Przedmiotem niniejszego wynalazku sa nastawne siedzenia, nadajace sie zwla¬ szcza do uzytku w samolotach, w szcze¬ gólnosci zas przy karabinach maszyno¬ wych, umieszczanych na samolotach woj¬ skowych, jak równiez i do innych podob¬ nych celów.Stosowane dotychczas nastawne sie¬ dzenia byly zaopatrywane w sprezyne, od¬ dzialywujaca bezposrednio na siedzenie, przyczem sila, wywierana przez sprezyne na siedzenie, byla inna w kazdem poloze¬ niu siedzenia.Wynalazek niniejszy dotyczy nastaw¬ nego siedzenia wbudowanego w samolocie na podstawie karabina maszynowego, któ¬ re moze byc w pewnych granicach latwo i równomiernie przesuwane w dowolne po¬ lozenia przy jednoczesnem uniknieciu nie¬ pozadanych przesuwów zwrotnych. Na sie¬ dzenie to nie powinny wywierac wplywu zmiany polozenia samolotu w przestrzeni, przyczem samo siedzenie powinno posia¬ dac zwarta budowe, a w jednem ze swych skrajnych polozen, mianowicie dolnem, zajmowac jak najmniej miejsca w kabinie pilota, umozliwiajac latwe przestawianie siedzenia, celem umozliwienia strzelaja¬ cemu przystosowania polozenia siedzenia do zmian polozenia swego ciala przy pod¬ dawaniu sie ruchom karabina w czasie ce¬ lowania, nastawiania i strzelania do ru-choinego celu. Rozwiazanie powyzszego zagadnienia daje moznosc otrzymania na¬ stawnego siedzenia, nadajacego sie rcw- niez i do innych celów* Zagadnienie powyzsze zostaje rozwia¬ zane w mysl niniejszego wynalazku przez zastosowanie katowo nastawianego ramie¬ nia, którego jeden koniec jest przegubowo osadzony na podstawie, a drugi przegubo¬ wo polaczony z siedzeniem, które moze byc podnoszone i opuszczane przy pomocy odpowiedniegp utzadzenia i utrzymywane w stanie zaryglowanym w nastawionem polozeniu, przyczem na wspomniane ramie oddzialywa nacisk sprezyny, stwarzajacy na ramieniu moment obrotowy, zapewnia¬ jacy zawsze zrównowazenie siedzenia we wszystkich jego polozeniach.Oprócz tego przewidziane jest urza¬ dzenie do kazdorazowego ustalania sily napiecia sprezyny, celem dostosowania tej sily do ciezaru osoby, zajmujacej siedze¬ nie.Urzadzenia do podnoszenia siedzenia i do zwalniania przyrzadu, ryglujacego siedzenie w danem polozeniu, musza byc wedlug wynalazku tak umieszczone, aby mogly byc obslugiwane przez pilota z kaz¬ dego polozenia, w jakiem ustawiono sie¬ dzenie. Umieszczenie tych urzadzen na podstawie stwarza jednak pewne trudno¬ sci, które moga byc usuniete przez osadze¬ nie siedzenia wedlug wynalazku na dwóch parach ramion, wystajacych nazewnatrz z podstawy, na której sa przegubowo osa¬ dzone, i polaczenie zewnetrznych konców tych ramion lacznikiem, uzyskujac w ten sposób równoleglobok dzwigniowy* pod¬ trzymujacy siedzenie. Pomiedzy jednem ze wspomnianych ramion a powyzszym lacz¬ nikiem , przewidziane jest poza tern urza¬ dzenie, umozliwiajace katowe nastawienie tych ramion wzgledem lacznika, a tern samem podnoszenie siedzenia. Wspomnia¬ ne urzadzenie do podnoszenia