PL214660B1 - Zawias drzwiowy lub okienny - Google Patents

Description

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 214660 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 386151 ^{(51) Int.Cl.}

E05D 7/04 (2006.01) (22) Data zgłoszenia: 25.09.2008 (54)

Zawias drzwiowy lub okienny

	(73) Uprawniony z patentu:
(43) Zgłoszenie ogłoszono:	WALA SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Wilkowice, PL
29.03.2010 BUP 07/10	(72) Twórca(y) wynalazku:
	IRENEUSZ WALA, Katowice, PL
(45) O udzieleniu patentu ogłoszono:	JACEK WYPYCH, Bielsko-Biała, PL
30.08.2013 WUP 08/13	(74) Pełnomocnik:
	rzecz. pat. Marta Miczkowska

PL 214 660 B1

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest zawias drzwiowy lub okienny.

Znane jest z polskiego opisu patentowego PL196241 B1 (PCT/EP00/00773) rozwiązanie zawiasu dla drzwi, okien i temu podobnych, z co najmniej jedną częścią ramową oraz częścią skrzydłową z których każda zawiera element zawiasowy i połączony z nim element mocujący. Elementy zawiasowe są połączone ze sobą uchylnie za pomocą stanowiącego oś zawiasu i wchodzącego w wybrania elementów zawiasowych, sworznia. W zawiasie sworzeń posiada luz, w kierunku wzdłużnej osi symetrii, który jest znoszony przez układ elementów wypełniających, wsuwany od góry równolegle do osi zawiasu, w szczelinę między sworzniem i dolnym końcem wybrania. Układ elementów wypełniających stanowi element w kształcie części cylindra, którego wewnętrzny i zewnętrzny promień odpowiada promieniom wybrania, względnie promieniowi sworznia. Układ elementów wypełniających składa się z dwóch pojedynczych elementów powłokowych o różnych grubościach, które mogą przylegać do siebie całą powierzchnią lub zostać rozdzielone i ustawione z różnych stron sworznia. Jeden z elementów powłokowych jest połączony z osłoną. Osłony zamykają od góry element zawiasowy i mają odpowiadający mu zarys. Ułatwiają one przyłożenie siły przy wbijaniu układu elementów wypełniających. Jednocześnie układ elementów wypełniających służy do ustalenia osłony na górnej powierzchni elementu zawiasowego. Położenie sworznia w wybraniu ustawia się za pomocą wkręta ustalającego, który wchodzi w obwodowe wybranie sworznia. Elementy powłokowe, w miejscu przechodzenia wkręta ustalającego mają otwór.

Zawias drzwiowy lub okienny według wynalazku, zawierający dwie nakładane części zawiasowe, posiadający pierwszą i drugą część tulejową ze skrzydełkami mocującymi części zawiasowe na nieruchomej futrynie i ruchomym skrzydle ramy drzwi lub okna, połączone walcowym sworzniem przechodzącym przez wybrania wykonane w częściach tulejowych, przy czym w pierwszej części tulejowej jest umieszczona tuleja stabilizowana w położeniach kątowych wokół osi a w drugiej części tulejowej znajdują się elementy szczękowe oraz jest wyposażony w śrubowe mechanizmy do regulacji pionowej i poziomej położenia sworznia znajdujące się w wybraniach części tulejowych i ma wkręt blokujący, charakteryzuje się tym, że sworzeń jest pozycjonowany pionowo względem skrzydełka mocującego przez symetryczne dwa elementy szczękowe, które są połączone wpustowo z drugą częścią tulejową i ze sworzniem, a wkręt blokujący styka się z jednym elementem szczękowym.

Korzystnie pojedyncze elementy szczękowe mają co najmniej jeden wzdłużny wypust lub wpust a w powierzchni wybrania drugiej części tulejowej znajdują się odpowiadające im wpusty, ponadto elementy szczękowe są zakończone z jednej strony płaskim kołnierzem wewnętrznym i kołnierzem zewnętrznym a sworzeń posiada obwodowy rowek znajdujący się po złożeniu na wysokości kołnierza wewnętrznego

Korzystnie wpusty lub wypusty w powierzchni wybrania drugiej części tulejowej są wykonane w jej częściach ukształtowanych łukowo.

Korzystnie w figurze, utworzonej przez przekrój poprzeczny pojedynczego elementu szczękowego, stosunek długości odcinka leżącego w płaszczyźnie symetrii i ograniczonego krawędzią kołnierza zewnętrznego oraz krawędzią kołnierza wewnętrznego, do długości odcinków końcowych zawiera się w przedziale 1,5 do 2,0.

Korzystnie pojedyncze elementy szczękowe mają w krawędziach owalne podcięcie a w powierzchni zewnętrznej poprzeczne wycięcie.

