Wynalazek niniejszy dotyczy platów sa¬ molotów i ma na celu uzyskanie znacznej ich sztywnosci i wytrzymalosci na skrecenie.Cel ten osiaga sie przez umieszczenie ze¬ wnetrznej cienkiej elastycznej powloki na zewnetrznej ramie konturowej, w której me¬ talowe przesla oraz podluznice, odporne na skrecenie i sciecie, sa umieszczone blisko powierzchni platów, a wiec w bardzo ko- rzystnem polozeniu.Wedlug niniejszego wynalazku górna podluznica oraz dolna podluznica, umie¬ szczona w najnizszej czesci platu ewentual¬ nie z podluznica, umieszczona w krawedzi lub przy krawedzi natarcia, oraz podluznica, umieszczona w tylnej lub przy tylnej kra¬ wedzi platu, sa utrzymywane przez przesla, posiadajace wieksza grubosc niz szerokosc w kierunku prostopadlym do zarysu platu, i ulozone w dwóch wzajemnie sie krzyzuja¬ cych szeregach, przyczem osie obojetne wspomnianych przesel tworza linje geode- tyczne lub prawie geodetyczne na po¬ wierzchni, której wszystkie punkty znajduja sie w jednakowej odleglosci od zewnetrznej powierzchni platu. Osie tych przesel, two¬ rzacych linje geodetyczne, przecinaja sie wzajemnie we wszystkich punktach skrzy¬ zowania, a takze przecinaja podluznice i krawedz natarcia oraz tylna krawedz platu.Górne i dolne podluznice moga byc ze soba polaczone zapomoca poprzecznie, które two¬ rza z podluznicami kratownice, odporne na pionowe sily scinajace oraz usztywnione wzgledem skrecajacych i poziomych sil sci¬ najacych zapomoca przesel, tworzacych linjegeo;detyczne. Przesla sa symetryczne wzgle¬ dem osi, przechodzacych przez punkty prze¬ ciecia wspomnianych przesel, równoleglych do podluznie.W odmiennej postaci wykonania po- przecznice lub inne bezposrednie polaczenia miedzy górnemi i dolnemi podluznicami sa usuniete. Pionowe sily scinajace sa w tej konstrukcji przejete przez same podluznice oraz przez przesla, tworzace linje geode- tyczne. W takiej konstrukcji nalezy zwiek¬ szyc wytrzymalosc podluznie wzglednie przesel, tworzacych linje geodetyczne, po¬ niewaz niema korzysci, wynikajacej z bez¬ posredniego polaczenia miedzy podluznica¬ mi.Na rysunku uwidoczniono przyklad wy¬ konania platu wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia w rzucie poziomym czesc pla¬ tu bez powloki z jedna z podluznie, przesla oraz krawedz natarcia i krawedz tylna; fig. 2 — podluzny przekrój przez plat wzdluz linji 2 — 2 na fig. 1 w wiekszej podzialce; fig. 3 — poprzeczny przekrój przez plat wzdluz lin ji 3 — 3 na fig. 1 w wiekszej po¬ dzialce; fig. 4 — w wiekszej podzialce per¬ spektywiczny widok polaczenia miedzy prze¬ slami i krawedzia natarcia; fig. 5 — po¬ przeczny przekrój przez powyzsze polacze¬ nie wzdluz linji 5 — 5 na fig. 4; fig. 6 i 7 — poziomy i boczny rzut polaczenia przesla z podluznica, wreszcie fig. 8 i 9 — równiez poziomy i boczny rzut polaczenia przesel w miejscu ich przeciecia.W placie w wykonaniu wedlug wynalaz¬ ku górna podluznica a (fig. 1 — 3) i dolna podluznica b sa wzajemnie ze soba polaczo¬ ne i usztywnione wzgledem pionowych sil scinajacych zapomoca poprzecznie c, a wzgledem skrecajacych i poziomych sil sci¬ najacych w placie — zapomoca dwóch sze¬ regów przesel, ulozonych poprzecznie (na- krzyz), z których przesla d jednego szeregu biegna w jednym kierunku pod pewnym ka¬ tem do podluznicy, podczas gdy przesla e drugiego szeregu biegna