W maszynach do formowania wtrysko¬ wego mas plastycznych surowiec w stanie sproszkowanym, doprowadzany do cylin¬ dra maszyny, zostaje zapomoca tloka w znany sposób wtrysniety pod duzem cisnie¬ niem przez dysze do formy. Musza byc przytem stosowane bardzo duze cisnienia, wskutek czego w urzadzeniu tlocznem sto¬ sowane sa specjalne narzady, np, zespoly dzwigni kolankowych. Urzadzenie tloczne winno wywierac najwieksze cisnienie na tlok mniej wiecej podczas drugiej polowy jego skoku roboczego, poniewaz opór ma¬ sy plastycznej, przetlaczanej przez dysze wtryskowa, jest podczas tego okresu cza¬ su szczególnie duzy.Wzajemne polozenie tloka i cylindra zalezy miedzy innemi takze od wymiarów stosowanej formy wtryskowej. Wskutek tego urzadzenia tloczne w dotychczaso¬ wych maszynach pracuja czesto nie przy najkorzystniejszym rozkladzie sil.W celu unikniecia tej wady, a wiec w celu moznosci wywierania urzadzeniem tlocznem we wszystkich warunkach, we wlasciwej chwili, najwiekszego cisnienia tlocznego na tlok, stosuje sie wedlug wy¬ nalazku lozysko urzadzenia tlocznego, slu¬ zacego do napedu tloka, np. zespolu dzwi¬ gni kolankowych, przestawne w kierunku osi tloka. W ten sposób mozna odrazu tak nastawiac urzadzenie tloczne wzglednienaped dzwigniami kolankowemi, ze duze cisnienie tloczne, potrzebnajdo wtrysniecia masy, wytwarza «ie we Wlasciwej chwili jnrzy nfjkorzystniejszyci rozkladzie sil. Do rozCzaau urzadzenia tlocznego lub do ob¬ slugi zespolu dzwigni kolankowych musza byc przytem zastosowane tylko stosunko¬ wo niewielkie sily.Dalsza mozliwosc nastawiania w ma¬ szynie wedlug wynalazku powstaje dzieki ternu, ze sam tlok jest osadzony w lozy¬ skach przeslawnie w kierunku swej osi w; ruchomym koncu urzadzenia tlocznego, dzialajacego na ten tlok, np, zespolu dzwi¬ gni kolankowych.Znane maszyny do odlewania wtrysko¬ wego posiadaja poza tern te wade, ze sproszkowany mater jal wtryskiwany, wpro¬ wadzany do komory tlocznej cylindra, spieka sie juz w jego otworze do napel¬ niania tak, ze trudno jest przepisowo przed kazdym skokiem wypelnic calkowicie cy¬ linder nowym materjalem sproszkowanym.Przyczyna tej wady jest to, ze cieplo, wy¬ twarzane zapomoca urzadzenia grzejnego cylindra, przechodzi sciankami cylindra az do jego otworu do napelniania tak, ze sproszkowany surowiec juz tutaj zaczyna sie topic i przywiera do goracych scianek otworu do napelniania.Wedlug wynalazku wade te usuwa sie w ten sposób, ze miedzy otworem do na¬ pelniania a ogrzewana czescia cylindra -umieszcza sie urzadzenie chlodzace, sta¬ nowiace kanal, przez który przeplywa ciecz chlodzaca. Chlodzenie to ochrania czesc cylindra, zawierajaca otwór do na¬ pelniania, od wlasciwie ogrzewanej prze¬ strzeni tlocznej tego cylindra.Dalsze cechy znamienne urzadzenia we¬ dlug wynalazku wynikaja z ponizszego o- pisu oraz rysunku, przedstawiajacego dla przykladu urzadzenie wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia widok zboku, czescio¬ wo przekrój' maszyny do odlewania wtry¬ skowego wedlug wynalazku; fig. 2.— wi¬ dok zprzodu maszyny; fig. 3 — szczegól maszyny w wiekszej podzialce; fig. 4 i 5 v przedstawiaja przekrój i widok zprzodu specjalnego urzadzenia napelniajacego ma¬ szyny do odlewania wtryskowego.Dwie nieruchome poprzeczki / sa po¬ laczone ze soba w zwykly sposób belkami 2, dzwigajacemi poprzeczki, przeznaczone do umieszczenia róznych poszczególnych narzadów maszyny. Poprzeczka 3 sluzy jako lozysko zespolu dzwigni kolanko¬ wych.Na wale 4 ze stalem lozyskiem w ka¬ dlubie maszyny osadzona jest nazewnatrz dzwignia 5, a miedzy belkami 2 — widel¬ kowa dzwignia 6. Ruchy wahadlowe