PL221609B1 - Sposób obciskania obrotowego wyrobów z gwintami wewnętrznymi - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób obciskania obrotowego wyrobów z gwintami wewnętrzn ymi, zwłaszcza drążonych odkuwek osiowosymetrycznych z wewnętrznymi występami w kształcie linii śrubowej.

Dotychczas znane i stosowane są metody wytwarzania gwintów wewnętrznych. Do najczęściej spotykanych zalicza się metody obróbki ubytkowej-frezowanie, toczenie, szlifowanie oraz nacinanie gwintownikami, w których ukształtowanie zarysu gwintu wewnętrznego jest efektem zdjęcia kolejnych warstw materiału przez narzędzia jedno lub wieloostrzowe. Szczegółowo procesy obróbki ubytkowej gwintów wewnętrznych opisano w książce autorstwa Kaczmarek J. „Podstawy obróbki wiórowej, ściernej i erozyjnej”, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa 1997 r. Procesy obróbki ubytkowej gwintów, zwłaszcza wewnętrznych należą do jednych z trudniejszych metod kształtowania, które charakteryzują się niewielką wydajnością. W związku z tym koszty wytwarzania tego typu elementów są stosunkowo wysokie. Dodatkowo w wyniku zdjęcia kolejnych warstw materiału zwiększają się straty materiałowe oraz obniża wytrzymałość elementu.

Znane i stosowane są również metody plastycznego kształtowania wewnętrznych zarysów śrubowych. Charakterystykę procesów plastycznego kształtowania wewnętrznych występów w kształcie linii śrubowej opisano w książce autorstwa Tumo A., Romanowski M., Olszewski M. „Obróbka plastyczna kół zębatych” Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa 1973 r. Do najczęściej spotykanych metod plastycznego kształtowania śrubowych profili wewnętrznych autorzy zaliczają między innymi procesy kucia, wyciskania, przepychania, wgniatania, przeciągania oraz zgniatania na kowarkach. Opisane w książce procesy przepychania i wgniatania polegają na ukształtowaniu wewnętrznego zarysu w wyniku przepchnięcia przez wstępnie przygotowany otwór w półfabrykacie narzędzia o zarysie gotowego wyrobu. Natomiast wytwarzanie wewnętrznych zarysów śrubowych w procesie zgniatania na kowarkach rotacyjnych polega na kształtowaniu wyrobów na trzpieniu w wyniku cyklicznego uderzania w półfabrykat obrotowymi kowadłami. Przy czym trzpień posiada na powierzchni ukształtowany profil śrubowy i po procesie kształtowania jest on wykręcany z wyrobu. Metoda zgniatania na kowarkach odznacza się dużą dokładnością kształtowanych wyrobów.

Z polskiego zgłoszenia patentowego numer P.392275 znany jest również sposób obciskania obrotowego wyrobów drążonych, który polega na kształtowaniu półfabrykatu w postaci tulei lub odci nka rury między trzema obracającymi się narzędziami. Przy czym jedno z narzędzi lub wszystkie narzędzia przemieszczają się dodatkowo w kierunku osi półfabrykatu, wprawiając go w ruch obrotowy i redukują kolejne stopnie odkuwki kształtowanego wałka wielostopniowego. Cechą charakterystyczną procesu jest odwzorowanie zarysu narzędzi na zewnętrznej powierzchni odkuwki, w wyniku czego następuje redukcja przekroju i wzrost grubości ścianki wyrobu.