w drugim kierunku, krzyzujac sie z przeslami d pierwszego sze¬ regu. Te krzyzujace sie przesla wykonane sa z oddzielnych odcinków, siegajacych od jednego punktu przeciecia do nastepnego.Wspomniane odcinki przesel maja przekrój w ksztalcie litery U (fig. 4), przyczem ich srodniki d1, cx skierowane sa do wewnatrz platu prostopadle do zewnetrznego zarysu powierzchni platów, a pasy d2, d'6 i e~, e'6 biegna w kierunku równoleglym do tych po¬ wierzchni na calej rozpietosci platów. Zla¬ cze do sztywnego polaczenia przecinaja¬ cych sie ze soba przesel sklada sie z dwóch plytek usztywniajacych /, Z1 oraz lacznika f2 (fig. 8 i 9), do którego sa przymocowane ni¬ tami wystajace ucha dc\ e(* srodników dl, ex oraz pasy d2, c?3 i e2, e8.Przesla, które przecinaja podluznice, sa wykonane w krótszych odcinkach d4, d~* i e4, er niz pozostale przesla. Jeden koniec kazdego krótkiego odcinka jest przymoco¬ wany, podobnie jak inne odcinki, do plytki /, podczas gdy drugie konce sa sztywno ze soba polaczone i przymocowane do podluz¬ nicy zapomoca laczników rurowych, z któ¬ rych kazdy sklada sie z dwóch przeciwle¬ glych bocznych plytek g, g1 ze srodnikiem g2 (fig. 6 i 7), posiadajacych eliptyczny o- twór, dzieki któremu mozna je przesunac przez podluznice i przymocowac do niej przy pomocy przeciwleglych uch, z których jedno ucho gs wystaje nazewnatrz, a drugie ucho g4 skierowane jest do wewnatrz wzgle¬ dem lacznika. W celu usztywnienia bocz¬ nych plytek i umozliwienia przekazywania przez nie natezen z jednego odcinka na dru¬ gi odcinek, stanowiacy ich przedluzenie, wytloczone sa w plytkach tych wypuklosci g'\ gG. Jeden koniec bocznych plytek g, g1 wraz z uchami g:\ g4 sa przynitowane do podluznicy, a drugie konce plytek g, g1 wraz ze srodnikiem g2 sa przynitowane do kra¬ wedzi i srodnika odcinków d4, c?5 przesel.Oczywiscie jeden z obu przeciwleglych szeregów przesel jest umieszczony na gór¬ nej powierzchni, a drugi na dolnej po- — 2 —wierzchni platu, przyczem przesla te znaj¬ duja sie jedne nad drugiemi.W celu ulatwienia wykonania platu przesla nie sa doprowadzone az do ich punk¬ tu przeciecia na krawedzi natarcia i tylnej platu, lecz, jak widac na rysunku, przesla koncza sie wpoblizu wspomnianych krawe¬ dzi. Konce przesel sa ze soba polaczone po- dluznicami, umieszczonemi na krawedzi na¬ tarcia i tylnej, wykonanej podobnie, jak po- dluznica krawedzi natarcia, uwidoczniona na fig. 4 i 5. Przesla d i e, przynalezne do górnej powierzchni platu, sa umieszczone w ksztaltowniku; h o poprzecznym przekroju w ksztalcie literu U, biegnacym w kierunku rozpietosci platu, a przesla d i e przynalez¬ ne do dolnej powierzchni platu sa osadzone w podobnym ksztaltowniku h1 o poprzecz¬ nym przekroju w ksztalcie litery U. Pasy tych ksztaltowników biegnace wzdluz kon¬ ców krawedzi przesel sa do nich przyni- towane, a srodniki ksztaltowników sa przy- nitowane do przedluzen srodników przesel.Srodniki wspomnianych ksztaltowników sa ze soba polaczone zapomoca poprzecznie, a w miejscach, w których przesla stykaja sie z ksztaltownikami, posiadaja prostopa¬ dle plytki h2 (fig. 5), do których sa przymo¬ cowane trójkatne kolanka /z3, siegajace do obu nad soba umieszczonych przesel, przy¬ czem wspomniane kolanka sa równiez przy¬ mocowane w pewnej odleglosci od prosto¬ padlych plytek do zeber kazdej nad soba