PL191831B1 - Sposób otrzymywania 6-O-alkiloerytromycyny A oraz półprodukty zastosowane w tym sposobie - Google Patents

Abstract

1. 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] erytromycyny A o wzorze 2, w którym R, R1, R2 oznaczają wodór, zaś R3 oznacza grupę o wzorze 4, w którym R" i R'" oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] erytromycyny A. 2. 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] 2',4"-O-bis(trimetylosililo)- erytromycyny A o wzorze 2, w którym R oznacza wodór, R1 i R2 oznaczają trimetylosilil, zaś R3 oznacza grupą o wzorze 4, w którym R" i R'" oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] 2',4"-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A. 3. 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] 2',4"-O-bis(trimetylosililo)- 6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 2, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla, R1 i R2 oznaczają trimetylosilil, zaś R3 oznacza grupę o wzorze 4, w którym R" i R'" oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O- -(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] 2',4"-O-bis(trimetylosililo)-6- -O-metyloerytromycynyA. 4. Sposób otrzymywania 6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 1, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla w reakcji 9-oksymu erytromycyny A z halogenkiem 2- alkenylu lub alkoksykarbonylu, lub niepodstawionym, bądź podstawionym halogenkiem arylometylu, w której otrzymany 9-O-pod-stawiony oksym erytromycyny A (...) znamienny tym, że wyjściowy 9-oksym erytromycyny A o wzorze 2, w którym R, R1, R2, R3 oznaczają wodór, poddaje się reakcji z halogenkiem alkilobenzylu o wzorze 3, w którym R' oznacza wzór 4, gdzie R" i R'" oznaczają wodór .

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania 6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 1, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla oraz półprodukty zastosowane w tym sposobie.

6-O-Alkiloerytromycyny A wykazują polepszone właściwości w stosunku do antybiotyku macierzystego - erytromycyny. Szczególnie cenną pochodną jest 6-O-metyloerytromycyna A, czyli klarytromycyna. Jest ona trwała w środowisku kwasu żołądkowego, ma większą aktywność przeciwbakteryjną, a po podaniu doustnym, bądź infekcyjnym osiąga wysokie poziomy w surowicy krwi i tkankach. W konsekwencji klarytromycyna jest stosowana do leczenia zakażeń układu oddechowego, skóry i tkanek, jak również - stanowiących coraz większy problem światowy - infekcji Helicobacter pylori, towarzyszącej między innymi chorobom wrzodowym żołądka i dwunastnicy.

Według znanego stanu techniki klarytromycynę można otrzymywać z wybranych pochodnych erytromycyny A różnymi metodami. Szczególnie przydatnym związkiem wyjściowym, zwłaszcza w aspekcie selektywności 6-O-metylowania, jest 9-oksym erytromycyny A o wzorze 2, w którym R, R1,

R2 i R3 oznaczają wodór. Z uwagi na fakt występowania w cząsteczce tego związku silnie reaktywnych ugrupowań chemicznych, jak N-OH (pozycja C-9), OH (C-2j i N(CH₃)₂ (C-3Q, pierwszym krokiem syntezy klarytromycyny jest ich zablokowanie. W dalszej kolejności otrzymaną pochodną 9-oksymu erytromycyny A, zawierającą wolną grupę hydroksylową w pozycji C-6, poddaje się reakcji 6-O-metylowania, a następnie usuwa się grupy zabezpieczające. Uzyskany w ten sposób w przypadku każdej z opisanych metod 9-oksym klarytromycyny ostatecznie poddaje się deoksymowaniu, otrzymując klarytromycynę.

