W urzadzeniach regulacyjnych, w któ¬ rych zmianom wielkosci roboczych prze¬ ciwdziala sie zapomoca przestawiania na¬ rzadu regulacyjnego, okazalo sie w wielu przypadkach korzystnem, aby te zmiany wielkosci roboczych dzialaly na elektrycz¬ ny nadajnik impulsów, rozrzadzajacy ze swej strony narzadem do regulowania wielkosci roboczych. Przebieg regulowania, rozrzadzany zapomoca elektrycznego im¬ pulsu, winien byc zakonczany w okreslo¬ nym momencie czasu. Sluzy do tego, jak wiadomo, mechanizm cofajacy wzglednie doprowadzajacy. Budowe tego mechani¬ zmu dostosowywa sie do celu regulacji, u- stalajac tern samem kwestje dopuszczalno¬ sci czy tez niedopuszczalnosci pewnych trwalych odchylen wartosci faktycznej od wartosci przepisowej (stopien nierówno- miemosci). W pierwszym przypadku sto¬ suje sie tak zwane cofanie sztywne, w drugim zas — cofanie izodromowe. Cofa¬ nie izodromowe powoduje to, ze wielkosci robocze, które z poczatku ulegly zmianie, osiagaja po regulacji swa wartosc wyjscio¬ wa, to jest uzyskuja wartosc przepisowa.Znana postac regulacji izodromowej pole¬ ga na tern, ze podczas przebiegu cofania ladowany zostaje zasobnik energji, który po ukonczeniu ladowania doprowadza co¬ fana czesc regulatora znowu w polozenie wyjsciowe.Wynalazek dotyczy wykonania elek¬ trycznego regulatora z elektrycznym na-dajnikiem impulsów z cofaniem izodromo- wem, rozrzadzanym zappimoca regulowa- | |Mch wielkosci robaczych,*i polega na tern, * ze $o cofania ^stoisowan^ jesi hydraulicz- nylilnik, rozrzadzany* zapomoca elektrycz¬ nego nadajnika impulsów.Przebiegi odbywaja sie zatem jak na¬ stepuje. Jezeli wielkosci robocze, podle¬ gajace regulowaniu, zmieniaja sie, elek¬ tryczny nadajnik impulsów zostaje wpra¬ wiany w dzialanie i powoduje przestawie¬ nie narzadu (regulacyjnego. Elektryczny nadajnik impulsów rozrzadza jednoczesnie silnikiem hydraulicznym, który wtedy la¬ duje zasobnik energjL Gdy ladowanie zo¬ staje ukonczone, czesc regulatora, powo¬ dujaca cofanie, ustawia sie ponownie w po¬ lozenie wyjsciowe (polozenie przepisowe).Przez wprowadzenie drugiego czynni¬ ka, mianowicie czynnika hydraulicznego, jako czynnika, uskuteczniajacego wlasci¬ wy przebieg regulacji (prad dektryczny), wynalazek rózni sie zasadniczo od zna¬ nych rozrzadów z rurka wytryskowa, w których czynnik, nadajacy impuls, i czyn¬ nik cofajacy sa jednakowe, mianowicie sprezony olej, sprezona woda lub tym po¬ dobne srodki.Przez wprowadzenie drugiego czynni¬ ka (czynnika hydraulicznego) do przebie¬ gu cofania umozliwia sie stosowanie jed¬ nakowo wykonanych regulatorów do róz¬ nych dowolnych celów. Nie jest sie zatem zmuszonym stosowac kazdorazowo inna konstrukcje regulatora do poszczególnych jego zastosowan. Izodromja przy stosowa¬ niu czysto elektrycznych regulatorów wy¬ woluje dlatego trudnosci, poniewaz do u- wzglednienia szybkosci zmiany wielkosci roboczych i szybkosci regulacji konieczne sa skomplikowane uklady polaczen. Hy¬ drauliczne urzadzenie do cofania pozwala natomiast na uzyskanie duzego podobien¬ stwa miedzy przebiegiem regulacji i prze¬ biegiem cofania przy zastosowaniu naj¬ prostszych srodków, wskutek czego regu¬ lator wedlug wynalazku nietylko nadaje sie do