PL209357B1 - Amortyzator prowadnic naczyń wyciągowych - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest amortyzator prowadnic naczyń wyciągowych pracujących w szybach górniczych, znajdujący zastosowanie do prowadnic tocznych.

Z polskich opisów patentowych (np. 88 205, 139 861, 139 893, 181 598) znane są amortyzatory prowadnic naczyń wyciągowych, składające się z umieszczonych w obudowie elementów amortyzujących, elementów ciernych oraz różnego rodzaju elementów sztywnych w postaci sworzni, płyt lub uchwytów służących do połączenia amortyzatora z krążkiem prowadzącym oraz z naczyniem wyciągowym. Chociaż każdy z przedstawionych w tych opisach amortyzatorów rozwiązuje określone niedogodności projektowania oraz przemysłowej eksploatacji prowadnic tocznych, to wspólną wadą opisanych amortyzatorów okazuje się być brak wykorzystania elementów amortyzujących do regulacji położenia osi krążka prowadniczego względem naczynia. Ten brak wyniknął stąd, że znany z tradycyjnych rozwiązań amortyzatorów układ regulacji położenia osi krążka prowadniczego względem naczynia, wykorzystujący wstępne ugięcie elementów amortyzujących, okazał się być nieprzydatny dla amortyzatorów prowadnic naczyń wyciągowych o dużych parametrach, gdyż miał niekorzystny wpływ na charakterystykę elementów amortyzujących, wykonywanych najczęściej z gumy. (Kawulok S. Uwagi o podatnych prowadnicach tocznych dla sztywnego prowadzenia naczyń wyciągowych. Biuletyn Głównego Instytutu Górnictwa 1973, Katowice nr 1, str. 12 + 17). Z tego powodu, w obecnie eksploatowanych prowadnicach tocznych, układy do regulacji położenia osi krążka prowadniczego względem naczynia są usytuowane w miejscach mocowania osi krążka prowadniczego do amortyzatora lub podstawy prowadnicy i zawierają różne połączenia kształtowe rozłączne, w szczególności połączenia wieloząbkowe lub mimośrodowe.

Z publikacji naukowo-technicznej (Płachno M. i inni.: Prowadnice toczne z symetrycznym amortyzatorem zespolonym... Mechanizacja i Automatyzacja Górnictwa 1990, Katowice nr 3-4/244, s. 31-36), znane są prowadnice toczne, w których zastosowano układ regulacji położenia osi krążka prowadniczego względem naczynia mający wieloząbkowe połączenia czołowe utworzone przez ząbki elementów suwliwych osadzonych na osi krążka prowadniczego, dociśnięte za pomocą śrub do ząbków obudowy elementów amortyzujących.

Jak wykazały doświadczenia eksploatacyjne, niedogodnością tego układu regulacji jest długi czas jego obsługi, wynikający z dużej czasochłonności uzyskiwania podczas regulacji wymaganej odległości między ząbkami elementów suwliwych a ząbkami obudowy elementów amortyzujących. Z tego powodu, w warunkach górniczego szybu, nie wszystkie zalecane regulacje krążków prowadniczych mogą być wykonane, wskutek czego, warunki pracy tych krążków w szybie ulegają istotnemu pogorszeniu.

Z ogłoszenia zgłoszenia nr P 355325 (BUP 3/2003) znany jest natomiast układ regulacji położenia osi krążka prowadniczego względem naczynia, w którym ząbki elementu suwliwego osadzonego na osi krążka prowadniczego są dociśnięte za pomocą śrub do ząbków podstawy prowadnicy po uprzednim umieszczeniu między elementem suwliwym a podstawą prowadnicy elementu sprężystego. Chociaż ten układ stwarza możliwość ograniczenia niedogodności poprzednio opisanego układu regulacji, to jednak ma ograniczenia, gdyż umieszczenie elementu sprężystego między elementem suwliwym a podstawą prowadnicy może doprowadzić do wzrostu zarówno gabarytów jak i masy tej prowadnicy.

Z publikacji technicznej (Brzeziński J., H. Potrawa.: Prowadnice toczne naczyń wyciągowych. Materiały Międzynarodowej konferencji Naukowo-Technicznej „Transport Szybowy 2005, wyd. Centrum Mechanizacji Górnictwa KOMAG, Gliwice 2005) znane są prowadnice toczne, w których zastosowano układ regulacji położenia osi krążka prowadniczego względem naczynia mający mimośrodowy sworzeń połączony z osią krążka prowadniczego jednostronnie lub dwustronnie i osadzony obrotowo w dzielonych gniazdach zaciskanych za pomocą śrub oraz zamocowanych do sztywnej płyty umieszczonej pomiędzy elementami amortyzującymi.

Niedogodnością tego układu regulacji jest ograniczona stateczność położenia osi krążka prowadniczego względem naczynia. Niedogodność ta wynika stąd, że nawet przy dużej sile zacisku dzielonego gniazda, siły działające na krążek prowadniczy podczas jego pracy w szybie mogą wywołać obrót mimośrodowego sworznia, co spowoduje, że położenie osi krążka prowadzącego względem naczynia ulegnie niekorzystnej zmianie.