tej dzwigni 6 sa przenoszone za posrednic¬ twem dzwigni posredniej 7 na dwie dzwi¬ gnie kolankowe 9, 10, polaczone ze soba sworzniem przegubowym 8. Dzwignia 9 moze sie wahac okolo walu 11, osadzo¬ nego w poprzeczce 3. Poprzeczka 3 jest ulozona nastawnie na obu belkach 2, po¬ siadajacych w tej czesci gwint 12. Do za¬ bezpieczenia polozenia tej poprzeczki slu¬ za z kazdej strony dwie nakretki 13 i 14, nakrecane na gwint 12. W ten sposób moz¬ liwe jest przestawianie poprzeczki 3 w kie¬ runku podluznym belek 2 oraz zabezpie¬ czanie tej poprzeczki w pozadanem polo¬ zeniu. Dzwignia kolankowa 9, 10 zaczepia za posrednictwem nagwintowanego sworz¬ nia 15 o poprzeczke 16, przestawiana na belkach 2; w otworze srodkowym 17 po¬ przeczki 16 ulozony jest przesuwnie wzdluz sworzen 18, posiadajacy gwint ze¬ wnetrzny. By uniknac przekrecania sie te¬ go sworznia wzgledem poprzeczki, w po¬ przeczce tej umieszczony jest trzpien 19, wchodzacy w rowek podluzny 20 sworz¬ nia 18. Sworzen mozna zatem przesuwac w kierunku jego osi o dlugosc tego rowka 20, nie mozna go jednak obracac. Na gwint zewnetrzny sworznia 18 nakrecona jest tu¬ leja 21, posiadajaca gwint wewnetrzny.Tuleja ta jest zabezpieczona w poprzecz- — 2 —ce zapomoca przestawnego nagwintowane¬ go pierscienia 22. Jesli sie rozluzni na¬ gwintowany pierscien 22, to tuleje 21 moz¬ na obrócic wzgledem poprzeczki 16. Na¬ stepstwem tego jest przestawienie wzdluz sworznia 18, w zaleznosci od kierunku ob¬ rotu. Po uskutecznionem przestawieniu gwintowany pierscien 22 zostaje znowu do¬ ciagniety tak, ze zapobiega dalszemu ob¬ racaniu sie tulei 21, a wraz z tern — dal¬ szemu przestawianiu sworznia 18. Sworzen 18 posiada glówke 23 z wydrazeniem 24, w którem ulozony jest tylny koniec tloka 26, posiadajacego zgrubienie lub kolnierz 25. Do wlozenia konca kolnierzowego 25 w wydrazenie 24 glówki 23 sworznia slu¬ zy szczelina 27, której szerokosc odpowia¬ da srednicy tloka 26. Przedni koniec tloka wchodzi w znany sposób w komore tlocz¬ na 28 cylindra 29 i moze sie w tym cylin¬ drze przesuwac w kierunku podluznym.Cylinder jest zaopatrzony w znany spo¬ sób w urzadzenie grzejne, np. elektryczny grzejnik oporowy 30. Wpoblizu tylnego konca cylindra znajduje sie otwór 31 do napelniania, przez który przerabiana masa moze byc doprowadzana do komory 28 cylindra. W tej czesci scianki cylindra znajduje sie kanal pierscieniowy 32, przez który moze byc przeprowadzana ciecz chlodzaca, np. woda. Przez chlodzenie za¬ pobiega sie temu, by cieplo, wytworzone w sciance przedniej czesci cylindra i zu- zytkowywane do topienia materjalu, do¬ stawalo sie w obreb otworu 31 do napel¬ niania i wywolywalo tam silne spiekanie sie surowca. Mozna wiec powiedziec, ze u- rzadzenie chlodzace 32 oslania otwór 31 do napelniania przed cieplem, wytworzo- nem w pozostalej czesci scianki cylindra.Na przednim koncu cylindra osadzona jest dysza wtryskowa 33, która podczas suwu roboczego (po zamknieciu formy do odlewu wtryskowego, skladajacej sie z po¬ lówek 34 i 35) przylega do wlewu polów¬ ki 35 formy, Cylinder 29 i ruchoma polów¬ ka 35 formy sa podtrzymywane w znany sposób poprzeczkami 36 i 37, ul%zonemi przesuwnie na belkach 2. Miedzy poprzecz¬ kami 36 i 37 na belkach 2 umieszczone sa sprezyny 38, które po ukonczeniu suwu wtryskowego uskuteczniaja odsuniecie dy¬ szy 33 od polówki 35 formy oraz odpro¬ wadzenie zpowrotem poprzeczki 36 w po¬ lozenie wyjsciowe. Miedzy poprzeczka 36 i poprzeczka 16 na belkach 2 znajduja sie dwie silne sprezyny 39, które podczas su¬ wu roboczego przenosza ruch przesuwowy poprzeczki 16 na poprzeczke 36, podtrzy¬ mujaca