Dotychczas znane woski i substancje woskowate maja naogól te wade, ze wyka¬ zuja stosunkowo niski punkt topnienia.Obecnie stwierdzono, ze mozna wytwa¬ rzac substancje woskowate o wysokim punkcie topnienia z naturalnych lub sztucz¬ nych wosków, tluszczów, olejów lub pro¬ duktów utleniania naturalnych lub sztucznie wytworzonych wysokoczasteczkowych sub¬ stancyj organicznych przez ogrzewanie w obecnosci katalizatorów, ulatwiajacych od- szczepianie dwutlenku wegla. Powstajace zwiazki wysokoczasteczkowe, zawierajace w czasteczce znacznie wieksza liczbe atomów wegla, niz produkty wyjsciowa, poddaje sie uwodornianiu ewentualnie równoczesnie z pierwszym zabiegiem albo po nim. Jako materjaly wyjsciowe wchodza w rachube woski, jak pszczelny, Carnauba, Candelila, montanowy, szpik wielorybi, stearynian oktodecylowy, olej oliwkowy, olej rycyno¬ wy, olej kokosowy, olej airachisowy, lój wo¬ lowy, oleje utwardzone lub podobne mate¬ rjaly. Mozna równiez stosowac mieszaniny kwasów tluszczowych, uzyskane z wymie¬ nionych materjalów przez zmydlenie. Za¬ miast naturalnych lub sztucznych wosków oraz zamiast zawartych w nich kwasów kar- bonowych mozna równiez stosowac estry, wytwarzane z nich przez estryfikacje, np. estry kwasów woskowych, jak estry mety¬ lowe, etylowe lub glikolowe kwasu monta¬ nowego, stearynowego, olejowego, wreszcie bezwodniki tych kwasów. Ponadto nadajasie, jako materjaly wyjsciowe, produkty, otrzymywane przez utlenianie stalych lub plynnych wysokoczasteczkowych weglowo * dorcw parafinowych, np. parafiny twardej lub miekkiej, weglowodorów oleju skalnego, wosku ziemnego lub montanowego, olejów ciezkich, produktów, powstajacych przy u- wodornieniu wegla lub mazi, i t. d. W ra¬ chube wchodza równiez produkty utlenia¬ nia tluszczów lub olejów, oleju soja, oliwy, oleju rycynowego, tranów, szpiku wielory¬ ba i tak dalej. Produkty utleniania stano¬ wia, zaleznie od stosowanych warunków pracy, mieszaniny wysokoczasteczkowych kwasów tluszczowych, aldehydów, ketonów, laktonów, estrów, estolidów. Wymienione produkty utleniania uzyskuje sie np. w mysl niemieckich patentów Nr Nr 405850, 566450 i 579988.Proces wedlug' niniejszego wynalazku przeprowadza sie np. w ten sposób, ze ma¬ terjaly wyjsciowe z dodatkiem katalizato¬ rów, ulatwiajacych odszczepianie dwutlen¬ ku wegla, ogrzewa sie do wyzszych tempe¬ ratur, np. do temperatury powyzej 200°C.Przy odszczepianiu dwutlenku wegla two¬ rza sie zwiazki alifatyczne o bardzo dlu¬ gich lancuchach weglowych. Mozna przy- tem pracowac pod cisnieniem, najlepiej pod cisnieniem wytworzonego w procesie dwu¬ tlenku wegla. Jako katalizatory mozna sto¬ sowac nikiel, zelazo, mangan, siarczek wol¬ framu, tlenek glinu lub ich mieszaniny. Ka¬ talizatory stosuje sie najlepiej w postaci doskonale rozdrobnionej, czesto umieszczo¬ ne na nosnikach o duzej powierzchni, np. krzemionce, zelu krzemionkowym, weglu aktywnym, ziemi bielacej, ewentualnie akty¬ wowane przez dodatek np. tlenków pota- sowccw lub ziem alkalicznych. Po skonczo¬ nej reakcji oddziela sie otrzymany produkt przez saczenie lub odstanie calkowicie