Wynalazek dotyczy podkladki, umozli¬ wiajacej niezawodne zamocowywanie zla¬ czy srubowych.Podkladka wedlug wynalazku posiada otwór owalny takiego ksztaltu, ze srednica jego szerszej czesci jest wieksza od sredni¬ cy sworznia sruby, wskutek czego srube mozna z latwoscia przesuwac przez ten otwór, natomiast szerokosc wezszej czesci tego otworu jest nieco mniejsza od sredni¬ cy sworznia sruby. Po wprowadzeniu sworznia sruby do otworu podkladke moz¬ na przesunac prostopadle do sworznia sru¬ by, wprowadzajac go w ten sposób do zwe¬ zonej czesci otworu, przyczem sworzen ten zakleszcza sie w tej czesci otworu i podkladka nie moze sie obracac wzgledem sruby. Aby zapobiec ewentualnemu obra¬ caniu sie nakretki wzgledem sruby, wystar¬ czy zatem unieruchomienie nakretki wzgle¬ dem podkladki. To unieruchomienie na¬ kretki wzgledem podkladki moze byc osia¬ gane w sposób zupelnie dowolny. Mozna wiec np. brzeg podkladki, znajdujacy sie wpoblizu szerszej czesci otworu, zaopa¬ trzyc w obrzeze, które wytwarza sie badzprzy wykonywaniu samej podkladki, badz tez otrzymuje sie preez *zwykle odgiecie krawedzi podkladki rpó jfej zalozeniu w zla¬ czu srubowem i po dociagnieciu nakretki.Mozna równiez zastosowac takze nakretke zamocowujaca.Na rysunku przedstawiono tytulem przykladu kilka postaci wykonania wy¬ nalazku.Fig. 1 przedstawia podkladke wedlug wynalazku, fig. 2 — widok zgóry zlacza srubowego, zaopatrzonego w taka podklad¬ ke; fig. 3 i 4 przedstawiaja postac wyko¬ nania, w której brz^g podkladki jest zao¬ patrzony w jezyczek, sluzacy do zaginania go na bok nakretki, fig. 5 — widok zgóry podkladki z otworem, którego ksztalt jest rózny w obydwóch jego czesciach, fig. 6 — widok zgóry plytki dodatkowej, fig. 7 — widok zboku innej postaci wykonania wynalazku, fig. 8 — widok tejze zgóry; fig. 9 — widok zgóry nastepnej odmiany wy¬ konania wynalazku, fig. 10 — widok bocz¬ ny innej postaci wykonania, fig. 11 — przekrój innej odmiany wykonania wyna¬ lazku, fig. 12 — przekrój pionowy nakret¬ ki o podstawie pólkulistej, zaopatrzonej w podkladke wedlug wynalazku, fig. 13 — przekrój poziomy wzdluz linji IX — IX na fig. 12 przed umieszczeniem podkladki w jej polozeniu roboczem, a fig. 14 — widok zgóry zamocowanego zlacza srubowego we¬ dlug fig. 12.Fig. 2 przedstawia widok zgóry zlacza srubowego z podkladka wedlug wynalaz¬ ku, wyjasniajacy przedmiot wynalazku.Po zalozeniu podkladki 1 na srube 5 docia¬ ga sie nakretke 4. Gdy nakretka ta jest prawie calkowicie dociagnieta, podkladke 1 przesuwa sie prostopadle do sworznia sruby w sposób dowolny, np. uderzajac mlotkiem w jej krawedz e, wskutek czego zajmie ona polozenie, oznaczone na fig. 2 lkijami przerywanemi, to jest krawedzie otworu tej plytki beda przycisniete do sru¬ by 5. Powoduje to doskonale zakleszczenie sruby, jak równiez nalezyte zamocowanie calosci zlacza.Poniewaz podkladka ta wskutek przy¬ legania- krawedzi jej otworu do sruby 5 nie moze sie obracac naokolo sruby, prze¬ to nakretka równiez nie moze obracac sie, a przez to i nie moze sie odkrecac.W postaci wykonania wynalazku, przed¬ stawionej na fig. 3 i 4, podkladka jest u- nieruchomiona wzgledem nakretki i nie moze sie cofac w polozenie pierwotne, po¬ niewaz odgiete obrzeze podkla4ki, znajdu¬ jace sie wpoblizu szerszej czesci otworu, przylega do boku nakretki. W tym przy¬ kladzie wykonania wynalazku obrzeze jest zaopatrzone w jezyczek 