Zgodnie z europejskimi opisami patentowymi o numerach EP 158467 i EP 180415 jako zabezpieczoną pochodną 9-oksymu erytromycyny A, stanowiącą substrat do 6-O-metylowania, stosuje się różne 9-(O-blokowane oksymy) 2'-O,3'-N-bis(benzyloksykarbonylo)-3'-N-demetyloerytromycyny A. W pierwszym z wymienionych patentów ugrupowanie N-OH jest zabezpieczone podstawnikiem różnego typu, w drugim zaś resztą benzylową, ewentualnie podstawioną w pierścieniu fenylowym 1-3 grupami, takimi jak chlorowcowa, metoksylowa, nitrowa. W przypadku opisu patentowego nr EP 180415 odpowiednio zabezpieczoną pochodną 9-oksymu erytromycyny A jest 9-[O-(2-chlorobenzylo)oksym] 2'-O,3'-N-bis(benzyloksykarbonylo)-3'-N-demetyloerytromycyny A. Wspomniany półprodukt poddaje się kolejno 6-O-metylowaniu, a następnie wodorolizie i 3'-N-metylowaniu, uzyskując 9-oksym klarytromycyny, który w wyniku deoksymowania za pomocą NaHSO3 przeprowadza się w klarytromycyną.

W europejskim opisie patentowym nr EP 260938, dotyczącym syntezy klarytromycyny, zawarto odmienny sposób blokowania aktywnych chemicznie podstawników w cząsteczce 9-oksymu erytromycyny A. Według omawianego patentu do zabezpieczania ugrupowania N-OH (C-9) służy reszta benzylowa, korzystnie podstawiona w pierścieniu fenylowym 1-3 grupami, takimi jak chlorowcowa, bądź alkoksylowa, bądź nitrowa, ale również reszta 2-alkenylowa, bądź alkoksykarbonylowa. Pozostałe aktywne grupy zabezpiecza się poprzez sililowanie w pozycji C-2' i ewentualnie C-4. Zgodnie z omawianym patentem odpowiednio zabezpieczoną pochodną 9-oksymu erytromycyny A jest 9-(O-blokowany oksym) 2'-O-sililoerytromycyny A lub 9-(O-blokowany oksym) 2',4-O-bis(sililo)erytromycyny A. Każdy z tych półproduktów poddaje się kolejno 6-O-metylowaniu, a następnie hydrolizie i uwodornieniu, uzyskując 9-oksym klarytromycyny A, który w wyniku deoksymowania za pomocą NaHSO3 w środowisku kwaśnym przeprowadza się w klarytromycyną.

W europejskim opisie patentowym nr EP 272110 przedstawiono inny sposób blokowania aktywnych ugrupowań w cząsteczce 9-oksymu erytromycyny A jako związku wyjściowego w syntezie 6-O-alkiloerytromycyn A. Zgodnie z zawartą w nim metodą, do zabezpieczania grup hydroksylowych w pozycjach C-2' i ewentualnie C-4 wykorzystuje się resztę sililową, natomiast ugrupowanie N-OH (C-9) blokuje się resztą 1-alkoksyalkilową, 1-alkoksyaryloalkilową lub 1-alkoksycykloalkilową. Według większości przykładów omawianego patentu odpowiednio zabezpieczoną pochodną 9-oksymu erytromycyny A, stanowiącą związek pośredni w omawianej metodzie, jest 9-[O-(1-alkoksyalkilo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A. W wyniku dalszego 6-O-alkilowania otrzymanego półproduktu, a następnie usunięcia powyższych grup zabezpieczających drogą hydrolizy uzyskuje się 9-oksym 6-O-aikiloerytromycyny A, który ostatecznie przeprowadza się w 6-O-alkiloerytromycynę A w warunkach ujawnionych w opisie patentowym nr EP 260938.

Przedmiotem patentu japońskiego nr JG 3091396 jest sposób deoksymowania 9-oksymu klarytromycyny, prowadzący do klarytromycyny. Zgodnie z nim proces deoksymowania przebiega pod

PL 191 831 B1 działaniem NaHSO3 lub innych nieorganicznych soli siarkowo-tlenowych w obecności kwasu karboksylowego.

Podstawowym wymogiem stawianym preparatom farmaceutycznym jest czystość zawartych wnich substancji biologicznie aktywnych. Czystość ta w preparatach światowej jakości winna przekraczać 98%, która to opinia znajduje potwierdzenie w publikacjach typu Farmakopei.