lub czesciowo od katalizatora; otrzymany pro¬ dukt mozna nieraz bez dalszej przeróbki stosowac w przemysle, jako materjal wosko¬ wy. Bardziej cenne produkty otrzymuje sie, jesli produkty, uzyskane opisanym sposo¬ bem, poddaje sie nastepnie uwodornianiu wodorem w obecnosci katalizatorów, albo srodkami chemicznemi, dzialajacemi redu¬ kujac©, jak sodem i alkoholem, cynkiem w obecnosci kwasu solnego i tak dalej. Do ka¬ talitycznego uwodorniania nadaja sie znane katalizatory, np. nikiel, miedz, kobalt, ze¬ lazo, siarczek molibdenu, siarczek wolframu, same lub z dodatkiem alkaljów zracych.Katalizatory stosuje sie najlepiej w dosko- nalem rozdrobnieniu, równiez umieszczone na nosnikach o duzej powierzchni. Warunki pracy przy uwodornianiu zaleza od kazdo¬ razowo stosowanych katalizatorów uwodor¬ niajacych. Stosuje sie przytern temperatu¬ ry miedzy 100° i 400°C, cisnienia zas mie¬ dzy 10 i 200 atmosfer. Opisany proces naj¬ lepiej jest prowadzic, stosujac katalizatory, powodujace zarówno tworzenie sie zwiaz¬ ków o dlugich lancuchach weglowych, jak równiez (w obecnosci wodoru) redukcje do alkoholi lub weglowodorów. Do tego celu nadaja sie katalizatory, zawierajace zelazo, nikiel lub siarczek wolframu. Katalityczna kondensacja i jednoczesnie katalityczne u- wodornianie odbywa sie z bardzo dobra wydajnoscia. Osiaga sie przytem równo¬ czesnie daleko posuniete oczyszczenie pro¬ duktów wyjsciowych, przyczem oczyszcze¬ nie jest tern lepsze, im energiczniejsze sa warunki pracy, to znaczy, im wiekszy jest czas ogrzewania, ilosc i cisnienie wodoru podczas uwodorniania, tak ze z czesciowo bronzowych lub czarnych produktów wyj¬ sciowych otrzymuje sie jasne, zólte a na¬ wet bezbarwne produkty woskowe, które w zaleznosci od rodzaju materjalu wyjscio¬ wego, katalizatorów i warunków pracy wy¬ kazuja wieksza lub mniejsza twardosc. Ka¬ talityczne uwodornianie mozna równiez przeprowadzic w takich warunkach, iz o- trzymuje sie produkty, które prócz weglo¬ wodorów zawieraja takze alkohole.Sposób powyzszy daje duze korzysci przy przeróbce tranów, np. z foki lub wie- ¦*¦ 2 —loryba, oraz kwasów tluszczowych, otrzy¬ mywanych z nich. Produkty te mozna wpierw utwardzac znanym sposobem i o- trzymane produkty poddawac nastepnie katalitycznemu traktowaniu w wyzszych temperaturach. Lepiej jest jednakowoz przeprowadzic produkty wyjsciowe wpierw w nienasycone zwiazki o dlugich lancuchach, a nastepnie przeprowadzic przez katalitycz¬ ne uwodornienie w weglowodory nasycone, drugorzedowe alkohole i tak dalej. Alkoho¬ le tworza estry z nasyconemi (uwodornio- nemi) kwasami tluszczowemi z tranów, tworzac cenne woski. Produkty o bardzo dobrych wlasnosciach otrzymuje sie sposo¬ bem wedlug wynalazku, jesli wosk monta¬ nowy lub produkty utleniania wosku, o- trzymywane przez traktowanie wosku mon¬ tanowego kwasem chromowym lub innemi srodkami utleniajacemi, np. kwasem azoto¬ wym, przeprowadza sie w zwiazki o wyso- koczasteczkowych lancuchach weglowych, które nastepnie poddaje sie katalitycznemu uwodornianiu w takich warunkach, aby u- zyskac produkty, zawierajace prócz