Istotą sposobu obciskania obrotowego wyrobów z gwintami wewnętrznymi, zwłaszcza drążonych odkuwek osiowosymetrycznych z wewnętrznymi występami w kształcie linii śrubowej jest to, że półfabrykat w kształcie tulei umieszcza się między trzema jednakowymi narzędziami w kształcie rolek, natomiast wewnątrz półfabrykatu umieszcza się trzpień kształtowy, na powierzchni którego znajdują się zewnętrzne występy w kształcie linii śrubowej, następnie narzędzia wprawia się w ruch obrotowy w tym samym kierunku i z taką samą prędkością oraz ruch postępowy w kierunku osi półfabrykatu ze stałą prędkością, w wyniku czego wprawia się półfabrykat oraz umieszczony wewnątrz niego trzpień kształtowy w ruch obrotowy ze stałą prędkością w kierunku przeciwnym do ruchu obrotowego narzędzi i redukuje się średnicę zewnętrzną półfabrykatu, w wyniku czego kształtuje się wewnętrzne występy śrubowe w półfabrykacie na trzpieniu kształtowym, po osiągnięciu przez narzędzia położenia końcowego wyłącza się ich ruch postępowy, zaś narzędzia obracają się ze stałą prędkością, w wyniku czego kalibruje się ukształtowany wewnętrzny zarys śrubowy w wyrobie, następnie uruchamia się ruch obrotowy trzpienia kształtowego ze stałą prędkością w kierunku zgodnym z ruchem obrotowym narzędzi, w wyniku czego przemieszcza się trzpień kształtowy ze stałą prędkością z wyrobu z ukształtowanym gwintem wewnętrznym. Wewnątrz półfabrykatu, na obu jego skrajnych końcach kształtuje się dwustronne skrajne gwinty wewnętrzne. Wewnątrz półfabrykatu, na jednym skrajnym końcu kształtuje się jednostronny skrajny gwint wewnętrzny. Wewnątrz półfabrykatu w jego środkowej części, kształtuje się gwint wewnętrzny.

Korzystnym skutkiem wynalazku jest to, że pozwala na kształtowanie plastyczne osiowosym etrycznych odkuwek drążonych z wewnętrznymi występami w kształcie linii śrubowych. Ukształtowane plastycznie wewnętrzne gwinty posiadają korzystniejszą strukturę wewnętrzną w stosunku do gwintów wytwarzanych metodami obróbki ubytkowej, dzięki czemu wytrzymałość ukształtowanych w ten spoPL 221 609 B1 sób elementów jest znacznie wyższa. Kolejnym korzystnym skutkiem wynalazku jest jego uniwersa lność, polegająca na wykorzystaniu jednego komplety narzędzi obrotowych do kształtowania różnych wyrobów. Dodatkowo prosta konstrukcja narzędzi powoduje, że koszty wdrożeniowe są stosunkowo niewielkie, co czyni proces opłacalnym nawet w przypadku produkcji małoseryjnej.

Wynalazek, został przedstawiony w przykładzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok z przodu narzędzi i półfabrykatu w początkowym etapie procesu, fig. 2-początek procesu w przekroju cząstkowym izometrycznym, fig. 3-kalibrowanie wyrobu w przekroju cząstkowym izometrycznym, fig. 4-koniec procesu w widoku z przodu wraz z narzędziami i ukształtowanym wyrobem, fig. 5-koniec procesu obciskania w przekroju cząstkowym izometrycznym, zaś fig. 6-kształt wyrobu uzyskanego w procesie obciskania.