Poniższy wynalazek, umożliwiając wytworzenie 6-O-alkiloerytromycyny A, rozwiązuje problem uzyskania produktu o wymaganej farmakopealnej czystości. Wysoka, bo przewyższająca 98%, zawartość otrzymanej przez nas 6-O-alkiloerytromycyny A jest wynikiem przede wszystkim selektywnie prowadzonych etapów zabezpieczania grup aktywnych w położeniach 9, 2' i 4 oraz 6-O-alkilowania. Dodatkowym walorem poniższego rozwiązania jest wysoka wydajność łączna procesu, dochodząca do 75% w przeliczeniu na wyjściowy 9-oksym erytromycyny A, co ma swój znaczący wpływ na ekonomikę wytwarzania 6-O-alkiloerytromycyny A sposobem według wynalazku. Dodatkową zaletą jest fakt prowadzenia znacznej części procesu w temperaturze pokojowej.

Wynalazek dotyczy 9-[O-(alkilobenzylo)oksymu] erytromycyny A o wzorze 2, w którym R, R1, R2, oznaczają wodór, zaś R3 oznacza grupę o wzorze 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)-oksymu] erytromycyny A. Otrzymany 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] erytromycyny A o wzorze 2 podanym powyżej stanowi nowy półprodukt w syntezie 6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 1, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla.

Wynalazek dotyczy też 9-[O-(alkilobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A o wzorze 2, w którym R oznacza wodór, R1 i R2 oznaczają trimetylosilil, zaś R3 oznacza grupę o wzorze 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A. Otrzymany 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo) erytromycyny A o wzorze 2 podanym powyżej stanowi drugi nowy półprodukt w syntezie 6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 1, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla.

Wynalazek dotyczy także 9-[O-(alkilobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 2, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla, R1 i R2 oznaczają trimetylosilil, zaś R3 oznacza grupę o wzorze 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-mety!oerytromycyny A.

Otrzymany 9-[O-alkilobenzylo)oksym]2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 2 podanym powyżej stanowi trzeci nowy półprodukt w syntezie 6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 1, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla.

Wynalazek obejmuje również nowy sposób otrzymywania 6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 1, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla, polegający na tym, że wyjściowy 9-oksym erytromycyny A o wzorze 2, w którym R, R1, R2, R3, oznaczają wodór, poddaje się reakcji z halogenkiem alkilobenzylu o wzorze 3, w którym R' oznacza wzór 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, zaś X oznacza chlorowiec, w obecności czynnika zasadowego, korzystnie z dodatkiem katalizatora przeniesienia fazowego, takiego jak eter koronowy, w rozpuszczalniku organicznym, a otrzymany nowy półprodukt, 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] erytromycyny A o wzorze 2, w którym R, R1 R2 oznaczają wodór, zaś R3 oznacza grupą o wzorze 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] erytromycyny A, poddaje się trimetylosililowaniu w bezwodnym środowisku organicznym, uzyskując drugi nowy półprodukt, 9-[O-(alkilobenzylo)-oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A o wzorze 2, w którym R oznacza wodór, R1 i R2 oznaczają trimetylosilil, zaś R3 oznacza grupę o wzorze 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A, który w wyniku reakcji z halogenkiem alkilu o 1-2 atomach węgla, w obecności czynnika zasadowego, w bezwodnej mieszaninie rozpuszczalników organicznych przeprowadza się w trzeci nowy półprodukt, 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 2, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla, R1 i R2 oznaczają trimetylosilil, zaś R3 oznacza grupę o wzorze 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A, z którego następnie usuwa się grupy zabezpieczające, w obojętnym rozpuszczalniku, a otrzymany 9-oksym 6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 2, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla, zaś R1, R2, R3 oznaczają wodór, poddaje się deoksymowaniu działaniem kwasu lewulinowego lub pirogronowego, lub ich soli z metalem alkalicznym, przy wartości pH w zakresie 3,0 - 7,0, w środowisku wodno-alkoholowym, w obecności NaNO2 jako źródła jonów azotynowych, uzyskując 6-O-alkiloerytromycynę A o wzorze 1, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla.

