Wynalazek niniejszy dotyczy zamka bebenkowego.Zamek ten, dzieki specjalnemu rozmie¬ szczeniu zatrzymów, nie wymaga stosowa¬ nia sprezyn, posiada mala liczbe czesci skladowych, które latwo daja sie wykonac, przyczem montowanie ich jest bardzo pro¬ ste. Bebenkowi mozna nadto nadac stosun¬ kowo niewielka srednice, np. 10 mm, tak ze zamek moze posiadac nieznaczne wy¬ miary.Na rysunkach przedstawiono przyklad wykonania zamka wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny zamka wzdluz linji 1 — 1 na fig. 3; fig. 2 — taki sam przekrój wzdluz linji 2 —2 na fig. 3; fig. 3 — przekrój podluzny zamka w polo¬ zeniu zamknietem; fig. 4 — przekrój po¬ dluzny zamka ze wsunietym kluczem; fig. 5 — klucz; fig. 6 i 7 — zamek z kluczem w czasie wsuwania lub wysuwania klucza; fig. 8 — dwie odmiany wykonania klucza; fig. 9 — zamek z zatrzymem do ogranicze¬ nia obrotu bebenka, np. do 180°; fig. 10 — przekrój wzdluz linji 10 — 10 na fig. 9; fig. 11 — jeden z zatrzymów; fig. 12 — inna postac wykonania zatrzymu; fig. 13—prze¬ krój poprzeczny zamka, zaopatrzonego w zatrzymy wedlug fig. 12; fig. 14— przekrój podluzny zamka, zaopatrzonego w sprezy¬ ne, sluzaca do przytrzymywania zatrzy¬ mów oraz do zapobiegania wypadaniu klu¬ cza; fig. 15 — ten sam zamek w innej pla¬ szczyznie; fig. 16 — zatrzym o ksztalciewalcowym; fig. 17 — zamek z bebenkiem, dajacym obracac sie bez pomocy klucza, jednakze tylko w jednym kierunku; fig. 18 — szczegól wykonania zatrzymów; fig. 19 — inna odmiane wykonania zatrzymów; fig. 20 — zatrzym zlozony; fig. 21 przed¬ stawia podluzny przekrój dalszej odmiany zamka; fig. 22 — jego przekrój poprzecz¬ ny; fig. 23 — podluzny przekrój zamka, zaopatrzonego w wystep, umieszczony na bebenku lub tulei; fig. 24 — klucz; fig. 25— widok tej czesci bebenka, w której slizgaja sie poprzecznie zatrzymy; fig. 26 — sche¬ mat zamka; fig. 27—29 — widoki odmiany klucza; fig. 30 i 31 — przekrój podluzny zamka w chwili wsuwania klucza wedlug fig. 27 — 29 oraz z calkowicie wsunietym kluczem; fig. 32 — czesc zamka i klucza w powiekszonej podzialce; fig. 33 — przekrój wzdluz linji 7 — 7 na fig. 30 i 32; fig. 34 - przekrój wzdluz linji 8 — 8 na fig. 30; fig. 35 — szczegól klucza; fig. 36 — schemat odmiany ksztaltu zatrzymów i klucza.Zamek wedlug wynalazku sklada sie z tulei 1, unieruchomionej zapomoca np. sru¬ by 2 w nieruchomej obsadzie 3, z bebenka 4, z pewnej ilosci zatrzymów 5", 56, 5C, 5d, oraz z klucza 6.Bebenek 4 znajduje sie w tulei / i jest zaopatrzony w podluzna szczeline 7 na klucz 6 oraz w poprzeczne szczeliny 8, w których umieszczone sa zatrzymy 5a—5d, Tuleja 1 posiada otwory 9, 10, odpowiada¬ jace szczelinom 8 w bebenku.Kazdy z zatrzymów 5a — 5 d posiada wciecie 11 o trapezowatym ksztalcie, przy- czem wciecie to nie znajduje sie na polowie dlugosci zatrzymu.Klucz 6 posiada postac widelek (fig. 5), których jedno ramie 6* o okreslonym prze¬ kroju profilowanym odpowiada czesci 7a szczeliny 7 bebenka. Drugie ramie 66 klu¬ cza posiada przekrój, odpowiadajacy prze¬ krojowi czesci 76 