Istota amortyzatora, według wynalazku, polega na tym, że element suwliwy mający ząbki jest zamocowany do pierwszego z co najmniej dwu elementów amortyzujących połączonych z obudową

PL 209 357 B1 zamocowaną do naczynia wyciągowego i przylega do mimośrodowego sworznia połączonego z osią krążka prowadniczego, przy czym do mimośrodowego sworznia jest współosiowo zamocowany pierścień z promieniowymi ząbkami trójkątnymi, przylegającymi z dociskiem do ząbków elementu suwliwego.

Korzystnie, element suwliwy mający ząbki jest pierścieniem współosiowym z mimośrodowym sworzniem.

Korzystnie, element suwliwy mający ząbki jest wycinkiem pierścienia współosiowym z mimośrodowym sworzniem.

Korzystnie, mimośrodowy sworzeń ma na części swojej długości gwint zewnętrzny, na który jest nakręcona nakrętka przylegająca z dociskiem do elementu suwliwego.

Korzystnie, mimośrodowy sworzeń ma na swym obwodzie co najmniej dwie płaskie powierzchnie, najkorzystniej symetryczne względem swojej osi geometrycznej.

Korzystnie, mimośrodowy sworzeń ma otwory, w których jest umieszczona zatyczka, najkorzystniej oddalona od nakrętki przylegającej z dociskiem do elementu suwliwego na odległość odpowiadającą wysokości jego ząbków.

Korzystnie, mimośrodowy sworzeń ma rowek obwodowy, w którym najkorzystniej jest osadzony obrotowo pierścień dzielony, zamocowany do drugiego elementu amortyzującego połączonego z obudową zamocowaną do naczynia wyciągowego.

Zaletą amortyzatora, według wynalazku, jest krótki czas regulacji położenia osi krążka prowadniczego względem naczynia wyciągowego, który uzyskuje się dzięki wykorzystaniu elementów amortyzujących do samoczynnego ustawiania odległości pomiędzy ząbkami połączenia wieloząbkowego, wymaganej podczas tej regulacji. Zaletą amortyzatora, według wynalazku, jest także duża stateczność położenia osi krążka prowadniczego względem naczynia. Obrót mimośrodowego sworznia wywołany przez siły działające na krążek prowadniczy podczas jego pracy w szybie nie wystąpi nawet wtedy, gdy siła docisku zadawana na element suwliwy przez nakrętkę nakręconą na gwint zewnętrzny mimośrodowego sworznia jest niewielka.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładzie wykonania na rysunku, na którym Fig. 1 przedstawia przekrój cząstkowy amortyzatora z mimośrodowym sworzniem połączonym z osią krążka prowadniczego jednostronnie, a Fig. 2 - przekrój cząstkowy amortyzatora z mimośrodowym sworzniem połączonym z osią krążka prowadniczego dwustronnie.

W amortyzatorze, (Fig. 1), wedł ug wynalazku, element suwliwy (1) mają cy ząbki (2) jest zamocowany do pierwszego elementu amortyzującego (3) połączonego z obudową (4) zamocowaną do naczynia wyciągowego (5) i jest pierścieniem współosiowym z mimośrodowym sworzniem (6) połączonym z osią (7) krążka prowadniczego (8). Do mimośrodowego sworznia (6) jest współosiowo zamocowany pierścień (9) z promieniowymi ząbkami trójkątnymi (10) przylegającymi z dociskiem do ząbków (2) elementu suwliwego (1). Mimośrodowy sworzeń (6) ma na części swojej długości gwint zewnętrzny (11), na który jest nakręcona nakrętka (12) przylegająca z dociskiem do elementu suwliwego (1). Mimośrodowy sworzeń (6) ma na swoim obwodzie dwie płaskie powierzchnie (13) symetryczne względem swojej osi geometrycznej oraz ma otwory (14), w których jest umieszczona zatyczka (15), oddalona od nakrętki (12) przylegającej z dociskiem do elementu suwliwego (1) na odległość odpowiadającą wysokości jego ząbków (2). Mimośrodowy sworzeń (6) ma ponadto rowek obwodowy (16), w którym umieszczony jest obrotowo pierścień dzielony (17) zamocowany do drugiego elementu amortyzującego (18) połączonego z obudową (4) zamocowaną do naczynia wyciągowego (5).

