Niniejszy wynalazek ma na celu okre¬ slanie i nastawianie na celowniku kata wy¬ przedzania przy zrzucaniu przedmiotów z samolotów lub sterowców.Sposób, sluzacy do tego celu, polega we¬ dlug wynalazku na tern, ze górny wizjer urzadzenia celowniczego nastawiony zosta¬ je nad pozioma linja na odleglosci propor¬ cjonalnej do czasu spadania, zaleznego od wysokosci polozenia przedmiotu, majacego byc zrzuconym, na której to poziomej linji nastawiony jest dowolnej dlugosci odci¬ nek pomiarowy, poczem mechanicznie do¬ konana zostaje budowa prostokatnego (przy uwzglednieniu oporu powietrza tyl¬ ko w przyblizeniu prostokatnego) trójkata pomiarowego w taki sposób, ze jeden bok trójkata jest równy lub proporcjonalny do wybranego odcinka pomiarowego, podczas gdy drugi bok lezy w stosunku do pierw¬ szego pod prostym katem lub pod prostym katem, zmniejszonym o kat odchylenia, spowodowanego oporem powietrza, a jego dlugosc jest proporcjonalna do czasu, po¬ trzebnego do przesuniecia sie celu poprzez wybrany odcinek pomiarowy, przyczem kie¬ runek trzeciego boku, który okreslony zo¬ staje sam przez sie, w stosunku do pionu daje szukany kat wyprzedzenia lub jego kat dopelniajacy.Na "rysunku dla przykladu przedsta¬ wiono dwie odmiany urzadzenia wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia mechanicz¬ na zasade, bedaca podstawa budowy urza¬ dzenia celowniczego, fig. 2 — widok zboku urzadzenia celowniczego, zbudowanego na powyzszej zasadzie, z pionowym wrzecio¬ nem nastawczem do muszki celowniczej, fig. 3 — widok ztylu tego urzadzenia, fig. 4 — mechaniczna zasade, stanowiaca pod¬ stawe budowy urzadzenia celowniczego z poziomem wrzecionem nastawczem muszki celowniczej, a fig. 5 — widok boczny upro¬ szczonego urzadzenia ze stalym odcinkiem pomiarowym.Na fig. 1 górny wizjer O znajduje sie nad pozioma linja Ox — a na odleglosci h =00+ = c.T, proporcjonalnej do kaz¬ dorazowego czasu spadania. Na prostej znajduje sie dowolnie przesuwana w kie¬ runku lotu lub jemu przeciwnym muszka celownicza AL do przedwstepnego celowa¬ nia. Odleglosc pomiedzy muszkami celow- niczemi A1 i A2 jest wybranym odcinkiem pomiarowym AXA2, = /. Mierzenie szybko¬ sci lotu v jako szybkosci zblizajacego sie celu, polozonego w odleglosci h = 003 pod punktem O, zaczyna sie w tej chwili, gdy cel staje sie widoczny w punkcie Zx na pierwszej linji przedwstepnego celowa¬ nia OAlf a konczy sie po czasie /, gdy cel widoczny jest na drugiej linji przedwstep¬ nego celowania OA2 w punkcie Z2. Jezeli na poziomej O—b, poprowadzonej przez wizjer 0, wybrac punkt Bt w takiej odle¬ glosci od 0, aby 0B1 = A^^ = l i prze¬ suwac ten punkt Bx od chwili rozpoczecia pomiaru (na razie nie uwzgledniajac od¬ chylenia z powodu oporu powietrza) pio- h nowo nadól ze stala szybkoscia c = —, to punkt ten po uplywie czasu pomiaru prze¬ sunie sie do punktu B21 przyczem B1B2=cl.Kat 0B2B± = q? dany jest przez lg cp = 0Bl = 1 B,B2 et Z podobienstwa zas trójkatów 0A1A2 i 0ZxZ2 