Sposób obciskania obrotowego wyrobów z gwintami wewnętrznymi, zwłaszcza drążonych odkuwek osiowosymetrycznych z wewnętrznymi występami w kształcie linii śrubowej polega na tym, że półfabrykat 3 w kształcie tulei umieszcza się między trzema jednakowymi narzędziami 1a, 1b i 1c w kształcie rolek, natomiast wewnątrz półfabrykatu 3 umieszcza się trzpień 2 kształtowy, na powierzchni którego znajdują się zewnętrzne występy w kształcie linii śrubowej. Następnie narzędzia 1a, 1b i 1c wprawia się w ruch obrotowy w tym samym kierunku i z taką samą prędkością nj_ oraz ruch postępowy w kierunku osi półfabrykatu 3 ze stałą prędkością V. W wyniku czego wprawia się półfabrykat 3 oraz umieszczony wewnątrz niego trzpień 2 kształtowy w ruch obrotowy ze stałą prędkością n₂ w kierunku przeciwnym do ruchu obrotowego narzędzi 1a, 1b i 1c i redukuje się średnicę zewnętrzną półfabrykatu 3. W wyniku czego kształtuje się wewnętrzne występy śrubowe w półfabrykacie 3 na trzpieniu 2 kształtowym, po osiągnięciu przez narzędzia 1a, 1b i 1c położenia końcowego wyłącza się ich ruch postępowy. Zaś narzędzia 1a, 1b i 1c obracają się ze stałą prędkością n1. W wyniku czego kalibruje się ukształtowany wewnętrzny zarys śrubowy w wyrobie 4, następnie uruchamia się ruch obrotowy trzpienia 2 kształtowego ze stałą prędkością n₃ w kierunku zgodnym z ruchem obrotowym narzędzi 1a, 1b i 1c. W wyniku czego przemieszcza się trzpień 2 kształtowy ze stałą prędkością V_o z wyrobu 4 z ukształtowanym gwintem wewnętrznym. Wewnątrz półfabrykatu 3, na obu jego skrajnych końcach kształtuje się dwustronne skrajne gwinty wewnętrzne. Wewnątrz półfabrykatu 3, na jednym skrajnym końcu kształtuje się jednostronny skrajny gwint wewnętrzny. Wewnątrz półfabrykatu 3 w jego środkowej części, kształtuje się gwint wewnętrzny.

Claims (4)

1. Sposób obciskania obrotowego wyrobów z gwintami wewnętrznymi, zwłaszcza drążonych odkuwek osiowosymetrycznych z wewnętrznymi występami w kształcie linii śrubowej, znamienny tym, że półfabrykat (3) w kształcie tulei umieszcza się między trzema jednakowymi narzędziami (1a), (1b) i (1c) w kształcie rolek, natomiast wewnątrz półfabrykatu (3) umieszcza się trzpień (2) kształtowy, na powierzchni którego znajdują się zewnętrzne występy w kształcie linii śrubowej, następnie narzędzia (1a), (1b) i (1c) wprawia się w ruch obrotowy w tym samym kierunku i z taką samą prędkością (nj) oraz ruch postępowy w kierunku osi półfabrykatu (3) ze stałą prędkością (V), w wyniku czego wprawia się półfabrykat (3) oraz umieszczony wewnątrz niego trzpień (2) kształtowy w ruch obrotowy ze stałą prędkością (n₂) w kierunku przeciwnym do ruchu obrotowego narzędzi (1a), (1b) i (1c) i redukuje się średnicę zewnętrzną półfabrykatu (3), w wyniku czego kształtuje się wewnętrzne występy śrubowe w półfabrykacie (3) na trzpieniu (2) kształtowym, po osiągnięciu przez narzędzia (1a), (1b) i (1c) położenia końcowego wyłącza się ich ruch postępowy, zaś narzędzia (1a), (1b) i (1c) obracają się ze stałą prędkością (n₁), w wyniku czego kalibruje się ukształtowany wewnętrzny zarys śrubowy w wyrobie (4), następnie uruchamia się ruch obrotowy trzpienia (2) kształtowego ze stałą prędkością (n₃) w kierunku zgodnym z ruchem obrotowym narzędzi (1a), (1b) i Qę), w wyniku czego przemieszcza się trzpień (2) kształtowy ze stałą prędkością (V_o) z wyrobu (4) z ukształtowanym gwintem wewnętrznym.

2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że wewnątrz półfabrykatu (3), na obu jego skrajnych końcach kształtuje się dwustronne skrajne gwinty wewnętrzne.

3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że wewnątrz półfabrykatu (3), na jednym skrajnym końcu kształtuje się jednostronny skrajny gwint wewnętrzny.

4. Sposób według zastrz. 1 , znamienny tym, że wewnątrz półfabrykatu (3) w jego środkowej części, kształtuje się gwint wewnętrzny.