PL231109B1 - Sposób syntezy eterów 1-propenylowych - Google Patents

Sposób syntezy eterów 1-propenylowych

Info

Publication number
PL231109B1
PL231109B1 PL420347A PL42034717A PL231109B1 PL 231109 B1 PL231109 B1 PL 231109B1 PL 420347 A PL420347 A PL 420347A PL 42034717 A PL42034717 A PL 42034717A PL 231109 B1 PL231109 B1 PL 231109B1
Authority
PL
Poland
Prior art keywords
isomerization
carried out
ruthenium
alcohol
allyl
Prior art date
Application number
PL420347A
Other languages
English (en)
Other versions
PL420347A1 (pl
Inventor
Magdalena Urbala
Original Assignee
Zachodniopomorski Univ Technologiczny W Szczecinie
Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny W Szczecinie
Priority date (The priority date is an assumption and is not a legal conclusion. Google has not performed a legal analysis and makes no representation as to the accuracy of the date listed.)
Filing date
Publication date
Application filed by Zachodniopomorski Univ Technologiczny W Szczecinie, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny W Szczecinie filed Critical Zachodniopomorski Univ Technologiczny W Szczecinie
Priority to PL420347A priority Critical patent/PL231109B1/pl
Publication of PL420347A1 publication Critical patent/PL420347A1/pl
Publication of PL231109B1 publication Critical patent/PL231109B1/pl

Links

Landscapes

  • Organic Low-Molecular-Weight Compounds And Preparation Thereof (AREA)

