Proponowano juz do celów oswietlenio¬ wych stosowac elektryczne lampy wyla¬ dowcze, zaopatrzone w katode zarowa i zawierajace sód i gaz szlachetny, przyspie¬ szajacy zaplon. Jako gaz szlachetny sto¬ sowano dotychczas krypton, ksenon lub niekiedy argon.Wedlug wynalazku, dotyczacego tego rodzaju lampy wyladowczej, stosuje sie jako glówny skladnik napelnienia gazowe¬ go neon, a odleglosc miedzy elektrodami dobiera sie tak mala, iz wyladowanie wy¬ kazuje charakter wyladowania lukowego bez swietlenia anodowego. Stwierdzono mianowicie, ze przy tej postaci wyladowan neon posiada szczególna zalete w porów¬ naniu z innemi gazami szlachetnemi, gdyz wypromieniowywanie swiatla jest znacz¬ nie wieksze i w wiekszym zakresie tylko nieznacznie jest uzaleznione od cisnienia neonu.Ponadto stosowanie neonu posiada te zalete, iz lampy wyladowcze juz natych¬ miast po wlaczeniu, gdy pary sodu posia¬ daja jeszcze tak nieznaczne cisnienie, iz praktycznie nie biora udzialu w wylado¬ waniu, wypromieniowuja swiatlo, miano¬ wicie swiatlo neonowe. Przy stosowaniu np. argonu w wyzej podanym przypadku praktycznie swiatlo nie jest wypromienio- wywane. Gdy cisnienie pary sodu wzrosnie, swiatlo neonowe miesza sie ze swiatlem, wysylanem przez pary sodu. Stwierdzono, ze wskutek tego charakter jednobarwnySwjatte Tjle||a mmefemm i barwy w wy¬ mienionym sw|^tle%daja .si^jlepiej rozróz¬ niac niz przy swictle, wysflatncm wylacz¬ nie przez pare sodu, lub przy syrietie, wy- sylanem przez mieszanine par sodu i ar* gonu.Najkorzystniej jest, gdy cisnienie neo¬ nu jest mniejsze od 4 mm slupa rteci, przy* czem cisnienie rozumie sie w temperaturze pokojowej, a wiec nie podczas pracy lam" py. Najkorzystniej jest gdy cisnienie neonu dobiera sie tak/ aby znajdowalo aie cnp miedzy pewna wartoscia maksymalna i mi¬ nimalna, przyczem wartgs^ ipaksyn^dna, wyrazona w milimetfacfo alupa r|eci, róy- na sie p 1^ = 3,3 — H,5.10-3.Q wartosc zas minimalna p min= 1,1 — 4.10-3,Q gdzie Q oznacza w centymetrach kwadra¬ towych powierzchnie banki szklanej lampy swietlacej.Wymienione zaleznosci sluszne sa dla lamp o powierzchni banki, wynoszacej w przyblizeniu 175 do 200 cm2. Przy wiek- s;?Y4& powierzchniach banki najkorzystniej¬ sze ciem&m neonu w temperaturze poko¬ jowej dobiera aie od % -^ 2 mm slupa rteci.Optymalne cisnienie gazu, to jeet ci¬ snienie, przy ktorem osiaga sie najwiekszy wspólczynnik sprawnosci lampy, Jest przy uzyciu neonu wyzsze, niz przy uzyciu inne-« go gazu szlachetnego. To wyzsze cisnienie neonu jest bardzo pozadane, gdyz wów¬ czas napelnienie gazowe podczas pracy lampy nie zanika zbyt szybko. Ponadto rozpylanie katody zarowej jest przy tern wyiszem cisnieniu gazu mniejsze, niz przy mniejfizem ciszeniu gazu, co wplywa do¬ datnio na trwalosc lampy wyladowczej. W cehi zwiekszenia trwalosci lampy moze byc nawet pozadane, aby cisnienie neonu bylo dobrane wieksze od optymalnego.Wynalazek uwidoczniono na rysunku.Fig. 1 przedstawia tytulem przykladu lam¬ pe wyladowcza wedlug wynalazku, fig. 2, 3 14 przedstawiaja krzywe, mierzone przy obciazeniu pradem stalym, które zostaly u- stalone przy badaniu lamp wyladowczych wedlug wynalazku i posiadaja doniosle zna¬ czenie dla oceny wynalazku.Lampa wyladowcza, przedstawiona na fig. 1, posiada banke 1 o ksztalcie prawie kulistym, w której znajduje sie miejsce splaszczone 2, wYstaface nazewnatrz. Przez wymienione miejsce splaszczone sa prze¬ prowadzone druty, doprowadzajace prad do