PL 191 831 B1

Zgodnie z wynalazkiem związkiem wyjściowym w syntezie 6-O-alkiloerytromycyny A jest 9-oksym erytromycyny A, w którym wstępnie zabezpiecza się silnie aktywne chemicznie ugrupowania, występujące w pozycjach 9, 2' i 4. Otrzymany w ten sposób 9,2',4-triblokowany 9-oksym erytromycyny A stanowi właściwy substrat dalszego 6-O-alkilowania. Ten związek pośredni nazwany przez nas drugim nowym półproduktem uzyskuje się sposobem według wynalazku dwuetapowo, początkowo w wyniku utworzenia ugrupowania typu eteru oksymowego w pozycji C-9, a następnie trimetylosililowania dwóch grup OH (C-2' i C-4). Realizacja obu etapów może następować bezpośrednio, w tym samym środowisku reakcyjnym lub przebiegać z wydzieleniem związku pośredniego, to jest 9-(O-podstawionego oksymu) erytromycyny A. Wśród związków tego typu szczególnie korzystne w aspekcie późniejszego 6-O-alkilowania okazały się pochodne należące do 9-[O-(alkilobenzylo)oksymów] erytromycyny A o wzorze 2, w którym R, R1, R2 oznaczają wodór, zaś R3 oznacza grupę o wzorze 4, czyli benzyl podstawiony w pierścieniu fenylowym 1-2 grupami alkilowymi liniowymi lub rozgałęzionymi, oznaczonymi jako R i R', o 1-3 atomach węgla. Utworzone w powyższy sposób połączenia typu eteru oksymowego w pozycji C-9 są trwałe w środowisku zasadowym jak i kwaśnym, a równocześnie szczególnie łatwe do rozpadu z odblokowaniem grupy N-OH w wyniku uwodornienia.

Stanowiący pierwszy nowy półprodukt 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] erytromycyny A o wzorze 2, w którym R, R1, R2 oznaczają wodór, zaś R3 oznacza grupę o wzorze 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] erytromycyny A, sposobem według wynalazku otrzymuje się w wyniku kondensacji wyjściowego 9-oksymu erytromycyny A z halogenkiem alkilobenzylu o wzorze 3, w którym R', o wzorze 4, ma znaczenie jak wyżej, zaś X oznacza chlorowiec. Jako halogenek alkilobenzylu korzystnie stosuje się chlorek, bądź bromek, bądź jodek 2-metylobenzylu lub 3-metylobenzylu, lub 4-metylobenzylu, lub 4-izopropylobenzylu, lub 2,3-dimetylobenzylu, lub 3,5-dimetylobenzylu. Niezbędnym warunkiem dla prawidłowego przebiegu reakcji jest obecność czynnika zasadowego. Jako czynnik zasadowy stosuje się wodorotlenki lub wodorki, lub węglany metali alkalicznych, takie jak węglan potasu lub wodorotlenek potasu, lub wodorek potasu,lub wodorotlenek sodu, lub węglan sodu, korzystnie w postaci sproszkowanej. W korzystnym przypadku omawianą kondensację prowadzi się wobec węglanu potasu, posiadającego zdecydowanie słabsze właściwości zasadowe niż np. wodorki metali, co powoduje praktyczny brak rozkładu omawianych pochodnych erytromycynowych w warunkach reakcji.