umieszczonej pary przesel, tworzac w ten sposób potrójne polaczenie dla kazdego ko¬ lanka. Na krawedzi natarcia jest osadzone usztywnienie h4 o odpowiednim ksztalcie.Konstrukcja podluznej tylnej krawedzi pla¬ tu jest podobna do konstrukcji krawedzi na¬ tarcia, przyczem róznica polega jedynie na tern, ze sterownicze skrzydlo pomocnicze hP jest przymocowane zapomoca zawiasów do podluznicy tylnej krawedzi na zewnetrznej czesci platu i posiada usztywnienie hQ o od¬ powiednim przekroju.Nalezy zaznaczyc, ze wskutek pewnej zbieznosci platu uklad przesel powinien byc na przedniej krawedzi natarcia i tylnej kra¬ wedzi nieco odmienny.Do utworzonego w ten sposób ukladu przesel moga byc z zewnatrz przytwierdzo¬ ne linki albo w kierunku rozpietosci platu, albo poprzecznie do niego, a nai szkielet pla¬ tu mozna nalozyc powloke z tkaniny i przy¬ mocowac ja w jakikolwiek odpowiedni do¬ wolny znany sposób.Otrzymany w ten sposób plat posiada przesla lukowo wygiete odpowiednio do zarysu platu. Przesla te nietylko przejmuja sily skrecajace i poziome sily scinajace, lecz równiez sluza jako szkielety, dzwigajace zewnetrzna powloke zamiast zwykle stoso¬ wanych poprzecznych zeber, wskutek cze¬ go otrzymuje sie plat o dosc znacznej lek¬ kosci oraz duzej wytrzymalosci i sztywno¬ sci.Plat zaopatrzony jest w ten sposób w pewien rodzaj ramy, której przesla stawia¬ ja znaczny opór silom skrecajacym, dziala¬ jac podobnie jak naprezona skóra; przy¬ czem sa znacznie lzejsze od skóry, która, aby sie nie marszczyla przy natezeniach skrecajacych i zginajacych, musi byc gruba i wskutek tego jest ciezka. Taka konstruk¬ cja daje wytrzymaly plat iw innych kie¬ runkach, dzieki czemu otrzymuje sie plat o duzej wytrzymalosci i sztywnosci przy sto¬ sunkowo malej wadze.W odmianie wykonania platu usuniete sa poprzecznice c pomiedzy podluznicami, wskutek czego otrzymuje sie plat, którego wnetrze jest zupelnie wolne. W odmianie tej, w której zewnetrzny koniec platu jest otwarty, a nie tworzy waskiej krawedzi, za¬ mykajacej plat, moze byc przewidziany we¬ wnetrzny dodatkowy plat o dowolnej od¬ powiedniej konstrukcji, przesuwajacy sie teleskopowo w zewnetrznym placie, np. wodzony w odpowiednich prowadnicach, przyczem wspomniany plat wewnetrzny mo¬ ze wystawac nazewnatrz z platu wewnetrz¬ nego, w celtf zwiekszenia powierzchni no- — 3 -snej platu podczas startowania lub ladowa¬ nia lub gdy pozadana jest mniejsza szyb¬ kosc lotu przy mniejszem obciazeniu pla¬ tów. Kazdy plat moze byc zaopatrzony w jedno takie przedluzenie lub kilka przedlu¬ zen, które moga wysuwac sie nazewnatrz al¬ bo kolejno albo jednoczesnie, w celu zwiek¬ szenia rozpietosci platu jednakowo dla kaz¬ dego odcinka, stosownie do potrzeby. W ta- kiem wykonaniu grubosc oraz przekrój pla¬ tu moga pozostawac stale, podczas gdy ze¬ wnetrzny i wiekszy plat nienastawny, lecz na stale przymocowany do kadluba samolo¬ tu, moze byc sciety od nasady do wierzchol¬ ka.Rozumie sie, ze wewnetrzny plat moze posiadac podluznice (z poprzecznicami lub innemi lacznikami, lub bez nich), przecina- jacemi sie z przeslami, podobnemi do prze¬ sel platu zewnetrznego.Przesla wedlug wynalazku nadaja sie równiez do platu zebrowego, jak równiez moga byc zastosowane do kilku platów umie¬ szczonych nad soba, które sa oddzielone od siebie zastrzalami miedzyplatowemi. PL