Wynalazek niniejszy dotyczy silników spalinowych z suwakami tulejowemi, zwla¬ szcza zas silników, chlodzonych powie¬ trzem i narazonych wskutek tego na do¬ datkowe naprezenia, spowodowane waha¬ niami temperatur w szerokich granicach.Celem wynalazku niniejszego jest uzy¬ skanie zmniejszenia do minimum zuzycia powierzchni ruchomych czesci silnika pod¬ czas jego pracy oraz przeciwdzialanie skutkom odksztalcania sie czesci silnika, wystepujacego w silnikach tego rodzaju wskutek wahan temperatury.Jest rzecza wazna, aby suwak tulejo- wy posiadal wspólczynnik rozszerzalnosci cieplnej mozliwie bliski wspólczynnikowi rozszerzalnosci tloka oraz cylindra silnika, w przeciwnym bowiem razie trzeba byloby stosowac zibyt wielkie luzy, aby uniknac zakleszczania sie ruchomych czesci silnika.A wiec jedna z cech wynalazku stanowi taki dobór tworzywa suwaka tulej owego, cylindra i tloka roboczego, aby ich wspól¬ czynniki rozszerzalnosci byly w przyblize¬ niu równe sobie. Wazna jest równiez kwe- stja luzów, jakie powinny byc pozostawio¬ ne miedzy suwakiem i tlokiem oraz miedzy suwakiem i cylindrem. Wedlug wynalazku luz pomiedzy suwakiem a tlokiem jest znacznie wiekszy od luzu pomiedzy suwa¬ kiem i cylindrem.Stwierdzono równiez w odniesieniu do silników spalinowych, Wyposazonych w su¬ waki tulejowe, ze komora robocza, czyliprzestrzen robocza cylindra, moze znie¬ ksztalcac sie podczas nagrzewania sie cy- v lindra wsltutek tego/ze "zewnetrzny koniec cylindra (4 j. koniec {Jrzfciwlegly skrzynce korbowej), przy którym znajduja sie otwo¬ ry wylotowe, nagrzewa sie bardziej, pod¬ czas gdy dolny koniec cylindra w silniku, chlodzonym zapomoca powietrza, nagrze¬ wa sie w mniejszym stopniu i zwykle nie jest poddawany tak intensywnemu chlo¬ dzeniu.Otwory wylotowe sa wykonywane w znany sposób w sciankach cylindra silnika spalinowego, wyposazonego w suwak tule- jowy, a mianowicie w pewnej odleglosci od zewnetrznej odkorbowej krawedzi cy¬ lindra. Wedlug wynalazku niniejszego przestrzen robocza stopniowo rozszerza sie nieco na kazdym jej koncu, tak iz podczas pracy silnika przyjmuje jednakowa w przyblizeniu srednice na calej sweji dlugo¬ sci.Na rysunku przedstawiono jedna z po¬ staci wykonania chlodzonego powietrzem silnika spalinowego wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia pionowy przekrój wzdluz osi icylindra chlodzonego powie¬ trzem silnika spalinowego, wyposazonego w suwak tulejowy, a fig. 2 — schematycz¬ nie podluzny przekrój wnetrza cylindra, rozszerzajacego sie wedlug wynalazku na obu swych koncach.Cylinder 10 (fig. 1) jest zaopatrzony w zebra chlodzace 11 oraz w glowice 12, po¬ siadajaca wydrazenie na swej górnej po¬ wierzchni. W przestrzeni pomiedzy cylin¬ drem 10, glowica 12 oraz tlokiem 13 jest umieszczony suwak tulejowy 14, który mo¬ ze przesuwac sie w cylindrze ruchem po- stepowo-zwrotnym oraz obracac sie woko¬ lo swej osi. Suwak 14 jest napedzany za¬ pomoca dowolnego odpowiedniego urza¬ dzenia, zapomoca którego jest jednocze¬ snie wprawiany w ruch postepowo-zwrot- ny oraz w ruch obrotowo-wahadlowy.Cylinder 10 i tlok 13 sa wykonywane ze stopów glinowych, posiadajacych sto¬ sunkowo duzy wspólczynnik rozszerzalno¬ sci (np, 0,000023 na jeden stopien C); aby wiec ltlzy pomiedzy suwakiem a tlokiem oraz pomiedzy suwakiem a cylindrem po¬ zostawaly zasadniczo bez zmiany podczas pracy silnika, materjal na suwak dobiera sie tak, aby jego wspólczynnik rozszerzal¬ nosci byl tegoz rzedu.Ponizej podane sa dwa przyklady sto¬ pu metali odpowiedniego