Wynalazek niniejszy dotyczy zlacza które jest przeznaczone do laczenia przy¬ legajacych do siebie odcinków zlobu, szczególnosci zas zlobów wstrzasowych.Proponowano juz do laczenia przyle¬ gajacych do siebie odcinków zlobu roz¬ maite zlacza, zawierajace kliny, jako za¬ sadnicze czesci skladowe; wynalazek ni¬ niejszy dotyczy wlasnie zlacza tego ro¬ dzaju.W celu polaczenia ze soba poszczegól¬ nych czesci zlobu wzglednie odcinków zo¬ staja one zaopatrzone aa swych koncach w nakladki, sciagane ku sobie i zatnoco- w wywane w tern polozeniu. Poniewaz na¬ kladki te sa umieszczane pod zachodzace- mi na siebie koncami tych odcinków, wiec moznosc przesuwania sie w kierunku pio¬ nowym klinów, ustawionych pionowo, jest znacznie ograniczona. Kat zbieznosci kli¬ na musi byc stosunkowo niewielki, aby klin ten nalezycie trzymal sie na swem miejscu przez tarcie. Mysl przewodnia wynalazku niniejisizego stanowi pozosta¬ wienie klinowi pewnej swobody ruchów w kierunku jego dlugosci po ustawieniu go w polozenie czynne, przyczem ciezar tego klina (lub sprezyna) bedzie zapewnial sta-le dazenie klina do zakleszczania sie co- ra| m^toiejsizfe^ Ponadt| wedlug wyna- I lajjj^f oini^jaze^o pjzwiiuje sie zasioso- waaiie"oddzielnego zespóJirnarzadów prze¬ suwnych |toajlepiej przesuwnego zatrzy- mu, przylegajacego do jednej z czynnych powierzchni klina) w celu niedopuszczenia, aby wzmiankowana wyzej swoboda ruchów klina wywolala rozlaczenie sie przylegaja¬ cych do siebie odcinków zlobu, zanim ze¬ spól narzadów przesuwnych zostanie usta¬ wiony w polozenie, umozliwiajace odsunie¬ cie nabok klina bez wyciagania go. Pozo¬ stawienie klinowi ograniczonej swobody ru¬ chów i chwilowe zmniejszenie nacisku na powierzchnie czynne klina jest wobec po¬ wyzszego nieistotne. Podczas ruchu zlobu zlacze ulatwia rozlaczenie polaczonych od¬ cinków zlobu.Jedna z najdogodniejszych postaci wy¬ konania wynalazku niniejszego jest uwi¬ doczniona na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok zboku, a fig. 2 — wi¬ dok zgóry zlacza w polozeniu roboczem; fig. 3 i 4 przedstawiaja takiez widoki zla¬ cza, nastawionego na rozlaczenie odcin¬ ków zlobu, Jak widac na rysunku, nakladka 1, przymocowana do konca jednego z odcin¬ ków 2, wystaje mniej lub bardziej w kie¬ runku poziomym i jest ujeta w jarzmo 3, polaczone z nakladka pokretnie zapomoca sworznia 4 tak, iz jarzmo to moze byc prze¬ krecane w kierunku poziomym. Jarzmo 3 posiada dlugosc taka, iz moze byc podczas laczenia odcinków zlobu nasuniete na na¬ kladke 5 przyleglego odcinka 6 bez zawa¬ dzenia o najbardziej, wystajacy nazewnatrz róg tej nakladki 5. Przestrzen miedzy brze¬ giem nakladki 5 i koncem obejmujacego ja jarzma 3 jest wypelniona klinem 8, prze¬ sunietym pionowo przez otwór 7, wykona¬ ny w jarzmie, oraz wkladka 9, wsunieta poziomo miedzy klin 8 a koniec jarzma 3.Wkladka przesuwna 8 moze posiadac po¬ stac rozmaita, np, sworznia o nieokraglym (owalnym) przekroju poprzecznym, tarczy kciukowej, klina lub klocka, wycietego schodkowa W przedstawionej typowej swej postaci wkladka ta posiada postac klocka przesuwnego 9 z wycietym schod¬ kiem w sciance, przylegajacej do klina.Klocek 9 jest zaopatrzony w narzady, u- mozliwiajace przesuwanie i zamocowywa- nie klocka w nadanem mu polozeniu. Klin 8 jest utrzymywany w otworze 7 zapomoca odpowiednich przetyczek 10, pierscieni lub podobnych narzadów, umieszczonych na obu koncach klina. Przetyczki 10 sa u- ksztaltowarle i rozmieszczone tak, iz szer¬ sza czesc klocka 9 znajduje sie miedzy kli¬ nem a koncem jarzma w polozeniu, uwi- docznionem na fig. 1 i 2 i dajacem klinowi 8 najmniejsza swobode ruchów; klin 8 mo¬ ze byc przesuwany do góry w skrajne po¬ lozenie górne bez wytwarzania jednak po¬ miedzy jego powierzchnia czynna i