2, ulatwiajacy za¬ ginanie tego obrzeza.W celu unieruchomienia nakretki po¬ stepuje sie w sposób nastepujacy.Podkladke zaklada sie na srube, przy- czem przesuwa sie te ostatnia przez szer¬ sza czesc otworu podkladki, nastepnie za¬ klada sie nakretke oraz uderza mlotkiem w krawedz e podkladki, dosuwajac w ten sposób do sruby krawedzie wezszej czesci otworu podkladki, poczem dokreca sie na¬ kretke i uderza mlotkiem w jezyczek 2 w celu odgiecia obrzeza podkladki i doci¬ sniecia go do boku nakretki.Wedlug fig. 5 podkladka 1 jest zaopa¬ trzona w otwór 6, którego jeden z konców 17 jest wezszy, niz drugi koniec 15. Te dwa konce 15 i 17 sa polaczone sciankami, bie- gnacemi zbieznie do punktu 16, poczawszy zas od tego miejsca scianki te badz biegna rozbieznie, jak to przedstawiono na fig. 5, badz tez moga byc równolegle. Z chwila, gdy os sruby przejdzie poza punkt 16, na¬ cisk brzegów otworu podkladki przestaje sie zwiekszac. Od tego momentu nacisk ten badz nieco sie zmniejsza, co zachodzi w przypadku zastosowania scianek rozbiez¬ nych, badz tez pozostaje staly, co ma miej¬ sce w przypadku zastosowania scianek równoleglych. Takie wykonanie ma na ce¬ lu unikniecie cofania sie podkladki w po- — 2 -lozenie poczatkowe. Jezeli jednak pomimo to nastepuje niewielkie cofniecie sie pod¬ kladki, to nacisk powyzszy nie zostaje o- slabiony, lecz pozostaje bez zmiany lub zwieksza sie. Z drugiej strony taka budo¬ wa podkladki pozwala na przesuwanie jej az do zetkniecia sie sworznia sruby z kran¬ cowa krawedzia otworu, co umozliwia kon¬ trole docisniecia nakretki.Na rysunku przedstawiono tytulem przykladu otwór, którego scianki biegna zbieznie tylko na czesci dlugosci otworu, poczawszy od jego szerszego konca az do punktu 16 i sa równolegle lub nawet nieco rozbiezne, poczawszy od tego punktu az do konca 17. Jest rzecza zrozumiala, ze wynalazek nie ogranicza sie bynajmniej do podkladki 2 z otworem, którego ksztalt jest przedstawiony na fig. 5. W szczegól¬ nosci plytka dodatkowa, przedstawiona na fig. 6, moze byc uzyta zarówno w pola¬ czeniu z podkladka, której otwór posiada ksztalt, przedstawiony na fig. 5, jak i z podkladka, której otwór posiada inna po¬ stac, dobrana tak, by krawedzie otworu mogly sie stykac ze sworzniem sruby.Narzad, unieruchomia jacy podkladke 1 wzgledem sruby 5 i nakretki 4 (fig. 6), sta¬ nowi plytka dodatkowa 13. Plytka ta w przykladzie, przedstawionym na fig. 6, jest zaopatrzona w otwór kolowy, którego srednice jest najlepiej obrac nieco wiek¬ sza od srednicy sruby, aby plytka ta mogla byc latwo nakrecona na sworzen sruby.Plytka dodatkowa 13 przylega do tej stro¬ ny plytki 1, która nie styka sie z nakretka 4 (fig. 7). Gdy podkladka 1 zostala juz za¬ kleszczona na sworzniu sruby, to krawedz 14 plytki 13 odgina sie do góry i dociska do boku nakretki 4 i boku podkladki U znajdujacego sie wpoblizu waskiego kon¬ ca otworu 6. Jezeli górna czesc krawedzi 14 przylega mocno do boku lub do dwóch boków nakretki, nakretka ta nie moze ob¬ racac sie juz wzgledem podkladki.Sposób zastosowania podladki wedlug wynalazku jest nastepujacy: z poczatku zaklada sie na srube plytke dodatkowa 13.Nastepnie zaklada sie podkladke 1, prze¬ suwajac sworzen sruby przez szersza czesc 15 otworu 16, przyczem podkladke 1 na¬ klada sie na plytke 13. Nastepnie zaklada sie nakretke 4, podkladke zas 1 przesuwa prostopadle do sworznia sruby az do ze¬ tkniecia sie