PL23478B1 - Hamulec tarczowy. - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy hamulca, zapomoca którego wal napedzany jest stale zahamo¬ wany i zostaje odhamowany tylko wtedy, gdy wal napedowy wykona pewien obrót wzgledem walu napedzanego pod wplywem swego momentu obrotowego, przyczem mo¬ ment ten daje sile skladowa o kierunku o- siowym, utrzymujaca hamulec w stanie zwolnionym zapomoca odpowiednich narza¬ dów posrednich.Wynalazek moze znalezc zastosowanie w urzadzeniach, w których chodzi o zwol¬ nienie jednego walu i przeniesienie nan si¬ ly, a wiec w dzwigarkach, samochodach i t. d.Hamulce, luzowane recznie, maja te wa¬ de, ze w razie uszkodzenia napedu (np, e- lektrycznego) hamulec mógl pozostac nadal zluzowany i sila oporowa mogla przerzu¬ cic sie z walu napedzanego na wal napedo¬ wy. Moglo to spowodowac nieszczesliwe wypadki.Wprawdzie hamulce elektromagnetycz¬ ne i elektromotoryczne, w których sila, po¬ trzebna do zluzowania hamulca i podtrzy¬ mania go w stanie zluzowanym, jest do¬ starczana przez specjalny elektromagnes lub silnik elektryczny pomocniczy, wyklu¬ czaja mozliwosc przerzucania sie sily z wa¬ lu (napedzanego na wal napedowy, gdyz w razie uszkodzenia napedu (np. przerwy w doplywie pradu do silnika elektrycznego dzwigarki) hamulce te zaciskaja sie samo¬ czynnie, jednak posiadaja one zlozona, awiec i kosztowna budowe oraz wymagaja dodatkowej energji, potrzebnej dla zasila¬ nia ^lel&romagnesftw* ltjjb silników luzuja- cych róv$iiez w rolozenlb. otwarlem hamul¬ ca/ ' " ' * - - Znane sa jeszcze hamulce, w których e- nergja, potrzebna dla zluzowania hamulca, dostarczana jest przez wal napedowy, któ¬ ry równiez utrzymuje hamulec w stanie zlu¬ zowanym zapomoca sily osiowej. Hamulce te jednak stosuje sie jedynie do silników e- lektrycznych o przesuwnym wirniku bardzo kosztownej budowy. W chwili doprowa¬ dzenia pradu do tego silnika pole magne¬ tyczne wciaga wirnik do wnetrza stojana, rozsuwajac tarcze cierne, przez co hamulec tak dlugo pozostaje zluzowany, póki prze¬ rwa pradu, doplywajacego do silnika, nie spowoduje osiowego przesunecia sie wirni¬ ka pod wplywem sprezyny do pierwotnego polozenia.Znane sa wreszcie hamulce, w których energja, potrzebna dla zluzowania hamul¬ ca, dostarczana jest przez wal napedowy, a sila, potrzebna do podtrzymania hamulca w stanie zluzowanym, wytwarza sie gdy wal napedowy wykona pewien obrót wzgledem walu napedzanego. Hamulce te jednak wskutek wadliwej budowy i niemoznosci zrównowazenia sil dynamicznych stosuje sie jedynie do zupelnie wolno i tylko w jed¬ nym kierunku obracajacych sie walów (np. napedzanych recznie).Hamulec, bedacy przedmiotem niniej¬ szego wynalazku, moze byc zastosowany do jakiegokolwiek zródla energji (silnik elektryczny, spalinowy, turbina i t. d.), dla dowolnych szybkosci walów; w obu kierun¬ kach.Stosownie do wynalazku wal napedza¬ ny polaczony jest z przesuwnemu tarczami ciernemi, dociskanemi sprezynami do nie¬ ruchomych powierzchni ciernych hamulca, przyczem te tarcze w celu zluzowania ha¬ mulca sa przesuwane wbrew sile tych spre¬ zyn przy pomocy narzadów, zamieniaja¬ cych czesc momentu skrecajacego walu na¬ pedowego na sile, wywolujaca przesuw o- siowy (tych tarcz. Narzadami wytwarzaja- cemi sile, skierowana osiowo, moga byc stosownie do wynalazku kulki, toczace sie po ukosnych powierzchniach, z których jedne, polozone po jednej stronie kulek, posiadaja narzad, polaczony z walem na¬ pedowym, a drugie, polozone po drugiej stronie kulek, posiadaja narzad, polaczony z przesuwna tarcza cierna.Na rysunku uwidoczniony jest w prze¬ kroju osiowym przyklad wykonania hamul¬ ca wedlug wynalazku.Na wale napedowym 1, np. na wale sil¬ nika elektrycznego, zaklinowana jest tule¬ ja 2, posiadajaca kolnierz 3. Na tuleje 2 wtloczone sa dwie tarcze 4, opierajace sie o kolnierz 3. Tarcze 4 sa zaopatrzone w boczne zeby o powierzchniach jednakowo