Wynalazek niniejszy dotyczy samoczyn¬ nego urzadzenia zamykajacego, sluzacego do zapobiegania przypadkowemu wsteczne¬ mu toczeniu sie pojazdu mechanicznego.Charakterystyczna cecha wynalazku jest zastosowanie wienca zebatego, któryumoco¬ wany jest na wale skrzynki biegów pojazdu i moze zaczepiac samoczynnie o dwie za¬ padki, uruchomiane zapomoca kciuka, wprawianego w ruch przez wspomniany wal skrzynki biegów za posrednictwem sprze¬ gla ciernego z chwila, gdy pojazd wykazu¬ je daznosc do toczenia sie wstecz. Urza¬ dzenie jest uruchomiane zapomoca dzwigni sterujacej, znajdujacej sie wpoblizu kie¬ rowcy. Dzwignia ta moze zajmowac trzy róz&e polozenia. Jezeli zostanie ona dopro¬ wadzana do jednego ze swych polozen skrajnych, to sprzeglo cierne jest rozlaczo¬ ne, wskutek czego urzadzenie jest wyla¬ czone. Jezeli dzwignia ta zajmuje poloze¬ nie srodkowe, to sprzeglo pozostajace pod dzialaniem sprezyny, zamyka sie i wpro¬ wadza urzadzenie w stan roboczy, przy którym zapobiega ono nieoczekiwanemu to¬ czeniu sie pojazdu wstecz* Po przestawie¬ niu w drugie polozenie skrajne, dziala dzwignia bezposrednio na kciuk, przesu¬ wajac go w polozenie nierobocze, a pojazd zostaje zwolniony od hamulca.Dzwignia ta jest umieszczona na czo¬ pie, którego koniec zaopatrzony w po¬ przeczne wyzlobienie lub wyciecie lezy na drodze drazka* sluzacego do nastawianiaskrzynki biegów na nich wsteczny. Wyzlo¬ bienie tó fest tak wykonanej ze jezeli urza¬ dzenie jest wylaczone, t. |. dzwignia zaj¬ muje wyzej wymienione polozenie srodko¬ we, to drazek nastawczy mozna celem wla¬ czenia biegu wstecznego swobodnie przesu¬ wac, przechodzi on bowiem przez wyzlobie¬ nie czopa dzwigni, natomiast jezeli dzwi¬ gnia znajduje sie w jednem ze swych po¬ lozen skrajnych, przesuniecie drazka na- stawczego biegu wstecznego jest niemozli¬ we, W ten sposób zapomoca prostego urza¬ dzenia zapobiega sie jakimkolwiek pomyl¬ kom w ustawieniu mechanizmu biegu wstecznego i urzadzenia zamykajacego.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania urzadzenia osadzonego w hamulcu, umieszczonym bezposrednio na wale przekazujacym, stanowiacego przed¬ miot niniejszego wynalazku.Fig. 1 przedstawia urzadzenie wedlug wynalazku, odpowiadajace przekrójowi wzdluz linji / — /na fig. 2, fig. 2 — prze¬ krój wzdluz linji II — II na fig* 1, fig. 3 przekrój wzdluz linji III — /// na fig. 1, fig. 4 — przekrój wzdluz linji IV — IV na fig. 2, fig. 5 — przekrój wzdluz linji V — V na fig. 4, fig. 6 — dzwignie sterujaca w rzu¬ cie pionowym, fig. 7 — czesciowy przekrój wzdluz linji VI — VI na fig. 6 i wreszcie fig. 8 — szczegól urzadzenia wedlug wy¬ nalazku.Beben hamujacy / zaklinowany jest na koncu walu przekazujacego 2, przyczem jego szczeki hamujace 3 osadzone sa na czopach 4 w pochwie 5, zamocowanej na pojezdzie w zwykly sposób.W bebnie 1 miedzy szczeka 3 i dnem u- mieszczony jest wieniec 6, zamocowany w sposób dowolny i zaopatrzony wewnatrz w zeby.Z wiencem tym wspóldziala para moc¬ nych zapadek 7, osadzonych wahadlowo na czopach 8, umocowanych w pochwie 5 tak, ze fezeli wal 2 obraca sie w kierunku biegu wstecznego, to beben /obracac sie nie moze, a tern samem hamuje. Zapadki 7 uruchomiane sa zapomoca kciuka 9, któ¬ ry osadzony jest na posiadajacym mniej¬ sza srednice koncu 10 pochwy 5 i moze byc obracany oraz przesuwany w kierunku o- siowyni. Kciuk 9 posiada powierzchnie cierna //, na która dziala sprezyna 12, przyciskajac sie do pierscienia 13, wylozo¬ nego tasma Ferrodo, przymocowana do bebna hamulcowego. Sprezyna 12 jest tak nastawiona, ze jezeli beben obraca sie w kieninku zgodnym z biegiem pojazdu wprzód, kciuk 9 zostaje doprowadzany do polozenia przedstawionego na fig. 1, mia¬ nowicie ustawia sie naprzeciw odpowied¬ nio umieszczonego oporka, przyczem po¬ wierzchnie cierne