W przykładzie wykonania, (Fig. 2), według wynalazku, element suwliwy (1) mający ząbki (2) jest zamocowany do pierwszego elementu amortyzującego (3) połączonego z obudową (4) zamocowaną do naczynia wyciągowego (5) i jest wycinkiem pierścienia współosiowym z mimośrodowym sworzniem (6) połączonym z osią (7) krążka prowadniczego (8). Do mimośrodowego sworznia (6) jest współosiowo zamocowany pierścień (9) z promieniowymi ząbkami trójkątnymi (10) przylegającymi z dociskiem do ząbków (2) elementu suwliwego (1). Mimoś rodowy sworzeń (6) ma na części swojej długości gwint zewnętrzny (11), na który jest nakręcona nakrętka (12) przylegająca z dociskiem do elementu suwliwego (1). Mimośrodowy sworzeń (6) ma na swoim obwodzie dwie płaskie powierzchnie (13) symetryczne względem swojej osi geometrycznej oraz ma otwory (14), w których jest umieszczona zatyczka (15), oddalona od nakrętki (12) przylegającej z dociskiem do elementu suwliwego (1) na odległość odpowiadającą wysokości ząbków (2). Mimośrodowy sworzeń (6) ma ponadto rowek obwodowy (16), w którym umieszczony jest obrotowo pierścień dzielony (17) zamoco4

PL 209 357 B1 wany do drugiego elementu amortyzującego (18) połączonego z obudową (4) zamocowaną do naczynia wyciągowego (5).

Przygotowanie amortyzatora, według wynalazku, do pracy w szybie górniczym polega na dokręceniu nakrętki (12) tak, aby siła docisku ząbków (2) do ząbków (10) była większa od zera.

Natomiast wykorzystanie amortyzatora, według wynalazku, do regulacji położenia osi (7) krążka prowadniczego (8) względem naczynia wyciągowego (5) obejmuje najpierw odkręcenie nakrętki (12) aż do oporu wywołanego przez zatyczkę (15) umieszczoną w otworach (14), a następnie obrócenie mimośrodowego sworznia (6) o kąt wyznaczony przez jeden lub kilka ząbków (10), korzystnie za pomocą klucza widlastego nasadzonego na płaskie powierzchnie (13). Obrócenie mimośrodowego sworznia (6) spowoduje zmianę położenia osi (7) krążka prowadniczego (8) względem naczynia wyciągowego (5), ponieważ wywołane obracaniem tego sworznia siły osiowe pomiędzy ząbkami (2) i (10) wymuszą ugięcie elementów amortyzujących (3), (18) wzglę dem obudowy (4) oraz przemieszczenie ząbków (10) względem ząbków (2). Jeżeli uzyskana po obróceniu mimośrodowego sworznia (6) zmiana położenia osi (7) krążka prowadniczego (8) względem naczynia wyciągowego (5) nie spełni celu regulacji, czynność obrócenia sworznia (6) powtarza się, a po osiągnięciu tego celu dokręca się nakrętkę (12), aż siła docisku ząbków (2) do ząbków (10) osiągnie wartość większą od zera. Wtedy amortyzator, według wynalazku, zostanie ponownie przygotowany do pracy w szybie górniczym.

Claims (7)

1. Amortyzator prowadnic naczyń wyciągowych, połączony z osią krążka prowadniczego za pomocą mimośrodowego sworznia i wieloząbkowego połączenia czołowego z elementem suwliwym oraz zawierający co najmniej dwa elementy amortyzujące połączone z obudową zamocowaną do naczynia wyciągowego, znamienny tym, że element suwliwy (1) mający ząbki (2) jest zamocowany do pierwszego elementu amortyzującego (3) połączonego obudową (4) zamocowaną do naczynia wyciągowego (5) i przylega do mimośrodowego sworznia (6) połączonego z osią (7) krążka prowadniczego (8), przy czym do mimośrodowego sworznia (6) jest współosiowo zamocowany pierścień (9) z promieniowymi zą bkami trójką tnymi (10), przylegają cymi z dociskiem do zą bków (2) elementu suwliwego (1).

2. Amortyzator prowadnic naczyń wyciągowych według zastrz. 1, znamienny tym, że element suwliwy (1) jest pierścieniem współosiowym z mimośrodowym sworzniem (6).

3. Amortyzator prowadnic naczyń wyciągowych według zastrz. 1, znamienny tym, że element suwliwy (1) jest wycinkiem pierścienia współosiowym z mimośrodowym sworzniem (6).

4. Amortyzator prowadnic naczyń wyciągowych według zastrz. 1, znamienny tym, że mimośrodowy sworzeń (6) ma na części swojej długości gwint zewnętrzny (11), na który jest nakręcona nakrętka (12) przylegająca z dociskiem do elementu suwliwego (1).

5. Amortyzator prowadnic naczyń wyciągowych według zastrz. 1, znamienny tym, że, mimośrodowy sworzeń (6) ma na swoim obwodzie co najmniej dwie płaskie powierzchnie (13), najkorzystniej symetryczne względem swojej osi geometrycznej.

6. Amortyzator prowadnic naczyń wyciągowych według zastrz. 4, znamienny tym, że mimośrodowy sworzeń (6) ma otwory (14), w których jest umieszczona zatyczka (15), najkorzystniej oddalona od nakrętki (12) przylegającej z dociskiem do elementu suwliwego (1) na odległość odpowiadającą wysokości jego ząbków (2).

7. Amortyzator prowadnic naczyń wyciągowych według zastrz. 1, znamienny tym, że mimośrodowy sworzeń (6) ma rowek obwodowy (16), w którym najkorzystniej jest osadzony obrotowo pierścień dzielony (17), zamocowany do drugiego elementu amortyzującego (18) połączonego z obudową (4) zamocowaną do naczynia wyciągowego (5).