alko¬ holi takze weglowodory. Naogóll korzystnie jest przeprowadzac ketonizacje wzglednie ketonizacje i uwodornianie w stosunkowo niskich temperaturach, np. 300°C. Przy ta- kiem postepowaniu otrzymuje sie przede- wszystkiem produkty o duzej twardosci.Gietkie, ciagliwe, plastyczne i bardziej po¬ dobne do ozokerytu produkty mozna wy¬ tworzyc, prowadzac kondensacje, przebie¬ gajaca z wydzielaniem dwutlenku wegla, wzglednie ten proces i uwodornienie, w tem¬ peraturach wyzszych, albo poddajac pro¬ dukty, uzyskane w temperaturze umiarko¬ wanej, np. 300°C, dzialaniu termicznemu przez pewien okres czasu w wyzszych tem¬ peraturach, np. 420°C.Produkty woskowate, wytworzone w mysl wynalazku niniejszego, mozna stoso¬ wac same albo razem z innemi srodkami, np. woskami naturalnemi, we wszelkich ga¬ leziach przemyslu, przetwarzajacego wosk.Dzieki wlasnosciom, zblizonym do wlasnosci ozokerytu, i duzej zdolnosci pobierania roz¬ puszczalników, nadaja sie one do wytwa¬ rzania past do obuwia i mas do froterowa¬ nia, ponadto do apretury i impregnacji ma- terjalów wlókienniczych wszelkiego rodza¬ ju, jak welny, bawelny, jedwabiu sztuczne¬ go, papieru i tym podobnych. Dzieki wyso¬ kiemu naogól punktowi topnienia mozna je stosowac wszedzie tam, gdzie stawia sie specjalne wymagania pod wzgledem od¬ pornosci wosków. Mozna je równiez stoso¬ wac jako dodatek w celu polepszenia wla¬ snosci malowairtioisciiowych ltdb latwotopli- wych wosków lub parafin. Dzieki ich obo¬ jetnemu charakterowi mozna je stosowac z korzyscia same albo razem z olejami mine- ralnemi jako smary do maszyn i tak dalej.Dzieki dobrym wlasnosciom izolacyjnym nadaja sie one równiez jako tworzywa w przemysle elektrotechniczym, np. jako ma- terjal izolacyjny przy wytwarzaniu kabli, cewek, rdzeni magnesów, kondensatorów i tak dalej.Przyklad I. 1000 czesci branzowo za¬ barwionego wosku montanowego, trakto¬ wanego kwasem chromowym, o punkcie topnienia 83°C, liczbie kwasowej 107 i liczbie zmydLamia 143 ogrzewa sie w obec¬ nosci 200 czesci krzemionki i 30 czesci proszku zelaznego, mieszajac, do 310°C.Nastepnie podwyzsza sie temperature po¬ woli do 360°C. Otrzymuje sie produkt bru¬ natny, posiadajacy po odsaczeniu kata¬ lizatora punkt topnienia ponad 100°C.Przez katalityczne• uwodornienie powyz¬ szego produktu przy 300 atm. i w 250°C, z zastosowaniem katalizatora, otrzymane¬ go przez rozdzielenie 20 czesci niklu na 80 czesci krzemionki, otrzymuje sie czysty, bezbarwny, twardy produkt o nastepuja¬ cych cechach: punkt topnienia 104°C, licz¬ ba kwasowa 0, liczba zmydlenia 0, liczba hydroksylowa 2. A wiec jest to praktycz¬ nie czysty, wysokotopliwy weglowodór.Produkt posiada te cenna zalete, ze pod- — 3 —wyzsza znacznie punkt topnienia parafi¬ ny, kwiasu stearynowego, alkoholi tluszczo- wych, wosku pszczelnego, loju juz przy ma¬ lym dodatku, np. w ilosciach 2,5 h- 5 %.Przyklad IL 1000 czesci produktu bru¬ natnego, otrzymanego dzialaniem kwasu chromowego na wosk montanowy, o liczbie kwasowej 98 i liczbie zmydlenia 146 ogrze¬ wa sie z 50 czesciami proszku zelaznego, uzyskanego przez rozklad cieplny