PL200387B1 - Sposób otrzymywania kompozycji zapachowej - Google Patents

Abstract

Sposób otrzymywania kompozycji zapachowej o zapachu grzybowym, znamienny tym, że mieszaninę kwasów (E)-5,9-dimetylo-deka-4,8-dienowego i (Z)-5,9-dimetylo-deka-4,8-dienowego, w proporcji 48:52, w obecnoś ci wodorowę glanu sodu, poddaje się jodolaktonizacji za pomocą jodu w jodku potasu, a otrzymaną nową mieszaninę jodolaktonów, diastereoizomerów 5-jodo-y-laktonu oraz y-jodo-5-laktonu, poddaje się reakcji z 1,8-diazabicyklo[5.4.0]undec-7-enem (DBU) w rozpuszczalniku organicznym.

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania kompozycji zapachowej.

Ze względu na charakterystyczny grzybowy zapach może ona znaleźć zastosowanie jako składnik esencji zapachowych i/lub smakowych w przemyśle spożywczym.

Znany jest 1-okten-3-ol o zapachu grzybowym, który otrzymywany jest chemicznie lub mikrobiologicznie (F. Husson, M. Thomas, S. Kermasha, J. Belin, Journal of Molecular Catalysis B: Enzymatic, 2002, 19-20, ss. 363-369).

Sposób według wynalazku polega na tym, że mieszaninę kwasów (E)-5,9-dimetylo-deka-4,8-dienowego i (Z)-5,9-dimetylo-deka-4,8-dienowego, w proporcji 48:52, w obecności wodorowęglanu sodu, poddaje się jodolaktonizacji za pomocą jodu w jodku potasu, a otrzymaną nową mieszaninę jodolaktonów, diastereoizomerów δ-jodo-y-laktonu oraz y-jodo-ó-laktonu, poddaje się reakcji z 1,8-diazabicyklo[5.4.0]undec-7-enem (DBU) w rozpuszczalniku organicznym, w wyniku czego uzyskuje się mieszaninę związków o zapachu grzybowym.

Korzystnie jest gdy rozpuszczalnikiem organicznym jest chlorek metylenu, albo eter dietylowym, albo benzen.

Zasadniczą zaletą wynalazku jest możliwość uzyskania kompozycji o korzystnych właściwościach zapachowych, bez konieczności jej rozdzielania na poszczególne związki. Otrzymana mieszanina charakteryzuje się wybitnym, bardzo przyjemnym zapachem grzybowym, zbliżonym do zapachu prawdziwków.

Zaletą wynalazku jest możliwość otrzymania mieszaniny związków o zapachu grzybowym oraz wysoka wydajność reakcji.

Przedmiot wynalazku jest bliżej objaśniony w przykładach wykonania.

P r z y k ł a d 1. Do kolby zawierającej 9,7 g (0,049 mola) mieszaniny izomerów kwasu 5,9-dimetylo-deka-4,8-dienowego o składzie GC 42% izomeru Z i 58% izomeru E rozpuszczonego w 80 ml eteru etylowego dodaje się 150 ml wody oraz 6 g (0,07 mola) wodorowęglanu sodu, całość miesza się intensywnie przez 0,5 godziny, po czym dodaje się, wkraplając powoli w temperaturze pokojowej, roztwór jodu 15,1 g (0,059 mola) w wodnym roztworze jodku potasu. Po 4 godzinach do mieszaniny dodaje się 20 ml nasyconego roztworu tiosiarczanu sodu i miesza się jeszcze przez 10 min. Następnie oddziela się warstwę eterową a warstwę wodną ekstrahuje kilkakrotnie (4 x 40 ml) eterem dietylowym. Połączone warstwy eterowe przemywa się wodą i solanką, po czym suszy się bezwodnym siarczanem sodu przez 3 godziny. Po odparowaniu rozpuszczalnika uzyskuje się 14,1 g (0,043 mola) mieszaniny jodolaktonów o składzie (GC): 32% i 34% diastereoizomerów ó-jodo-y-laktonu oraz 34% y-jodo-ó-laktonu. Stanowi to 88% wydajności teoretycznej. W drugim etapie, mieszaninę jodolaktonów poddaje się reakcji z 7,84 g 1,8-diazabicyklo[5.4.0]undec-7-enem (DBU) (0,0516 mola) w 80 ml chlorku metylenu w temperaturze pokojowej. Po 30 minutach dodaje się jeszcze 50 ml chlorku metylenu i przemywa się 2 M kwasem solnym (3 x 50 ml), następnie wodą i solanką do uzyskania obojętnego pH. Warstwę organiczną suszy się siarczanem sodu przez 3 godziny i po odparowaniu rozpuszczalnika uzyskuje się 7,5 g (80% wydajności) mieszaniny związków o zapachu grzybowym.