brze¬ giem nakladki 5 takiego odstepu, jakiby umozliwial obrót jarzma 3 okolo sworznia 4, bez jednoczesnego zawadzenia klina 8 o róg nakladki 5, Klocek 9 jest wsuniety po¬ ziomo w koniec jarzma 3 i posiada na swej powierzchni zewnetrznej rowek 11, zakon¬ czony otworem 12, wywierconytm w klocku 9 nawylot.Do tego otworu 12 wsadzona jest od dolu przetyczka ryglujaca 13, zakonczona u dolu glowica 14, przeszkadzajaca prze¬ sunieciu nawylot przetyczki 13 przez klo¬ cek 9. Drugi koniec przetyczki 13 jest przeprowadzony ponad klockiem przez otwór, wykonany w jarzmie, i jest zagiety lub uksztaltowany tak, iz zapobiega zbyt znacznemu opadaniu przetyczki wtdól. Glo¬ wica 14 przetyczki moze sie przesuwac w rowku 11 klocka 9 i w chwili przesuniecia sie klocka w polozenie, dajace klinowi 8 najmniejsza swobode ruchów i uwidocznio¬ ne na fig. 1 ^2, zapada wdól w otwór 12, wskutek, czego klocek! 9 zostaje zaryglowa¬ ny w tern polozeniu az do ponownego prze¬ suniecia do góry przetyczki 13.W celu rozlaczenia odcinków zlobu na¬ lezy podniesc klin pionowy 8 oraz prze¬ tyczke 13. Nastepnie nalezy klocek 9 prze¬ sunac poziomo w polozenie, w którem wez¬ sza czesc klocka 9 znajduje sie pomiedzy klinem 8 a koncem jarzma 3. Powstajaca wówczas szczelina miedzy klinem 8 a brze¬ giem nakladki 5 jest uwidoczniona na fig. 3 i 4. Po uskutecznieniu powyzszego jarzmo 3 moze byc obrócone okolo sworz¬ nia 4 w kierunku nazewnatrz (z podniesio¬ nym klinem 8), poniewaz wzmiankowana szczelina jest tak duza, iz klin 8 moze przesunac sie obok krawedzi rogu nakladki 5, nie zawadzajac o nia.Jest rzecza jasna, ze powyzsze rozla¬ czanie moze byc uskuteczniane z obydwóch stron zlaczonych odcinków zlobu, niezalez¬ nie od siebie i bez przesuwania samych od¬ cinków zlobu. Jest rzecza równiez jasna, ze chwilowe obluznienie sie klina 8 nie po¬ woduje rozlaczenia sie zlaczonych odcin¬ ków zlobu, poniewaz szerokosc szczelinY miedzy klinem i brzegiem nakladki z nasu- nietem jarzmem jest na to zbyt mala az do chwili odryglowania i przesuniecia wezszej czesci klocka 9 miedzy klin a koniec jarzma.Ponadto urzadzenie powyzsze posiada te zalete, ze w razie potrzeby uszczelnienia odcinków zlobu przy czynnej powierzchni klina 8 ustawia sie wezsza czesc klocka, poczem pomiedzy nakladkami 1 i 5 mozna umiescic pozadane uszczelnienie.W celu polaczenia odcinków zlobu ze soba wystarczy najpierw podniesc klin 8 i przesunac na swe miejsce klocek 9, po¬ czem nalezy opuscic klin 8 i opuscic prze¬ tyczke ryglujaca 13. Ruch wstrzasowy zlo¬ bu sam spowoduje i zapewni ustawienie sie klina 8 we wlasciwe mu polozenie czynne oraz mocniejsze jego zakleszczenie sie, wskutek czego zlacze, wykonane wedlug wynalazku, jest w swem dzialaniu nieza¬ wodne.Nalezy zaznaczyc, ze urzadzenie nie zawiera wcale swobodnie poruszajacych sie czesci, poniewaz zarówno klin pionowy 8, jak klocek 9 i przetyczka 13 sa osadzone w zlaczu nieodlacznie i nie moga wysunac sie samoczynnie.Wynalazek polega wiec na zastosowa¬ niu pokretnego jarzma, unieruchomiiaiiego klinem, przyczem w urzadzeniu tern nawet obluznianie sie klina nie daje jeszcze moz¬ nosci swobodnego ruchu jarzma, dopóki nie zostanie uskuteczniony dodatkowy zabieg odryglowujacy. Zespól narzadów odryglo- wujacych moze byc równiez wykonany w innej pod wzgledem mechanicznym posta¬ ci, np. klin w jednej z mozliwych odmian zlacza moze byc podniesiony ponad swe polozenie czynne na nieznaczna tylko od¬ leglosc, az narzad, ryglujacy go, zostanie odryglowany w swem polozeniu dolnem i przekrecony lub przesuniety tak, aby mógl wsunac sie w odpowiednie wyciecie na¬ kladki; moga byc zastosowane równiez rozmaite inne zespoly, równowazne pod wzgledem mechanicznym, bez oddalania sie od przewodniej mysli wynalazku niniej¬ szego. PL