karbo¬ nylku zelaza, oraz katalizatorem, sklada¬ jacym sie z 10 czesci niklu i 40 czesci krze¬ mionki, w autoklawie do 280°C. Po 4 go- dzinnem traktowaniu traktuje sie miesza¬ nine reakcyj.na wodorem przy 200 atm. talk dlugo, az ustanie pobieranie wodoru.Uzyskany w ten sposób produkt woskowy posiada nastepujace cechy: punkt topnie¬ nia 93°C, liczba 'kwasowa 0, liczba zmydle¬ nia 4,2.Przyklad III. 1000 czesci ciemno bron&owego produktu, otrzymanego przez zmydlenie pozbawionego zywicy wosku montanowego lugiem sodowym, oddestylo¬ wanie niezmydlonych cziesci i zakwaszenie produktu zmydlenia kwasem mineralnym (liczba kwasowa 110, liczba zmydlenia 124), ogrzewa sie z 100 czesciami opilek zelaznych w autoklawie przez 6 godzin, mie¬ szajac, do 280°C, przyczem od czasu do czasu zmniejsza sie cisnienie w naczyniu.Nastepnie wtlacza sie do autoklawu wo¬ dór pod cisnieniem 200 atm. i mieszanine reakcyjna miesza dalsze 2 godziny, przy¬ czem tempieratura spada powoli do 270° C.Otrzymuje sie w ten sposób produkt reak¬ cji o liczbie kwasowej 5,6 oraz liczbie zmy¬ dlenia 8,4.Produkt reakcji oddziela sie od opilek zelaznych i traktuje w 270°C i przy 200 atm. wodorem w obecnosci katalizatora, skladajacego sie z 20 czesci niklu, 80 cze¬ sci krzemionki i 20 czesci katboraiitiy/ W ten sposób otrzymuje sie bardzo twardy produkt o jasnozóltej barwie i o nastepu¬ jacych cechach: punkt topnienia 100°C, liczba kwasowa 0, liczba zmydlenia 1,5; Produkt powyzszy nadaje sie do utwar¬ dzania miekkiej parafiny.Przyklad IV. 1000 czesci produktu, otrzymanego przez wybielenie kwasem chromowym wosku montanoiwego i na¬ stepna estryfikacje wiekszej czesci wol¬ nych kwasów woskowych przy pomocy al¬ koholu metylowego, o punkcie topnienia 73°C, liczbie kwasowej 17 i liczbie zmydle¬ nia 175 traktuje sie w autoklawie, miesza¬ jac, w 270°C, 70 czesciami pylku zelazne¬ go, wytworzonego z karbonylku zelaza, przyczem nalezy zwazac na to, aby cisnie¬ nie nie przekroczylo 20 atm. Otrzymuje sie jasnobrunatny produkt reakcji o punkcie topnienia 88°C. Przez katalityczne uwodor¬ nienie wodorem z zastosowaniem kataliza¬ tora, skladajacego sie z niklu i krzemionki, w 250°C ii przy 20 atm. otrzymuje sie pro¬ dukt o punkcie topnienia 95°C, liczbie kwasowej 0 i liczbie zmydlenia 3.Przyklad V. 1000 czesci szarego wos¬ ku Carnauba o liczbie kwasowej 9 i liczbie zmydlenia 80 ogrzewa sie z 100 czesciami proszku zelaznego w autoklawie przez 5 godzin, mieszajac, w 270° -r- 290°C, przy¬ czem wytwarzajace sie cisnienie zmniejsza sie od czasu do czasu przez rozprezenie autoklawu. Liczba estrowa produktu wyj¬ sciowego spada z 72 na 14. Przez uwodor¬ nienie produktu reakcji w obecnosci kata¬ lizatora, skladajacego sie z niklu i krze¬ mionki, otrzymuje sie produkt woskowy o jasnej barwie i punkcie topnienia 80°C, liczbie kwasowej 0 i liczbie zmydlenia 3.Przez oddestylowanie niskowrzacych sklad¬ ników mozna uzyskac okolo 60%, w sto¬ sunku do produktu wyjsciowego, twardego woskowego produktu o slabozóltej barwie i o punkcie topnienia 90°C.Przyklad VI. 1000 czesci wagowych woaku