szczeliny 7.Ramie 66 sluzy za podstawe bocznych zebów 12, które w widoku zgóry posiadaja ksztalt regularnie falisty, przedstawiony na fig. 5 — 7, lub nieregularny, przedsta¬ wiony np. na fig. 8, odpowiadajacy okreslo¬ nemu rozmieszczeniu wciec zatrzymów 5' — 5d.Koniec 13 zebów 12 jest sciety pochylo i znajduje sie w srodkowej plaszczyznie klucza.W przykladzie, przedstawionym na fig. 1 — 7, zewnetrzny koniec nieruchomej tu¬ lei 1 posiada na polowie okregu wciecie 14, a klucz posiada wystep 15, siegajacy w to wciecie, tak iz obrót klucza jest ograniczony do 180°, a tern samem równiez obrót be¬ benka 4 z zatrzymam! Zamek dziala w nastepujacy sposób. W polozeniu zamknietem zatrzymy 5a — 5d wchodza naprzemian jednym ze swych kon¬ ców do otworów 9 lub 10 tulei 1 i powodu¬ ja zaryglowanie bebenka w tej tulei.Jezeli z jakiejkolwiek przyczyny (np. z powodu drgan, wstrzasów) zatrzymy przesuwaja sie, to wszystkie zatrzymy przesuna sie jednoczesnie w tym samym kierunku, tak iz niektóre zatrzymy wysuna sie coprawda z otworów 9 lub 10 tulei, po¬ zostale zas zatrzymy, przeciwnie, jeszcze glebiej wsuwaja sie do odpowiadajacego im otworu 9 lub 10. Zaryglowanie jest wiec zabezpieczone bez stosowania sprezyny.Podczas wsuwania klucza (fig. 6) jego ukosny koniec 13 wchodzi kolejno do wciec zatrzymowych 11 o rozszerzonem wejsciu i wówczas kazdy zatrzym zostaje doprowa¬ dzony przedewszystkiem do polozenia za¬ mkniecia, przedstawionego na fig. 3, w któ- rem wciecie 11 znajduje sie na linji srodko¬ wej bebenka; nastepnie pierwszy zab 12 przesuwa calkowicie ten zatrzym na pra¬ wo do otworu 10 i wkoncu (fig. 7) ostatni dzialajacy zab doprowadza kazdy zatrzym do polozenia nieczynnego czyli do poloze¬ nia otwarcia.Po calkowitem wsunieciu klucza mozna go wraz z bebenkiem 4 obrócic o 180°, a na¬ stepnie mozna klucz wysunac, jesli zamek — 2 —ma byc zaryglowaiuy w polozeniu otwar¬ cia, Podczas wysuwania klucza zeby 12 i srodkowo umieszczony koniec 13 dzialaja odwrotnie, przyczem ten koniec ustawia wciecia 11 na jednej linji prostej (fig. 3), tak iz w tern polozeniu zatrzymy wchodza naprzemian do odpowiednich otworów 9 lub 10.Klucz, przedstawiony na fig. 5, odpo¬ wiada takiemu rozmieszczeniu zatrzymów, w którem piec zatrzymów jest rozmieszczo¬ nych regularnie naprzemian.Mozna równiez stosowac inne rozmie¬ szczenie zatrzymów, np. odpowiednio do ksztaltu kluczy, przedstawionych na fig. 8.Wystepy lub faliste wzniesienia 12 moga nietylko zajmowac rozmaite odpowiednie polozenia, lecz moga byc mniej lub bar¬ dziej odsuniete od srodkowej plaszczyzny klucza. Poza tern mozna stosowac dowolna liczbe zatrzymów i rozmieszczac je w roz¬ maitych od siebie odleglosciach. Dzieki tym rozmaitym mozliwosciom liczba odpowied¬ nich kombinacyj jest bardzo znaczna.Do ograniczenia obrotu bebenka 4, np. do 180°, mozna stosowac jeden z zatrzy¬ mów, np. 5d (fig. 9 i 10), nadajac mu wiek¬ sza dlugosc, niz pozostalym zatrzymom, o- raz wykonywajac w tulei 1 na polowie ob¬ wodu szczeline 14n, zastepujaca otwory 9 i 10, odpowiadajace