Zgodnie z wynalazkiem jako katalizator przeniesienia fazowego (PTC) stosuje się eter koronowy, co zdecydowanie przyspiesza przebieg powyższej reakcji, a w skrajnych przypadkach w ogóle ją umożliwia. Jako katalizator PTC stosuje się eter koronowy, taki jak 1,4,7,10,13,16-heksaoksacyklooktadekan, bądź 1,4,7,10,13-pentaoksacyklopentadekan. Jako rozpuszczalnik organiczny w reakcji 9-oksymu erytromycyny A z halogenkiem alkilobenzylu stosuje się bezwodny rozpuszczalnik organiczny, taki jak dimetyloformamid (DMF) lub dimetylosulfotlenek (DMSO), lub heksametylotriamid kwasu fosforowego (HMPA), lub aceton, lub tetrahydrofuran (THF), lub dioksan, lub ich mieszaninę.

Postępując w powyższy sposób otrzymuje się nowy półprodukt, 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] erytromycyny A o wzorze 2, w którym R, R1, R2 oznaczają wodór, zaś R3 oznacza grupę o wzorze 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] erytromycyny A. W tym zakresie otrzymano nowe związki, zawierające jako R3 między innymi podstawnik: 2-metylobenzylowy, 3-metylobenzylowy, 4-metylobenzylowy, 4-izopropylobenzylowy, oraz 3,5-dimetylobenzylowy. Są to następujące związki: 9-[O-(2-metylobenzylo)oksym] erytromycyny A, 9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] erytromycyny A, 9-[O-(4-metylobenzylo)oksym] erytromycyny A, 9-[O-(4-izopropylobenzylo)-oksym] erytromycyny A oraz 9-[O-(3,5-dimetylobenzylo)oksym] erytromycyny A. W analogiczny sposób można uzyskać 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksym] erytromycyny A, zawierający podstawnik 2,3-dimetylobenzylowy.

Uzyskany nowy półprodukt, 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] erytromycyny A w drugim etapie blokowania poddaje się trimetylosililowaniu celem zabezpieczenia aktywnych chemicznie grup hydroksylowych znajdujących się w pozycjach C-2' i C-4. Zgodnie z wynalazkiem rolą odczynnika sililującego pełni albo 1-(trimetylo-sililo)imidazol (TMSI), albo mieszanina heksametylodisilazanu (HMDS) z trimetylochlorosilanem (TMCS), albo HMDS z imidazolem. Zastosowana w tym ostatnim przypadku mieszanina dobrze rozpuszcza się w wielu rozpuszczalnikach organicznych, dzięki czemu omawiana reakcja jest jednofazowa. Z kolei użycie mieszaniny HMDS z TMCS okazało się zgodnie z wynalazkiem niezwykle korzystne, gdy realizacja etapu sililowania następuje bezpośrednio po reakcji alkilobenzylowania w tym samym środowisku reakcyjnym. Zastosowanie TMSI jako samodzielnego środka sililującego pozwoliło na możliwość użycia na tym etapie bezwodnego środowiska szerokiej gamy

PL 191 831 B1 rozpuszczalników organicznych, takich jak pirydyna, lub dimetylosulfotlenek (DMSO), lub dimetyloformamid (DMF), lub heksametylotriamid kwasu fosforowego (HMPA), lub chlorek metylenu, lub chloroform, lub tetrahydrofuran (THF), lub mieszanina co najmniej dwóch z tych rozpuszczalników. Korzystne dla realizacji omawianego procesu okazało się zastosowanie pierwszego z wymienionych rozpuszczalników, to jest pirydyny, która będąc bardzo dobrym, stabilnym chemicznie rozpuszczalnikiem przyspiesza omawianą reakcję.

Postępując sposobem jak wyżej, uzyskuje się drugi nowy półprodukt, 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A o wzorze 2, w którym R oznacza wodór, R1 i R2 oznaczają trimetylosililil, zaś R3 oznacza grupę o wzorze 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A. Zgodnie z wynalazkiem w tym zakresie otrzymano nowe związki, zawierające jako R3 między innymi podstawnik: 2-metylobenzylowy, 3-metylobenzylowy, 4-metylobenzylowy, 4-izopropylobenzylowy oraz 3,5-dimetylobenzylowy. Są to następujące związki: 9-[O-(2-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A, 9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A, 9-[O-(4-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A, 9-[O-(4-izopropylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(triemtylosililo)erytromycyny A oraz 9-[O-(3,5-dimetylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A. W analogiczny sposób można otrzymać 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A, zawierający podstawnik 2,3-dimetylobenzylowy. Związki te sposobem według wynalazku uzyskuje się praktycznie o bardzo wysokiej czystości, nie wymagającej dodatkowej krystalizacji.