Korzystnie pojedyncze elementy szczękowe mają w powierzchni zewnętrznej co najmniej jeden poziomy rowek.

Korzystnie druga część tulejowa ma końcach w wewnętrznej powierzchni wybrania obwodowe sfazowanie

Korzystnie pojedyncze elementy szczękowe mają postać zbliżoną do części cylindra z kołnierzem, którego kształt wewnętrzny odpowiada zewnętrznemu ukształtowaniu sworznia, natomiast powłoka zewnętrzna jest ukształtowana z powierzchni tworzących w przekroju poprzecznym kontur złożony z krzywych paraboli.

Zawias według wynalazku ma prostą konstrukcję, co ułatwia jego montaż. Zastosowanie elementów szczękowych wyeliminowało konieczność stosowania tulei, których ukształtowanie jak i obróbka wykańczająca są bardziej komplikowane i pracochłonne. Elementy szczękowe pozycjonują pionowo sworzeń w przestrzeni wybrania w części tulejowej, a zewnętrzny kształt szczęki zapewnia liniowe przemieszczanie się sworznia w czasie regulacji. Natomiast wyposażenie elementów szczękowych

PL 214 660 B1 w kołnierze zapewnia ich połączenie ze sworzniem i częścią tulejową, przy czym kołnierz wewnętrzny sytuuje elementy szczękowe w odniesieniu do sworznia, natomiast kołnierz zewnętrzny sytuuje elementy szczękowe w odniesieniu do skrzydełka. Połączenie wpustowo - wypustowe między szczękami i częścią tulejową oraz regulacją poziomą pozwalają na takie ustawianie zawiasu, w którym oś drugiej części tulejowej i oś sworznia są równoległe. Podcięcia w krawędziach zwiększają zakres regulacji poziomej, natomiast wkręt blokujący dociskając od zewnątrz element szczękowy stabilizuje połączenie i likwiduje luzy. Zawias posiada prostą i łatwo dostępną regulację, oraz zabezpieczenia w postaci kołnierzy i wkręta dociskowego, które chronią go przed wybiciem po zmontowaniu, ponieważ gdy drzwi lub okno są zamknięte, nie ma dostępu do śrub mocujących.

Rozwiązanie zawiasu drzwiowego lub okiennego według wynalazku jest przedstawione w przykładach wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia przekrój wzdłużny zawiasu, fig. 2 części składowe zawiasu według fig. 1, fig. 3 widok części tulejowej w górnej części zawiasowej w odmianie połączenia jednowpustowego z elementem szczękowym, fig. 4 widok części tulejowej w górnej części zawiasowej z inną odmianą połączenia jednowpustowego z elementem szczękowym, fig. 5 widok części tulejowej w górnej części zawiasowej z odmianą połączenia wielowypustowego z elementem szczękowym, fig. 6 widok części tulejowej w górnej części zawiasowej z inna odmianą połączenia wielowypustowego z elementem szczękowym, fig. 7 widok części tulejowej w górnej części zawiasowej z inną odmianą połączenia wielowypustowego z elementem szczękowym, fig. 8 pojedynczy element szczękowy z wielowypustem, fig. 9 pojedynczy element szczękowy z pojedynczym wpustem, fig. 10 pojedynczy element szczękowy z wielowypustem i rowkiem, fig. 11 pojedynczy element szczękowy z odmianą wielowypustu, fig. 12 pojedynczy element szczękowy z odmianą wielowypustu i rowkiem, fig. 13, fig. 8 pojedynczy element szczękowy z kolejną odmianą wielowypustu i rowkiem, fig. 14 pojedynczy element szczękowy z pojedynczym wypustem, fig. 15 widok części tulejowej w górnej części zawiasowej, fig. 16 widok części kołnierzowej pojedynczego elementu szczękowego.