powszechnego uzytku, lecz odzna¬ cza sie równiez nadzwyczaj prosta bu¬ dowa.Dokonane badania wykazaly wyzszosc regulatora wedlug wynalazku w stosunku do regulatora czysto elektrycznego.Na rysunku fig. 1 i 2 przedstawiaja dwa przyklady wykonania urzadzenia re¬ gulacyjnego wedlug wynalazku w widoku zprzodu, a fig. 3 i 4 odpowiednio te same urzadzenia w widoku zgóry. Wedlug fig. 1 pompa trybikowa 1, sprzezona z silni¬ kiem elektrycznym 2, tloczy przez prze¬ wód 3 olej, zaleznie od kierunku ruchu sil¬ nika 2, z cylindra 4 do cylindra 5 lub od¬ wrotnie. Wskutek tego tloki 6, znajdujace sie w cylindrach 4, 5 i sprzezone ze soba zapomoca tloczysk 7 i 8 poprzez korby 9 i 10 i dzwignie równoramienna 12, osadzo¬ na obrotowo w lozysku 11, poruszaja sie w kierunkach przeciwnych. Do tloczyska 8 przymocowany jest obrotowo dtazek la¬ czacy 13, polaczony przegubowo drugim koncem z drazkiem 14. Drazek 14 jest po¬ laczony sztywno z osia zebatego wycinka .16. Wycinek zebaty 16 jest osadzony w drazku nastawczym 18 (fig. 2), który mo¬ ze wahac sie dokola osi, bedacej przedlu¬ zeniem osi wskazówek miernika 19, przy- czem wymieniony wycinek zebaty zazebia sie z kolem zelbatem 21, które zkolei jest sztywno polaczone ze wskazówka cofaja¬ ca 23, obracajaca sie na osi 20. Wskazów¬ ka cofajaca 23 jest zaopatrzona w dwie plytki kontaktowe 25 i 26, pomiedzy któ- remi moze poruszac sie narzad kontakto¬ wy 27, umocowany zapomoca sprezyny na wskazówce 28 miernika 19. Ponad tlokiem 6 znajduje sie tarcza naciskowa 29, która jest naciskana wdól przez napieta spre¬ zyne 30. Ruch tarczy naciskowej 29 wdól jest ograniczony zapomoca pretów pro¬ wadniczych 31. Takie same czesci, jak u- mieszczone w cylindrze 4, znajduja sie równiez w cylindrze 5. Dlugosci pretów — 2 —prowadniczych w obydwóch cylindrach sa obliczone tak, aby przy równym poziomie obydwóch tloków tarcze naciskowe znala¬ zly sie w najnizszem polozeniu ii opieraly sie jeszcze ul góry na tloku, tak iz sprezy¬ ny daza stale do utrzymania tloków w po¬ lozeniu srodkowem. Na osi równoramien¬ nej dzwigni 12 jest osadzona dzwignia 32, sprzezona drazkiem 33 z suwakiem roz- rzadczym 34. Suwak rozrzadczy 34 po¬ siada u dolu klinowate wciecie i zaleznie od swego polozenia zmienia przekrój prze¬ plywu przewodu wyrównawczego 35 po¬ miedzy obydwoma cylindrami 4 i 5. Prze¬ wód wyrównawczy 35, przewód 3 i pompa trybikowa 1 sa wypelnione olejem calko¬ wicie, a cylindry 4 i 5 az do tloków. Po¬ lozenie drazka nastawczego 18 moze byc zmieniane zapomoca sruby 36. Przez wkre¬ canie sruby 36 glebiej drazek nastawczy 18 obraca sie dokola osi 20. Czop wzgled¬ nie srodek obrotu wycinka zebatego 16, o- sadzony w drazku nastawczym 18, pokre¬ ca sie wówczas dokola osi 20 wskazówek.Sruba 36 moze byc pokrecana nietylko recznie, lecz i zapomoca silnika elektrycz¬ nego.Urzadzenie, przedstawione na fig. 1 i 3, dziala w sposób nastepujacy.Wskazówka cofajaca 23 wskazuje na podzialce miernika 19 wartosc robocza, jaka winna byc utrzymana. Odleglosc mie¬ dzy plytkami kontaktowemi 25, 26 odpo¬ wiada dopuszczalnym wahaniom tej war¬ tosci. Skoro tylko zakres dopuszczalnych wahan danej wartosci zostanie przekroczo¬ ny w jedna lub w dnijga strone, to