Znanych jest wiele sposobów otrzymy¬ wania cennych nawozów fosforowych, roz¬ puszczalnych w kwasie cytrynowym i cy¬ trynianach, przez spiekanie wzglednie sta¬ pianie fosforytów w obecnosci krzemionki lub krzemianów potasowców z tlenkami, weglanami lub wodorotlenkami potasowców albo tez z solami potasowo-magnezowemi, np. siarczanem potasowo-magnezowym.Jeden z tych znanych sposobów, opisany w patencie Nr 5304, polega na spiekaniu w temperaturze okolo 1200°C fosforytów w obecnosci kwasu krzemowego z solami po- tasowcowemi, przyczem czesc wapnia w fosforycie zostaje zastapiona przez potaso- wiee.Spiekanie lub stapianie takich mieszanin fosforytów i krzemionki z soda lub podob- nemi solami potasowoowemi nie przedsta¬ wia wiekszych trudnosci przy stosowaniu pieców obrotowych lub szybowych, nato¬ miast przy uzyciu do tego celu pieca elek¬ trycznego wystepuja znaczne trudnosci.Najwazniejsza trudnosc, wystepujaca *) Wlascicielka patentu oswiadczyla, %e wynalazca jest Zbyszko Zielinski w Chorzowie.pfity ^jlstokowaniu pieca elektrycznego, jest * powodowana tern, ze wegiel elektrod i wy- lozWla siiem pieta^dlak^uje czesc fosfora¬ nu "Wania/ to pociaga" ii soba tworzenie sie fosforu i jego ulatnianie sie.Nie mozna zatem, baz innych zmian w sposobie, zastapic pieców obrotowych lub szybowych piecem elektrycznym.Wynalazek rozwiazuje powyzsze trud¬ nosci i podaje sposób otrzymywania fosfo ranów, rozpuszczalnych w kwasie cytryno¬ wym lub cytrynianach, w piecu elektrycz¬ nym, co moze byc w niektórych warunkach lokalnych celowsze i korzystniejsze od sto¬ sowania pieców obrotowych lub szybo¬ wych.Sposób wedlug wynalazku polega w za¬ sadzie, podobnie do innych znanych sposo- bcV otrzymywania fosforanów potasowco- wo-wapniowcowych, na oddzialywaniu w podwyzszonej temperaturze na fosforyty weglanem sodu lub podobnemi solami po- tasowcowemi w obecnosci kwasu krzemo¬ wego. W przeciwienstwie jednak do paten¬ tu Nr 5304 sposobem wedlug wynalazku nie spieka sie mieszaniny fosforytów z kwa¬ sem krzemowym i soda, lecz stapia ja do stanu zupelnej plynnosci w piecu elektrycz¬ nym, uzyskujac przytem inne fosforany wapniowcowo-potasowcowe niz te, o któ¬ rych mówi patent Nr 5304.Stwierdzono, ze w celu zapobiezenia re¬ dukcji fosforanu i w zwiazku z tern stra¬ tom na fosforze, dobrze jest dodawac do mieszaniny reakcyjnej w piecu elektrycz¬ nym chlorków lub fluorków o niskim punk¬ cie topnienia, np. chlorków potasowców lub wapniowców.Spiosób wedlug wynalazku polega wiec na tern, ze w piecu elektrycznym stapia sie mieszanine fosforytów i krzemionki z we¬ glanem potasowca lub innemi solami pota- sowcowemi, utrzymujac plynnosc masy reakcyjnej przez caly czas procesu tak, aby ja mozna bylo w stanie plynnym odciagnac z pieca po zakonczeniu procesu. Proces przeprowadza sie w temperaturze okolo 1500°C, przyczem do mieszaniny reakcyj¬ nej, najkorzystniej przed rozpoczeciem procesu stapiania, dodaje sie latwo topli- wych chlorków lub fluorków* Dzialanie tych chlorków i fluorków nie jest dokladnie zbadane. Odgrywaja one prawdopodobnie role topników, gdyz, jak stwierdzono, ulatwiaja one utrzymanie ma¬ sy reakcyjnej w stanie plynnym. Stwier¬ dzono poza tern, ze chlorki i fluorki, doda¬ wane do masy reakcyjnej, zapobiegaja re¬ dukcji fosforanów przez wegiel elektrod.Najkorzystniej jest stosowac NaCl, jako materjal najtanszy, moga byc jednak sto¬ sowane równiez inne chlorki, jak równiez fluorki.Reakcja przebiega wedlug nastepuja¬ cego schematu: 2 CaJPOJz + 3 Na2C03 + 3 Si02 = = CaNaJPOJ2 + 2 CaNaP04 + + 3 CaO . Si02 + 3 C02.Jak wynika z tego równania stosuje sie 3 Mole Na2C03 i 3 Mole Si02 na kazde 2 Mole P205, zawartego w CaR(P0J2.Przy zalozeniu, ze reakcja przebiega w ten sposób, stosunek poszczególnych sklad¬ ników mieszaniny reakcyjnej winien byc teoretycznie nastepujacy; 100 czesci wagowych fosforytu (65% Ca3(POJ2) 33,2 „ „ Na2C0:A 17,8 „ „ Si02 oraz pewna ilosc chlorku lub fluorku, któ¬ ra mozna okreslic jedynie droga prób.Stosunek ten jednak w praktyce moze ulegac pewnym odchyleniom, przede- - 2 -wszystkiem w zaleznosci od skladu fosfo¬ rytu. Przy stosowaniu fosforytów o zawar¬ tosci 65% Ca3 (POJ2 dobre rezultaty o- PL