Zawias drzwiowy lub okienny, pokazany w przykładzie wykonania na fig. 1, posiada górną część zawiasową 1 nałożoną na dolną część zawiasową 2. Dolna część zawiasowa 2 posiada pierwszą część tulejową 3 jednolitą ze skrzydełkiem 4 mocującym części zawiasowe na nieruchomej futrynie drzwi lub okna. Górna część zawiasowa 1 posiada drugą część tulejową 5 ze skrzydełkiem 6, mocującym części zawiasowe na ruchomym skrzydle ramy drzwi lub okna. Po zamontowaniu dolny i górny końce odpowiednio obydwu części zawiasowych są zamknięte zaślepkami ochronnymi 7. W częściach tulejowych pierwszej 3 i drugiej 5 jest wykonane wybranie 8, w którym jest osadzony walcowy sworzeń 9, przy czym w wybraniu 8, znajdującym się w pierwszej mimośrodowo ukształtowanej części tulejowej 3, jest umieszczona mimośrodowa tuleja 10 wykonana z materiału o małym współczynniku tarcia np. z tworzywa sztucznego, w której wgłębieniu 11 znajduje się dolna część sworznia 9. Tuleja 10 jest stabilizowana w położeniach kątowych wokół osi i posiada w tym celu wpust 12, natomiast wewnątrz pierwszej części tulejowej 3 są wykonane trzy podłużne rowki 13. Zmiana ustawienia tulei 10 powoduje zmianę położenia ruchomego skrzydła względem futryny. Mimośrodowe ukształtowanie pierwszej części tulejowej 3 ma na celu regulację położenia ruchomego skrzydła ramy drzwi lub okna względem nieruchomej futryny w kierunku prostopadłym do głównej płaszczyzny ramy drzwi lub okna.

Regulację w kierunku pionowym stanowi element gwintowany 14 przemieszczany w górę i w dół w wewnętrznym gwincie pierwszej części tulejowej 3, a tuleja 10 jest przy tym zabierana w kierunku pionowym, zaś rama skrzydła jest odpowiednio podnoszona lub opuszczana.

We wgłębieniu 8 w drugiej części tulejowej 5 znajdują się symetryczne dwa elementy szczękowe 15' i 15”, które są połączone z drugą częścią tulejową 5 i z walcowym sworzniem 9. Pojedyncze elementy szczękowe 15' i 15” mają postać części cylindra z kołnierzem, którego kształt wewnętrzny odpowiada kształtowi sworznia 9, natomiast powłoka zewnętrzna jest ukształtowana z powierzchni tworzących w przekroju poprzecznym kontur złożony z krzywych paraboli.

W figurze utworzonej przez przekrój poprzeczny pojedynczego elementu szczękowego 151 i 15”, pokazanej w przykładowym wykonaniu na fig. 16, stosunek długości odcinka „b” leżącego w płaszczyźnie symetrii i ograniczonego krawędzią kołnierza zewnętrznego oraz krawędzią kołnierza wewnętrznego do długości odcinków końcowych „a” wynosi 1,8.

Połączenie wpustowe między elementami szczękowymi 15' i 15 a drugą częścią tulejową 5 jest przedstawione w przykładowych wariantowych wykonaniach na fig. 3, fig. 4, fig. 5, fig. 6 i fig. 8, natomiast na fig. 8 do fig. 13 przedstawiono przykładowe rozwiązania elementów szczękowych z elementami dopełniającymi wpustowymi i/lub wypustowym do realizacji tych połączeń wpustowych. Połączenie

PL 214 660 B1 wpustowe między elementami szczękowymi 15' i 15 a drugą częścią tulejową 5 może być ukształtowane jako połączenie jednego wypustu i wpustu (fig. 3 i fig. 4), przy czym wypust 16 lub wpust 16a wariantowo jest wykonany w pojedynczym elemencie szczękowym 15' i 15 a odpowiadający mu wpust 17 lub wypust 17a znajduje się w powierzchni wybrania 8 drugiej części tulejowej 5. Połączenie wpustowe może być również realizowane jako połączenie wielokrotnie zazębiające się (fig. 5, fig. 6 i fig. 7), gdzie wypusty 16” i 17” i wpusty 16b i 17b są wykonane odpowiednio i w pojedynczym elemencie szczękowym 15' i 15 i w powierzchni wybrania 8 drugiej części tulejowej 5.

Połączenie wpustowe między pojedynczym elementem szczękowym 15' i 15 i powierzchnią wybrania 8 drugiej części tulejowej 5 jest wzdłużne, a wypusty 16, 16” lub wpusty 16a, 16b wykonane w pojedynczym elemencie szczękowym 15' i 15 są symetryczne względem jego osi symetrii.

W kolejnych odmianach rozwiązania elementu szczękowego zawiasu, przedstawionych na fig. 10, fig. 12 i fig. 13, poszczególne elementy szczękowe 15' i 15” posiadają na powierzchni zewnętrznej poziomy rowek 18 do wzajemnego dodatkowego połączenia, za pomocą osadzonej w nim sprężyny bądź gumy (nie pokazanej na rysunku), elementów szczękowych 15' i 15” oraz sworznia 9 przed włożeniem do drugiej części tulejowej 5 w trakcie montażu zawiasu. Ponadto pojedyncze elementy szczękowe 15' i 15” są ograniczone na jednym końcu płaskim wewnętrznym kołnierzem 19 i zewnętrznym kołnierzem 20, a sworzeń 9 posiada obwodowy rowek 21 znajdujący się, po złożeniu, na wysokości kołnierza wewnętrznego 19. Kołnierz zewnętrzny 20 opiera się po złożeniu na obwodowych sfazowaniach 22 wykonanych na końcach w wewnętrznej powierzchni wybrania drugiej części tulejowej 5.