wynika, ze h : H = AXA2 : ZXZ2 = l :v .t, zatem c.T l vv.T l = , czyli = = /g 9 .H v.t H c.t ¦T —-— jest tangensem kata wyprzedzania, H tak iz kat 0B2B1 = op = Z3003 okazuje sie szukanym katem wyprzedzania, a linja OB2Z3 linja celowania w chwili rzucania przedmiotu, to znaczy cel winien sie zna jo¬ dowac w chwili zrzucania w miejscu Z3, polozonem na linji celowania 0B2. W ce¬ lu uwzglednienia kata odchylenia, spowo¬ dowanego przez opór powietrza q = 0S0R, nalezaloby kierunek linji B1B2 odchylic o ten kat ku tylowi w stosunku do pionu 5153, azeby zrzucany przedmiot upadl w miejscu Zr, polozonem od miejsca Z3 w odleglosci 03R = Z3Zr, równej odsunieciu linjowemu, powodowanemu przez opór powietrza.Urzadzenie, zbudowane na tej zasa¬ dzie, przedstawiono na fig. 2 i 3. Wspor¬ nik lv lh w postaci prostego kata, osadzo¬ ny w lozyskach la lb, dajer sie obracac dokola pionowego sworznia 2, osadzonego w lozyskach 3, przymocowanych do scian¬ ki kadluba samolotu. Na pionowem ra¬ mieniu lv katowego wspornika 1 v 1 h jest osadzone dajace sie obracac pionowe sru¬ bowe wrzeciono 4, na którem daje sie przesuwac nakretka 5, zabezpieczona przed obracaniem sie i zaopatrzona we wskaznik 5a. Nakretka 5 jest nastawiana wzdluz podzialki, zaopatrzonej w kreski, odpo¬ wiadajace czasom spadania, i moze byc na¬ stawiona podlug kazdorazowego czasu spa¬ dania. Na poziomem ramieniu lh sa osa¬ dzone dwa wrzeciona srubowe 6l i, 6r o przeciwnych gwintach wspólosiowo ze so¬ ba polaczone sprzeglem 6. Przez obrót tych wrzecion, dokonywany zapomoca krazka uchwytowego 6a, moze byc przedewszyst- kiem przesuwana osiowo nakretka 7, osa- — 2 —'dzona na wrzecionie 6r o prawym gwincie i zaopatrzona w muszke celownicza Aly podczas gdy suwak 8, zaopatrzony w na¬ kretke 8a, osadzona na wrzecionie 6t o le¬ wym gwincie, przesuwa sie w kierunku przeciwnym. Na tym suwaku jest umie¬ szczony mechanizm zegarowy 9, napedza¬ jacy wal 10 ze stala szybkoscia katowa w jednym lub drugim kierunku zaleznie od te¬ go, który z guzików 9r i 9V zostanie naci¬ sniety. Na wale 10 jest osadzone luzno pio¬ nowe ramie 11, w którem daje sie obracac srubowe wrzeciono 12 do nastawiania mu¬ szki celowniczej B2 do rzucania. Na koncu walu 10 jest umocowane stozkowe kolo ze¬ bate 13, które zazebia sie z zebatem kolem stozkowem 14, umocowanem na srubowem wrzecionie 12. Na wrzecionie 12 jest osa¬ dzona nakretka 15, zaopatrzona w muszke celownicza B2. W pionowym plaskim wy¬ stepie 8b suwaka 8 jest umocowana sruba zaciskowa 16, przenikajaca przez szczeli¬ ne lukowa lla o srodku, znajdujacym sie na osi walu 10. Zapomoca nakretki skrzy¬ delkowej ramie, zaopatrzone we wskaznik 11h, moze byc tak zacisniete, aby wrzecio¬ no 12 bylo nachylone w stosunku do pio¬ nu o kazdorazowy kat odchylenia, powo¬ dowany przez opór powietrza.Sposób poslugiwania sie urzadzeniem jest nastepujacy.Przed rozpoczeciem pomiaru szybkosci samolotu wskaznik 5a wizjera O, umie¬ szczonego na nakretce 5, zostaje