Gazobeton (beton porowaty) wyrabia¬ ny byl dotad z mieszaniny spoiwa (lepi¬ szcza), srodka wytwarzajacego gaz, wody i dodatków wypelniajacych. Mase te stosu¬ je sie w stanie rzadkim lub w stanie gestym.Dzieki dzialaniu srodka wytwarzajacego gaz, wewnatrz masy powstaja pecherzyki gazu, tworzace male zamkniete komórki, przyczem objetosc masy powieksza sie w miare wytwarzania sie pecherzyków. Wsku¬ tek tego poziom masy w formach podnosi sie.Jest to wada bardzo duza, gdyz po pierwsze formy (oszalowanie) moga byc wypelnione tylko w czesci, która zwykle trudno jest obliczyc, poniewaz straty ga¬ zu zmieniaja sie w zaleznosci od plastycz¬ nosci i stosunku skladników mieszaniny; po drugie masa moze pecznic tylko do pewnej granicy, poczem musi osiasc. Granica pecz¬ nienia zmienia sie bardzo znacznie w zalez¬ nosci od temperatury, skladu masy gazo- betonowej i pozadanej porowatosci. Przy wyrobie plyt o ciezarze wlasciwym 0.8 — 0.9 granica wysokosci pecznienia masy wy¬ nosi mniej wiecej 30 cm. Dla mas gazobeto- nowych „chudych" (z mala iloscia spoiwa), uzywanych do zalewania stropów, granica wysokosci pecznienia wynosi okolo 20 cm.Dla scian lanych o ciezarze wlasciwym 1,0 — 1,1 granica ta wynosi okolo 30 cm, to znaczy, ze sciana powinna byc odlana warstwami, peczniejacemi do wysokosci najwyzej 30 cm, a warstwy spodnie powin-ny stezec, zanim swieza warstwa zostanie na nie nalana, poniewaz w przeciwnym ra¬ zie znajdujacy sie pod spodem juz specz¬ nialy gazobeton przy nanoszeniu nowej ma¬ sy zostalby zgnieciony i calkowicie lub cze¬ sciowo zniszczony. Przy zalewaniu belko- wan lub podlóg trudnosc sprawia jeszcze o- trzymanie równej powierzchni. Gazobeton w miejscu zalanem wczesniej pecznieje wskutek powstawania pecherzyków gazu przedtem, zanim sasiednie miejsce zostanie zalane. Gazobetonu nie mozna wyrówny¬ wac, jak zwyklego betonu w czasie zalewa¬ nia, ale wyrównanie mozliwe jest dopiero po ukonczonem pecznieniu i stwardnieniu masy. Wyrównywanie odbywa sie potem przez scinanie nierównosci powierzchni.Do tych braków gazobetonu, wyrabia¬ nego wedlug znanych sposobów, nalezy do¬ dac powolne schniecie ze wzgledu na duza zawartosc wody w masie, co sprawia wiele trudnosci, zwlaszcza przy zalewaniu scian i belkowan. Wedlug wynalazku do gazobe¬ tonu uzywa sie jako materjalu wypelniaja¬ cego piasku lub kamienia tluczonego, albo piasku i kamienia tluczonego, przyczem masa powinna byc w stanie suchym (zawie¬ rac malo wody), a spoiwo (lepiszcze) ra¬ zem z dodatkami powinno wykazywac taki stopien zmielenia (krzywa przesiewania), aby po zmieszaniu betonu przestrzenie pu¬ ste byly wypelnione tylko czesciowo mate- rjalem zawierajacym srodek wytwarzajacy gaz, którym to gazem nastepnie do pewne¬ go stopnia wypelnia sie jeszcze dalej owe pierwotnie puste przestrzenie. Przeprowa¬ dzone doswiadczenia wykazaly, ze nowy ten rodzaj gazobetonu nadaje sie doskonale zarówno do zalewania scian i belkowan na miejscu, jak i do wyrobu ksztaltowników, laczonych na budowie.Nowy sposób sporzadzania gazobetonu polega na przygotowaniu suchej masy (za¬ wierajacej malo wody) z materjalu o takim stopniu zmielenia (krzywej przesiewania), aby po zarobieniu, ale jeszcze przed pecz¬ nieniem, beton zawieral puste przestrzenie, wypelnione tylko czesciowo masa, zawie¬ rajaca srodek wytwarzajacy gaz, który na¬ stepnie, podczas wytwarzania sie, wypel¬ nia te puste przestrzenie. Taki gazobeton wlany do form nie zmienia swej calkowitej objetosci podczas wytwarzania sie gazu w zaprawie, lecz objetosc samej masy zawiera- jacej srodek wytwarzajacy gaz, wypelnia¬ jaca czesciowo przestrzenie miedzy ziar¬ nami i grudkami materjalów wypelniaja¬ cych,-rosnie i-w miare tworzenia sie gazu wypelnia stopniowo dalsze, przedtem puste przestrzenie. Oclpowiedniemi dodatkami sa kamienie porowate lub o budowie komór¬ kowej, jak pumeks, zuzle wielkopiecowe, zuzle weglowe i podobny materjal, chociaz oczywiscie do wyrobu gazobetonu, w przy¬ padkach przy których wlasciwosci izolacyj¬ ne nie maja duzego znaczenia, naogól moga byc uzyte bardziej scisle materjaly wypel¬ niajace. Dodatki te moga byc przytem uzyte zarówno w postaci piasku, jak i kamienia tluczonego (tlucznia).Przyklad I. Spoiwo: cement, materjal wypelniajacy: zmielone zuzle wielkopiecowe o wymiarze ziarn 3—9 mm.Zuzle