elektrod lampy wyladowczej. Wymie¬ nione elektrody stanowi katoda 3 ze zwi¬ nietego srubowo drutu, pokrytego warstwa tlenku metali ziem alkalicznych, oraz dwie anody 4 w ksztalcie plyt, umieszczone w przyblizeniu w odleglosci 15 mm od katody zarowej. Lampa jest napelniona neonem, który w temperaturze pokojowej wykazuje cisnienie 2,5 mm slupa rteci. W lampie znajduje sie pewna ilosc sodu, którego pa¬ ra bierze udzial w wyladowaniu. W celu zmniejszenia ciepla, wypromieniowywane- go przez lampe wyladowcza, jest ona oto¬ czona oslona 5, zaopatrzona w miejsce spla¬ szczone 6, przez które sa przeprowadzone druty, doprowadzajace prad do elektrod.Dnity te sluza jednoczesnie jako trzymak lampy wyladowczej. Z przestrzeni miedzy banka szklana i oalona jest usuniete po¬ wietrze.Neon nietylko ulatwia zaplon, lecz rów¬ niez pózniej podczas pracy lampy bierze udzial w wyladowaniu. Cieplo, wytwarza¬ ne przez wyladowanie, ogrzewa zawarty w bance *ód, wskutek czego cisnienie jego pa¬ ry wzrasta. Para ta wyparomieniowywa bardzo silne swiatlo. Najkorzystniej jest t^Ftefl&ture lampy podniesc tak wysoko, aby cisnienie par sodu odpowiadalo tem¬ peraturze od 200 do 300*C. Przy tern ci-snieniu spólczynnik sprawnosci lampy wy¬ ladowczej jest najwyzszy.Wyladowanie posiada charakter wyla¬ dowania lukowego i nie wykazuje swietle - nia anodowego. Napiecie zaplonu wynosi 17 woltów, podczas gdy napiecie robocze wynosi 13 woltów.Z lampa wyladowcza laczy sie w szereg w sposób znany opornik.Fig. 2 przedstawia krzywe zaleznosci liczby swiec miedzynarodowych swiatla, wypromieniowywanego przez lampe wyla¬ dowcza wedlug fig. 1, w zaleznosci od ci¬ snienia gazu, a mianowicie neonu, argonu, kryptonu i helu. Zuzycie energji (wlacza¬ jac energje, potrzebna do zarzenia katody) dla lamp, napelnionych róznemi gazami, jest prawie równe i wynosi mianowicie 53 watów dla lamp, napelnionych neonem, 57 watów dla lamp, napelnionych argonem, i 58 watów dla lamp, napelnionych krypto¬ nem. Cisnienie gazu jest wyrazone w mili¬ metrach slupa rteci w temperaturze poko¬ jowej.Krzywa A przedstawia zaleznosc wy- promieniowywanej energji swietlnej od ci¬ snienia gazu przy uzyciu neonu, podczas gdy krzywe B i C — przy uzyciu argonu wzglednie kryptonu. Z rozpatrzenia poda¬ nych krzywych wynika, iz wypromieniowy- wanie swiatla lampy wyladowczej, napel¬ nionej neonem, jest znacznie wieksze, niz lampy wyladowczej, napelnionej argonem lub kryptonem. Hel daje wyniki niekorzyst¬ ne. Na fig. 2 naprzyklad przedstawiono li- nje D, która odtwarza przebieg natezenia swiatla w swiecach, odpowiadajacy lam¬ pie, napelnionej para sodu i helem.Chociaz zuzycie energji przez lampy, napelnione helem i para sodu, bylo nieco mniejsze niz zuzycie energji przez lampy, dla których ustalono linje A, B i C, a mia¬ nowicie 44 waty, to jednak z porównania krzywych wynika, iz równiez przy uwzgled¬ nieniu tego niskiego zuzycia energji spól¬ czynnik sprawnosci lampy jest znacznie mniejszy od spólczynnika sprawnosci lam¬ py, napelnionej neonem.Krzywe A, B i C posiadaja wierzcholek, którego nie wykazuje krzywa D. Wierzcho¬ lek krzywych B i C w przeciwienstwie do krzywej A jest dosc ostry. Okolicznosc ta stanowi znaczna zalete, gdyz wskutek te¬ go optymalna wartosc cisnienia gazu przy napelnieniu lampy neonem nie jest tak kry¬ tyczna, jak przy napelnieniu argonem lub kryptonem. Ponadto optymalne cisnienie neonu jest wyzsze od optymalnego cisnie¬ nia argonu i kryptonu, co