umozliwia równiez zaryglowywanie siedzenia, w kazdem nastawionem polozeniu. Oprócz tego urzadzenie to zawiera sprzeglo z wy¬ lacznikiem, zapomoca którego mozna zwol¬ nic to urzadzenie, celem opuszczenia sie¬ dzenia.Na rusunku przedstawiono przyklad wy¬ konania nastawnego siedzenia wedlug wy¬ nalazku w zastosowaniu do karabina ma¬ szynowego. Fig. 1 przedstawia podluzny przekrój przez czesc kadluba samolotu z podstawa karabina, zaopatrzona we wspor¬ nik, i podstawami dolnych lozysk oraz pro¬ wadnica do nastawiania górnego konca wspornika, przyczem karabin, osadzony na wspomnianej podstawie, jest wciagniety w glab kadluba samolotu, a nastawne sie¬ dzenie uwidocznione jest w polozeniu, przystosowanem do celów obserwacyjnych lub podobnych, fig. 2 — poprzeczny prze¬ krój przez kadlub samolotu z podstawa karabina, wyposazona we wspornik, z uwi- doeznionemi podstawami dolnych lozysk oraz prowadnica, przyczem ramie pod¬ trzymujace karabin na wspomnianym wsporniku znajduje sie w jednem z jego polozen strzelniczych, których zakres ob¬ strzalu karabina jest zaznaczony kranco- wemi polozeniami karabina, uwidocznione¬ go linjami przerywanemi wzglednie krop- kowano-kreskowanemi, gdy tymczasem na¬ stawne siedzenie znajduje sie w swem po¬ lozeniu dolnem, odpowiedniem do celowa¬ nia, nastawiania i strzelania z karabina w zakresie tych polozen, fig. 3 — podobny przekrój przez kadlub samolotu, jak na fig. 2, lecz z ramieniem podtrzymujacem karabin w innem jeszcze polozeniu strzel- niczem, przyczem wówczas karabin posia¬ da zakres obstrzalu, zaznaczony kranco- wemi polozeniami karabina, uwidocznio¬ nego linjami kreskowanemi wzglednie krop¬ kowano-kreskowanemi, gdy tymczasem na¬ stawne siedzenie znajduje sie w swem naj- wyzszem polozeniu, odpowiedniem do ce¬ lowania, nastawiania i strzelania z karabi¬ na vir zakresie wspomnianych polozen, fig. 4przedstawia w wiekszej podzialce po¬ przeczny przekrój przez wspornik wzdluz linji 4r—4 na fig. 2, fig. 5 — w wiekszej po- dzialce widok boczny urzadzenia do pod¬ noszenia i ustalania siedzenia w kazdem .polozeniu oraz przyrzad do zwalniania te¬ go urzadzenia ustalajacego, fig. 6 — prze¬ krój przez powyzsze urzadzenie wzdluz linji 6—6 na fig. 5, fig. 7 — rozwiniecie kciuka do potegowania oporu sprezyny, sluzacej do czesciowego zrównowazenia ciezaru osoby zajmujacej siedzenie, wresz¬ cie fig. 8 — w wiekszej podzialce prze¬ krój przez wspornik wzdluz linji 8—8 na fig. 4.Nastawne siedzenie, w wykonaniu we¬ dlug wynalazku, jest przytwierdzone do podstawy karabina, zawierajacej pierscie¬ niowa plyte lozyskowa a, przymocowana nieruchomo do podlogi b kabiny. Do plyty a jest przytwierdzony wystajacy z niej czop a1 z lozyskami kulkowemi a2, których kulki tocza sie po wspomnianej plycie lo¬ zyskowej a. Na powyzszych lozyskach kul¬ kowych opieraja sie rozwidlone dolne kon¬ ce c1 i c2 wspornika c, który w ten sposób moze sie obracac dookola nieruchomej