wielkopiecowe luzno zsypane wy¬ kazuja przestrzeni niewypelnionych pu¬ stych 36%.Na 1 m3 gazobetonu zuzywa sie: zuzli wielkopiecowych 1 m3 cementu 250 kg glinu w proszku 0,4 kg. 36% przestrzeni niewypelnionych ozna¬ cza, ze na 1 m3 zuzli przypada razem 366 litrów przestrzeni niewypelnionej. Jezeli zuzle sa do tego stopnia zwilzone, iz nie po¬ chlaniaja wiecej wody, to do zarobienia masy potrzeba 100 litrów wody. Objetosc stalej masy w 250 kg cementu wynosi 81 li¬ trów. Woda + cement daja razem 81 + 100 = 181 litrów zaprawy. Podczas mie¬ szania cement zarobiony z woda i zawiera¬ jacy srodek wytwarzajacy gaz osiada napowierwhftt ziarn ztfzla i wypelnia J&l ti- litów- pustej' pffce&trzeni, która podano po¬ wyzejna 360 litrów. W zaleznosci od-ilosei srodfka wytwarzajaeego gaz, Gement, zaro¬ biony z woda, pokrywajacy ziarna zuzla, |aee$ttieje do tóga stopnia, iz wypelnia cal- kowiofolttb ezesciawo pozostala pusta prze¬ strzen 179 litrów {360 —181) , Przyklad II; Spoiwo: cement, materjaly wypelniajace: mialki piasek owymiarze ziarn 0,5 «— 2 mm i tluczone porowate zuzkwielkopiecowe o 40% prze¬ strzeni pustej, na 1 m3 zuzywa sie: zuzli wielkopiecowych 1 m3 mialkiego, piasku 150 kg cementu 200 kg glinu w proszku 0,4 kg Calkowita objetosc prze¬ strzeni pustych . . . . = 400 litrów objetosc masy stalej ce¬ mentu przy ciezarze wla¬ sciwym 3.1 ,.... = 65 litrów objetosc masy stalej piasku przy ciezarze wlasciwym 2,7 = 55 litrów Ilosc wody potrzebna do zarobienia masy 120 litrów 240 litrów.Objetosc zaprawy cementowej przed pecznieniem = 240 1.Przy mieszaniu masy, pólplynna zawie¬ rajaca srodek wytwarzajacy gaz zaprawa cementowa osiada na powierzchni grudek tlucznia i wypelnia 240 litrów z calkowitej ilosci 400 litrów pustej przestrzeni. Jak w poprzednim przykladzie, zaprawa pecznieje i wypelnia calkowicie lub czesciowo, w za¬ leznosci od ilosci srodka wytwarzajacego gaz, puste przestrzenie miedzy grudkami zuzla.Masa gazobetonu wedlug wynalazku ni¬ niejszego nie jest plynna, lecz sklada sie z nalozonych na siebie ziarn lub grudek. Przy odlewaniu np. scian mozna oszalowanie na¬ pelnic feeton^wi na calej wysokosci, jak pwy zwyklym betonie, nawet gdy wysokosc ta j est bardzo duza. Uzywajac materjalów wypelniajacych dostatecznie porowatych, mozna, wyrabiac gazobeton o równie dobrej zdolnosci izolacyjnej, jak zwykly gazobeton, prayczem przy zalewaniu okazuje sie, ze braki znanego gazobetonu zostaly usuniete i zbedne jest uzywanie plynnej masy, za¬ wiera j acej duzo Wodyf z wynikajaca stad koniecznoscia dlugotrwalego schniecia.W razie stosowania betonu wedlug wy¬ nalazku do zalewania belkowali, stropów i t. d. przebieg pracy fest taki, jak przy za¬ lewaniu zwyklym betonem. Mase gazobeto- nowa mozna nakladac do form do pozada¬ nej wysokosci, nia uzywajac deskowan po¬ srednich. Przy wyrobie ksztaltówek formy moga byc ;rofcbierane znacznie wczesniej, niz gdy uzywa sie betonów znanych. Oprócz wspomnianych powyzej korzysci otrzymuje sie, w razie uzycia odpowiednich materja¬ lów wypelniajacych, jeszcze te korzysc, iz ilosc spoiwa moze byc znacznie zmniejszo¬ na, przyczem wytrzymalosc pozostaje nie¬ zmieniona.W podanych przykladach uzyto, jako spoiwa, cementu, lecz oczywiscie mozna za¬ stosowac kazde inne spoiwo, które pecz¬ nieje wskutek powstawania w niem peche¬ rzyków gazu.Okazalo sie, ze w pewnych przypad¬ kach przy uzyciu materjalów wypelniaja¬ cych w postaci kamienia tluczonego, zapra- wa, która potem pecznieje, rozdziela sie równomierniej na grudkach tlucznia, gdy zarabia sie ja poczatkowo oddzielnie, a po¬ tem dopiero miesza z kamieniem tluczo¬ nym. Uzyskuje sie w ten sposób gazobeton o wiekszej wytrzymalosci, gdyz mieszanie zaprawy moze zostac wykonane równo¬ mierniej.Naprzyklad przy zastosowaniu miesza¬ rek i uzyciu cementu, jako spoiwa, do mie¬ szarki doprowadza sie z poczatku cement, srodek wytwarzajacy gaz (np. glin w pro-szku) i wode i zarabia na gesto ciasto. Po mieszaniu ciasta przez pewien czas do mie¬ szarki wprowadza sie kamien tluczony.Masa gazobetonu jest wymieszana do¬ statecznie równomiernie wówczas, gdy po¬ siada najmniej 15%, a najwyzej 30% prze¬ strzeni niewypelnionych, gdyz w przeciw¬ nym razie niewlasciwy odsetek pierwotnych pustych przestrzeni zostaje wypelniony nadmiernie lub niedostatecznie. PL