Element szczękowy 151, znajdujący sie po stronie skrzydła drzwiowego jest od zewnątrz doc iskany do sworznia 9 przez wkręt blokujący 23 w miejscu nieprzelotowego poprzecznego wycięcia 24. Śruba 25 przeznaczona do regulacji poziomej położenia sworznia 9 znajduje się w wybraniu 8 drugiej części tulejowej 5 i przechodzi przez poziomy otwór 26 wykonany w sworzniu 9 oraz przez owalne podcięcia 27 w krawędziach obydwu elementów szczękowych 15' i 15” i wspiera się na płaskich powierzchniach 28 wybrania 8.

Regulacja położenia sworznia 9 polega na obrocie śruby 25 w przestrzeni wybrania 8 w zakresie jego powierzchni łukowej. Wkręcanie lub wykręcanie śruby 25 powoduje przesunięcie sworznia 9 wzdłuż jej osi.

Claims (8)

1. Zawias drzwiowy lub okienny zawierający dwie nakładane części zawiasowe, posiadający pierwszą i drugą część tulejową ze skrzydełkami mocującymi części zawiasowe na nieruchomej futrynie i ruchomym skrzydle ramy drzwi lub okna, połączone walcowym sworzniem przechodzącym przez wybrania wykonane w częściach tulejowych, przy czym w pierwszej części tulejowej jest umieszczona tuleja stabilizowana w położeniach kątowych wokół osi a w drugiej części tulejowej znajdują się elementy szczękowe oraz jest wyposażony w śrubowe mechanizmy do regulacji pionowej i poziomej położenia sworznia znajdujące się w wybraniach części tulejowych i ma wkręcany od zewnątrz wkręt blokujący, znamienny tym, że sworzeń (9) jest pozycjonowany pionowo względem skrzydełka mocującego (4) przez symetryczne dwa elementy szczękowe (15') i (15”), które są połączone wpustowo z drugą częścią tulejową (5) i ze sworzniem (9), a wkręt blokujący (23) styka się z jednym elementem szczękowym (15').

2. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że pojedynczy element szczękowy (15', 15”) ma co najmniej jeden wzdłużny wypust (16, 16”) lub wpust (16a, 16b) a w powierzchni wybrania (8), drugiej części tulejowej (5) znajdują się odpowiadające wpusty (17, 17b) lub wypusty (17a, 17”), ponadto elementy szczękowe (15') i (15”) są zakończone z jednej strony płaskim kołnierzem wewnętrznym (19) i kołnierzem zewnętrznym (20) a sworzeń (9) posiada obwodowy rowek (21) znajdujący się po złożeniu na wysokości kołnierza wewnętrznego (19).

3. Zawias według zastrz. 2, znamienny tym, że w powierzchni wybrania (8) drugiej części tulejowej (5) wpusty (17,17b) lub wypusty (17a, 17”) są wykonane w jej częściach ukształtowanych łukowo.

4. Zawias według zastrz. 2, znamienny tym, że w figurze, utworzonej przez przekrój poprzeczny pojedynczego elementu szczękowego (15') i (15”), stosunek długości odcinka leżącego w płaszczyźnie symetrii i ograniczonego krawędzią kołnierza zewnętrznego oraz krawędzią kołnierza wewnętrznego, do długości odcinków końcowych „a” zawiera się w przedziale 1,5 do 2,0.

PL 214 660 B1

5. Zawias, według zastrz. 2 albo 4, znamienny tym, że pojedyncze elementy szczękowe (15') i (15”) mają w krawędziach owalne podcięcie (27) a w powierzchni zewnętrznej poprzeczne wycięcie (24).

6. Zawias, według zastrz. 5, znamienny tym, że pojedyncze elementy szczękowe (15') i (15”) mają w powierzchni zewnętrznej co najmniej jeden poziomy rowek (18).

7. Zawias, według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że druga część tulejowa (5) ma na końcach w wewnętrznej powierzchni wybrania (8) obwodowe sfazowanie (22).

8. Zawias według zastrz. 1, znamienny tym, że pojedyncze elementy szczękowe (15') i (15”) mają postać zbliżoną do części cylindra z kołnierzem, którego kształt w wewnętrzny odpowiada zewnętrznemu kształtowi sworznia (9), natomiast powłoka zewnętrzna jest ukształtowana z powierzchni tworzących w przekroju poprzecznym kontur złożony z krzywych paraboli.