Przedmiotem niniejszego wynalazku jest zespól sprezynowy, który umozliwia zmiane twardosci sprezyny, przyczem wy¬ miana sprezyn jest zbedna. Osiaga sie to zapomoca narzadu sprezystego1 znanej bu¬ dowy, w którym skladowa czesc narzadu, przesuwajaca sie zwrotnie, dziala miedzy dwiema sprezynami, umieszczonemi w jed¬ nej osi, W znanych tego rodzaju mecha¬ nizmach napedowych zlobów narzad ru¬ chomy winien zmieniac jednoczesnie ruch wzdluz sinusoidy na ruch wzdluz linji, od¬ powiadajacej normalnym ruchom zlobu.Ruchy wzdluz sinusoidy sa niekorzystne, poniewaz zlób powinien osiagnac znaczne opóznienie na koncu jego przesuwu na¬ przód, nastepnie zmienic szybko kierunek przesuwu, podczas gdy na koncu przesu¬ wu wstecz zmiana kierunku winna usku¬ teczniac sie lagodnie, jak równiez zlób wi¬ nien przesuwac sie naprzód z równomier- nem w przyblizeniu przyspieszeniem. W celu dokonania1 te\ zmiany ruchów stosu¬ je sie w znanych mechanizmach napedo¬ wych dwie sprezyny o rozmaitej twardo¬ sci, przyczem sprezyna twardsza powodu¬ je opóznienie na koncu przesuwu naprzód.Rózne twardosci sprezyn beda dzialaly tylko wtedy, jezeli skladowa czesc narza¬ du napedzajacego, dzialajaca miedzy spre¬ zynami, przy kazdej zmianie skoku odda¬ li sie co najmniej od jednej ze sprezyn. Je¬ zeli mianowicie obie sprezyny dzialaja równoczesnie w obu kierunkach, beda one tworzyly jedna sprezyne o niezmiennej twardosci. Na wykresie (fig. 1) uwidocz¬ niono dzialanie znanego zespolu sprezyno¬ wego, który posiada dwie sprezyny o roz¬ maitej twardosci i w którym narzad nape¬ dzajacy od czasu do czasu zostaje oddalo¬ ny od jednej ze sprezyn. Litera c1 oznacza twardosc sprezyny twardszej, która przy skoku w kierunku przesuwania nie jest na¬ prezona, a litera c2 — twardosc sprezyny miekszej. Zespól ten bedzie dzialal z twar¬ doscia c1 -\- c2 tak dlugo, az obie sprezy¬ ny beda naprezone, to znaczy, gdy jedna sprezyna jest wiecej naprezona, to napre¬ zenie drugiej sprezyny zostaje zmniejszo¬ ne, a — jedynie z twardoscia c2, skoro ze¬ spól nie styka sie ze sprezyna o twardosci c1. Linja y — y oznacza srodkowe poloze¬ nie zespolu, gdy naprezenia wstepne obu sprezyn sa jednakowe. Jezeli wiec czesc zespolu, przesuwajaca sie miedzy sprezy¬ nami zwrotnie i dzialajaca pomiedzy nie¬ mi, powoduje zwiekszenie naprezenia sprezyny twardszej, a zmniejszenie napre¬ zenia sprezyny miekszej, to naprezenia sprezyn zwiekszaja sie i zmniejszaja od¬ powiednio do< lewej czesci wykresu, a przy przesuwaniu sie wymienionej czesci zespo¬ lu w kierunku przeciwnym od linji y — y, a wiec w prawo na wykresie, naprezenie sprezyny twardszej zmniejsza sie tak dlu¬ go, az w miejscu x — x oddali sie ona od wymienionej czesci zespolu, poczem dzia¬ la skutecznie jedynie sprezyna mieksza.Jak wynika jednak z wykresu na fig. lf dzialanie zespolu sprezynowego w miejsfctt x — x nie jest ciagle, na zespól oddzialy- — 2 —waja wiec uderzenia. Oprócz tego .przez zmiane wstepnego naprezenia sprezyn nie osiaga sie zmiany ich twardosci, tak iz na¬ ped nie moze byc dostosowany do zmien¬ nych mas.W wynalazku niniejszym zamiast dwóch sprezyn o róznej twardosci stosuje sie dwie