slizgaja sie, natomiast je¬ zeli beben obraca sie w kierunku przeciw¬ nym, kciuk 9 bierze udzial w obrocie, po¬ niewaz zapadki 7 zaczepiaja o zeby wien¬ ca 6.Uruchomianie kciuka 9 odbywa sie za¬ pomoca dzwigni sterujacej 14, umieszczo¬ nej wpoblizu kierowcy (fig. 6JU„Dzwignia sterujaca jest polaczona ciegnem Bowdena 15 z dzwignia uruchomiajaca /6, osadzona w miejscu 17 na czopie, umocowanym na pochwie 5. Ramie 18 dzwigni 14 polaczone jest za sruba nastawna 19 z ramieniem wi¬ delek 20, zaklinowanych na czopie 21 i za¬ czepiajacych zlobek pierscieniowy 22, wy¬ konany na piascie kciuka 9. Skoro dzwi¬ gnia sterujaca 14 zostanie zwolniona, do¬ prowadza ja sprezyna 23 do polozenia spo¬ czynkowego (fig. 4 i 5).Na czopie 17 umieszczona jest równiez dzwignia 24, która moze wykonywac nie¬ wielki ruch jalowy wzgledem dzwigni 16, ograniczony z jednej strony jezyczkiem za¬ trzymujacym 25, zas z drugiej strony pla¬ ska sprezyna 26, przymocowana do dzwi¬ gni 16. Dzwignia 24 posiada zab 27, zacze¬ piajacy o wyciecie 28, wykonane na jednej stronie kciuka 9 (fig. 1).Dzwignia sterujaca 14 (fig* 6 — 8) jest umocowana na czopie 29, umieszczonym na — 2 —skrzynce biegów 30 i zakonczonym wydra¬ zona glowica 31, posiadajaca szerokie po¬ przeczne wyzlobienie 32. Glowica ta umie¬ szczona jest na drodze ruchu drazka 33, sluzacego do nastawiania skrzynki biegów na bieg wsteczny. Wyzlobienie to jest tak wykonane, ze pozwala na swobodne prze¬ suniecie drazka 33, gdy dzwignia steruja¬ ca znajduje sie w polozeniu biernem, na¬ tomiast przeciwnie, jezeli dzwignia znaj¬ duje sie w innem dowolnem polozeniu, ruch drazka 33 naprzód, a tern samem i wlaczenie biegu wstecznego jest wykluczo¬ ne. Wycinek 34, znajdujacy sie na skrzyn¬ ce 30, sluzy jako prowadnica dzwigni 14 i posiada odpowiednie znaki do latwego rozpoznawania roboczych polozen urza¬ dzenia.Sposób dzialania jest nastepujacy. Je¬ zeli dzwignia sterujaca 14 umieszczona jest w polozeniu, przedstawionem na fig. 6, to widelki 20 powoduja rozlaczenie sprzegla ciernego 11 — 13 i urzadzenie jest wyla¬ czone. Polozenie to, zachowywane podczas normalnej jazdy pojazdu, zapobiega, nie¬ potrzebnemu zuzyciu powierzchni ciernych..Jezeli natomiast dzwignia 14 zostanie umie¬ szczona w polozeniu srodkowem, wówczas widelki 20 przesuwaja sie do srodkowej czesci szerokiego zlobka pierscieniowego 22, tak ze kciuk 9 pod dzialaniem sprezyny 12 zostaje przycisniety do dna bebna, po¬ wodujac przez to wylaczenie sprzegla cier¬ nego. Urzadzenie znajduje sie wtedy w po¬ lozeniu roboczem i moze dzialac w razie toczenia sie pojazdu wstecz. Oprócz tego zostaje wprawiony w ruch obrotowy takze i czop 29, tak ze pelna czesc glowicy 31 sta¬ je na drodze ruchu drazka 33, sluzacego do nastawiania biegu wstecznego, wskutek tego wykluczone jest omylkowe wlaczenie biegu wstecznego.Jezeli teraz dzwignia 14 zostanie do¬ prowadzona do polozenia przeciwnego po¬ lozeniu, uwidocznionemu na fig. 6, to dzwi¬ gnia 16 obraca sie dalej, przyczem przyci¬ ska ona plaska sprezyne 26 do dzwigni 24, która wskutek dzialania wspomnianej spre¬ zyny przesuwa kciuk 9 w polozenie bierne, przedstawione na fig. 1. To trzecie polo¬ zenie sluzy do tego, azeby w razie potrze¬ by w czasie dzialania urzadzenia mozna by¬ lo zwalniac zapadki 7 z zebów wienca ze¬ batego 6. Jezeli tarcie miedzy zapadkami i zebami wienca 6 jest duze, to wraz z prze¬ sunieciem dzwigni 14 zaczyna dzialac spre¬ zyna 26, która pracuje az do przezwycie¬ zenia tarcia i doprowadzenia zapadek do polozenia biernego. Jezeli tarcie jest tak duze, ze napiecie sprezyny 26 nie wystar¬ cza do wylaczenia zapadek 7, to na skutek naglego wlaczenia ciernego sprzegla silni¬ ka i poderwania tym sposobem pojazdu, tarcie zostaje przezwyciezone i sprezyna 26 odzyskuje moznosc wylaczenia zapadki 7. PL