Description

Opis wynalazku
Przedmiotem wynalazku jest sposób syntezy eterów 1-propenylowych.
Wielofunkcyjne etery 1-propenylowe typu Q-O-CH=CH-CH3 mają ogromne znaczenie zarówno w syntezie organicznej, chemii i biochemii, jak i w technologii organicznej i technologii polimerów. Generalnie, etery 1-propenylowe są obecnie najbardziej reaktywnymi monomerami w procesie fotopolimeryzacji kationowej. Dzięki temu znajdują zastosowanie w wielu dziedzinach np. mikroelektronice, optoelektronice, a przede wszystkim przy szybkim nanoszeniu cienkich filmów (powłok, lakierów, klejów, atramentów, pigmentów, farb drukarskich). Co więcej, związki te pełnią rolę rozcieńczalników aktywnych żywic epoksydowych, jednocześnie przyczyniając się do poprawy podstawowych właściwości użytkowych otrzymywanych powłok polimerowych sieciowanych promieniowaniem UV. Mogą być również stosowane do modyfikowania lepkości kompozycji polimerowych, które następnie są wykorzystywane do otrzymywania kompozytów polimerowych utwardzanych termicznie. Wśród wielofunkcyjnych monomerów O-(1-propenylowych) szczególnie atrakcyjne są etery 1-propenylowe zawierające wolne grupy hydroksylowe (1-propenyloksyalkohole) oraz siloksanowe. 1-Propenyloksyalkohole należą do grupy monomerów dwufunkcyjnych tzw. ang. Activated Monomers, monofers, które znacznie przyśpieszają proces fotopolimeryzacji epoksydów, natomiast obecność grupy sililowej typu -O-Si-R3 lub siloksanowej -O-Si-O- w cząsteczce eteru 1 -propenylowego korzystnie wpływa na właściwości użytkowe produktów polimerowych np. powłok czy kompozytów. Etery 1-propenylowe mogą być także wykorzystywane jako substraty w reakcjach cykloaddycji, tandemowej reakcji izomeryzacja-metateza z zamknięciem pierścienia (RCM) czy tandemowej reakcji izomeryzacja-przegrupowanie Claisena eterów bis(allilowych) (ICR) prowadzące do syntezy interesujących związków karbo- i heterocyklicznych, ważnych funkcyjnie podstawionych monomerów i komonomerów. Etery 1 -propenylowe są także ważnymi produktami pośrednimi w chemii cukrów do protekcji/deprotekcji wybranych grup hydroksylowych zabezpieczonych ugrupowaniem O-allilowym.
Wiele monomerów zawierających terminalne grupy O-(1-propenylowe) można łatwo i dogodnie otrzymać na drodze katalitycznej reakcji izomeryzacji odpowiadających im układów allilowych (2-propenylowych), której istotą jest migracja wiązania podwójnego. W literaturze naukowej i patentowej opisano szereg katalizatorów homo- i heterogenicznych, które mogą być zastosowane do tego typu reakcji. Jednakże jak dotychczas, najefektywniejszymi katalizatorami tej reakcji są rozpuszczalne w środowisku reakcji kompleksy metali przejściowych (Rh, Ru, Co, Pd, Fe, Ni, Pt i Cr). Szczególnie dogodnymi, aktywnymi i selektywnymi pre-katalizatorami izomeryzacji wielofunkcyjnych eterów allilowych są kompleksy rutenu. Atrakcyjność tej metody syntezy związana jest głównie z tym, że spełnia ona większość ostrych wymogów stawianym nowoczesnym technologiom chemicznym (praktycznie 100% wydajność atomowa, łagodne warunki syntezy, łatwe wydzielanie produktów reakcji z mieszaniny poreakcyjnej, możliwość recyklingu katalizatora rutenowego).
W patentach i literaturze znajduje się wiele przykładów stosowania rozpuszczalnych kompleksów metali przejściowych jako pre-katalizatorów do izomeryzacji eterów mono- i poliallilowych. Katalizatory reakcji generowane są w warunkach reakcji z prostych kompleksów metali o znanej strukturze np. [RuClH(CO)(PPh3)3], [RuCl2(PPh3)3] lub powstają in situ z układów katalitycznych typu: prekursor rutenu (trwały nieaktywny lub mało aktywny kompleks rutenu) + aktywatory (tj. zasada nieorganiczna lub organiczna, donor liganda hydrydowego, ligand „zewnętrzny”). W reakcji izomeryzacji eterów allilowych do eterów 1-propenylowych najwięcej przykładów dotyczy użycia handlowo dostępnego kompleksu rutenu (II), to jest [RuCl2(PPh3)3]. Dla przykładu znana jest z opisu patentowego US 5,486,545, US 5,567,858 oraz US 6,030,703 metoda syntezy eterów 1-propenylowych typu (CH3CH=CHO)nQ polegająca na reakcji izomeryzacji odpowiednich eterów allilowych katalizowanej przez [RuCh(PPh3)3], stosowany w ilościach 0,1-2% wag. w temperaturach rzędu 80-150°C, w atmosferze azotu lub powietrza, w czasie 2 godz. W powyższych warunkach uzyskiwano 100% wydajność eterów di- i poli-1-propenylowych dioli typu HO-(CH2)n-OH n = 2,3,4,6,8,10 i polioli, które nie były wydzielane z mieszaniny poreakcyjnej. W publikacji S. Krompiec, N. Kuźnik, M. Urbala, J. Rzepa, Isomerization of alkyl allyl and allyl silyl ethers catalyzed by Ruthenium complexes, (J. Mol. Catal. A: Chem.) 248, 198 (2006) opisano metodę syntezy różnych eterów 1-propenylowych metodą izomeryzacji eterów allilowych katalizowaną przez kompleksy rutenu (II), zwłaszcza [RuClH(CO)(PPh3)3]. Reakcje prowadzono w atmosferze argonu, w środowisku rozpuszczalnika lub bez rozpuszczalnika, w temperaturze 60:120°C, czasie 1:6 godzin, przy stężeniu katalizatora 0,05:1,5% mol. Wykazano również, że katalizator rutenowy może być kilkakrotnie użyty do reakcji izomeryzacji bez negatywnego wpływu na wydajność i selektywność reakcji. W literaturze można