Wspomniane związki okazały się szczególnie przydatne dla realizacji przejściowego zabezpieczenia aktywnych chemicznie grup w cząsteczce 9-oksymu erytromycyny A celem dokonania selektywnego 6-O-alkilowania. Gdy bowiem 9,2',4-triblokowany 9-oksym erytromycyny A, otrzymany jak wyżej, poddaje się alkilowaniu za pomocą jodku, bądź bromku metylu lub etylu, w postaci samodzielnego odczynnika lub w roztworze, w obecności czynnika zasadowego, w bezwodnej mieszaninie rozpuszczalników organicznych, reakcji ulega praktycznie jedynie grupa OH w pozycji C-6. Jako czynnik zasadowy w reakcji 9-[O-(alkilobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A z halogenkiem alkilu stosuje się wodorotlenek potasu lub wodorek potasu, lub wodorotlenek sodu w postaci sproszkowanej. Jako bezwodną mieszaninę rozpuszczalników organicznych stosuje się mieszaninę rozpuszczalnika polarnego aprotonowego i jednego lub / i dwóch rozpuszczalników niepolarnych, przy czym jako rozpuszczalnik polarny aprotonowy stosuje się DMSO, DMF, bądź HMPA, natomiast jako rozpuszczalniki niepolarne -THF, bądź dioksan, bądź eter dialkilowy, bądź ich mieszaninę co najmniej dwóch wymienionych rozpuszczalników. Omawianą reakcję prowadzi się w zakresie temperatur od -5°C do pokojowej.

W powyższych warunkach zgodnie z wynalazkiem z powyższego 9,2',4-triblokowanego 9-oksymu erytromycyny A, uzyskuje się 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 2, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla, R1 i R2 oznaczają trimetylosilil, zaś R3 oznacza grupę o wzorze 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A. Otrzymany 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 2 podanym powyżej stanowi trzeci nowy półprodukt syntezy. Sposobem według wynalazku w tym zakresie otrzymano nowe związki zawierające jako R3 między innymi podstawnik: 2-metylobenzylowy, 3-metylobenzylowy, 4-metylobenzylowy, 4-izopropylobenzylowy oraz 3,5-dimetylobenzylowy.

Są to następujące związki:

9-[O-(2-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A,

9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A,

9-[O-(4-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A,

9-[O-(4-izopropylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A,

9-[O-(3,5-dimetylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A, oraz

9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylo-sililo)-6-O-etyloerytromycyny A.

W analogiczny sposób można uzyskać:

9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A,

9-[O-(2-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-etyloerytromycyny A,

9-[O-(4-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-etyloerytromycynyA,

9-[O-(4-izopropylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-etyloerytromycyny A,

PL 191 831 B1

9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-etyloerytromycyny A oraz

9-[O-(3,5-dimetylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-etyloerytromycyny A.

Uzyskany trzeci nowy półprodukt, czyli 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-alkiloerytromycyny A, poddaje się kolejno procesowi usunięcia 3 grup zabezpieczających. Dokonuje się tego dwuetapowo albo równocześnie. Zgodnie z pierwszym sposobem postępowania wstępnie dokonuje się odszczepienia dwóch grup trimetylosililowych (pozycje C-2' i C-4) w reakcji kwaśnej hydrolizy, przy użyciu kwasu mrówkowego, bądź octowego, bądź solnego, w środowisku alkoholowym, korzystnie z dodatkiem wody. Uzyskuje się wówczas czwarty półprodukt syntezy 6-O-alkiloerytromycyny A, czyli 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] 6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 2, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla, R1 i R2 oznaczają wodór, zaś R3 oznacza grupę o wzorze 4. W określonym powyżej zakresie otrzymano 9-oksymy: 6-O-metyloerytromycyny A oraz 6-O-etyloerytromycyny A, zawierające jako R3 podstawnik: 2-metylobenzylowy, 3-metylobenzylowy, 4-metylobenzylowy, 4-izopropylobenzylowy, bądź 3,5-dimetylobenzylowy.