osi czopa a1, przyCzem wspornik ten moze byc równiez katowo nastawiany przez obrót dookola poprzecznej osi wspomnianych lozysk a2, tak aby umozliwiona byla ko¬ nieczna zmiana katowego polozenia wspor¬ nika podczas poruszania sie dookola toru nieokraglego. Jak widac z ukladów we¬ dlug fig. 1, 2 i 3, wspornik c biegnie po¬ chylo wgóre do miejsca, przyleglego do otworu kabiny, gdzie wspornik c jest za¬ opatrzony w pojedyncze lozysko, prowa¬ dzone w rowku toru d. Tor d posiada ko¬ rytkowy przekrój poprzeczny, a brzegi te¬ go toru zwrócone sa wdól w kierunku ka¬ biny.Na górnym koncu wspornika c osadzo¬ ne jest wahliwe ramie cV na którego koncu umocowany jest karabin./Pojedyncze lozysko oporowe, znajdu¬ jace sie na górnym koncu wspornika c, po¬ siada podpórke c4, przymocowana do wspornika i wystajaca nazewnatrz wspor¬ nika pod pewnym katem. Na wspomnianej podpórce umocowane jest lozysko kulkowe e, którego kulki mieszcza sie miedzy skie- rowanemi wdól brzegami c?3, rf4 toru d, przy zachowaniu luzu, wynoszacego okolo 1/100 mm, co umozliwia swobodny a jedno- czesnie cichy obrót wspornika c. Na lozy¬ sku kulkowem e znajduje sie samoczynny hamulec (nieprzedstawiony na rysunku), sluzacy do ustalania wspornika w kazdem pozadanem polozeniu.Wspornik zaopatrzony jest w górne i dolne ramiona h1 i h2% które jednym kon¬ cem sa przegubowo przymocowane do wspornika, drugim zas koncem sa ze soba polaczone zapomoca trójkatnej ramy A3, tworzacej lacznik miedzy koncami wspo¬ mnianych ramion i podtrzymujacej siedze¬ nie h. Dolne ramiona h2 sa przegubowo po¬ laczone ze wspornikiem za posrednictwem opornika sprezynowego g. Opornik sprezy¬ nowy g jest dokladniej przedstawiony na fig. 4 i posiada przeciwlegle kciuki g1, g2, zaopatrzone odpowiednio w podwójne po¬ wierzchnie kciukowe, a mianowicie: kciuk g1 w powierzchnie kciukowe g3, g4, a kciuk g2 w powierzchnie kciukowe g5, g6, które to powierzchnie kciukowe sa rozmieszczone wspólsrodkowo wzgledem osi wewnetrzne¬ go walka g7, laczacego wspomniane ramio¬ na h1, A2. Podwójne walki toczne g8, g9 i giof gii( pracujace w srednicowo przeciw¬ leglych, lecz odpowiadajacych sobie wza¬ jemnie miejscach ze wspomnianemi po¬ wierzchniami kciukowemi, sa umieszczone na tlokach g12, g13, prowadzonych zapo¬ moca zeberek g14 tak, ze tloki te moga sie slizgac osiowo, lecz nie obracac sie wzgler dem zewnetrznej oslony g15, przymocowa¬ nej do wspornika c, przyczem pomiedzy tlokami sa umieszczone srubowe sprezy¬ ny g16, dociskajace powyzsze walki toczne w kierunku osiowym nazewnatrz, w celu — 3 —zachowania stalego styku tych walków z kciukami, przytwierdzonemi do wspomnia¬ nych ramion.Wskutek wywieranego w kierunku na- zewmatrz nacisku sprezyn g1Q walki g8, gl\ g10, g11 usiluja poruszac sie wdól wzdluz zejsciowych powierzchni kciukowych g3, g4* Z5» Z6i które zkolei oddzialywuja na kciuki, udzielajac wskutek tego ramionom h2 moment obrotowy, który w opisywanym