia napedu tarczy podczas kazdego obro¬ tu walca.Dwa korygujace ruchy moga byc o- trzymane zapomoca podwójnej epticyklicz- nej przekladni do napedu tarczy kciuko¬ wej, która to przekladnia zawiera dwa na¬ rzady, rozrzadzane odpowiednio do szyb¬ kosci obrotowej walca i szybkosci przej¬ scia noza od wewnetrznej krawedzi jednej plaskiej czesci do drugiej.Wspomniane narzady moga byc rozrza¬ dzane przez róznie laczone korbowody, poruszane przez naped osobnej tarczy kciukowej.Ponizej opisano tytulem przykladu jed¬ na postac wykonania tokarni typu Beckera, w zwiazku z zalaczonemi rysunkami. Fig. 1 przedstawia schematycznie narzedzie i odmosny mechanizm tokarni typu Beckera oraz polozenie walca; fig. 2 — widok zgó- ry walca, wykonanego na tej tokarni; fig. 3 — profil wyzlobienia, skorygowany we¬ dlug wynalazku; fig. 4 — schematyczny widok zprzodu czesci tokarni typu Beckera z przystawka wedlug wynalazku; fig. 5 — widkk zboku, odpowiadajacy fig. 4; fig. 6 — w przekroju widok zgóry przystawki w powiekszeniu; fig. 7 — odnosny widok zboku; fig. 8 — czesciowy widok zboku przyrzadu zapadkowego wedlug fig. 7 w powiekszeniu.Jak widac na fig. 1, nóz / umocowany jest na suwaku 2, który jest poruszany w znany sposób w jedna strone i zpowrotem przez obracajaca sie tarcze kciukowa 3 i zlobek 3a, nadajac walcowi 4 profil, wska¬ zany w przekroju. Suwak 2 i tarcza 3 sa umieszczone na wahliwej podstawie 5, za¬ pomoca której nóz otrzymuje ruchy wahli- we.Okresy walcowania, rozwarcia, prze¬ puszczania i zluzowania podczas obraca¬ nia sie walca sa wskazane zapomoca ka¬ tów X, W, Z i Y w odniesieniu do srodka O walca (fig. 1). Na fig. 2 boczne plaskie czesci sa oznaczone cyfra 6 i lukowe wy¬ zlobienie —¦ cyfra 7.Jak widac na fig. 6, znana tarcza kciu¬ kowa 3 (fig. 1) tokarni Beckera jest na¬ pedzana w zwykly sposób zapomoca wrze¬ ciona ze stala szybkoscia. Wydluzenie 8 (fig. 6) tego wrzeciona i nasunieta na nie tuleja 9 sa polaczone z przekladniami kól stozkowych (nieprzedstawionych na ry¬ sunku), napedzajacemi tarcze kciukowa.Poprzednio kola stozkowe byly zaklino- wyWame bezposrednio na wrzecionie, lecz gdy wrzeciono posiada wydluzenie, na któ¬ re jest nasunieta tuleja 9, wówczas klin jest zbyteczny, tak ze kola moga obracac sie swobodnie wraz z tuleja, niezaleznie od wydluzonego wrzeciona, które bedzie takze nazywane w dalszym ciegu walkiem 8. Tuleja 9 jest sztywno polaczona klinem z tuleja 9a, obracajaca sie swobodnie na wrzecionie 8 i posiadajaca na koncu kolo napedowe U. Na walku 8 jest zaklinowa¬ ne kolo 10. Kola 10 i 11 posiadaja jedna¬ kowe wymiary. Na wrzecionie 8 obraca sie luzno tarcza 12 z osiami 13, na których sa osadzone kola planetarne 14, 15, zazebia¬ jace sie z powyzej wspomnianemi kolami 10, 11. Nazewnatrz kól planetarnych 14, 15 sa umieszczone dwa pierscienie zebate 16, 17, zazebiajace sie z temi kolami, luzno osadzone na wrzecionie 8 wzglednie tulei 9a kola U.Powyzej opisane czesci tworza zespól podwójnie