Wynalazek dotyczy takich urzadzen pociagowo-zderzakowych do pojazdów ko¬ lejowych, w których zarówno miedzy u- rzadzeniem pociagowo - zderzakowem a podwoziem pojazdu, jak i miedzy czescia¬ mi samego urzadzenia sa wstawione spre¬ zyny. W urzadzeniach znanego typu spre¬ zyny te sa umieszczone wzdluz wagonu, jedne oddzielnie od drugich. Urzadzenia takie maja te wade, ze posiadaja znaczna dlugosc, tak ze umieszczenie takiego urza¬ dzenia w krótkich pojazdach sprawia trud¬ nosci. Celem wynalazku jest usuniecie tej wady.Na rysunku uwidoczniono na fig. 1 — 8 w podluznym przekroju osiowym osiem róznych przykladów wykonania wynalaz¬ ku; fig. 9 i 10 przedstawiaja przekroje wzdluz linij IX — IX wzglednie X — X na fig. 8; fig. 11 — 13 przedstawiaja urza¬ dzenie, uwidocznione na fig. 8, przy innem polozeniu skladowych czesci, tworzacych mechanizm urzadzenia wedlug wynalaz¬ ku.Na fig. 1 oba trzony pociagowo-zderza¬ kowe A sa zaopatrzone w kolnierze a1, do których dzialaniem sprezyn srubowych B dociskane sa tarcze b1. W podluznicdch srodkowych C pojazdu znajdujasie wycie¬ cia c1, które sluza do ograniczania skoku tarcz 61. Drugie konce sprezyn B dociska¬ ja w polozeniu, przedstawionefn na fig. 1,tarcze &2 cla wystepów c2, znajdujacych sie na podluznicach C, przyczem tarcze b2 wchodza w wyciecia c3 w wymienionych wyzej podluznicach C. Z koncem kazdego z trzonów A polaczona jest sztywno tarcza a2, do której bardzo silna sprezyna srubo¬ wa D, osadzona wspólosiowo z trzonami A, dociska tarczke d1. Kazda z tarcz a2 jest polaczona z tarczka d1 drugiego trzonu A urzadzenia zapomoca dwóch drazków E, równoleglych do trzonów A i umieszczo¬ nych ukosnie wzgledem siebie, przyczem kazdy z tych drazków E przechodzi przez druga tarczke d\ osadzona na tym samym trzonie A, co odnosna tarcza a2, polaczona sztywno z trzonem pociagowo-zderzako- wym. Tarcze a2 poruszaja sie w tulei F, zlozonej z dwóch czesci. Tuleja ta posiada kolnierze f1, do których przylegaja tarcze 62, oraz kolnierze f2, do których sa doci¬ skane tarcze a2. Tulejka G, wsunieta na wolne konce trzonów A, sluzy do ograni¬ czenia nadmiernego sciskania sprezyny D.Jak uwidoczniono na rysunku, sprezyny B umieszczone sa posrednio pomiedzy urza¬ dzeniem pociagowo-zderzakowem a pod¬ woziem pojazdu, t. j. miedzy podwoziem a sprezynami B znajduja sie tarcze 61 i 62.Gdy oba trzony pociagowo-zderzakowe sa obciazone jednoczesnie na sciskanie, wówczas obie tarcze a2 a wraz z niemi tarczki d1 zostaja wzajemnie ku sobie przysuniete, przyczem sprezyna D zostaje scisnieta. Drazki E przesuwaja sie przytem w tarczach a2 i tarczkach d1, tak ze drazki te nie sa obciazone, przyczem opór sprezy¬ ny D jest przenoszony tylko na trzony A.W czasie takiego ruchu tych trzonów kol¬ nierze a1 przesuwaja przed soba tarcze b1, a sprezyny B zostaja scisniete. Poniewaz opory obu sprezyn dzialaja w kierunku przeciwnym, wiec w razie jednakowego skoku trzonów A sprezyny B nie przeno¬ sza na podwozie pojazdu sil, nadajacych mu przyspieszenie.Gdy oba trzony A sa jednoczesnie roz¬ ciagane, wówczas tarcze a2 pociagaja za soba zapomoca drazków E tarczki d1 prze¬ ciwleglego trzonu A, tak ze sprezyna D znów zostaje scisnieta, nie oddzialywa jednak zupelnie na podwozie. Za tarcza a2 podaza jednoczesnie tuleja F, za nia zas obie tarcze b2. W ten sposób równiez i sprezyny B zostaja scisniete. W razie jed¬ nostronnego rozciagania jednego z trzonów A, np. prawego (fig. 1), zostaje z poczatku scisnieta prawa sprezyna