PL 231 109 B1 znaleźć również kilka pojedynczych przykładów zastosowania innych kompleksów rutenu np. [RuH2(PPhs)4] lub [RuH2(CO)(PPh3)3], {[RuCl2(1,5-COD)2]}, [RuCl2(CO)2(PPh3)2] oraz różnego rodzaju układów katalitycznych o różnej aktywności katalitycznej, dedykowane różnym układom O-allilowym. Natomiast nieliczne traktują o zastosowaniu {[RuCl2(p-Cym)]2} w izomeryzacji eterów allilowych. W publikacji M. Urbala, Solvent-free [Ru]-catalyzed isomerization of allyl glycidyl ether: The scope, effectiveness and recycling of catalysts, and exothermal effect, (Applied Catalysis A: General). 505, 382 (2015) oraz w patencie PL 220517 przedstawiono sposób otrzymywania eteru glicydylowo-1-propenylowego metodą izomeryzacji odpowiedniego eteru allilowo-glicydylowego katalizowaną przez {[RuCb(p-Cym)]2}, {[RuCb(1,5-COD)]x}, [RuCl2(PPh3)4], [Ru(CO)3(PPh3)2], [RuCb(CO)2(PPh3)2], [RuHCl(CO)(AsPh3)3], [RuH2(PPh3)4] lub [RuH2(CO)(PPh3)3]. Z opisu patentowego PL 211541 znany jest sposób selektywnej syntezy eterów 1-propenylowych zawierających grupy hydroksylowe polegający na katalitycznej izomeryzacji odpowiednich 1-alliloksyalkoholi prowadzonej pod ciśnieniem autogenicznym, w środowisku beztlenowym z zastosowaniem gazu obojętnego, który charakteryzuje się tym, że jako katalizatory reakcji stosuje się układy katalityczne typu kompleks rutenu (pre-katalizator) zasada składające się z rozpuszczalnego hydrydowego lub niehydrydowego kompleksu rutenu(II), takiego jak [RuClH(CO)(PPh3)3], [RuHCl(CO)(AsPh3)3], [RuH2(CO)(PPh3)3], [RuH2(PPh3)4] [RuCb(PPh3)3], [RuCb(PPh3)4], {[RuCb(p-Cym)3]} [RuCl2(CO)2(PPh3)2] lub uwodnionego chlorku rutenu(III) RuCb oraz zasady nieorganicznej lub organicznej, takiej jak: węglan lub wodorowęglan Li, Na, K, Cs, wodorotlenek Na, amina alifatyczna lub aromatyczna: Et3N, Me3N, /-PrN, n-Pr2NEt, PhNH2, PhNEt2.
Celem wynalazku było opracowanie sposobu otrzymywania eterów 1-propenylowych, wykorzysującego metodę izomeryzacji odpowiednich substratów allilowych katalizowaną przez selektywne układy katalityczne o wyraźnie zwiększonej efektywności na bazie rozpuszczalnych kompleksów rutenu.
Sposób syntezy eterów 1-propenylowych,według wynalazku, polegający na katalitycznej izomeryzacji odpowiednich eterów allilowych z wykorzystaniem rozpuszczalnych kompleksów rutenu jako prekatalizatorów, prowadzonej pod ciśnieniem autogenicznym, w środowisku beztlenowym z zastosowaniem gazu obojętnego, charakteryzuje się tym, że jako katalizatory reakcji stosuje się układy katalityczne typu [kompleks Ru/wodoronadtlenki allilowe/alkohol]. Nowe układy katalityczne składają się z rozpuszczalnego kompleksu rutenu(II), takiego jak na przykład [RuCl2(PPh3)3], [RuCl2(PPh3)4], {[RuCb(pCym)]2}, {[RuCl2(1,5-COD)]x}, [Ru(CO)3(PPh3)2], [RuCb(CO)2(PPh3)2] lub uwodnionego chlorku rutenu(III), oraz wodoronadtlenków allilowych tworzących się w reakcji autooksydacji substratu allilowego oraz alkoholu ROH (pierwszo- i drugorzędowego niskocząsteczkowego alkoholu alifatycznego prostego lub oznacza rozgałęzionego, gdzie R oznacza C1 do C5). Reakcję izomeryzacji prowadzi się z wysoką selektywnością i wydajnością w kierunku eterów 1-propenylowych, w szerokim zakresie niskich stężeń kompleksu rutenu 0.001-0.5% molowych, w szerokim zakresie temperatur 60-140°C, w szerokim zakresie czasu reakcji 1-24 godzin w zależności od reaktywności substratu allilowego oraz w różnej skali procesu, przy małym stężeniu wodoronadtlenków allilowych w zakresie 5-100 ppm, korzystnie w zakresie 15-50 ppm, przy małym nadmiarze alkoholu do kompleksu rutenu w stosunku molowym 5-20, bez konieczności stosowania rozpuszczalników. Korzystnie jako alkohol stosuje się metanol, etanol, n-propanol, /-propanol, n-butanol. Korzystnie reakcję izomeryzacji prowadzi się w atmosferze argonu lub azotu. Korzystnie reakcję izomeryzacji prowadzi się przy użyciu mieszadła magnetycznego.