epicykliczny, którego dzialanie fest nastepujace. Przy jednym obrocie ko¬ la 10 w kierunku wskazówki zegara (przy nieruchomych pierscieniach 16, 17) kolo planetarne 14 obróci sie w kierunku prze¬ ciwnym, a poniewaz toczy sie ono po ze¬ bach swego zewnetrznego pierscienia 16, wiec pokreci tarcze 12 naokolo w kierun¬ ku wskazówki zegara. Tarcza ta pokreci wówczas naokolo os drugiego kola plane¬ tarnego 15 w kierunku wskazówki zegara, to zas kolo planetarne obróci sie w kie¬ runku przeciwnym wzgledem zebów swego — 3 —zewnetrznego pierscienia 17 % zmusi kolo 11 do obrócenia sie w kierlinku wskazówki zegara. Jezeli dwa kola* 10, 11 pofeiadaja jednakowe Wymiary (jak fra ry$tmku)f jak równiez kola planetarne 14, 15 i pierscie¬ nie 16, 17, Wówczas ptzy jednym obrocie kola 10 w kierunku wskazówki zegara ob¬ róci sie równiez jeden raz kolo 11 W kie¬ runku wskazówki zegara, jazeli pierscienie 16, 17 sa nieruchome. Jezeli pierscien 16 obr&ca sie swobodnie, wówczas kolo pla¬ netarne 14 bedzie tylko obracalo sie na swej osij nie Wprawiajac w ruch tarczy 12, i dlatego zaden ruch iiie bedzie przenoszo¬ ny na kolo 11, a tarcza kciukowa 3 poao- stamie nseruchortia.Z powyzszego wynika, ze gdy kolo 10 obrdtoaj sie jednostajnie wraz z wrzecionem napedowem $ tarczy kciukowej 3, mozna zmienic ruch drugiego czyli napedzanego kola 11 ptz&z rozrzad ruchu wskazanego ppLerscJetnia 16, podczas gdy drugi pier¬ scien 17 pozosta je nieruchomy.Podobniez, gdy p£ers<5ien 16 jest nieru¬ chomy, ruch napedzanego kola 11 moze byc jeszcze zmieniony przez rozrzad ru¬ chu pierscienia 17; istnieja wiec dwa nie¬ zalezne srodki rozrzadu ruchu napedzane¬ go kola 11, które, jak Wskazano, jest po¬ laczone; z tarcza kciukowa 3 tokarni; ' Przy jednoczesnym poruszaniu sie pier¬ scieni 16, 17, wszelkie ruchy tych pierscie¬ ni moga byc polaczone W ruch zlozony, który moze byc przeniesiony na napedza¬ na tuleje tarczy kciukowej za posrednic¬ twem napedzanego kola //.Ruch pierscienia 17 otrzymuje sie wsku¬ tek obracania tarczy 18 ziapOmoca drazka /9 polaczonego jednym koncem z tym pier¬ scieniem, a drugim — ze sworzniem 20 ó czterokanciiastym lbie, nastawianym w sredllieowym zlobku 21. Przy umieszcze- niw sworznia 20 w srodku tarczy 18 nie o- trzymuje sie zadnego ruchu pierscienia 17, umieszczajac natomiast ten swarzen w sa¬ mym koncu zlobka 21, otrzymuje sie naj¬ wiekszy wahlriwy ruch wlkazabego pusf- sctemia 17. Poniewaz pierscien 17 -wspól¬ dziala z narzedziem, wytaczajacei* ro£- wafrcte W wyzlobienia walca, wiec pier¬ scien 18 jest poruszany tak, iz wykonywa jeden calkowity obrót, podczas !gdy nat»e- dzie 1 obrabia W walcu odcinek od we¬ wnetrznej krawedzi jednej plaskiej cfeesci do wewnetrznej krawedzi drtigiej czesci (od A dó< B na fig. 3). Wskutek tegfr na od¬ cinku rozwarcia W wyzlobienie poglebia sie, zmieniajac sie od ksztaltu prawie pól¬ kolistego, jak wskazano pelna linja na fig* 3, do ksztaltu, oznaczonego linja przery¬ wana, czyli innemi slowami, krzywe