B pod naciskiem tarczy 62.Jezeli lewy trzon A nie stawia przytem oporu, to zostaje przesuniety na lewo przez czesci a2, E, d1, D, d1, E, a2 bez znaczniejszego scisniecia sprezyny D. Le¬ wa tarcza a2 przenosi wówczas swój ruch na lewa tarcze b1, która sciska sprezyne S.Cisnienia obu sprezyn B sa przenoszone przytem na podwozie i nadaja pojazdowi przyspieszenie.Cale urzadzenie posiada nieznaczna dlugosc ogólna, tak ze moze byc zastoso¬ wane równiez i do krótkich pojazdów, a przytem moze byc umieszczone calkowicie w odpowiedniej ochronnej oslonie.Na fig. 2 uwidoczniony jest inny przy¬ klad wykonania wynalazku. Sprezyny J naciskaja z jednej strony na tarcze k1, o- sadzone na trzonach pociagowo-zderzako- wych K, z drugiej zas strony na wystepy /z1, umieszczone na podluznicach srodko¬ wych H. Tarcze k1 dzialaja w taki sam sposób, jak w opisanym wyzej przykladzie wykonania wynalazku, zapomoca drazków pociagowych k2 i tarczek k3 na mocna sprezyne L, nawleczona na trzony K.W przypadku jednoczesnego oddzialy¬ wania na trzony K sil sciskajacych trzony te za posrednictwem tarcz k1 i tarczek k3 sciskaja sprezyne L i obie sprezyny J. Gdy trzony K sa rozciagane, wówczas sprezyna L zostaje scisnieta, natomiast sprezyny J rozprezaja sie. W obydwu przypadkach sily przyspieszajace nie sa przenoszone na — 2 —podwozie. W przypadku jednostronnego sciskania odnosna tarcza k1 sciska polozo¬ na blizej niej sprezyne J, a nieobciazony trzon K zostaje przesuniety przez odpo¬ wiednie ogniwa urzadzenia, wstawione miedzy obu trzonami K, przyczem napie¬ cie drugiej sprezyny J maleje.Przyklad wykonania, przedstawiony na fig. 2, odznacza sie niezwkla prosto- ta.Przyklad wykonania, przedstawiony na fig. 3, jest bardzo podobny do przykladu poprzedniego. Róznica polega tylko na tem, ze sprezyny M, nasuniete na trzony pociagowo-zderzakowe, naciskaja na tar¬ cze m1, odpowiadajace tarczkom kz w po¬ przednim przykladzie wykonania. Wsku¬ tek tego w przypadku obustronnego rozcia¬ gania trzonów pociagowo-zderzakowych scisniete zostaja jednoczesnie obie sprezy¬ ny M.Przyklad wykonania, uwidoczniony na fig. 4, odznacza sie tem, ze jedna z tarcz, polaczonych sztywno z trzonami pociago- wo-zderzakowemi AT, uksztaltowana jest w postaci tulei N1, zaopatrzonej na koncach w kolnierzie n2 i n3« Na tulei N1 osadzo¬ ne sa przesuwnie dwie tarcze rc i n5, mie¬ dzy któremi jest wstawitana- sprezyna sru¬ bowa O. Z kolnierzami n2 i ns tulei N1 wspóldzialaja Osadzone na podluznicach srodkowych P podwozia wystepy p1, a z tarczami n4 i n5 — wystepy p2. Sprezyna 0, nasumieta na trzony N, opiera sie o tarczki q\ przesuwajace sie po» trzonach N.Tarczki c1 sa polaczone z osiadzonemi sztywno na trzonach pociagowo-zderzako¬ wych tarczami za posrednictwem drazków pociagowych q2.Gdy oba trzony N sa sciskane jedno¬ czesnie, wówczas tarczki q1, zblizajace sie do siebie, sciskaja sprezyne Q. W przy¬ padku Jednoczesnego rozciagania obu trzo¬ nów N ruch kazdego trzonu zostaje prze¬ noszony zapomoca drazków pociagowych q2 na tarczke a1 drugiego trzonu N, tak ze i w tym przypadku sprezyna 0 zostaje scisnieta.W przypadku dzialania sily cisnace) tylko na lewy trzon sprezyna 0 zostaje scisnieta, kolnierzem n2 tulei N1 i tarcza n4, podczas gdy sprezyna Q pozostaje nieob- ciazona. W przypadku dzialania sily sci¬ skajace) tylko na prawy trzon N sprezy¬ na 0 i lewy trzon N zostaja przesuniete w lewo przez tarcze, siztywiflo polaczona z prawym trzonem, oraz przez prawa tarcz¬ ke