Sposobem według wynalazku uzyskuje się etery mono- lub poli-1-propenylowe zawierające przynajmniej jedną grupę 1 -propenylową typu CH3CH=CH-O-Q (gdzie Q zawiera niskocząsteczkowe proste lub rozgałęzione łańcuchy alkilowe od C3 do C10, w tym także pochodne alkoholi poliwodorotlenowych tj. gliceryny, pentaerytrytu, sorbitolu niezawierające grup OH oraz funkcjonalizowane m.in. pierścieniem oksiranu lub dodatkową grupą eterową tj. pochodne glikolu etylenowego -(CH2CH2(O-CH2CH2)nn = 1-5; pochodne glikolu propenylowego -(CH2CH2(CH3)(O-CH2(CH3)CH2)n- n = 1-5;), które powstają jako mieszanina stereoizomerów konfiguracyjnych (Z) i (E) 1-propenylowych. Produkty reakcji mogą być łatwo wydzielone z mieszaniny poreakcyjnej metodą destylacji pod zmniejszonym ciśnieniem lub przekazane bez dodatkowego oczyszczania do procesu fotopolimeryzacji kationowej.
Zaletą sposobu jest możliwość praktycznie ilościowego otrzymania eterów 1 -propenylowych przy użyciu układu katalitycznego z zastosowaniem niskiego stężenia katalizatora kompleksu rutenu w krótkim czasie reakcji, co przekłada się na dużo większą efektywność i produktywność procesu. Proponowane w wynalazku kompleksy rutenu są produktami handlowymi o najniższej cenie w porównaniu do ceny innych dostępnych kompleksów rutenu(II). Ponadto ważna jest możliwość użycia nieczyszczonego
PL 231 109 B1 z nadtlenków i wodoronadtlenków organicznych substratu allilowego. Sposób według wynalazku pozwala na uzyskanie wysokiej wydajności i selektywności produktów reakcji tj. eterów alkilowo-1-propenylowych, które powstają jako mieszanina stereoizomerów konfiguracyjnych (Z) i (E) 1-propenylowych. Produkty reakcji mogą być łatwo wydzielone z mieszaniny poreakcyjnej metodą destylacji pod zmniejszonym ciśnieniem lub adsorpcji katalizatora rutenowego na węglu aktywnym bądź przekazane bez dodatkowego oczyszczania do procesu fotopolimeryzacji kationowej.
Sposób syntezy eterów 1-propenylowych według wynalazku prezentują poniższe przykłady wykonania.
P r z y k ł a d I
Do szklanego reaktora o pojemności 100 cm3 zawierającego mieszadło magnetyczne wprowadzono 0,3 mola (34,2 g) eteru allilowo-glicydylowego zawierającego 30 ppm wodoronadtlenków allilowych, 0,02% mol. (18,4 mg) kompleksu rutenu {[RuCL(p-Cym)]2} oraz 0,3% mol. (29 mg) MeOH, po czym z reaktora usuwano powietrze za pomocą strumienia argonu. Mieszaninę reakcyjną ogrzewano w temperaturze 120°C na łaźni olejowej przez 0.5 godz. Po ochłodzeniu mieszaninę poreakcyjną poddawano analizie za pomocą kapilarnej chromatografii gazowej oraz NMR. Analiza GC wykazała obecność dwóch pików, które zinterpretowano jako: eter glicydylowo-(Z)-1-propenylowy oraz eter glicydylowo-(E)-1-propenylowy, natomiast analiza 1H NMR wykazała obecność sygnałów charakterystycznych dla grupy 1-propenylowej. W tym doświadczeniu stopień konwersji substratu allilowego i wydajność eteru 1-propenylowego wynosiły 100%, natomiast stosunek stereoizomerów Z/E wynosił 61/39. Produkt reakcji był oczyszczony metodą destylacji znad katalizatora pod zmniejszonym ciśnieniem.
P r z y k ł a d II
Przeprowadzono proces izomeryzacji eteru allilowo-glicydylowego jak w przykładzie I, przy czym jako kompleks rutenu zastosowano [RuCb(PPh3)3], a jako alkohol - EtOH. Uzyskano eter glicydylowo-1-propenylowy z ilościową selektywnością i wydajnością.
P r z y k ł a d III
Przeprowadzono proces izomeryzacji eteru allilowo-glicydylowego jak w przykładzie I, przy czym jako kompleks rutenu zastosowano {[RuCb(1,5-COD)]x}, a jako alkohol - /-PrOH. Uzyskano eter glicydylowo-1-propenylowy z ilościową selektywnością i wydajnością.
P r z y k ł a d IV
Przeprowadzono proces izomeryzacji 1,4-bisalliloksybutanu jak w przykładzie I, przy czym reakcję prowadzono w temperaturze 130°C i czasie 1 h. Otrzymano mieszaninę stereoizomerów (Z) i (E)-1,4-bis(1-propenyloksy)butanu z ilościową wydajnością i selektywnością.
P r z y k ł a d V
Przeprowadzono proces izomeryzacji eteru triallilowego gliceryny jak w przykładzie I, przy czym reakcję prowadzono w temperaturze 140°C i czasie 1 h. Otrzymano mieszaninę stereoizomerów (Z,Z) (Z,E) i (E,E)-tris(1-propenyloksy)propanu z ilościową wydajnością i selektywnością.
P r z y k ł a d VI
Przeprowadzono proces izomeryzacji 1,3-bisalliloksy-2-metylopropanu, jak w Przykładzie I, przy czym zastosowano {[RuCb(p-Cym)]2} (wodoronadtlenki allilowe) /-PrOH jako układ katalityczny. Reakcję prowadzono w temperaturze 120°C przez 40 min. Wydajność produktu bis 1-propenylowego była praktycznie ilościowa (99.9%).