narzad kontaktowy 27 zetknie sie z jedna z ply¬ tek kontaktowych, np. z plytka kontakto¬ wa 26. W ten sposób zostaje zamkniety obwód pradu, który zapomoca przekazni¬ ka rozrzadczego uruchomia przekaznik, który wlacza silnik elektryczny, sluzacy do nastawiania narzadu, podlegajacego re¬ gulacji, tak ze silnik ten zaczyna obracac sie w zadanym kierunku. Równolegle z sil¬ nikiem narzadu regulacyjnego zostaje wla¬ czony silnik 2, napedzajacy pompe try¬ bikowa 1, przyczem silnik 2 zostaje uru¬ chomiony przez ten sam przekaznik, co i silnik narzadu regulacyjnego. Niech kieru¬ nek obrotu silnika, napedzajacego pompe, bedzie taki, aby pompa trybikowa tloczy¬ la olej z cylindra 5 do cylindra 4. Dzieki temu podnosi sie tlok 6 w cylindrze 4, natomiast tlok cylindra 5 opada w stopniu, odj)owi&dajacym wymaganej regulacji.Drazek laczacy 13, osadzony obrotowo na tloczysku 8, posuwa wdól dzwiginie 14 z wycinkiem zebatym 16. Wycinek zebaty 16 obraca zapomoca kólka zebatego 20 wskazówke cofajaca 23 tak, ze styk mie¬ dzy plytka kontaktowa 26 a narzadem kontaktowym 27 zostaje przerwany. Wów¬ czas ustaje dzialanie wspomnianego wyzej przekaznika i zarówno silnik, uskutecznia¬ jacy nastawienie narzadu, podlegajacego regulacji, jak i silnik 2, napedzajacy pom¬ pe trybikowa /, zatrzymuja sie, a przetla¬ czanie oleju ustaje. Zwinieta srubowo spre¬ zyna 30, scisnieta w cylindrze 4, cofa tlok 6 zpowroteta w polozenie srodkowe. Przy wyrównywaniu ilosci oleju w cylindrach 4 i 5 poprzez przewód wyrównawczy 35 suwak rozrzadczy 34 jest podnoszony wskutek obrotu dzwigni dwuramienmej 12.W ten sposób otrzymuje sie stopniowe wy¬ równywanie' cisnienia oleju, dopóki tloki w cylindrach 4 i 5 nie zajma polozenia srodkowego, a wskazówka cofajaca 23 nie powróci w polozenie wlasciwe. Jezeli su¬ wak rozrzadczy 34 zajmuje polozenie, za¬ mykajace przewód wyrównawczy 35, to cofanie jest sztywne do chwili, dopóki su¬ wak rozrzadczy nie odsloni przewodu wy¬ równawczego 35. Zmieniajac dlugosc dzwi¬ gni suwakowej 32 i drazka 33 mozna wy¬ regulowac dowolnie szybkosc cofania sie wskazówki cofajacej 23. Jesli wystarcza jednorazowe zamkniecie pradu dla osia¬ gniecia wartosci wyznaczonej, to regulo¬ wanie zostaje ukonczone, w przeciwnym — 3 -zas razie opisane czynnosci powtarzaja sie, dopóki nie zostanie osiagnieta wartosc wlaisciiwa. Przy gwaltownych wahaniach wielkosci, ^poddanej reguilaeijL, wiskazowka 2$ wraz z narzadem koantaktowym 27 be¬ dzie przesuwala sie dalej w kieranjku swe¬ go wychylenia i swym narzadem kontak¬ towym dotknie ponownie plytki kontakto¬ wej, zanim wskazówka cofajaca osisygmie polozenie wyznaczane. Przy dlugotrwa- lem wlaczeniu pradu równoramienna dzwi¬ gnia 12 przechyla sie coraz bardziej, wsku¬ tek czego przeswit przewodu wyrównaw¬ czego 35, odsloniety przez suwak rozrzad- czy 34, staje sie coraz wiekszy. Czas trwa¬ nia przerw w styku narzadu kontaktowe¬ go 27 z plytka kontaktowa staje sie wsku¬ tek szybkiego wyrównywania oleju coraz krótszy, dopóki ilosc oleju, przeplywaja¬ cego przewodem wyrównawczym 35, nie zrówna sie z iloscia oleju, tloczonego przez styk jest trwaly, wobec czego' szybkosc na¬ stawiania narzadu regulacyjnego staje sie najwieksza. Szybkosc