PL2186B1 - Sposób oczyszczania terpentyny zapomoca utleniania i wegla aktywowanego. - Google Patents

Description

Najczystszy gatunek terpentyny, tak zwana terpentyne francuska otrzymuje sie przez destylacje zywicy pewnych gatun¬ ków drzew iglastych (Pinus daricio Poiret).Jest to terpentyna zupelnie^czysta, bez¬ barwna, o przyjemnej aromatycznej woni.Zawiera przewaznie terpeny szeregu pinenu.Zupelnem przeciwienstwem sa tak zwa¬ ne terpentyny „rosyjska" i „niemiecka", otrzymywane droga suchej destylacji drzew iglastych Europy Srodkowej i Wschodniej (Pinus Khasya i Pinus Merlyisii).Terpentyna francuska i niemiecka ter¬ penów szeregu pinenu zawiera bardzo ma¬ lo. Surowa terpentyna rosyjska czy nie¬ miecka przedstawia sie zewnetrznie jako plyn tlusty o ciezarze gatunkowym 0,87 — 0,89, zawierajacy oprócz innych zanieczy¬ szczen okolo 10% smoly i dlatego ma bar¬ we bronzowa, a niekiedy prawie czarna.Zapach jej przypomina wprawdzie zapach terpentyny przewaza jednak zapach kre¬ ozotu, kwasu octowego i alkoholu metylo¬ wego. W celu otrzymania produktu, po¬ siadajacego wieksza wartosc rynkowa, na¬ lezy terpentyne taka mozliwie oczyscic.Obecnie terpentyne w technice oczy¬ szcza sie zapomoca destylacji (czasem z para wodna) i pewnych czynnosci che¬ micznych. W temperaturze 130°—150° C ulatniaja sie prawie wszystkie ciala, udzie¬ lajace terpentynie woni nieprzyjemnej; a mianowicie polaczenia siarki, ketony i al¬ kohol alilowy.Smola drzewna osadza sie jako cialo stale, wskutek czego terpentyna nabiera barwy jasno-zóltej.Tak otrzymana terpentyna, oprócz nie-znacznej ilosci smerfy drzewnej, zawiera je¬ szcze rozmaite ciala obce, a przedewszyst- kiem kwasy tluszczowe, fenole/ aldehydy, troche ketonów i pewne zwiazki hydrdaro- matyczne.Nastepnie wedlug dotychczas stosowa¬ nych sposobów terpentyne traktuje sie roz¬ tworem lugu sodowego. Lug sodowy two¬ rzy sole sodowe kwasów tluszczowych, fe- nolany sodu, zesmala aldehydy, kondensu- je ketony. Teraz oddestylowuje sie ter¬ pentyne i dziala slabym roztworem kwasu siarkowego (mocny rozklada terpeny).Slaby kwas siarkowy wydziela ostatecz¬ nie aldehydy, inne ciala zesmala i rozpu¬ szcza, nabierajac przy tern ciemnej barwy.Nastepnie przemywa sie terpentyne wo¬ da, lugiem i znowu woda i ostatecznie de¬ styluje pod zmniejszonem cisnieniem.Otrzymany destylat jest prawie bez¬ barwny, czysty, o dosc przyjemnym, zapa¬ dni, rózni sie jednak od oryginalnej ter¬ pentyny francuskiej tern, ze zawiera ter¬ peny innego szeregu i nieznaczne ilosci pewnych polaczen hydroaromatycznych.Niektóre zwiazki zawarte w tej terpen¬ tynie, utleniajac sie na swietle slonecznem, powoduja po pewnym czasie jasno-zólte zabarwienie.Jak widac, obecnie stosowany sposób oczyszczania surowej terpentyny j est zwia¬ zany z wieloma dosc kosztownemi opera¬ cjami technicznemi i otrzymywana na tej drodze terpentyna niezupelnie odpowiada stawianym wymaganiom. Wynalazek ma na celu odbarwienie terpentyny i pozba¬ wienie jej przykrego zapachu oraz usunie¬ cie lub przynajmniej oslabienie sklonnosci czystej terpentyny do stopniowego utlenia¬ nia sie i zabarwiania na kolor zólty, — t. j. mozliwie dokladne oczyszczenie w sposób ekonomiczny.Ostatnio technologj a chemiczna zyska¬ la wspanialy srodek chlonny i oczyszcza¬ jacy, stosowany w wielu galeziach przemy¬ slu, srodek dajacy sie latwo regenerowac, mogacy byc latwo wyrabiany w kraju z su¬ rowców krajowych, srodek który równiez ma wielkie znaczenie dla obrony gazowej Panstwa — srodkiem tym jest wegiel akty¬ wowany.Majac na uwadze doskonale rezultaty, jakie daje wegiel aktywowany w róznych galeziach przemyslu, i myslac o zapewnie¬ niu mu szerszego jeszcze zastosowania, In¬ stytut Badawczy Broni Chemicznej prze¬ prowadzil próby oczyszczania nim terpen¬ tyny i otrzymal bezwzglednie dodatnie wy¬ niki. Sposób wedlug wynalazku opiera sie na nastepujacem rozumowaniu: wegiel ak¬ tywowany absorbuje wszelkie ciala