sprezyny, których twardosci sa jed¬ nakowe lub co najmniej jednakowe w przyblizeniu. Aby umozliwic dowolne dzia¬ lanie ze sprezyna; twardsza lub mieksza, u rzadzenie posiada sprezyny o takiej mocy, iz przy wiekszem naprezeniu wstepnem sprezyny dzialaja sprezyscie w obu kie¬ runkach ruchu, to znaczy zwoje sprezyn nie przylegaja zupelnie do siebie, jak rów¬ niez jedna sprezyna nie oddala sie od na¬ rzadu, umieszczonego miedzy niemi. Jezeli zas sprezyny nie posiadaja naprezenia wstepnego lub posiadaja jedynie napreze¬ nie nieznaczne, to naprezenie co najmniej jednej ze sprezyn zostaje zmniejszone, skoro rozpoczyna sie naprezanie drugiej sprezyny. Narzad tego rodzaju dziala w sposób nastepujacy. Jezeli sprezyny nie posiadaja naprezenia wstepnego' lub posia¬ daja jedynie naprezenie nieznaczne i z te¬ go powodu przy przesuwie zwrotnym na¬ prezenia ich zostaja naprzemian zmniejszo¬ ne natychmiast, skoro rozpoczyna sie na¬ prezanie drugiej sprezyny, a wiec jezeli przy srodkowem polozeniu narzadu konce obu sprezyn przylegaja do narzadu nape¬ dzajacego bez luzu i bez naprezenia wstep¬ nego lub z naprezeniem nieznacznem, to przy ruchu narzadu w jednym kierunku dziala (fig. 2) jedynie sprezyna ze stala twardoscia c1, a w przeciwnym kierunku je¬ dynie! sprezyna ze stala twardoscia c2. Sta¬ le c1 i c2 sa w przyblizeniu jednakowe, a zmiana naprezen nastepuje ciagle, to zna¬ czy niei powodujac uderzen w mechanizmie napedowym.Fig. 3 wyjasniai dzialanie zespolu, jezeli nada sie obu sprezynom takie naprezenie wstepne, iz wzmiankowany narzad nie oddala sie od obu sprezyn w zadnym* kie- runku ruchu, obie wiec sprezyny sa napiete przy obydwóch kierunkach rucha narzadu, i jezeli stosuje sie tak wielkie sprezyny, iz za kazdym razem przy najwiekszych si¬ lach, przesuwajacych zlób, zwoje zadnej ze sprezyn nie przylegaja do siebie, zadna ze sprezyn nie jest wiec sztywa, lecz sa one sprezyste w obu kierunkach. W polo¬ zeniu srodkowem y — y obie sprezyny przylegaja do narzadu, znajdujacego' sie miedzy niemi, z takiem samem napreze¬ niem wstepnem. Podczas przesuwania na¬ rzadu w jednym lub drugim kierunku od polozenia y — y zwieksza sie naprezenie jednej sprezyny, a naprezenie drugiej sprezyny zmniejsza sie odpowiednio. Dzia¬ lanie narzadu w obu kierunkach ruchu jest równomierne, a mianowicie dziala on ze stala wartoscia c1 + c2 w obu kierunkach, a wiec przy stosowaniu sprezyn o jednako¬ wej lub w przyblizeniu jednakowej twar¬ dosci ze stala o podwójnej wielkosci, niz przy stosowaniu sprezyn, nieposiadajacych naprezenia wstepnego, podczas gdy zmia¬ na sily dzialania zachodzi równiez w tym przypadku podobnie, jak w sprezynach bez naprezenia (fig. 3).Sprezysty narzad, wykonany w ten sposób, umozliwia dostosowanie dzialania takiego narzadu do dlugosci zlobu o ruchu zmiennym w pewnych granicach, jak tez do takich ilosci przesuwanego mineralu przez zmiane twardosci sprezyn, przyczem zmiana sprezyn jest zbedna, a konieczna jest jedynie zmiana ich naprezenia wstep¬ nego.Poniewaz twardosci obu sprezyn sa w przyblizeniu jednakowe, dzialaniem tych sprezyn nie otrzymuje sie przesuwu zlobu.Przeciwnie narzad nalezy wykonac tak, aby jego czesc skladowa, umieszczona mie¬ dzy sprezynami, przesuwala sie wzdluz linji, odpowiadajacej przesuwaniu zlobu, otrzymuje ona wiec wieksze opóznienie i przyspieszenie na koncu przesuwu zlobu ~. 