montanoiwego, wybielonego przez utleniacie kwasem chromowym, o liczbie kwasowej 110, liczbie zmydlenia 143 i punkcie topnienia 84°C ogrzewa sie przez — 4 —40 godzin w temperaturze 280° -s- 300°C, mieszajac, z 100 czesciami wagowemi pro- szku kobaltowego, uzyskanego przez re¬ dukcje weglanu kobaltu. Brunatny produkt reakcji o liczbie kwasowej 5,6, liczbie zmy¬ slenia 8,4 i punkcie topnienia 94°C uwo¬ dornia sie z dodatkiem 10% katalizatora, skladajacego sie z niklu i krzemionki, w temperaturze 250°C i przy 100 atm., pirzy- czem otrzymuje sie jasny produkt, skla¬ dajacy sie glównie z parafin o nastepuja¬ cych cechach: liczba kwasowa 0, liczba zoiydlenia 1,4, punkt topnienia 96°C.Przyklad VII. Kwas montanowy, wy¬ bielony przez utlenienie kwasem chromo¬ wym, prowadzi sie w stanie stopionym w temperaturze 310°C nad opilkami zelazne- mi. Najlepiej postepuje sie w ten sposób, iz stopiona mase prowadzi sie przez ka¬ talizator kilkakrotnie przez przepompowy¬ wanie masy. Otrzymany produkt, skladiaja- cy sie zasadniczo z mieszaniny ketonów wysokoczasteczkowych, uwodornia sie przy udziale katalizatora niklowego przez prze¬ puszczalnie drobno rozdzielonego wodoru.Mozna równiez zastapic opilki zelazne obo¬ jetnym srodkiem wypelniajacym, jednak w tym przypadku sciany naczynia reakcyj¬ nego musza byc wykonane ze srodka, dzia¬ lajacego katalitycznie, np. zelaza.Przyklad VIII. 4500 czesci wagowych produktu utlenienia, uzyskanego przez traktowanie wosku montanowego kwasem azotowym, o nastepujacych cechach: licz* ba kwasowa 175, liczba zmydlenia 195, punkt topnienia 77°C, ogrzewa sie, miesza¬ jac, z 400 czesciami wagowemi proszku ze¬ laznego z karbonylku zelaza, do tempera¬ tury 300°C. Otrzymany produkt o liczbie kwasowej 11,2, liczbie zmydlenia 18,2 i punkcie topnienia 95°C traktuje sie wodo¬ rem w 300°C i przy 200 atm. przy zastoso¬ waniu 20% katalizatora, skladajacego sie z niklu i krzemionki. Otrzymuje sie produkt jasnobronzowy o punkcie topnienia 96°C, o liczbie kwasowej 0 i liczbie zmydlenia 4,2.Przyklad IX. Wosk montanowy, po¬ traktowany kwasem chromowym w ilosci niewystarczajacej do zupelnego wybielenia (75 czesci bezwodnika kwasu chromowego na 100 czesci wosku montanowego), prze¬ prowadza sie przez ogrzewanie z drobno rozdzielonym zelazem w mieszanine keto¬ nów. 10 czesci wagowych uzyskanej bronzo- wej masy o cechach: liczba kwasowa 4, liczba zmydlenia 14, punkt topnienia 97°C, rozpuszcza sie w 100 czesciach wagowych bezwodnego alkoholu amylowego i do ogrza* nego do wrzenia roztworu dosc szybko wprowadza sie, mieszajac, 5,5 czesci wago¬ wych sodu w malych kawalkach. Po skon¬ czonej reakcji ochladza sie nieco i wpro¬ wadza do plynnej jeszcze mieszaniny, mie¬ szajac, w stosunku 1 :2, rozcienczony kwas siarkowy. Tworza sie dwie warstwy: gór¬ na, skladajaca sie z mieszaniny wytworzo¬ nych wysokoczasteczkowych drugorzedo- wych alkoholi i alkoholu amylowego, i dol¬ na, utworzona z kwasnego wodnego roztwo¬ ru siarczanu sodu. Po oddzieleniu wodne¬ go roztworu traktuje sie mieszanine alkoho^ lu amylowego i wysokoczasteczkowych al¬ koholi drugorzedowych para wodna ii do zupelnego usuniecia alkoholu aniylowego, przyczem otrzymuje sie produkt zóltobron- zowy, skladajacy sie glównie z wysokocza¬ steczkowych alkoholi drugorzedo\frych b na¬ stepujacych cechach: liezbar kwasowa 0, liczba hydroksylowa 95, punkt topnienia 88°C. ;.....