temu zatrzymowi 5d.W tych warunkach, gdy klucz, umieszczo¬ ny w szczelinie 7, jest obracany w kierun¬ ku strzalki na fig. 10, to koniec 5* zatrzy- mu 5d zostaje unieruchomiony w miejscu 1* i ogranicza w ten sposób obrót bebenka.Zatrzymy moga posiadac ksztalt, przed¬ stawiony na fig. 12, przyczem w tym przy¬ padku klucz posiada tylko jedno ramie 6b z zebami 12 — 13. Zatrzymy moga rów¬ niez posiadac ksztalt walcowy, jak to przedstawiono na fig. 16, a wtedy sa zaopa¬ trzone w szyjke lla, odpowiadajaca wcie¬ ciu //.Jezeli zatrzymy maja stawiac pewien opór podczas przesuwania klucza, np. ,% celu unieruchomienia klucza i zapobiezen*'; jego wypadaniu wskutek wstrzasnien lub gdy zamek zajmuje polozenie pionowe, fig. 15, to w bebenku 4 mozna wykonac otwór 15" (fig. 14 i 15), a w kazdym zatrzymie 5^—sd— otwór 16, mniejszy.odotworu 15.Wprowadzajac do tego otworu oraz do otworów 16 stalowa nitke 17 o dostateczne] dlugosci i o srednicy okolo 0,2 mm oraz za¬ mykajac wejscie 18 otworu 15 w dowolny sposób, np. przez zalutowanie, unierucho¬ mia sie nitke 17, która podczas wsuwania klucza przybiera ksztalt falisty, przedsta¬ wiony na fig. 15.Nalezy zaznaczyc, ze drucik stalowy 17 sluzy jedynie do wytwarzania oporu, w celu docisniecia zatrzymu do zebów klucza.Mozna równiez stosowac sprezyne, która dziala w opisany sposób na jeden tyl¬ ko zatrzym lub na niektóre zatrzymy.Wedlug fig. 17 zatrzymy posiadaja pla¬ szczyzny 19, rozmieszczone w ten sposób, aby mozna bylo obracac bebenek 4 bez po¬ mocy klucza, jednakze jedynie w kierunku, wskazanym strzalka. Taki sam skutek moz¬ na uzyskac zapomoca plaszczyzny 19" t u- mieszczonej w odpowiedni sposób na jed- nem z obrzezy otworów 9 lub 10.Jak widac z fig. 25 poprzeczne szczeli¬ ny bebenka 4 moga byc wykonane zapomo¬ ca frezarki. W podluznej szczelinie 4X zo¬ staje umieszczona w chwili montowania li¬ stewka 4y (fig. 21), która nastepnie zosta¬ je unieruchomiona w tulei 1, w celu pro¬ wadzenia szczytu wystepu 22 zatrzymów.Szczeline 7 na klucz otrzymuje sie, wyko- nywajac dwa równolegle wciecia, polaczo¬ ne nastepnie zapomoca wyfrezowania w kierunku podluznym.Kazdy poszczególny zatrzym 5 w tym przykladzie wykonania sklada sie przynaj¬ mniej z dwóch polaczonych jednakowych czesci, umieszczonych w odpowiedniej szczelinie 8. Przynajmniej jedna z tych czesci, oznaczonych na fig. 19 i 20 liczba- — 3 —mi Sxt 5y 5*, posiada wklesla powierzch¬ nie, aby zespól zatrzymów przylegal do¬ kladnie do brzegów szczeliny 8.Wedlug fig. 22 kazdy zatrzym posiada grzbiet 22 oraz dlugi zab 23 i krótki zab 24, przyczem pomiedzy temi zebami znajduje sie wciecie 11.Zatrzym 5' (fig. 23) posiada dwa zeby, z których przynajmniej jeden jest stale wsuniety w pólokragla szczeline la nieru¬ chomej tulei 1. Takie wykonanie ma na ce¬ lu nietylko ograniczenie obrotu bebenka 4 o 180°, lecz uniemozliwienie przesuwania sie bebenka wzgledem tulei 1 w kierunku podluznym.Gdy klucz 6 jest wsuniety calkowicie do szczeliny 7, wówczas wszystkie zatrzymy sa unieruchomione w polozeniu otwartem (fig. 22), tak iz bebenek 4 mozna obrócic zapomoca klucza lub zapomoca glówki 4m, polaczonej z bebenkiem i wystajacej nazewnatrz zamka (fig. 23).Podczas wysuwania klucza wszystkie zatrzymy zostaja kolejno doprowadzone wolnym koncem 13 zebów 12 do polozenia ryglowania.Zamek opisany moze posiadac mala srednice bez zmniejszenia wytrzymalosci poszczególnych narzadów.Dzieki temu, ze zatrzymy sa rozmie¬ szczone w bebenku 4 w ten sposób, ze ich dlugie zeby 23 sa skierowane naprzemian kolejno w inna strone, zostaje zwiekszone zabezpieczenie, gdyz grzbiety 22, stykajac sie z wewnetrzna scianka nieruchomej tulei 1, ograniczaja moznosc przesuwania sie za¬ trzymów w kierunku srednicowym nawet w przypadku, gdyby zatrzymy przesunely sie jednoczesnie w tym samym kierunku.Ten wlasnie przypadek zostal przedsta¬ wiony na fig. 26,) na której krótki zab 24A jednego zatrzymu znajduje sie w odleglosci A od otworu 10, podczas gdy dlugi zab 23* drugiego zatrzymu (lewego) jest odda¬ lony jedynie o odleglosc B od odpowiada¬ jacego mu otworu 10. Jezeli jakimkolwiek sposobem (np. wskutek odwrócenia zaimka, wstrzasów) zatrzym przesunie sie, to ruch ten odbywa sie jednoczesnie, przyczem dlu¬ gi zab 23 jednego zatrzymu wchodzi do o- tworu 10 wczesniej, zanim dlugi zab 23u drugiego zatrzymu wysunie sie calkowicie ze swego otworu." Klucz 6' (fig. 27 — 36) posiada faliste zeby 12* na czesci 6b, przyczem wszystkie zeby posiadaja taka sama grubosc. Zeby 12a sa wykonane w ten sposobi ze tworza wystepy 26, 27, 28, 29 o jednakowej grubo¬ sci, z których kazdy posiada dwie pla¬ szczyzny pochyle 13at 13b, tak iz zeby 12a sa naprzemian pochylone w prawo i w le¬ wo.Dzieki takiemu ksztaltowi klucza za- trzymom 5 mozna nadac dowolna grubosc, przyczem jednak dno wciec 11 nie powinno byc szersze od grubosci zebów 12a klucza.Jezeli zamek posiada np. cztery zatrzy¬ my 5, to wówczas klucz 6* posiada równiez cztery zeby, przyczem koniec 25 nie jest pochylony, ale juz nastepne zeby 26 — 29 sa odpowiednio pochylone w prawo i w le¬ wo, w zaleznosci od polozenia, jakie posia¬ daja zatrzymy.Jezeli zatrzymy sa kolejno odwrócone, jak to przedstawiono na rysunku, to zeby klucza sa równiez kolejno pochylone w pra¬ wo i w lewo.Z fig. 32 i 34 widac, ze jezeli zatrzym jest calkowicie przesuniety w prawo (fig. 34), to pochyla plaszczyzna 13a zeba 27 (fig. 32) wspóldziala podczas wsuwania klucza z pochyla krawedzia lla wciecia 11 zatrzymu i odpycha go az do polozenia o- twartego, przedstawionego linjami prze- rywanemi.Dzieki stosowaniu klucza z pochylemi zebami mozna uzywac zatrzymy dowolnej grubosci, gdyz, jak to przedstawiono na fig. 35, jedynie wierzcholek P kazdego zeba styka sie z odpowiednia krawedzia wciecia 11 zatrzymu.Zwiekszenie grubosci sattzymów nie — 4 —wplywa na wielkosc srednicy zamka, ale moze spowodowac zwiekszenie jego dlugo sci. Jak przedstawiono schematycznie na fig. 36, srednica zamka moze byc równiez znacznie zmniejszona dzieki zastosowaniu zatrzymów 5 o ksztalcie trapezowym z klu¬ czem w ksztalcie litery T. PL