gr1, przyczem kolnierz n3 przesuwa tar¬ cze n5 i sciska sprezyne O.W przypadku Jednostronnego rozciaga¬ nia lewego trzonu N ruch tego trzonu zo¬ staje przeniesiony zapomoca tulei N1 i iej kolnierza n3 na tarcze n5, która sciska sprezyne O. W przypadku jednostronnego rozciagania prawego trzonu N tuleja Nl zostaje pociagnieta przez ogniwa q2r q1, Q, q1, q2, N1, wskutek czego jej kolnierz rf za posrednictwem tarczy n4 sciska spre¬ zyne 0.Przyklad wykonania, uwidoczniony na fig. 5, tem tylko rózni sie od poprzednie¬ go przykladu (fig. 4), ze tuleja R1, odpo¬ wiadajaca tulei N1, tworzy jedna calosc z jedna z tarcz R, osadzonych przesuwnie na trzonach pociagowych. Obciazenie sprezyn nie rózni sie zasadniczo w tym przypadku od obciazenia sprezyn, opisanego w po¬ przednim przykladzie.W przykladzie wykonania, uwidocznio¬ nym na fig. 6, kazdy z trzonów S jest zao¬ patrzony w dwa kolnierze s1 i s2, do któ¬ rych sa dociskane dwie tarczki t1 i t2, mie¬ dzy któremi umieszczona Jest silna sprezy¬ na srubowa T, dociskajaca tarczki t1 i P i do wystepów a1, tf i u3 tulei U, osadzo¬ nej spólosiowo z trzonami S. Tuleja U po^ siada na koncach kolnierze a4 i u5, do których sprezyna srubowa V dociska tar¬ cze V1 i V2.W przypadku jednoczesnego sciskania obu trzonów S tarczki t1 przyciskaja Spre¬ zyny T do tarczek P, przyczem sprezyna — 3 —V nie podlega obciazeniu. W razie jedno¬ czesnego rozciagania obu trzonów S tar¬ cze/2 przyciskaja sprezyny T do tarczek l1; sprezyna V i w tym przypadku pozo¬ staje nieobciazona. W przypadku rozcia¬ gania lub sciskania jednego z trzonów S tuleja U zostaje przesunieta w jednym albo drugiiri kierunku, przyczem naprezo¬ na zostaje sprezyna V i jedna z obu spre¬ zyn 7\ ' " .W przykladzie wykonania wynalazku, uwidocznionym na fig. 7, urzadzenie skla¬ da sie z dwóch trzonów W, z któremi Sztywno polaczone sa tarcze w1. Na kon¬ cach trzonów W sa osadzone tulejki u;2, które sluza do ograniczania skoku tych trzonów. Kazda z tulejek w2 jest wsunie¬ ta w silna sprezyne srubowa X. Sprezyny X naciskaja z jednej strony na tarczki X1, które mozna przesuwac na trzonach W, z drugiej zas strony na zebro y1 wewnatrz tulei Y. Na tulei Y osadzone sa przesuw¬ nie tarcze y2, na które naciska sprezyna y3.Podluznice srodkowe Z podwozia sa zao¬ patrzone w wystepy z1, o które opieraja sie tarcze y2 i w wystepy z2 dla ogranicze¬ nia przesuwu kolnierzy y4 tulei Y. Kazda z tarcz w1 jest polaczona drazkami pocia- gowemi w3 z tarczka X1 przeciwleglego trzonu W. W razie jednoczesnego sciska¬ nia obu trzonów W sprezyny X zostaja scisniete tarczkami X1. W razie rozciaga¬ nia obu trzonów W obydwie tarcze w1 zo¬ staja sprzegniete zapomoca swych draz¬ ków pociagowych ur3 z tarczkami X1 prze¬ ciwleglego trzonu W, tak ze sprezyny X znów zostaja scisniete. W obu przypad¬ kach sprezyna y3 nie jest obciazona. W ra¬ zie jednostronnego sciskania trzon W za¬ pomoca ogniw jc1, X, y1, Y, y4 przesuwa jedna z tarcz y2 i napina w ten sposób sprezyne y3. W razie jednostronnego roz¬ ciagania napinanie sprezyny y3 odbywa sie zapomoca ogniw w1, ws, X1, X, y1, Y, y4, y2.W odmianie wykonania, przedstawio¬ nej na fig. 8 — 13v jeden z konców trzonu pociagowego 1 ma ksztalt tulejki 2, w któ¬ rej jest prowadzony drugi trzon 3. Z trzo¬ nem 3 polaczone sa sztywno dwa plaskie kliny 4 i 5, przestawione wzgledem siebie o 90°. Klin 4 jest prowadzony w dwóch umieszczonych naprzeciwko siebie podluz¬ nych wycieciach 6 tulejki 2 i wchodzi w podluzne wyciecia