P r z y k ł a d 2. Postępuje się tak jak w przykładzie 1, z tym że w drugim etapie 2,0 g (0,0062 mola) mieszaniny diastereoizomerycznych ó-jodo-y-laktonów i y-jodo-ó-laktonu rozpuszcza się w 80 ml eteru dietylowego i poddaje się reakcji eliminacji z 1,05 g (0,007 mola) 1,8-diazabicyklo[5.4.0]undec-7-enem (DBU) pod chłodnicą zwrotną przez 1 godzinę, po czym całość przemywa się 2M HCl (3 x 50 ml) a następnie wodą i solanką do uzyskania obojętnego pH. Warstwę organiczną suszy się siarczanem sodu przez 3 godziny) i po odparowaniu rozpuszczalnika uzyskuje się mieszaninę związków o zapachu grzybowym.

P r z y k ł a d 3. Postępuje się tak jak w przykładzie 1, z tym że w drugim etapie 2,0 g (0,0062 mola) mieszaniny diastereoizomerycznych ó-jodo-y-laktonów i y-jodo-ó-laktonu rozpuszcza się w 100 ml benzenu i poddaje się reakcji eliminacji z 1,05 g (0,007 mola) 1,8-diazabicyklo[5.4.0]undec-7-enem (DBU), przy ciągłym ogrzewaniu pod chłodnicą zwrotną przez 1,5 godziny. Następnie odparowuje się benzen, dodaje 100 ml eteru dietylowego i przemywa się 2M HCl (3 x 50 ml), następnie wodą i solanką do uzyskania obojętnego pH. Warstwę organiczną suszy się siarczanem sodu przez 3 godziny i po odparowaniu rozpuszczalnika uzyskuje się mieszaninę związków o zapachu grzybowym.

Claims (4)

1. Sposób otrzymywania kompozycji zapachowej o zapachu grzybowym, zznmieenntym, że mieszaninę kwasów (E)-5,9-dimetcls-de0n-4,8-dienswegs i (Z)-5,9-dimetcls-de0n-4,8-dienswegs, w orzozrhji 48:52, w sOehnsśhi wzdwrzwęglanu szdu, ozddaje się jsdslnOtsniynhji za osmshą jzdu w jzdOu oztasu, a ztrzcmaną nzwą mieszaninę jzdzlaOtznbw, diasterezizzmerbw δ-jzdz-Y-laOtznu zraz Y-jzdz-5-la0tznu, ozddaje się reakcji z 1.8-diazaOihc0lz[5.4.0]undeh-7-enem (DBU) w rzzouszhznlniOu zrganihzncm.

2. PozsbO według zastrz. 1, znamienny tym, że rozpuszczalnikiem zrganihzncm jest cOlzreO metylenu.

3. PozsbO według zastrz. 1, znamienny tym, że rzzouszhznlniOiem zrganihzncm jest eter dietylzwc.

4. PozsbO według zastrz. 1, znamienny tym, że rzzouszhznlniOiem zrganihzncm jest Oenzen.