*.Przyklad X. 3,3 kg wosku montanowe¬ go, bielonego kwasem chromowym, ogrze¬ wa sie z 100 g proszku zelaznego W tem¬ peraturze 310°C w ciagu 6 godzin, miesza¬ jac. Uzyskany produkt o liczbie kwasowej 4 i liczbie zmydlenia 15 traktuje sie na¬ stepnie w obecnosci tego samego kataliza¬ tora w temperaturze 380°C i fcrzy 200 atm. wodorem w ilosci 4 m3 na godzine w ciagu 4 godzin. Otrzymuje sie twardy, jasny pro¬ dukt o punkcie topnienia 100°C, liczbie kwasowej 0 i liczbie zmydlenia 0. — 5 —Przyklad XI. 3000 czesci wosku mon¬ tanowego, pozbawionego zywic, ogrzewa sie z 200 czesciami wiórków zelaznych w tem¬ peraturze 320°C, mieszajac, w ciagu 15 go¬ dzin, przyczem otrzymuje sie mieszanine reakcyjna, zawierajaca ketony, o liczbie kwasowej 5,6 i liczbie zmydlenia 14. Po oddzieleniu zelaza przez osadzenie uwodor¬ nia sie mieszanine, zawierajaca ketony, w obecnosci 80 czesci siarczku molibdenu, u- mieszczonego na 160 czesciach krzemionki, w temperaturze 380°C i przy 200 atm., przy¬ czem otrzymuje sie bronzowy produkt, skladajacy sie glównie z weglowodorów o punkcie topnienia 94°C, liczbie kwasowej 1,4 i liczbie zmydlenia 2,8.Przy powtórnem uwodornianiu z dodat¬ kiem swiezego katalizatora otrzymuje sie bezbarwny produkt o liczbie kwasowej 0, liczbie zmydlenia 0 i punkcie topnienia 95°C.Przyklad XII. 4750 czesci produktu, uzyskanego przez utlenienie wosku monta¬ nowego kwasem azotowym i zawierajacego wieksze ilosci kwasów wielokarbonowych (liczba kwasowa 210, liczba zmydlenia 236, punkt topnienia 76°C), ogrzewa sie, miesza¬ jac, z 400 czesciami proszku zelaznego w temperaturze 290°C. Otrzymany produkt posiada liczbe kwasowa 7 i liczbe zmydle¬ nia 14. Produkt, uwolniony od zelaza przez osadzanie, uwodornia sie nastepnie w obecnosci katalizatora, skladajacego sie z miedzi i krzemionki, w temperaturze 370°C i przy 200 atm., przyczem otrzymuje sie ja&na mieszanine weglowodorów o licz¬ bie kwasowej 0, liczbie zmydlenia 0 i punk¬ cie topnienia 102°C. Jesli uwodornianie przeprowadza sie w temperaturze 425°C, otrzymuje sie produkt bialy, znacznie bar¬ dziej ciagliwy i plastyczny, o punkcie topnienia 95°C.Przyklad XIII. 600 czesci wagowych loju wolowego o liczbie kwasowej 0, licz¬ bie zmydlenia 189, punkcie topnienia 47°C miesza sie w zamknietem naczyniu z 50 czesciami wagowemi proszku zelaznego w temperaturze 230° -h- 260°C. Po 3 godzi¬ nach otrzymuje sie produkt o liczbie kwa¬ sowej 4,2, liczbie zmydlenia 11,2 i punkcie topnienia 62°C, który poddaje sie uwodor¬ nianiu wodorem w 260QC i przy 30 atm. w obecnosci katalizatora, skladajacego sie z molibdenu i chromu, przyczem otrzymuje sie prawie bezbarwna mieszanine, sklada¬ jaca sie glównie z parafin o punkcie topnie¬ nia 63°C.Przyklad XIV. 600 czesci wagowych oliwy ogrzewa sie z 50 czesciami wagowe¬ mi proszku