zapomo¬ ca krazka 4a nastawiony na podzialke, znajdujaca sie na ramieniu lv i odpowia¬ dajaca czasowi spadania T, a nachylenie wrzeciona 12 nastawia sie wedlug kata od¬ chylenia, powodowanego oporem powie¬ trza. Nastepnie przez obracanie krazka 6a i przez wlaczenie mechanizmu zegarowego doprowadza sie do zetkniecia muszke ce¬ lownicza B2 z wizjerem O, przyczem na¬ kretka 7 lub polaczona z nia muszka ce¬ lownicza przyjmuje polozenie A^ Poza¬ dane fest dowolne wybieranie polozenia A1$ wiec sprzeglo 6 musi byc taki wykona¬ ne, aby dawalo sie przesuwac, lecz nie obracac, i aby umozliwialo zakleszczenie wrzeciona 6r. Nastepnie kieruje sie samo¬ lot przy zachowaniu dokladnie poziomego polozenia wprost na cel, a urzadzenie o- braca sie w stosunku do sciany kadluba samolotu tak, aby równiez i przy bocznem znoszeniu przez wiatr cel mógl znalezc sie na pierwszej przedwstepnej linji celowni¬ czej OA^Lx. Gdy cel ukaze sie na tej linji celowniczej, wal 10 mechanizmu zegaro¬ wego wprowadza sie w ruch przez przesu¬ niecie guzika 9V z jego polozenia posred¬ niego, uwarunkowujacego polozenie spo¬ czynku walu 10, wskutek czego nakretka 15 lub polaczona z nia muszka celownicza B2 przesuwa sie ku dolowi. Nastepnie przez obracanie krazka 6a przesuwa sie do tylu nakretke 7 na dowolna odleglosc tak, aby cel ukazal sie przed muszka ce¬ lownicza A2. Wskutek tego przesunie sie jednoczesnie suwak 8 o te sama odleglosc do przodu. Teraz wyczekuje sie, aby cel znalazl sie na przedwstepniej linji celowa¬ nia OA2Z2, w której to chwili przez prze¬ suniecie guzika 9r w polozenie posrednie rozlacza sie wal 10 z mechanizpiem zega¬ rowym. Wtedy zatrzymuje sie nakretka 15, a z nia takze muszka celownicza B2 w takiem polozeniu, w którem linja celowni¬ cza OB2 jest nachylona w stosunku do pio¬ nu o kat wyprzedzenia potrzehny do tego, aby trafic zrzuconym przedmiotem w cel.To urzadzenie celownicze przedstawia sie znacznie prosciej, jezeli mozna zado¬ wolic sie stala dlugoscia pomiarowa. Wte¬ dy sa zbedne obydwa wrzeciona 6r 6; z krazkiem 6a do ich obracania, jak równiez jest zbedne sprzeglo 6 i suwak 8. Zamiast tego na poziomem ramieniu lh wspornika sa umieszczone dwie muszki celownicze A1 i A2 w stalej odleglosci od siebie, pod¬ czas gdy mechanizm zegarowy 9 jest u- mieszczony w ten sposób, ze pozioma odle¬ glosc miedzy wizjerem 0 i muszka celow- — 3 —nicza B2 równia jest odleglosci niiedzy muszkami celowniczemi AXA2. Ptrzytem obie te muszki celownicze moga byc umie¬ szczone na suwaku, dajacym sie przesu¬ wac wprost zapomoca reki na poziomem ramieniu lh, aby mozna bylo kierunek przedwstepnego celowania wybrac nieza¬ leznie od czasu spadania, a wiec od wy¬ sokosci wizjera O nad odlegloscia pomia¬ rowa AXA2.Poslugiwanie sie tern uproszczonem u- rzadzeniem jest o tyle prostsze od po¬ przednio opisanego, ze po uruchomieniu walu mechanizmu zegarowego w chwili znajdowania sie celu na pierwszej przed¬ wstepnej linji celowania OA1 niepotrzeb¬ ne