krawedzi wezszej czesci 7 o- tworu 6 ze sworzniem sruby. To przesuwa¬ nie uskutecznia sie z lewej strony ku pra¬ wej w przypadku wykonania podkladki we¬ dlug fig. 7 i 8. Lewy brzeg plytki 13 zosta¬ je nastepnie odgiety ku górze, jak to przed¬ stawiono na fig. 7. Brzeg ten jest doci¬ sniety do odpowiedniego boku podkladki 1 oraz odnosnego boku lub odnosnych bo¬ ków nakretki 4.W postaci wykonania wynalazkuf przed¬ stawionej na fig. 9, otwór 6a plytki dodat¬ kowej 13 nie jest okragly, lecz ma ksztalt wydluzony i jego krawedzie biegna zbiez¬ nie w kierunku przeciwnym do kierunku zbieznosci krawedzi otworu 6 podkladki 1.Przy takiem wykonaniu plytka 13 zakle¬ szcza sie ze sruba 5 w ten sam sposób, co i podkladka 1, lecz. przy przesuwaniu tej plytki w kierunku przeciwnym. Brzeg 14 plytki 13 jest nastepnie odginany ku górze, o czem juz wspomniano przy omawianiu fig. 7 i 8.W konstrukcji wedlug fig. 10 plytka dodatkowa 13 jest umieszczona miedzy podkladka 1 a nakretka 4. W tym przykla¬ dzie wykonania po przesunieciu podkladki 1, powodujacem zakleszczenie sie sworz¬ nia sruby, czesc srodkowa 14a Srzegu 14 odgina sie ku górze ku bokom nakretki 4, natomiast czesci skrajne 146 tego brzegu sa odginane wdól ku bokom podkladki L Otwór plytki dodatkowej 13, jezeli po¬ siada on ksztalt kolowy, moze byc gwinto¬ wany, wskutek czego plytke te mozna na¬ krecac na srube. Tego rodzaju plytke przedstawia wlasnie fig. 11* przyczem plyt¬ ke te uwidoczniono z odgietym brzegiem. — 3 -W celu latwiejszego gwintowania otworów mozna pewna liczbe plytek dodatkowych ulozyc jedna na druga i nastepnie tak u* tworzony zespól gwintowac jednoczesnie.W razie zastosowania w zlaczu nakret¬ ki o podstawie pólkulistej, np. nakretki do kól samochodowych, podkladce nadaje sie ksztalt pólkulistej czaszy, odpowiadaja¬ cy ksztaltowi nakreki. Czasze te zaopatru¬ je sie w otwór o ksztalcie owalnym, przy- czem otwór ten przebija sie w plaszczyznie srednicowej kuli. Podkladka ta jest przed¬ stawiona na fig. 13. Dlugosc otworu jest obrana tak, ze podkladka zajmuje poloze¬ nie, przedstawione na fig. 14, jezeli kra¬ wedzie otworu zostaja calkowicie dosunie- te do sworznia sruby.W celu nalezytego zacisniecia sworznia sruby w otworze czaszy postepuje sie jak nastepuje: Sworzen sruby wprowadza sie do sze¬ rokiej czesci otworu, osadzajac podkladke w gniezdzie nakretki, wykonanem w czesci, podlegajacej laczeniu, jak to uwidoczniono na fig. 12.Nastepnie podkladke posuwa sie tak, by krawedz jej otworu zetknela sie ze sworzniem sruby w celu zakleszczenia go.Mozna postepowac przytem w sposób na¬ stepujacy.Z poczatku nakreca sie nakretke, opie¬ rajac jej bok o brzeg podkladki, wskutek czego podkladka ta obraca sie równiez i u- mieszcza sie w gniezdzie nakretki. Pod¬ czas tego ruchu podkladka przesuwa sie prostopadle do sworznia sruby, co powo¬ duje zakleszczenie sie sruby w otworze podkladki.W celu polaczenia podkladki z nakret¬ ka mozna zastosowac jeden z powyzej opi¬ sanych sposobów. Mozna np. przedluzyc brzeg podkladki na czesci jej obwodu w postaci jezyczka c (fig. 12), przyczem je¬ zyczek ten odgina sie na jeden lub dwa bo¬ ki nakretki po jej dokreceniu.Jest rzecza zrozumiala, ze wynalazek nie ogranicza sie do przedstawionej kon¬ strukcji, i biorac ogólnie, dotyczy on pod¬ kladki, zaopatrzonej w otwór owalny i u- nieruchomianej wzgledem nakretki w spo¬ sób calkowicie dowolny. PL