Znane jest otrzymywanie cyjanku so¬ dowego przez przepuszczanie cyjanowodoru nad weglanem sodowym w wyzszej tempe¬ raturze.Sposób ten jednak nie uzyskal znaczenia praktycznego: przemiana technicznego we¬ glanu sodowego jest niezupelna, wydajnosc cyjanku sodowego jest niezadowalajaca, a przytem wyniki tak sie wahaja, iz ten spo¬ sób prowadzenia reakcji nie moze byc pod¬ stawa procesu technicznego.Jeden ze znanych sposobów unika po¬ wyzszych niedogodnosci przez zachowanie okreslonych warunków temperatury, co po¬ lega na tern, ze ogrzewanie od nizszych do wyzszych temperatur uskutecznia sie stop¬ niowo, przyczem nie nalezy osiagac nigdy temperatury topienia mieszaniny, wytwa¬ rzajacej sie podczas reakcji, lecz zachowac temperature dostateczna, aby spowodowac przemiane duzej czesci materjalu wyjscio¬ wego na cyjanek. Zachowujac powyzsze warunki, mozna przez jednokrotne pochlo¬ niecie cyjanowodoru otrzymac wysokopro¬ centowy cyjanek sodowy. Jednakze ko¬ niecznosc zachowania tych warunków tem¬ peratury czyni wymieniony proces bardzo niedogodnym.Sposób wedlug niniejszego wynalazku jest pozbawiony tej niedogodnosci, ponie-waz o wyniku jego zupelnie nie decyduje staranne utrzym|nie biegu temperatury.Wynalazek opilfcareie ha. praktycznie stwier¬ dzonym fakci^sJLpochlanianie cyjanowo¬ doru zalezy w stopniu decydujacym od bu¬ dowy uzytego weglanu.Wiadomo, ze techniczny weglan sodowy zaleznie od procesu otrzymywania ma bar¬ dzo rozmaita budowe. Soda, otrzymywana z dwuweglanu przez ogrzewanie do wysokiej temperatury wzglednie otrzymywana w po¬ staci stopionej, co jest zwykle stosowane ze wzgledu na szybkosc jej otrzymywania oraz na otrzymywanie produktu o wysokim cie¬ zarze wlasciwym, ma budowe bardzo spoi¬ sta. Soda, otrzymywana z dwuweglanu przez ostrozne ogrzewanie go w stosunko¬ wo niskich temperaturach, daje produkt o budowie luznej, bardzo lekki i wykazujacy znacznie wieksza powierzchnie, poniewaz o- czywiscie szczeliny, powstajace przy ulat¬ nianiu s;e wody i dwutlenku wegla, zosta¬ ja zachowane i nie nikna wskutek spieka¬ nia sie, jak to sie dzieje przy uzyciu wyz¬ szych temperatur prazenia, a zwlaszcza podczas stapiania.Wynalazek niniejszy wyzyskuje spo¬ strzezenie, ze luzna (pulchna) soda, otrzy¬ mana przez ostrozne ogrzewanie dwuwe¬ glanu, stanowi, przypuszczalnie dzieki zwiekszonej powierzchni, materjal, przy u- zyciu którego pochlanianie cyjanowodoru przebiega teoretycznie ilosciowo, t. j. po¬ zwala otrzymywac bezposrednio 100%-owy cyjanek sodowy.Ponizej podane doswiadczenia porów¬ nawcze uwydatniaja wyraznie ikoirzysci, wy¬ nikajace ze stosowania sposobu wedlug wy¬ nalazku.Przyklad I. Ponad 3 g czystej handlo¬ wej sody amonjakalnej przepuszczono 2,5 g cyjanowodoru w temperaturze 350°. Czas trwania procesu wynosil okolo % godz. Ma¬ sa po-reakcyjna zawierala 58% cyjanku so¬ dowego.Przyklad II. Ponad 3 g sody, otrzyma¬ nej przez ostrozne ogrzewanie dwuweglanu sodowego w temperaturze 350°, przepu¬ szczano cyjanowodór w takich samych wa¬ runkach. Produkt reakcji zawieral 99,2% cyjanku sodowego.Tego rodzaju calkowita przemiane ma- terjalu stalego dzialaniem gazu mozna przypuszczalnie wyjasnic tern, ze z jednej strony luzna (pulchna) soda wykazuje bar¬ dzo rozwinieta powierzchnie, a z drugiej strony, ze cyjanowodór dzieki stalej obec¬ nosci wilgoci, spowodowanej powstawaniem wody reakcyjnej, posiada znaczna zdolnosc dyfuzji az do najdrobniejszych szczelin luz¬ nego (pulchnego) materjalu wyjsciowego.Otrzymany produkt tworzy zwarta, spo¬ ista mase, która mozna bez trudu przez sto¬ pienie przeprowadzic w stopiony produkt handlowy, przyczem osiaga sie znaczna ko¬ rzysc, polegajaca na tern, ze nie nastepuje w tym przypadku polimeryzacja cyjanowodo¬ ru, ani powstawanie cyjanianu.Otrzymany produkt zdatny jest równiez do przeprowadzenia w postac handlowa, t. j. w cyjanek sodowy w blokach, wprost przez znane sprasowanie.Ten nadzwyczaj prosty i calkowicie przebiegajacy proces przemiany umozliwia równiez otrzymywanie cyjanku sodowego w sposób ciagly; mozna wiec otrzymywanie to uskuteczniac na przesuwajacej sie tasmie, na której jeden koniec doprowadza sie ze sypnia zasilczego sode, otrzymana z dwu¬ weglanu sodowego; cyjanowodór zas, jezeli cale urzadzenie jest umieszczone w za- mknietem naczyniu ogrzewanem, wprowa¬ dza sie przeciwpradowo wzgledem sody. Z przeciwleglego konca tasmy zrzucany jest gotowy produkt.Szczególnie odpowiednim materjalem do budowy aparatu, sluzacego do wykonywa¬ nia niniejszego wynalazku, okazal sie glin.Oczywiscie jednak mozna proces po¬ wyzszy prowadzic w rurach obrotowych, przypominajacych budowa piec bebnowy.Przy wykonywaniu niniejszego procesuszczególnie korzystnem okazalo sie stoso¬ wanie mieszaniny cyjanowodoru z gazem o- bojetnym, np. z azotem, powietrzem, dwu¬ tlenkiem wegla i t. d., co sprzyja parowaniu wody, wywiazujacej sie podczas reakcji.Ilosc cyjanowodoru powinna stanowic 80 — 90% mieszaniny. Taka mieszanine gazowa mozna otrzymac w prosty sposób, przepu¬ szczajac dany gaz rozcienczajacy w obliczo¬ nych ilosciach przez odpowiednia ilosc cie¬ klego cyjanowodoru w temperaturze najle¬ piej 25 — 26°C.Regulujac odpowiednio' strumien dopro¬ wadzanego gazu obojetnego, mozna z latwo¬ scia otrzymywac mieszanine gazowa o wy¬ mienionym skladzie.Temperatury, w których nalezy praco¬ wac, leza powyzej 250°. Najodpowiedniej¬ sza okazala sie temperatura 360°. Równiez i ta okolicznosc okazala sie nadzwyczaj ko¬ rzystna, poniewaz te sprzyjajaca tempera¬ ture mozna osiagac przez ogrzewanie spre¬ zona para, co pozwala w sposób prosty na utrzymywanie wlasciwej temperatury ro¬ boczej.Sposób niniejszy mozna stosowac nietyl- ko do przeróbki weglanu sodowego, lecz takze do przeróbki innych odpowiednich weglanów, stosowanych jako materjal wyj¬ sciowy. Mozna równiez jako materjal wyj¬ sciowy stosowac dwuweglan, poniewaz pod¬ czas procesu wedlug wynalazku podlega on potrzebnej odpowiedniej przemianie.W mufli aluminjowej o dlugosci 1 m, szerokosci 40 cm i wysokosci 5 cm ogrzewa sie do temperatury 360° cztery umieszczone jedna za druga lódeczki glinowe, zawiera¬ jace kazda okolo 200 g sody, ulozonej war¬ stwa wysokosci okolo 4 mm.Na poczatku przemiany ponad wstawio- nemi lódeczkami przepuszcza sie okolo 200 g cyjanowodoru, przyczem w przedniej ló¬ deczce wytwarza sie cyjanek sodowy okolo 98%. Nastepnie do wylotowego konca mufli wprowadza sie coraz to nowa lódeczke, za¬ wierajaca okolo 200 g sody, po uprzedniem usunieciu lódeczki, znajdujacej sie przy wlocie cyjanowodoru, i wspuszcza sie okolo 100 g HCN.W ten sposób z okolo 3 kg sody i 1480 g cyjanowodoru otrzymano okraglo 2800 g produktów reakcji, zawierajacych okolo 98% czystego cyjanku sodowego.W uchodzacej mieszaninie gazowej znaj¬ duje sie reszta niepochlonietego cyjanowo¬ doru, która w opisanym przypadku wyno¬ sila 7% i która odzyskuje sie w znany spo¬ sób. PL