pochylonych po obu stronach wierzcholka zeba. Naprzeciw tarcz 4 umieszczone sa po¬ dobne do mich tarcze 5, skierowane zebami w przeciwne strony, wtloczone w dwie jednakowe cierne tarcze 6 wspólosiowo do walu 1 i luzno obracajace sie na tulei 2.Pomiedzy tarczami 4 i 5 umieszczone sa kulki stalowe 7. Tarcze 4 i 5 tworza jedno¬ rzedowe kulkowe oparcia, których tarcze posiadaja zeby, przytrzymujace kulki na ich torze biegowym. Wskazane oparcie posiada te wlasnosc, ze obrót jednej jego polówki wzgledem drugiej w którajkolwiek strone powoduje oddalanie sie obu polówek od siebie, przyczem stosunek sily obracajacej do powstajacej sily rozsuwajacej zalezy od kata pochylenia boków zebów. Obie tarcze 6 sa do siebie dociskane przy pomocy spre¬ zyn 8, których naprezenie jest regulowane przez obrót nakretek 9. Pod dzialaniem sprezyn 8 stozkowe tarcze cierne 6 doci¬ skane sa do stozkowych powierzchni cier¬ nych nieruchomej tarczy hamulcowej 10, dopasowanych do stozkowego ksztaltu tarcz 6, i wylozonych odpowiednim mate- rjalem 11, zwiekszajacym tarcie. Nierucho- — 2 —ma tarcza hamulcowa ló tworzy jedna cA- losc z podstawa 12, na stale umocowana. Z tego wynika, ze w polozeniu, przedstawio- nem na rysunku, obie tarcze 6 sa zahamo¬ wane. Na wale napedzanym 13, umieszczo¬ nym w przedluzeniu walu napedowego 1, osadzona jest sztywno okragla tarcza 14, równolegla do tarcz 6. W tarczy 14 umoco¬ wane sa sworznie 15, przechodzace przez otwory, wykonane w tarczach 6 i posiada¬ jace na przeciwnych swych koncach lby plaskie 16. Sworznie 14 sa oddzielone od tarcz 6 przy pomocy elastycznych tulejek 17, nasadzonych na te sworznie. Z powyz¬ szego opisu wynika, ze w polozeniu, uwi- docznionem na rysunku, równiez wal nape¬ dzany 13, np. wal dzwigajrki, jest zahamo¬ wany i przeniesienie momentu od walu 13 na wal 1 jest niemozliwe.Z chwila, gdy uruchomiony zostanie wal napedowy / w którakolwiek strone, tuleja ,2, a wraz z nia obie tarcze 4, obróca sie wzgledem tarcz 5, unieruchomionych w za¬ hamowanych tarczach 6, co spowoduje od¬ suniecie sie tarcz 5 od tarcz 4 wzdluz osi.Wraz z tarczami 5 odsuna sie od siebie tarcze 6, odsuwajac sie od stozkowych po¬ wierzchni tarczy hamulcowej 10, przez co zostaja zwolnione. Tarcze 6 oddalaja sie od siebie nieznacznie, gdyz jedna z tarcz 6 oprze sie o tarcze 14, podczas gdy dru¬ ga o lby 16. Ten odstep jest tak dobrany, ze wystarcza dla zwolnienia tarcz 6, jednak nie pozwala zebom tarcz 4, 5 przeskoczyc przez kulki 7. Tarcze 4 i 5 moga wiec wy¬ konywac tylko niewielki obrót wzgledem siebie bez przeskakiwania zebów. Poniewaz wal napedowy 1 jest nadal w ruchu, a tar¬ cze 6 sa odhamowane, wiec obracaja sie, pociagajac za soba wal napedzany 13 za posrednictwem tarczy 14.Z chwila ustania dzialania sily, urucho¬ miajacej wal 1, np. z chwila przerwy do¬ plywu pradu do silnika elekitryczmego, sila ,sprezyn 8 nie jest juz zrównowazona przez osiowo skierowana skladowa sily, wywiera¬ nej przez klitki 7 na tarcze 5. Nacisk spir$- zyn 8 wytwarza moment skrecajacy, dzia¬ lajacy iza posrednictwem tarczy 4 i tulei 2 na wal 1, powodujac opóznienie obrotu wa¬ lu 1. Tarcze 4 i 5 zblizaja sie do siebie, tar¬ cze 6 nasuwaja sie na powierzchnie cierne nieruchomej tarczy 10, powodujac zahamo¬ wanie walu napedzanego 13. Z powyzszego wynika, ze zblizenie sie tarcz 6 do nieru¬ chomej tarczy 10 hamulca nastepuje nietyl- ko w chwili zupelnego zaniku momentu skrecajacego na wale napedowym 1, lecz juz wtedy, gdy moment na wale napedo¬ wym 1 stanie sie mniejszy, niz odpowied¬ nio wyregulowane napiecie sprezyn 8. Po¬ trzebna do zwolnienia hamulca energja zu¬ zywa sie jedynie na napiecie sprezyn 8 i jest dostarczana przez wal pedny. Podczas obrotu obu walów hamulec nie zuzywa zadnej eliergji i jest utrzymywany w stanie zluzowanym przez sile, skierowana w kie¬ runku osiowym i stanowiaca skladowa si¬ ly, przenoszonej przez kulki. PL PL