liiaje rozwarcia sa wzglednie przestawione pod pewnemi katami w stosunku do kierunku obfaoania sie walców. Odcinek Walcowa¬ nia X, wspólsrodkowy z osia Walca, nie poglebia sie, gdyz ruch katowy tarczy kciukowej 3 jest powolniejszy w czesci Wspólsrodkowej, wiec nie wywoluje zad¬ nego poprzecznego fuchtt narzedzia w kie¬ runku prortiienia podczas tego okresu ob¬ róbki Ruch ten j£st bardzo powolny i skuteeztaia sie zapomoea przekladni re¬ dukcyjnej, której dzialanie bedfcie obja* snione w dalszym ciagu* Ruch pierscienia 16 otrzymuje sie w zupelnie taki sam sposób dzieki drugiej zldbkoWanej tarczy 22, polaczonej ze wska¬ zanym pierscieniem zapomoca drazka 19&, umieszczajac sworzfen 20a w zlobku 21a w wyznaczonych miejscach poifliedzy srod¬ kiem tarczy a jej obwodem. Zasadnicza rdznioa polega na lem, ze tarcza 22 robi je- deh obrót podczas kazdego obrócenia sie walca na tokarni, Polaczenia pierscieni i^ i 17 sa wykonane jednakowo. Na U& 4 dtazki laczace sa przerwane.Z powyzszego widac, ze pierscien 16 trzymuje staly ruch wahadlowy o czesto¬ tliwosci, rówtoej ilosci obrotów rta minute obrabianego walca, przyczem ruch ten po¬ woduje tej samej czestotliwosci fcrrtien/fte przyspieszenia i zwolnienia tarczy kciuko- — 4 —wejf która prócz tego otrzymuje powolny wahliwy ruch od pierscienia 17, porusza¬ nego wahliwie zapomoca drazka 19 i wspóldzialajacego z nim mechanizmu, przyczem ruch ten jest uzgodniony z przej¬ sciem narzedzia w kierunku promienia po krzywej czesci poprzecznego przekroju walca.W rezultacie otrzymuje sie walec z wy¬ zlobieniem udoskonalonego ksztaltu, daja¬ cego stala dlugosc robocza dla rozwarcia, skorygowanego tak, jak wskazuje przery¬ wana linja na fig. 3, by zapomoca ruchów posuwistych wskutek bocznych wypuklosci walców dostosowac sie do nagromadzone¬ go materjalu, nieuniknionego przy kazdej obróbce.Udoskonalone walce daja przy wytwa¬ rzaniu rur dodatni wynik pod wzgledem zuzycia materjalu i zapobiegaja ostatecz¬ nemu ksztaltowaniu niejednostajnych scia¬ nek. Prócz tego walce takie umozliwiaja walcowanie cienkich kalibrowanych rur bez znanego wprowadzania oznaczen i naciec w ksztalcie pólksiezyca, gdyz dozwalaja one w znacznym -stopniu na jednostajne przechodzenie materjalu podczas okresu walcowania.Nalezy zaznaczyc, ze urzadzenie przy- stawkowe wedlug wynalazku w zadnej mierze nie przeszkadza stopniowemu zmniejszaniu kata zwolnienia R (fig. 3) od poczatku rozwarcia W do poczatku walco¬ wania, które to zmniejszanie jest dokony¬ wane przez szczególny mechanizm standa¬ ryzowanych tokarni Beckera.Ruch tarczy 18, rozrzadzajacy zaglebie¬ niem narzedzia, jest uskuteczniany przez wrzeciono 8, obracane ze stala szybkoscia zapomoca przekladni kól zebatych 24, 25, 26 i zebatego pierscienia 27, przytwierdzo¬ nego doi tarczy 22. Na obwodzie tej tarczy sa umocowane wypuklosci 28 w ilosci szesciu sztuk, które wspóldzialaja z kraz¬ kiem 29, osadzonym w rozwidlonej czesci 30 w ksztalcie kolanka, umocowanej