Claims (8)

  1. Zastrzeżenia patentowe
    1. Sposób syntezy eterów 1-propenylowych polegający na katalitycznej izomeryzacji odpowiednich eterów allilowych z wykorzystaniem rozpuszczalnych kompleksów rutenu, prowadzonej pod ciśnieniem autogenicznym, w środowisku beztlenowym z zastosowaniem gazu obojętnego, znamienny tym, że jako katalizatory reakcji stosuje się układy katalityczne typu [kompleks Ru (wodoronadtlenki allilowe) alkohol] składające się z rozpuszczalnego kompleksu rutenu(II), takiego, jak np. [RuCkCPPhsH [RuCb(PPh3)4], {[RuCb(p-CymM {[RuCk(1,5-COD)]x}, [RuCl2(CO)2(PPh3)2] lub uwodnionego chlorku rutenu(III), oraz wodoronadtlenków allilowych tworzących się w reakcji autooksydacji substratu allilowego oraz alkoholu ROH, takiego, jak pierwszo- i drugorzędowy niskocząsteczkowy alkohol alifatyczny prosty lub rozgałęziony, gdzie R oznacza C1 do C5.
    PL 231 109 B1
  2. 2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że reakcję izomeryzacji prowadzi się wysoce selektywnie i wydajnie w kierunku eterów 1-propenylowych w szerokim zakresie niskich stężeń kompleksu rutenu 0.001 -0.5%mol, w szerokim zakresie temperatur 60-140°C, w szerokim zakresie czasu reakcji 1-24 godzin oraz w różnej skali procesu.
  3. 3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stężenie wodoronadtlenków allilowych jest małe w zakresie 5-100 ppm.
  4. 4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się mały nadmiar alkoholu do kompleksu rutenu w stosunku molowym 5-20.
  5. 5. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że proces izomeryzacji prowadzi się bez rozpuszczalników.
  6. 6. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że jako alkohol stosuje się metanol, etanol, n-propanol, /-propanol, n-butanol.
  7. 7. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że reakcję izomeryzacji prowadzi się w atmosferze argonu lub azotu.
  8. 8. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że reakcję izomeryzacji prowadzi się przy użyciu mieszadła magnetycznego.
PL420347A 2017-01-31 2017-01-31 Sposób syntezy eterów 1-propenylowych PL231109B1 (pl)