zelaznego z karbonylku zelaza przez 4 godziny w autoklawie w tempera¬ turze 230° -e- 270°C. Otrzymuje sie w ten sposób produkt reakcji o nastepujacych cechach: liczba kwasowa 4,2, liczba zmydle¬ nia 14, punkt topnienia okolo 40°C. Przez katalityczne uwodornianie powyzszego pro¬ duktu w obecnosci katalizatora niklowego w 250°C i przy 80 atm. wodorem otrzymano produkt bezbarwny, podobny do parafiny, o liczbie kwasowej 0, liczbie zmydlenia 2,8 i punkcie topnienia 63°C.Przyklad XV. 1000 czesci wagowych surowej plynnej mieszaniny ciemnozabar- wionych kwasów tluszczowych tranowych o przykrym zapachu, o liczbie kwasowej 180 i liczbie zmydlenia 186 ogrzewa sie z 50 czesciami proszku zelaznego i 100 czescia¬ mi wagowemi katalizatora, skladajacego sie z niklu i krzemionki, o zawartosci 20% metalicznego niklu, w autoklawie w obec¬ nosci wodoru przy 200 atm. i w 110°C, mieszajac przez 1 godzine. Nastepnie trak¬ tuje sie utwardzony produkt bez zastoso¬ wania wodoru i cisnienia w 270°C, miesza¬ jac przez 2 godziny, i uwodornia otrzyma¬ ny produkt w tej samej temperaturze wo¬ dorem pod cisnieniem 200 atm. bez doda¬ wania nowego katalizatora. Otrzymuje sie produkt jasnozólty, skladajacy sie z we¬ glowodorów nasyconych o nastepujacych wlasnosciach: liczba kwasowa 0, liczba zmydlenia 2,8, punkt topnienia 68°C, — 6 —Przyklad XVI. 5000 czesci wagowych tranu z foki o liczbie kwasowej 14 i liczbie zmydlenia 196 traktuje sie w obecnosci 300 czesci wagowych katalizator skladajacego sie z niklu i krzemionki, o zawartosci 20% niklu, wodorem przez 1 godzine w 140°C i przy 20 atm., a nastepnie po dodaniu 200 czesci wagowych proszku zelaznego ogrze¬ wa sie bez zastosowania wodoru i cisnienia do 290°C, mieszajac. Otrzymuje sie pro¬ dukt o nastepujacych wlasnosciach: liczba kwasowa 14, liczba zmydlenia 5,6, punkt topnienia 73°C. Produkt powyzszy traktu¬ je sie 8% kobaltu metalicznego w postaci proszku w 185°C i wodorem pod cisnie¬ niem 200 atm., przyczem otrzymuje sie ma¬ se woskowata o barwie jasnozóltej, sklada¬ jaca sie glównie z alkoholi, o nastepuja¬ cych wlasnosciach: liczba kwasowa 0, liczba zmydlenia 0, liczba hydroksylowa 91, punkt topnienia 75°C.Jesli drugie uwodornianie przeprowa¬ dza sie w 290°C i pod cisnieniem 200 atm., otrzymuje sie bezbarwny produkt, podobny do parafiny, o punkcie topnienia 66°C. Je¬ sli do mieszaniny ketonów, poddawanej uwodornianiu, dodac male ilosci mieszani¬ ny ketonowej, uzyskanej przez traktowanie utlenionego wosku montanowego katalizato¬ rami w podwyzszonej temperaturze, otrzy¬ muje sie parafiny o wyzszym punkcie top¬ nienia, np. ponad 80°C.Produkty o charakterze parafiny, uzy¬ skane sposobem podanym, nadaja sie bar¬ dzo dobrze do wytwarzania mas do frote¬ rowania, przyczem mozna je stosowac za¬ miast ozokerytu. Przewyzszaja one np. o- zokeryt pod wzgledem zdolnosci pobiera¬ nia oleju, przyczem nadaja one masom (kon¬ systencje masci. Do osiagniecia pozadanego efektu wystarczy nieraz dwa razy mniej produktu, otrzymanego wedlug niniejszego wynalazku, niz ozokerytu. Naprzyklad, na 30 czesci produktu, uzyskanego