przykladzie wykonania ma taki kierunek, ze równowazy bardzo znacznie ciezar oso¬ by, zajmujacej siedzenie. Jak widac z roz¬ winiecia wedlug fig. 7, kazda z powierzch¬ ni kciukowych g3, g4, g5, gQ posiada tak dobrana krzywizne, ze moment obrotowy, przenoszony na ramiona h2 przez sprezy¬ ny g16, jest proporcjonalny do momentu ob¬ ciazenia ramion h2 w kazdem katowem po¬ lozeniu tych ramion, w jakiem zostaly usta¬ wione, dzieki czemu jest zrównowazona wieksza czesc ciezaru osoby zajmujacej siedzenie, bez wzgledu na zmiane momen¬ tu wspomnianego obciazenia, spowodowa¬ na przez rózne katowe ustawienie ramion.W celu dostosowania siedzenia dla osób o rozmaitej wadze, kciuki g1, g2 sa przy¬ mocowane do ramion zapomoca przyrzadu nastawczego. Przyrzad ten zawiera reczne kólko g17 zaopatrzone w gwintowany czop g18 wkrecony w tuleje g19, przymocowana zapomoca klina g20 do kazdego z ramion.Konce g21 tych gwintowanych czopów g18 opieraja sie na kamieniach g22, przymoco¬ wanych sworzniami g23 do wspomnianych kciuków, osadzonych na zeberkach g24 (fig. 8) wspomnianej tulejki g19, wskutek czego kciuki te moga sie slizgac w kierunku osio¬ wym, przy jednoczesnem uniemozliwieniu ich obrotu wzgledem wspomnianej tulei.Sworznie g23 sa umieszczone w zlobkach g2Q kciuków g1, g2 i sa przymocowane do tych kciuków srubami nastawczemi g27. To urzadzenie nastawcze pozwala na osiowy przesuw kciuków g1, g2, umozliwiajac w ten sposób zmiane wstepnego napiecia spre* zyn g16. Najkorzystniej wypada takie wy¬ konanie, w którem, jak widac z rysunku, przewidziano dwa takie urzadzenia na¬ stawcze,, a mianowicie po jednem dla kaz¬ dego kciuka. Tuleje g19 tworza czesc we¬ wnetrznego walka g7, do którego sa przy¬ mocowane swemi wewnetrznemi koncami, podczas gdy ich zewnetrzne konce umozli¬ wiaja lacznie z podzialka g25, wykonana na koncu gwintowanego czopa g18, kazdo¬ razowe ustalanie wielkosci pozadanego na¬ stawienia.Na zewnetrznym koncu ramienia /r (fig. 5, 6) jest umocowany wycinek zebaty i z zebami f1, zazebiajacemi sie z kolem zebatem i2, które ze swej strony zazebia sie z kolem zebatem i3. Kolo zebate i2 i ko¬ lo zebate i3 sa osadzone na wspor¬ niku z4 i wale i5, przymocowanym do dolnego konca ramy h3 siedzenia. Czolowe kolo zebate i3 (fig. 6) zawiera sprzeglo cierne z przeciwleglemi kolnierzami i6, i7, zaoipatrzonemi w cierne tarcze i8., i9, przy- czem jeden z kolnierzy f oraz jego cierna tarcza sa dociskane do bocznej powierzch¬ ni tarczy czolowego kola zebatego i3, doci¬ skanego zkolei do drugiej powierzchni cier¬ nej tarczy i8 zapomoca sprezyn i10. Kol¬ nierze z6, i7 sa osadzone na wydrazonym wale f11, na którego koncu jest osadzone kólko zapadkowe i12 (fig. 5 i 6), z którem zazebia sie zapadka r13, osadzona na wy¬ stepie r14 noznego pedalu z15, osadzonego zkolei na wale f5. Po nacisnieciu pedalu noznego i15 ten ostatni obraca kólko za¬ padkowe i12 o zgóry okreslony kat nasta¬ wienia, przyczem