stanowi te ko¬ rzysc, iz do lampy nalezy wprowadzic sto¬ sunkowo znaczne ilosci neonu, wskutek czego trwalosc lampy zostaje zwiekszona, gdyz znaczna ilosc neonu nie znika tak szybko, jak mniejsze ilosci argonu i krypto¬ nu. Wymienione wysokie cisnienie neonu daje ponadto te korzysc, iz katoda zarowa ulega rozpyleniu w stopniu nieznacznym, co odpowiednio przedluza trwalosc lampy wyladowczej. Chcac trwalosc lampy po¬ wiekszyc dodatkowo, mozna cisnienie neo¬ nu dobrac wieksze od optymalnego. Zasad¬ niczo jednak cisnienie to jest nizsze od 10 mm.Na fig. 3 krzywe E, F, G i H przedsta¬ wiaja zaleznosc natezenia swiatla od ci¬ snienia gazu w lampach wyladowczych o innych wymiarach. Srednica banki lampy wyladowczej, dla której ustalono krzywe na fig. 2, wynosi 50 mm, srednica zas banki lampy, dla której obliczono krzywe E i F, wynosi 60 mm, wreszcie srednica banki lam¬ py, dla której ustalono krzywe G i H wy¬ nosi 45 mm.Linja E dotyczy cisnienia neonu i zuzy¬ cia energji w lampie wyladowczej (wlacza¬ jac energje zarzenia elektrody), wynosza¬ cego 90 watów, podczas gdy krzywa F od¬ nosi sie do cisnienia argonu i zuzycia ener¬ gji, wynoszacego 85 watów. Krzywe G i H zostaly ustalone przy zuzyciu energji, wy-* noszacem 53 waty, i napelnieniu lampy neo¬ nem wzglednie argonem. Równiez i z tej fi- - 3 —gury jest widoczne, ze stosowanie neonti daje znaczne korzysci.Stwierdzono, ze optymalne cisnienie przy napelnieniu lampy neonem jest zalezne do pewnego stopnia od wielkosci powierzch¬ ni banki lampy wyladowczej. Na fig. 4 krzywa K przedstawia omawiane wyzej op¬ tymalne cisnienie jako funkcje powierzchni banki lampy wyladowczej. Cisnienie bylo mierzone w milimetrach slupa rteci w tem¬ peraturze pokojowej, a powierzchnia banki w centymetrach kwadratowych. Z wykre¬ sów na fig. 4 wynika, ze cisnienie neonu nalezy dobierac nizsze niz 4 mm slupa rteci.Ponadto z wymienionych wykresów wyni¬ ka, iz w zakresie, przedstawionym na fi¬ gurze, cisnienie optymalne w przyblizeniu zalezy od wielkosci powierzchni wedlug funkcji Unijnej. Z wykresów na fig. 2 i 3 wynika, ze cisnienie neonu moze byc bez znaczniejszej zmiany spólczynnika spraw¬ nosci nieco wyzsze lub nieco nizsze od wartosci optymalnej, gdyz wskutek tego, ze krzywe A, E i G przy wierzcholku prze¬ biegaja plasko, zmiany cisnienia neonu wpoblizu cisnienia optymalnego powoduja tylko nieznacznie zmniejszenie wypromie- niowywania swiatla. Wskutek powyzszego najkorzystniejsze wartosci cisnienia na fig. 4 znajduja sie w zakresie powyzej i ponizej krzywej K, a wiec w zakresie, ograniczo¬ nym prostemi L i M. Prosta L wyraza sie funkcja p = 3,3 — 11,5 . 10"3. Q, a prosta M funkcja p = 1,1 — 4 . 10 3. Q, w której p oznacza cisnienie w milimetrach slupa rteci, a Q — powierzchnie banki w centy¬ metrach kwadratowych. Wobec tego jest pozadane, aby cisnienie neonu znajdowalo sie miedzy wartoscia maksymalna i warto¬ scia minimalna, wyrazonemi powyzszemi równaniami.Zaleznosci te, rozumie sie, nie sa slusz¬ ne dla wszelkich wielkosci baniek lamp, co wynika chociazby z tego, iz linje L i M przy wiekszych powierzchniach banki prze¬ cinaja os odcietych, tak iz cisnienie neonu musialoby byc ujemne, co rozumie sie jest niemozliwe. Podana zaleznosc miedzy ci¬ snieniem gazu i powierzchnia banki jest sluszna wiec tylko dla powierzchni banki, wynoszacej 175 do 200 cm2. Przy wiek¬ szych powierzchniach banki cisnienie neonu dobiera sie najkorzystniej miedzy 0,5 i 2 mm. PL