3 —naprzód, a lagodne przejscie na koncu przesuwu zlobu wstecz, jak tez równomier¬ ne i niewielkie przyspieszenie az do konca przesuwu zlobu naprzód.Na rysunku fig. 4, 5 i 6 uwidoczniaja przyklady wykonania mechanizmu napedo¬ wego wedlug wynalazku, zaopatrzonego w narzad sprezysty i nadajacego' zlobom od¬ powiednie ruchy.Narzad sprezysty (fig. 4) zawiera tule¬ je 3, polaczona zapomoca przegubu 2 ze zlobem 1. W tulei 3 umieszczone sa dwie sprezyny 4 i 5, posiadajace jednakowe wy¬ miary. Miedzy sprezynami umieszczony jest talerz 7, do którego przymocowane jest tloczysko 6. Sprezyna 4 opiera sie o pokrywe 9, wsrubowana w tuleje, a wiec przesuwana w kierunku jej osi, a sprezyna 5 — o dno 8 tulei.Przesuwana pokrywa 9 reguluje rów¬ nomiernie naprezenia sprezyn 4 i 5 tak, iz przy zlobie stosunkowo krótkim talerz. 7 oddala sie naprzemian od sprezyn 4 i 5 na¬ tychmiast po wysunieciu sie z jego poloze¬ nia srodkowego lub wkrótce po temi wysu¬ nieciu, podczas gdy przy zlobie dluzszym talerz podczas przesuwu w obu kierunkach przylega do obu naprezonych sprezyn. Wy¬ miary sprezyn sa takie, iz nie traca one sprezystosci nawet przy najwiekszej dlu¬ gosci zlobu i najwiekszej ilosci przesuwa¬ nego mineralu.Mechanizm napedo,wy, nadajacy tloczy- sku 6 przesuwy zwrotne i wytwarzajacy odpowiednie ruchy zlobu, sklada sie z przekladni kól zebatych 11, 12, 13, obraca¬ nej zapomoca silnika 10, z lacznika 15 i z walu 17, wprawianego^ w ruch wahadlowo- -obrotowy za posrednictwem lacznika 16.Przekladnia, lacznik 15 i lacznik 16 sa umieszczone wewnatrz oslony 18, a wal 17 i lacznik 19 — zewnatrz tej oslony, przy- czem lacznik 19 jest polaczony przegubowo z tloczyskiem 6, które wykonywa odpo¬ wiedni ruch zwrotny. Talerz 7 przenosi ten ruch na zlób 1 za posrednictwem sprezyn 4, 5 i tulei 3.W wykonaniu urzadzenia, przedstawio- nem na fig. 5, mechanizm napedowy sklada sie z przekladni kól zebatych 21, 22 i elip¬ tycznego kola zebatego 23, obracajacego sie wraz z kolami 21, 22, którego os obrotu miesci sie w jednym z jego ognisk 24, i z kola eliptycznego 25, zazebiajacego sie z kolem 23, którego os obrotu jest umie¬ szczona w ognisku 26. Kolo 25 obraca kor¬ be 27, przesuwajaca za posrednictwem korbowodu 28 krzyzulec 29, który jest po¬ laczony przegubowo z tuleja 3. W tulei 3 umieszczone sa jednakowe sprezyny 4, 5, a miedzy temi sprezynami umieszczony jest talerz 7, polaczony przegubowo ze zlobem 1 za posrednictwem tloczyska 34. Przesuw¬ na pokrywa 9 tulei 3 sluzy do równomier¬ nego naprezenia sprezyn 4, 5.Urzadzenie to moze byc wykonane tak, iz dziala jako urzadzenie blizniacze (fig. 6). Wal korbowy 35 za posrednictwem dwóch korbowodów 36, 37 nadaje przesu¬ wy dwom krzyzulcom 38, 39, polaczonym z tloczyskamti 40, 41 narzadów sprezyno¬ wych, które wykonywaja ruchy zwrotne, odpowiadajace zasadom ruchu zlobu.Urzadzenie moze byc wykonane w od¬ mienny sposób, o ile bedzie wprawiane w ruchy, korzystne przy przesuwie mineralu. PL