Priority Applications (1)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL420347A PL231109B1 (pl) 2017-01-31 2017-01-31 Sposób syntezy eterów 1-propenylowych

Applications Claiming Priority (1)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL420347A PL231109B1 (pl) 2017-01-31 2017-01-31 Sposób syntezy eterów 1-propenylowych

Publications (2)

Publication Number Publication Date
PL420347A1 PL420347A1 (pl) 2018-08-13
PL231109B1 true PL231109B1 (pl) 2019-01-31

Family

ID=63112881

Family Applications (1)

Application Number Title Priority Date Filing Date
PL420347A PL231109B1 (pl) 2017-01-31 2017-01-31 Sposób syntezy eterów 1-propenylowych

Country Status (1)

Country Link
PL (1) PL231109B1 (pl)

Also Published As

Publication number Publication date
PL420347A1 (pl) 2018-08-13

Similar Documents

Publication Publication Date Title
Behr et al. Use of carbon dioxide in chemical syntheses via a lactone intermediate
Jiang et al. Salen-Ti (OR) 4 complex catalysed trimethylsilylcyanation of aldehydes
Mele et al. Fine chemicals and new hybrid materials from cardanol
Fernandes et al. Synthesis of methyl ketones from terminal olefins using PdCl2/CrO3 system mimicking the Wacker process
US8912365B2 (en) Process for preparing a polyol ether
FR2952933A1 (fr) Precurseurs biscarbonates, leur procede de preparation et leurs utilisations
TW201035004A (en) Alkoxylation processes and catalysts therefor
CN105764611A (zh) 用于连续流动反应器的催化剂系统和其制备方法以及应用
Ramaswamy et al. A continuous protocol for the epoxidation of olefins, monocyclic terpenes, and Alpha Beta Unsaturated Carbonyl Synthons using eco-friendly Flow Reactor Conditions
Amarasekara et al. One-pot synthesis of cobalt-salen catalyst immobilized in silica by sol–gel process and applications in selective oxidations of alkanes and alkenes
WO2014016491A1 (fr) Synthese de methyl propane diol a partir d'alcool allylique
PL236164B1 (pl) Sposób syntezy eterów 1-propenylowych
PL231109B1 (pl) Sposób syntezy eterów 1-propenylowych
WO2012095435A1 (fr) Procede de preparation de carbonate d'alcool utilisant comme catalyseurs des oxides de terres rares
JP2017507899A (ja) バイオベースのアルキルおよびフラン系ジオールエーテル、アセタート、エーテル−アセタート、ならびにカーボナートの直接合成
RU2149156C1 (ru) Способ получения 1,3-алкандиолов и 3-гидроксиальдегидов
WO2020245145A1 (en) Process for the preparation of nootkatone by using a iron (iii) porphyrin complex catalyst
WO2014009421A1 (fr) Procédé de préparation de (poly)carbonate de polyglycérol
PL236163B1 (pl) Sposób syntezy eterów 1-propenylowych
Zhu et al. Highly active oligomeric Co (salen) catalysts for the asymmetric synthesis of α-aryloxy or α-alkoxy alcohols via kinetic resolution of terminal epoxides
Bamoniri et al. Deprotection of trimethylsilyl ethers to corresponding alcohols promoted by silica chloride: a heterogeneous and eco-friendly protocol
Starodubtseva et al. Fullerene complexes with palladium and rhodium as catalysts for acetylenic bond hydrogenation
PL211541B1 (pl) Sposób selektywnej syntezy eterów 1-propenylowych zawierających grupy hydroksylowe
PL220517B1 (pl) Sposób otrzymywania eteru glicydylowo-1-propenylowego
JP7737634B2 (ja) ノルボルナン骨格を有するジメタノール化合物の製造方法