nastawiania jest wiec proporcjonalna do stopnia odchylenia wartosci regulowanej od wartosci wyzna¬ czonej* Do nastawienia wartosci wyzna- czotoej, podlegajacej regulowaniu, sluzy srdba 36, zapomoca której drazek mastaw- czy 18 daje sie obrócic dokola osi 20. Po¬ zwala to na zmiane polozenia punktu ob¬ rotu wycinka zebatego 16, wskutek czego otrzymuje sie moznosc przestawiania w szerokich granicach wskazówki cofaja¬ cej 23.O ile zakres dopuszczalnych wahan re¬ gulowanej wielkosci roboczej waha sie w bardzo waskich granicach, wówczas moze zdarzyc sie*,' ze dla ruchu cofania bedzie za malo miejsca; plytki kontaktowe 25 i 26 znajduja sie wtedy tak blisko siebie, ze przy wychyleniu wskazówki cofajacej 23 narzad kontaktowy 27 wskazówki 28 do¬ tknie przeciwleglej plytki kontaktowej, tak iz powstaje ciagle wahanie wartosci ro¬ boczej. Wobec tego pozadane jest, aby plytki kontaktowe 25 i 26 byly umieszczo¬ ne oddzielmie na dwóch wskazówkach co¬ fajacych 25 i 24, by ruch cofajacy wyko¬ nywala tylko ta wskazówka cofajaca, któ¬ rej plytka kontaktowa zetknie sie z narza¬ dem kontaktowym 27, natomiast druga wskazówka ma pozostac w swem poloze¬ niu.Przyklad takiego urzadzenia ze wska¬ zówkami cofaj acemi jest przedstawiony na fig. 2 i 4. Zasadnicza budowa tego u- czadzenia jest taka sama, jak w przykla¬ dzie pierwszym. Polaczenie tloczysk 7 i 8 zapomoca korb 9 i 10 oraz dzwigni rówmo- ranuenjnej 12 nie jest uwidocznione aa ry~ sunku, gdyz jest takie samo, jak w przy¬ kladzie poprzednim; równiez nie fest przedstawione urzadzenie wewnetrzne cy¬ lindrów 4x5. Obie wskazówki cofajace 23 i 24 posiadaja wlasne kola zebate 21 i 22, zazebiajace sie & wycinkami zebatemi 16 i 17 i napedzane zapomoca pretów pro¬ wadniczych 31 cyluidrów 4x5 za posred¬ nictwem drazków laczacych 13, 14 i 15.Wycinki zebate 16, 17 sa okadzone na wspólnej dzwigni nastawczej 18, która mozna przechylac na osi 20 zapotmoca sru¬ by 36.Urzadzenie to dziala w sposób podob¬ ny, jak i urzadzenie, opisane przedtem.Lewa wskazówka cofaj syca 23 nalezy do nieuwidocznionej na rysunku tarczy naci¬ skowej w lewym cylindrze 4, a prawa wskazówka 24 nalezy do tarczy nacisko¬ wej w prawym cylindrze 5i Skoro tylko narzad kontaktowy 27 zetknie sie z lewa plytka kontaktowa 25, zostaje uruchomio¬ na, jak i w przykladzie poprzednim, pom¬ pa trybikowa 1, która przetlacza olej z cy¬ lindra 5 do cyllindira 4, przyczem tlok cy¬ lindra 4 podnosi odpowiednia tarcze na¬ ciskowa, która zapomoca preta prowadni- czego 31, drazka laczacego 13 i 14 i wy¬ cinka zebatego 16 przesuwa wskazówke cofajaca 23 tak dlugo, az zostanie prze- — 4 —rwany styk plytki kontaktowej 25 z narza¬ dem kontaktowym 27. Poniewaz tarcza naciskowa cylindra 5 pozostaje bez ruchu, zatem i kontakt 26 pozostaje na swem miejscu. Zapomoca odpowiedniego urza¬ dzenia mozna zapewnic, aby wskazówka, pozostajaca na miejscu, zostala pociagnie¬ ta przez wychylona wskazówke po opisa¬ niu przez te wskazówke okreslonego kata, tak iz w razie gwaltownego zwrotu wska¬ zówki 28 narzad kontaktowy 27 zetknie sie we wlasciwym czasie z kontaktem prze¬ ciwleglym. Dzialajnie suwaka rozrzadezego 34 jest takie samo, jak i w pierwszym przykladzie wykonania. PL