na suwak, Przyklad I. Stal stopowa, zawierajaca: wegla manganu niklu nie mniej chromu ,, ,, wolframu do 0,55%, f 3%, 9%, 12%, do 6%.Pozostala czesc zawartosci stopu sta¬ nowi zelazo.Wspólczynnik rozszerzalnosci tego sto¬ pu jest równy 0,000017 na jeden stopien C.Przyklad II. Stal stopowa, zawierajaca: wegla manganu pomiedzy krzemu niklu pomiedzy chromu „ do 0,6%, 4,5 i 5%, do 0,3%, 11 i 12%, 3 i 3,5%.Reszte zawartosci stopu stanowi zelazo.Wspólczynnik rozszerzalnosci tego sto¬ pu jest równy 0,000022 na jeden stopien C.Wzmiankowanym czesciom silnika na¬ daje sie takie wymiary, aby luz pomiedzy suwakiem i -tlokiem byl znacznie wiekszy od luzu pomiedzy suwakiem i cylindrem, Naprzyklad w silniku, przedstawionym na fig. 1, tlok 13 posiada srednice równa w przyblizeniu 145 mm i w tym przypadku luz pomiedzy suwakiem 14 i tlokiem 13 jest wedlug wynalazku szesc razy wiekszy od luzu pomiedzy suwakiem 14 i cylindrem 10.Srednica tloka 13 zmniejsza sie nieco — 2 —od jego krawedzi tylnej 15 w kierunku dna 16, tak iz luz pomiedzy tlokiem i suwakiem zmniejsza sie w kierunku od dna ku tyl¬ nemu koncowi tloka. To zmniejszanie sie luzu jest stopniowe i w przykladzie, przed¬ stawionym ija rysunku, srednica czesci 17 tloka jest wieksza od srednicy tloka u dna 16, srednica zas dalszej czesci 18 jest zko- lei wieksza od srednicy czesci 17, a sredni¬ ca tylnej czesci 15 tloka jest wieksza od srednicy jego czesci 18, przyczem naj¬ mniejszy luz jest przy krawedzi tylnej czesci 15.Otwory wlotowe i wylotowe sa wyko¬ nane w cylindrze 10 w strefie 19, która wobec umieszczenia w niej otworów wy¬ lotowych, jest silnie ogrzewana przez spa¬ liny wylotowe i stanowi najgoretsza czesc cylindra.Aby powodowane przez to odksztalce¬ nie sie cylindra nie bylo zbyt znaczne i Ur mozliwialo prawidlowa prace) silnika, wne¬ trze cylindra jest nieco rozszerzone przy kazdym jego koncu, jak to jest dla jasno¬ sci przedstawione schematycznie na fig. 2, nadmiernie przesadzone co do wielkosci.Jak przedstawiono na fig. 2, przestrzen robocza cylindra posiada dla przykladu srednice a równa 145 mm, przyczem sred¬ nica ta jest niezmienna na odcinku b dlu¬ gosci cylindra, równym okolo 152,5 lub 178 mm i ciagnacym sie od górnej granicy strefy otworów wlotowych i wylotowych (strefa ta jest zakreskowana na fig. 2) wdól az do strefy, w której znajduje sie najnizsze zebro, chlodzace cylinder.Jak widac z rysunku górna czesc prze¬ strzeni roboczej cylindra rozszerza sie ku górze, tak iz jej srednica c w górnym kon¬ cu jest równa sumie a + 0,178 mm.To rozszerzenie ciagnie sie na odcinku e o dlugosci, równej w przyblizeniu od 76,2 do 127 mm, przyczem praktycznie wiel¬ kosc tego rozszerzenia, moze wahac sie w granicach od 0,152 do 0,203 mim. Dolny czyli tylny koniec przestrzeni roboczej cy¬ lindra jest równiez rozszerzony do maksy¬ malnej srednicy d, wiekszej o 0,076 do 0,127 nim od srednicy a. Rozszerzenie to ciagnie sie na odcinku /, równym dlugosci od 50,8 do 101,6 mm.Podczas pracy silnika srodkowa czesc b cylindra nagrzewa sie bardziej niz dwie jego koncowe strefy, wskutek czego po o- siagnieciu normalnej temperatury, odpo¬ wiadajacej normalnej pracy silnika, scian¬ ki przestrzeni roboczej cylindra sa zasad¬ niczo równolegle do siebie na calej dlugo¬ sci cylindra.Srednice zewnetrzna cylindra, nieuwi- doczntiona na fig. 2, ustala sie w zaleznosci od innych czynników, przyczem powierzch* nia zewnetrzna cylindra niekoniecznie mu¬ si byc równolegla do jego powierzchni we¬ wnetrznej. PL