wedlug sposobu, opisanego w patencie Nr 563394, i skladajacego sie z mieszaniny 2 cz. estru z glikolu i kwasu montanowego oraz 1 cze¬ sci soli wapniowej kwasu montanowego, 40 czesci wagowych zwyklej parafiny o punk* cie topnienia 50/52°C i 600 czesci wago¬ wych namiastki terpentyny, potrzeba 30 czesci wagowych ozokerytu, aby otrzymac masc o odpowiedniej konsystencji. Taki sam efekt osiaga sie przez dodanie tylko 15 czesci wagowych ^ produktu, otrzymanego wedlug przykladu XVI.Przez dodanie wiekszej ilosci produktu* uzyskanego wedlug przykladu XVI, do wosku twardego i zwyklej parafiny mozna nadzwyczajnie zwiekszyc zdolnosc pobiera¬ nia oleju tak, iz mozna wytwarzac masy do froterowania, zawierajace tylko 14% skladników stalych. Mieszanine taka otrzy¬ muje sie np. z 30 czesci wagowych produk¬ tu, skladajacego sie z mieszaniny, zawiera¬ jacej okolo 2 czesci estru kwasu montano¬ wego i glikolu i 1 czesci soli wapniowej kwasu montanowego, 40 czesci wagowych zwyklej parafiny (punkt topnienia 50/52t)C), 700 czesci namiastki terpentyny i 30 czesci wagowych produktu woskowego, otrzymane¬ go w mysl przykladu XVI.Powyzsza masa posiada konsystencje masci o swietnej zdolnosci wiazania oleju.Jesli natomiast w powyzszym przykladzie zastapi sie produkt woskowaty ozokerytem, otrzymuje sie miekka pólplynna mase, nie- nadajaca sie jako masa do froterowania.Przyklad XVII. 1000 czesci wagowych produktu utleniania twardej parafiny, plyn¬ nego w temperaturze zwyklej, o liczbie kwasowej 242 i liczbie zmydlania 256 prze¬ prowadza sie w mieszanine ketoinów przez ogrzewanie z 50 czesciami wagowemi pro¬ szku zelaznego z karbonylku zelaza w auto¬ klawie zelaznym przez cztery godziny do 200° -r- 250°C. ^trzymany produkt o licz¬ bie kwasowej 7, liczbie zmydlenia 11,2, punkcie topnienia 56°C uwodornia sie na¬ stepnie wodorem w 175°C i przy 200 atm. w obecnosci 8% katalizatora kobaltowego, przyczem otrzymuje sie jasnozólty produkt — 7 —o liczbach nastepujacych: liczba kwasowa 1,4, liczba zmydlenia 7, liczba hydroksylo¬ wa 104, punkt topnienia 68°C. Przy zasto¬ sowaniu wyzszych temperatur i katalizato¬ ra niklowego otrzymuje sie produkt, skla¬ dajacy sie glównie z parafin.Przyklad XVIII. 600 czesci wagowych zywicy^ plynnej z przeróbki celulozy, u- twardzonej wodorem w obecnosci kataliza¬ tora, zawierajacego nikiel i krzemionke, o liczbie kwasowej 172, liczbie zmydlenia 176 i punkcie topnienia 58°C ogrzewa sie, mie¬ szajac, z 50 czesciami wagowemi proszku zelaznego z karbonylku zelaza przez 4 godziny do temperatury 260°C. Otrzymuje sie mieszanine ketonowa o nastepujacych wlasnosciach: liczba kwasowa 35, liczba zmydlenia 46 i punkt topnienia 76°C. Pro¬ dukt ten miesza sie bez oddzielania katali¬ zatora zelaznego z 50 czesciami kataliza¬ tora, skladajacego sie z niklu i krze¬ mionki, o zawartosci 20% niklu i traktuje wodorem w temperaturze 270°C i przy 80 atm. Otrzymany stop saczy sie nastepnie i otrzymuje bezbarwny produkt woskowaty, skladajacy sie glównie z weglowodorów o nastepujacych cechach: liczba kwasowa 0, liczba zmydlenia 1,4, punkt topnienia 67°C. PL