na Osi 31 i zaopatrzone] w obciazona sprezy¬ na zapadke 32, zaczepiajaca < kolo zapad¬ kowe 33. Krazek 29 jest przyciskany do wypuklosci zapomoca obciazonego sprezy¬ na kciuka 34, obracaniu sie za£ kola za¬ padkowego w przeciwnym kierunku zapo¬ biega obciazony sprezyna zab 35. a Bezpiecznikiem przeciwko zbytniemu pokreceniu sie kola zapadkowego przy ru¬ chu naprzód jest niewielka tasma hamuja¬ ca, która ociera sie o boczna powierzchnie tego kola 33.Nastepnie, w razie potrzeby ustawienia w odpoiwiedniem polozeniu katowem tar¬ czy 18 w stosunku do pozostalej czesci u- rzadzenia, jest ono zaopatrzone w lapke do rozlaczania kól 36 i 37, przez przesu¬ wanie pierwszego z nich po klinie na jego wale.Kolo zapadkowe 33 napedza tarcze 18 zapomoca przekladni kól 36, 37, 38 i zeba¬ tego pierscienia 39, przymocowanego do ¦tej tarczy. Wprowadzenie mechanizmu o takiej budowie jest wywolane tern, ze przejscie noza tokarni Beckera poprzez walec jest rozrzadzane zapomoca urzadze¬ nia zapadkowego, zmieniajacego poprzecz¬ ny przesuw, zaleznie od tego, czy zapadka zaczepia co jeden zab, czy tez kazdy dru¬ gi lub trzeci zab. Odpowiednio do tego ko¬ nieczne jest umieszczenie jednej, dwóch i trzech wypuklosci na tarczy 22.Ta czesc przystawki moze byc nasta¬ wiana tak, ze w razie potrzeby moga byc wprowadzone dalsze zmiany w ksztalcie poprzecznego przekroju walca zapomoca nastepujacego sposobu.Jezeli ilosc zebów dla poprzecznego przesuwu w tokarni Beckera wynosi trzy, wówczas normalnie nalezy umiescic trzy wypuklosci 28 na tarczy 22, lecz rówtoiez jest mozliwe umieszczenie dla pierwszej szóstej czesci poprzecznego przejscia — dwóch wypuklosci, dla drugiej szóstej czesci — trzech wypuklosci, dla trzeciej szóstej czesci — czterech wypuklosci, dla - 5 -czwartej szóstej czesci, <— czterech wypu¬ klosci, dla piatej szóstej, czysci r— trzech wypuklosci i dla xstataiej szóstej czesci ^— dwóch wypuklosci. Nalezy zaznaczyc, ze odnosi sie to do zaokraglonej czesci przej¬ scia pomiedzy wewnetrznemi krawedziami plaskich czesci, nadajac w ten sposób mniejsze zakrzywienie na spodzie wyzlo¬ bienia niz wtedy, gdyby trzy wypuklosci byly uzyte dla calkowitego przejscia.Z powyzszego widac, ze pewna ilosc poprzecznych przekrojów walca moze byc wykonana przy stosowaniu tego mecha¬ nizmu.Fig. 7 wskazuje szesc wypuklosci na tar¬ czy 22* które to wypuklosci sa tak umoco¬ wane zapomoca trzpieni, iz moga byc od¬ jete.Na tokarni typu Beckera wedlug wyna¬ lazku mozna nietylko przedluzyc okres ro¬ boczy walców, lecz równiez przy uzyciu walców o nadmiernej srednicy mozna skró¬ cic ten okres odpowiednio do skoku cylin¬ dra powietrznego walcarki o posuwistym ruchu, w celu ponownego wprowadzenia drazka obsadowego i bloku pomiedzy wal¬ ce przy kazdym ich obrocie.Chociaz powyzej opisany wynalazek nadaje sie szczególnie do tokarni typu Beckera, to jednak moze byc stosowany i do tokami innych typów, których praca jest oparta na tej samej lub podobnej za¬ sadzie. PL