tulejki dociskowej 7, przesuwajacej sie po tulejce 2. Klin 5 jest równiez prowadzony w dwóch podluznych wycieciach 8 tulejki 2 i wchodzi w podluz¬ ne wyciecia 9 tulejki dociskowej 10, prze¬ suwajacej sie po tulejce 2. Prostopadle do klina 4 z tulejka 2 sa sztywno polaczone jeszcze dwa kliny 11 i 12, wchodzace w podluzne wyciecia tulejki dociskowej 7.Wreszcie z tulejka 2 sa jeszcze sztywno polaczone dwa kliny 14 i 15, ustawione prostopadle do klina 5, wchodzace w po¬ dluzne wyciecia 16 tulejki 10. Miedzy tu¬ lejki dociskowe 7 i 10 z jednej strony, a zeberko 18 tulei 19 z drugiej strony, wsu¬ niete sa dwie silne sprezyny srubowe 17.Tuleja 19 posiada na koncach kolnierze 20 i 21, do których sprezyna srubowa 22 do¬ ciska tarcze 23 i 24. Podluznice srodkowe 27 podwozia sa zaopatrzone w wystepy 25, do których przy pewnych polozeniach skladowych czesci urzadzenia sa dociska¬ ne kolnierze 20 i 21 oraz w wystepy 26, o które opieraja sie tarcze 23 i 24.Gdy trzon 3 jest sciskany, trzon / zas nieobciazony, wówczas klin 5 przesuwa sie w podluznych wycieciach 9 do polozenia skrajnego, uwidocznionego na fig. 11. Aby osiagnac to polozenie, klin 5 dochodzi przedewszystkiem do konca wyciec po¬ dluznych 9, a przesuwajac sie dalei, prze¬ suwa tulejke 10 do wystepu 25 podwozia.W czasie tego ruchu klin 4 przesuwa tu¬ lejke 7, wskutek czego zostaje scisnieta sprezyna 17. a zapomoca tulei 19 równiez i sprezyna 22. Podluzne wyciecia maja ta¬ kie wymiary, iz umozliwiala odpowiednie¬ mu klinowi ruch na odcinku- równaja¬ cym sie skokowi sprezyny 17. W ten — 4 —sposób mozna powyzsze sprezyny wy¬ korzystac w calej pelni. Wyjatek sta¬ nowia tylko wyciecia podluzne 6 i 8, których dlugosc ze wzgledu na skok trzonów 1 i 3 równa sie podwójnemu skokowi sprezyny 17. Odpowiednio do tego wyciecia 6 i 8 sa dluzsze o jedna dlu¬ gosc skoku sprezyny 17 % niz inne wyciecia podluzne. Jezeli tylko trzon 1 jest sciska¬ ny, to kliny 14, 15 naciskaja na lewe kon¬ ce podluznych wyciec 16 i przesuwaja tu¬ lejke 10, która zapomioca prarwej sprezyny 17, kolnierza 21 tulei 19 oraz tarczy 24 sciska sprezyne 22, dopóki przesuniecie tulei 19 nie zostanie w taki sam sposób o- graniczone, iak i w przypadku sciskania trzonu 3. W razie jednostronnego rozcia¬ gania tegoz trzonu 3 klin 5, naciskajac na lewe konce podluznych wyciec 9, napina sprezyne 22. W razie jednostronnego roz¬ ciagania trzonu 1 kliny 11 i 12 przesuwaja tulejke 7 i napinaja przy pomocy poszcze¬ gólnych czesci 17, 18, 19, 20, 23 urzadze¬ nia sprezyne 22.Jezeli oba trzony 1 i 3 sa sciskane jed¬ noczesnie, wówczas klin 4 sciska zapomo- ca tulejki 7 lewa sprezyne 17, podczas gdy trzon / zapomoca klinów 14, 15 przesuwa tulejke 10 i w ten sposób napina prawa sprezyne 17. Nadmiernemu scisnieciu spre¬ zyn 17 zapobiega sie w ten sposób, ze w koncu skoku trzon 3 opiera sie o dno tulei 2, uniemozliwiajac dalszy wzajemny prze¬ suw trzonów 1, 3 wzgledem siebie (fig. 12).Sprezyna 22 nie jest przytem zupelnie ob¬ ciazona.Gdy oba trzony 1 i 3 sa jednoczesnie rozciagane, wówczas klin 5 przesuwa pra¬ wa tulejke 10 i napina w ten sposób pra¬ wa sprezyne 17, podczas gdy trzon 1 za¬ pomoca klinów 11, 12 przesuwa tulejke 7 w prawo i sciska lewa sprezyne 17. Spre¬ zyna 22 pozostaje przytem nienapieta.Do wszystkich opisanych urzadzen do¬ skonale moga byc zastosowane sprezyny pierscieniowe. Korzysc, osiagnieta dzieki temu, polega na tein, ze duza energje po¬ tencjalna skupia sie w bard&o malej prze¬ strzeni. PL