cylinder. Podczas wlasciwego su¬ wu wtryskowego sprezyny te silnie doci¬ skaja cylinder z jego dysza do wlewu for¬ my wtryskowej.Z kazdej strony maszyny przy po¬ przeczce 16 znajduja sie dwa drazki roz- rzadcze 40, które przechodza przez odpo¬ wiednie otwory poprzeczek 36, 37 i / oraz posiadaja oporki 41 i 42 lub 42a. Oporki 41 sluza podczas suwu wtryskowego do tego, by cisnienie, wywarte zapomoca dzwigni kolankowych na poprzeczki 16, przenosic takze i na poprzeczki 37, a za¬ tem i na forme 34, 35. W ten sposób za¬ bezpiecza sie dobrze uszczelnione przyle¬ ganie do siebie obu polówek formy pod¬ czas suwu wtryskowego.Oporki 42 i 42a sluza poza tern do te¬ go, by podczas suwu powrotnego poprzecz¬ ki 16 posuwac zpowrotem takze w poloze¬ nie wyjsciowe poprzeczke 37 polówek for¬ my i poprzeczke 36 cylindra.Przestawnosc poprzeczki 3 oraz sworz¬ nia laczacego 18, sprzegajacego poprzecz¬ ke 16 z tlokiem 26, daje moznosc takiego nastawiania ruchomych czesci maszyny wzgledem siebie oraz ich wzajemnego do¬ strojenia, ze zespól dzwigni kolankowych we wszystkich warunkach pracuje podczas wlasciwego suwu wtryskowego z najko¬ rzystniejszym rozkladem sil, a wiec mniej wiecej wpoblizu polozenia rozciagnietego obu dzwigni kolankowych 9, 10. Ma to — 3 —miejsce bez wzgledu na to, jaka forma jest umocowana w maszynie. Jesli swiezo za¬ kladana do maszyny forma posiada inne wymiary, tak ze odstepy poszczególnych poprzeczek od siebie nieco sie zmieniaja, to róznice te mozna wyrównac albo przez przestawienie poprzeczki 3 lub przez prze¬ stawienie sworznia laczacego 18 tak, ze zespól dzwigni kolankowych znowu pra¬ cuje podczas wlasciwego suwu wtryskowe¬ go w najkorzystniejszych warunkach.Do napelniania cylindra 29 stosuje sie urzadzenie, przedstawione na fig. 4 i 5.W oslonie 45, umieszczonej na po¬ przeczce 36, ulozony jest ruchomo suwak 46, posiadajacy wydrazenie 47. W poloze¬ niu krancowem suwaka, przedstawionem na rysunku, wydrazenie 47 lezy pod otwo¬ rem wylotowym leju 48. Jesli suwak prze¬ prowadzi sie w jego drugie polozenie krancowe, to wydrazenie 47 dostaje sie ponad otwór 31 cylindra 29.Aby materjal, znajdujacy sie w wy¬ drazeniu 47 suwaka 46, mógl dostac sie do otworu 31, scianka dna oslony posiada o- twór 49, odpowiadajacy wydrazeniu 47.Dó suwaka 46 przymocowana jest dra¬ zek rozrzadczy 50, przechodzacy przez odpowiedni otwór w nasadzie 51 ^ osadzo¬ nej na poprzeczce 16. Po obu stronach tej nasady 51 i w pewnej od niej odleglosci osadzone sa na drazku 50 przestawne opor- ki 52 i 53, z któremi wspóldziala nasada poprzeczki podczas suwu roboczego i su¬ wu powrotnego. Pomiedzy tylnym opor- kiem 52 i nasada 51 umieszczona jest spre¬ zyna 54.W polozeniu spoczynkowem poszcze¬ gólnych czesci, przedstawionem na fig. 4, materjal dostaje sie z leju 48 do wydra¬ zenia 47. Podczas suwu roboczego suwak 46 zapomoca nasady 51 poprzeczki, oporka 53 i drazka rozrzadczego zostaje przesu¬ niety poprzeczka 16, poruszana w kierun¬ ku ku cylindrowi, w nieprzedstawione na rysunku drugie polozenie krancowe, w którem wydrazenie suwaka lezy nad otwo¬ rem 31 do napelniania. Materjal, zabrany suwakiem 46, spada do otworu 31 i po su¬ wie powrotnym tloka dostaje sie do cylin¬ dra, w którym zostaje on przy najblizszym suwie roboczym pochwycony tlokiem i wtrysniety do formy.Ilosc materjalu, doprowadzanego przy kazdym suwie roboczym, daje sie latwo regulowac przez odpowiednie przestawia¬ nie oporków, osadzonych na drazku 50.Najwieksza przenoszona ilosc osiaga sie wtedy, gdy wydrazenie 47 suwaka, w po¬ lozeniu spoczynkowem, przedstawionem na rysunku, lezy calkowicie pod lejem. PL