sa zadne dalsze czynnosci poza wyla¬ czeniem walu 10 w chwili przeciecia przez cel drugiej linji celowania OA2. Na fig. 5 jest uwidocznione takie uproszczone urza¬ dzenie celownicze, jednakze zbudowane wedlug odmiennej mechanicznej zasady, uwidocznionej na fig. 4. Górny wizjer O stanowi przedluzenie poziomego czopa umocowanego na wsporniku 56, stanowia¬ cym jedna calosc z nakretka 5. Nakretka 5 jest osadzona, jak w przypadku wedlug fig. 1, na wrzecionie 4 i daje sie przesu¬ wac, lecz nie obracac, wzdluz pionowego ramienia lv, zaopatrzonego w podzialke, podlug której zapomoca wskaznika 5a mozna nastawic wysokosc polozenia wizje¬ ra O nad dlugoscia odcinka pomiarowego AXA2, utworzonego przez muszki celow¬ nicze A1 i A2, umieszczone nai stale na su¬ waku, który daje sie przesuwac i moze byc zamocowany na poziomem ramieniu lh. Na wsporniku 56, stanowiacym jedna calosc z nakretka 5, znajduje sie poziomy czop B\, przyczem OB\ = AXA2. Wal 10', obracajacy sie ze stala szybkoscia w obie strony, moze byc tak samo, jak wal 10 wedlug fig. 2 i 3, wlaczany, przelaczany i wylaczany i przenosi ruch obrotowy za posrednictwem czolowych kól zebatych iy i 14' na poziomo w tym przypadku osa¬ dzone wrzeciono 12' (nastawne wrzeciono muszki celowniczej zrzutowej), na którem jest osadzona równolegloscienna nakretka, zaopatrzona w czop B'2, wchodzacy w szczeline ramienia 18a prostokatnej dwji- ramiennej dzwigni, dajacej sie obracac okolo wizjera O. Drugie ramie 18b tej dzwigni jest zaopatrzone w muszke celow¬ nicza zrzutowa B"2. Wrzeciono 12' sluzy do przenoszenia kata dopelniajacego B^OB"^ wystepujacego tu jako kat wy¬ przedzenia (ft na kat wierzcholkowy B'2OB\ trójkata B'2OB\, który powsta¬ je, gdy na poczatku pomiaru (gdy Z1 znajduje sie na pierwszej linji przed¬ wstepnego celowamiia OAJ srodek czopa B'2 jest ustawiony w polozeniu B\, po- czem po uplywie czasu l pomiaru zostaje przesuniety przez poruszajacy sie w tym czasie wal 10' mechanizmu zegarowego wedlug narysowanego polozenia (bez uwzglednienia odchylenia, spowodowane¬ go oporem powietrza). W celu uwzglednie¬ nia tego ostatniego nalezy mechanizm ze¬ garowy 9', dajacy sie obracac okolo czo¬ pa B\ tak obrócic przez pokrecenie sruby 19, azeby wrzeciono 12' nachylone bylo w stosunku do poziomu o kat odchylenia, powodowanego przez opór powietrza. Do tego celu sluzy podzialka katowa 9'a, znaj¬ dujaca sie na mechanizmie zegarowym 9', oraz wskaznik, znajdujacy sie na kadlubie 5h nakretki 5. Równiez i w tym przypad¬ ku wspornik, skladajacy sie z dwóch ra¬ mion lv lh, musi byc obrotowo przymoco¬ wany do scianki kadluba samolotu.Wkoncu nalezy nadmienic, ze odle¬ glosc OBr moze byc wybrana tak, aby by¬ la mniejsza lub wieksza od AXA2, a wiec OB1 = k . A-l A2. Wtedy stosunek skoku gwintu obydwóch srubowych wrzecion 6l, 6r wedlug fig. 2, 3 musialby byc równy k.Odpowiednio do tego musi byc tak regu¬ lowana szybkosc mechanizmu zegarowego, aby BXB2 = k . et, jezeli c= . — 4 _ PL