Claims (5)

1.Zastrzezenia patentowe. 1. Hamulec tarczowy, umozliwiajacy przenoszenie momentów obrotowych jedy¬ nie z walu napedowego na wal napedzany i wbudowany wspólosiowo pomiedzy te wa¬ ly, znamienny tern, ze wal napedzany (13) polaczony jest z przesuwnemi tarczami ciernemi (6), dociskanemi pod dzialaniem sprezyn (8) do nieruchomych powierzchni ciernych (li), przyczem wskazane tarcze cierne (6) w celu zluzowania hamulca sa przesuwane osiowo wbrew dzialaniu sily sprezyn (8) przy pomocy narzadów (4, 7, 5), przetwarzajacych czesc momentu obro¬ towego walu napedowego (1) na sile, wy¬ wolujaca przesuw osiowy tych tarcz (6).

2. Hamulec wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tern, ze przesuwne tarcze cierne (6) za¬ opatrzone sa w ukosne powierzchnie, od¬ powiadajace ukosnym powierzchniom (4), znajdujacym sie na wale napedowym (1), — 3 -ptzyczem pomiedzy temi ukosnemi po¬ wierzchniami mieszcza sie kulki (7), prze¬ suwajace te tarcze (6) w kierunku osiowym whrew dzialaniu sprezyn (8) przy nie¬ znacznym kacie obrotu walu napedowego fi/wzgledem walu napedzanego* {13).

3. Hamulec wedlug zastrz. 2, znamien¬ ny tern, ze ukosne powierzchnie pomiedzy przesuwnemi tarczami ciernemi (6) i wa¬ lem napedowym fi) sa wykonane na dwóch parach .tarcz (4, 5) i posiadaja jednakowe pochylenie, przyczem jedna tarcza (4) kaz¬ dej pary przymocowana jest do walu na¬ pedowego fi), druga (5) zas — do jednej z tarcz ciernych (6).

4. Hamulec wedlug zastrz. 1 — 3, zna¬ mienny tern, ze wal napedzany (13) pola¬ czony jest z przesuwnetm tarczami cierne¬ mi (6) za posrednictwem przechodzacych przez nie sworzni {15), przymocowanych do wspóhiej tarczy (14), zaklinowanej na wale napedzanym, przyczem na sworznie (15) nasadzone sa elastyczne tuleje (17).

5. Hamulec wedlug zastrz. 1 — 4, zna¬ mienny tern, ze przesuwne tarcze cierne f6) posiadaja stozkowe powierzchnie cierne, dociskane do stozkowych ciernych po¬ wierzchni nieruchomej tarczy hamulco¬ wej (10). Kazimierz Stefan G r on iowski Zastepca: Inz. J. Wygamowski, rzecznik patentowy.Do opisu patentowego Nr 23478. L--l—.\ ] Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL PL