calkowite wychylenie te¬ go pedalu znajduje sie w granicach od po¬ lozenia zaznaczonego linjami pelnemi do polozenia zaznaczonego linjami kreskowa- no-kropkowanemi na fig. 3, cofanie zas pe¬ dalu uskuteczniane jest przy pomocy spre¬ zyny i16. Kólko zapadkowe i12 jest nato¬ miast utrzymywane w danem nastawionem polozeniu przy pomocy nieruchomej za¬ padki i17 osadzonej na lozysku i18. Kólko — 4 —zapadkowe i12 obraca czolowe kolo zeba¬ te f3, a to zkolei posrednie kolo zebate f2, które zazebiajac sie z zebatym wycinkiem i powoduje katowe nastawienie ramy h3 siedzenia wzgledem ramienia h2e przyczem dzieki równoleglobokowi dzwigniowemu, skladajacemu sie z ramion h1, h2 i ramie¬ nia h3 siedzenia, nastepuje podniesienie ra¬ mion h1, h2. Oprócz tego urzadzenie to u- stala równiez ramiona w kazdem poloze¬ niu, w jakiem zostaly one ustawione.Na wale i5 jest równiez osadzony dru¬ gi pedal nozny i19, który moze byc urucho¬ miany ta sama noga, np. obcasem, co po¬ przedni pedal i15. Pedal i19 posiada trzpien i20 (fig. 6) wspólpracujacy z pochyla po¬ wierzchnia kciuka i21, wykonanego na kon¬ cu tulei i22 osadzonej miedzy walem i5 i walem napedowym r11. Przesuwana osio¬ wo tuleja i22 jest zabezpieczona przed ob¬ racaniem sie na wale i5 zapomoca po¬ przecznego trzpienia i23 osadzonego'w wa¬ le P i prowadzonego w podluznych zlob¬ kach i24 tulei i22. Tuleja ta jest polaczona zapomoca sworzni i25 z kolnierzem F sprze¬ gla ciernego, tak ze po nacisnieciu pedalu i19 tuleja i22 i kolnierz F przesuwaja sie osiowo w kierunku na prawo (fig. 6) po u- gieciu sprezyn f10, powodujac tem samem wylaczenie sprzegla ciernego i6—i9. Wsku¬ tek tego kolo zebate i3 i posrednie kolo ze¬ bate i2 moga sie obracac, umozliwiajac w ten sposób opuszczenie sie siedzenia pod ciezarem zajmujacej je osoby. Sworznie i25 przechodza przez podluzne szczeliny i27 w wale r11, tak ze na wal r11, jak rów¬ niez na kolnierz i6, nie wywieraja wplywu osiowe przesuwy tulei r22.Pedal f15 i pedal i19 sa tak wzgledem siebie ustawione, ze moga byc uruchomia¬ ne lewa noga, a na przeciwleglym koncu walu i5, t. j, na koncu przeciwleglym do te¬ go, na którym sa osadzone pedaly i15, i19, jest osadzony pedal hamulcowy f26 urucho¬ miany prawa noga, w celu zwolnienia sa¬ moczynnie wlaczanego hamulca, gdy cho¬ dzi o zmiane nastawienia kierunku wspor¬ nika c, przyczem strzelec opiera sie wów¬ czas lewa noga o szyne /, biegnaca dookola kabiny.Siedzenie h jest przegubowo osadzone na ramie h3 i zaopatrzone w oparcie /i4, które moze byc uzywane przez strzelca, o ile oparcie A4 zostanie obrócone w polo¬ zenie, przedstawione na fig. 1. W tem po¬ lozeniu siedzenie moze byc uzywane przez strzelca wówczas, gdy on spoczywa pod¬ czas obserwowania lub wykonywania in¬ nych czynnosci. Gdy jednakze siedzenie ma byc uzyte podczas strzelania, wówczas nalezy odwrócic oparcie A4 tak^ aby zwisa¬ lo wdól, zajmujac polozenie przedstawione na fig. 2 i 3. PL