gazowe pplynne z nim sie stykajace, jednak absorb- cja ta wykonywa sie tern latwiej, im bar¬ dziej chemicznie czynnem jest cialo absor¬ bowane, pod warunkiem jednak, ze funkcja chemiczna tego ciala stoi w pewnym sto¬ sunku do natury chemicznej tego wegla.Po za tern wegiel aktywowany jest potez¬ nym czynnikiem katalitycznym, sprzyjaja¬ cym calemu szeregowi reakcyj utleniania i kondensacji.Terpentyna techniczna jest bardzo zlo¬ zona mieszanina zwiazków organicznych, z których najcenniejsza czesc stanowia ter¬ peny o funkcji weglowodorowej z bardzo mala w gruncie rzeczy sklonnoscia do reak¬ cyj chemicznych z weglem aktywowanym, zas szkodliwe domieszki, nalezace do kate- gorji kwasów, alkoholi, fenoli, ketonów, al¬ dehydów i t. p. zwiazków zawieraja wszyst¬ kie bez wyjatku grupy funkcyjne, sklonne badz to do polimeryzacji, badz do utlenia¬ nia, badz tez do innych reakcyj typu syn¬ tetycznego, którym doskonale sprzyja we¬ giel aktywowany.Przeto jest rzecza oczywista, ze zetknie¬ cie sie takiej zanieczyszczonej terpentyny z weglem aktywowanym wytwarza warun¬ ki idealne dla usuniecia z niej szkodliwych domieszek i pozostawienia w stanie nie¬ tknietym najcenniejszej czesci weglowodo¬ rowej. Procesowi temu, jak latwo zrozu- — 2 -miec, sprzyjaloby uprzednie utlenienie nie¬ których malo czynnych domieszek, jak al¬ kohole i ketony, dlatego pozytecznem jest stosowanie przed absorbcja zapomoca we¬ gla aktywowanego, uprzedniego utlenienia jakimkolwiek lagodnym srodkiem utlenia¬ jacym, np. obojetnym roztworem nadman¬ ganianu potasu lub slaba mieszanina chro¬ mowa.Po za tern majac na uwadze dosc niewiel¬ ka aktywnosc chemiczna cial, zanieczy¬ szczajacych terpentyne, a priori wydaje sie wskazanem dzialac przy podniesionej tem¬ peraturze, wobec tego wegiel aktywowany najracjonalniej daje sie wykorzystac pod¬ czas destylacji, gdy zostanie umieszczony w kolumnie rektyfikacyjnej, przez która przechodza wszystkie pary destylatu.Rozumujac w ten sposób opracowano ostatecznie nastepujacy sposób oczyszcza¬ nia surowej terpentyny zapomoca utleniania i wegla aktywowanego.Surowa terpentyne utlenia sie przez o- grzewanie jej z nadmanganianem potasu, trójtlenkiem chromu, dwuchromianem po¬ tasu i z pylem weglowym, zawierajacym wiele pochlonietego tlenu i sprzyjajacemu utlenianiu. Otrzymana terpentyne saczy sie i destyluje przez kolumne rektyfikacyj¬ na, zawierajaca wegiel aktywowany.Jak latwo dostrzec przez porównanie, sposób wedlug wynalazku jest o wiele prostszy i tanszy od dotychczas stosowane¬ go, poniewaz: l-o. zamiast kilkakrotnego wyklócania terpentyny z róznemi chemikaljami, stosu¬ je on tylko jedna operacje czesciowego u- tleniania bardzo niewielka iloscia utlenia¬ cza i malo cennego pylu wegla aktywowa¬ nego; 2-o. zamiast wielokrotnego wyklóca¬ nia i nastepnego oddzielania terpentyny od odczynników stosowanych do jej oczyszcza¬ nia i ostatecznie mimo wszystko niezbed¬ nej destylacji pod zmniejszonem cisnie¬ niem, sposób wedlug wynalazku wymaga tyl¬ ko jednego odsaczenia i pozwala przepro¬ wadzic destylacje pod zwyklem cisnieniem, podczas której wlasciwie dokonywa sie pro¬ ces ostatecznego oczyszczenia terpentyny, przy pomocy absorbcji na powierzchni we¬ gla aktywowanego; 3-o." wegiel aktywowany, w przeciwien¬ stwie do odczynników, uzywanych zwykle przy oczyszczaniu terpentyny, nie ulega zniszczeniu, gdyz daje sie z latwoscia i przy stosunkowo bardzo malych stratach regene¬ rowac. '. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe. Sposób oczyszczania terpentyny, zna¬ mienny tern, ze z terpentyny surowej u- suwa sie substancje latwo sie utleniajace przez utlenienie ich zapomoca nagrzewania terpentyny z nadmanganianem potasu, trójtlenkiem chromu, dwuchromianem po¬ tasu i proszkiem wegla aktywowanego, po- czem terpentyne destyluje sie przez wieze rektyfikacyjna, zawierajaca wegiel akty¬ wowany. Kazimierz Kosakiewicz. bruk L. Boguslawskiego, WarsiaWa. PL