Wynalazek niniejszy dotyczy przyrza¬ du zapadkowego, zwlaszcza do czesci ma¬ szyn rolniczych. Dotychczas znane przy¬ rzady tego rodzaju posiadaja przewaznie plytke w ksztalcie wygietym, na której we¬ wnetrznej i zewnetrznej krzywiznie sa wy¬ konane naciecia, w które moze zaskakiwac zapadka, osadzona na dzwigni nastawiaja¬ cej. Zapadka ta jest umocowana zapomoca przekladni drazkowej na dzwigni nastawia¬ jacej i posiada na zewnetrznym koncu racz¬ ke. Wyskoczeniu zapadki z naciec zapobie¬ ga zwykle sprezyna. Tak zbudowane przy¬ rzady zapadkowe posiadaja te wade, ze przekladnia drazkowa do przestawiania zapadki jest niezbyt prosta, przyczem za¬ padka ta w stosunkowo krótkim czasie wy¬ ciera naciecia i nie trzyma wtedy nalezy¬ cie, wobec czego nastawianie jest niepewne.Nastepna wada wskazanych przyrza¬ dów polega na tern, ze raczka do urucho¬ miania zapadki najczesciej jest umieszczo¬ na niedogodnie, poniewaz dzwignia nasta¬ wiajaca musi odchylac sie stosunkowo znacznie. Jezeli raczka np. w polozeniu wylaczonem daje sie wygodnie chwycic re¬ ka, to po odchyleniu na 45° wymaga wy¬ prezenia reki, aby mozna ja bylo pewnie chwycic. Np. przy maszynach rolniczych, w których dzwignia nastawiajaca poruszaczesci ciezkie, zwolnienie raczki w celu przestawienia zapadki mozna uskutecznic tylko z duzym wysilkiem, wobec czego rol¬ nik chwyta zwykle raczke dwiema rekami i puszcza przytem lejce.Przyrzad zapadkowy wedlug wyna¬ lazku niniejszego nie posiada wskazanych wad, gdyz zatrzymanie dzwigni nastepuje samoczynnie.Wynalazek polega na tern, ze polaczo¬ na z dzwignia nastawiajaca zapadka pro¬ wadzona jest po zamknietym krzywym to¬ rze, w którym znajduja sie wglebienia, sa¬ moczynnie ustalajace dzwignie w okreslo¬ nych polozeniach. Wedlug najkorzystniej¬ szej postaci wykonania wynalazku, na krzywym torze znajduja sie narzady, które pozwalaja na przechodzenie zapadki po torze tylko w jednym kierunku. Wglebie¬ nia sa Wykonane w dnie lub w bocznych sciankach toru i zaskakuje w nie trzpien, naciskany sprezyna, lub podobna zapad¬ ka, przyczem wglebienia posiadaja taki ksztalt, ze trzpien moze sie z nich wysu¬ nac tylko w jednym kierunku. Dalsze szcze¬ góly wynalazku opisano ponizej.Na rysunku uwidoczniono dla przykla¬ du jedna postac wykonania wynalazku, a mianowicie fig. 1 przedstawia dolny koniec dzwigni nastawiajacej z przesuwna obsa¬ da, w której jest ruchomo osadzony obcia¬ zony sprezyna trzpien, fig. 2 — tor na- stawniczy, widziany zboku, fig. 3 — przy¬ rzad zapadkowy w polozeniu roboczem, w zastosowaniu do dolownika, a fig. 4 — ten sam przyrzad w polozeniu wylaczonem.Na dolnym koncu dzwigni nastawiaja¬ cej / jest umocowana przesuwna obsada 2 trzpienia zapadkowego 5, zaopatrzona w oslone dla sprezyny naciskowej 4. Dzwi¬ gnia nastawiajaca 1 posiada szczeline 3 w miejscu przesuwu obsady 2. Liczba 6 ozna¬ cza tor nastawniczy, po którym przesuwa sie trzpien 5 na glebokosc x, mierzona od krawedzi K.Znakiem y/2 oznaczono wielkosc prze¬ suniecia obsady 2 wzgledem dzwigni na¬ stawiajacej 1.Odcinek nastawniczy 6 posiada postac odcinka kolowego i zawiera dwa tory 7 i 8, które zasadniczo sa zakrzywione luko¬ wo i na obydwóch koncach przechodza je¬ den w drugi, wskutek czego powstaje za¬ mkniety tor krzywkowy. Obydwa tory 7 i 8 sa od siebie oddzielone listwa 9.W polozeniu wlaczonem trzpien 5 opu¬ szcza sie na torze 8, np. na glebokosc 17 mm. Luk toru podnosi sie zwolna na lewo, np. w ten sposób, ze glebokosc w poloze¬ niu, oznaczonem liczba 10, wynosi jeszcze 12 mm, a w polozeniu, oznaczonem liczba 11, glebokosc wynosi 6 mm. Skoro trzpien mija polozenie oznaczone liczba 11, to po przejsciu krawedzi 11 zaskakuje on w po¬ lozenie wylaczone, poniewaz glebokosc w miejscu 12 wynosi 20 mm. Z polozenia tego trzpien moze sie przesuwac tylko na lewo, poniewaz ruchowi na prawo przeszkadza krawedz 11. Azeby dzwignie nastawiajaca cofnac z tego polozenia do polozenia wla¬ czonego, przesuwa sie trzpien nieco dalej na lewo, az trzpien ten znajdzie sie za kra¬ wedzia 13, poczem zapada on nieco gle¬ biej (na 26 mm) w tor krzywkowy 7. Na¬ stepnie wchodzi on w krzywizne wyrów¬ nawcza a — b, która od a do 6 wznosi sie powoli w ten sposób, ze trzpien po przej¬ sciu krawedzi b przeskakuje na tor 8. Jed¬ noczesnie krawedz 6 zapobiega przesunie¬ ciu sie trzpienia po torze b — a, gdy dzwi¬ gnia nastawnicza, a wiec i trzpien przesu¬ wa sie z polozenia wlaczonego do poloze¬ nia wylaczonego.Wynalazek nie ogranicza sie oczywiscie do przedstawionego ksztaltu toru krzywko¬ wego. Moze on byc inaczej uksztaltowany, lecz powinien byc torem zamknietym. Moz¬ na równiez wykonac go dla wiecej, niz dwóch polozen, np. miedzy polozeniem wlaczonem i wylaczonem na fig. 2 mozna jeszcze wykonac kilka zaglebien.W podobny sposób naciecia dla trzpie- — 2 -nia zapadkowego mozna równiez zamiast w dnie odcinka nastawnego wykonac w je¬ go sciankach bocznych* Zamiast zaglebien, które pozwalaja na posuwanie sie trzpienia przez tor krzyw¬ kowy tylko w jednym kierunku, mozna równiez zastosowac zapadki sprezynowe lub podobne narzady, które pozwalaja trzpieniowi przejsc w jednym kierunku, a zatrzymuja jego ruch w kierunku prze¬ ciwnym. PL