Są to następujące związki:

9-[O-(2-metylobenzylo)oksym] 6-O-metyloerytromycyny A,

9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] 6-O-metyloerytromycyny A,

9-[O-(4-metylobenzylo)oksym] 6-O-metyloerytromycyny A,

9-[O-(4-izopropylobenzylo)oksym] 6-O-metyloerytromycyny A,

9-[O-(3,5-dimetylobenzylo)oksym] 6-O-metyloerytromycyny A oraz

9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] 6-O-etyloerytromycyny A.

W analogiczny sposób można uzyskać:

9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksym] 6-O-metyloerytromycyny A,

9-[O-(2-metylobenzylo)oksym] 6-O-etyloerytromycyny A,

9-[O-(4-metylobenzylo)oksym] 6-O-etyloerytromycyny A,

9-[O-(4-izopropylobenzylo)oksym] 6-O-etyloerytromycyny A,

9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksym] 6-O-etyloerytromycyny A oraz

9-[O-(3,5-dimetylobenzylo)oksym] 6-O-etyloerytromycyny A.

Następnie sposobem według wynalazku prowadzi się uwodornienie powyższego ugrupowania 9-[O-(alkilobenzylo)oksymowego]. Reakcję tę prowadzi się wodorem gazowym lub przy użyciu donora wodoru, takiego jak mrówczan amonu, bądź wodzian hydrazyny w obecności katalizatora Pd/C w środowisku alkoholowym, korzystnie z dodatkiem wody. Etap ten przebiega bez lub z dodatkiem kwasu, korzystnie mrówkowego, bądź octowego, bądź solnego.

Jak wspomniano powyżej, zgodnie z wynalazkiem, usunięcie wszystkich trzech grup zabezpieczających może następować równocześnie. W tym przypadku stosuje się warunki reakcji analogiczne do występujących na etapie omówionego uprzednio uwodornienia ugrupowania eteru oksymowego (C-9) z tym, że dla jej prawidłowego przebiegu niezbędne jest środowisko kwaśne, korzystnie środowisko kwasu mrówkowego, bądź octowego, bądź solnego. Przy zastosowaniu wodoru gazowego reakcja zachodzi w temperaturze pokojowej, natomiast przy użyciu donora wodoru takiego jak mrówczan amonu, bądź wodzian hydrazyny konieczne jest nieznaczne ogrzanie mieszaniny reakcyjnej. Dla obu wspomnianych wariantów realizacji równoczesnego usuwania wszystkich grup zabezpieczających po upływie 1-2 godzin reakcja jest praktycznie zakończona.

W wyniku usunięcia 3 grup zabezpieczających z 9-[O-(alkilobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(triemtylosililo)-6-O-alkiloerytromycyny A uzyskuje się 9-oksym 6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 2, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla, zaś R1, R2 i R3 oznaczają wodór. W tym zakresie otrzymanymi związkami są: 9-oksym 6-O-metyloerytromycyny A oraz 9-oksym 6-O-etyloerytromycyny A. Wspomniane związki uzyskuje się praktycznie czyste i nie wymagające krystalizacji.

Otrzymany 9-oksym 6-O-alkiloerytromycyny A poddaje się deoksymowaniu za pomocą kwasu lewulinowego lub pirogronowego, lub ich solami z metalami alkalicznymi w obecności jonów azotynowych. Wspomnianą reakcję prowadzi się w środowisku wodno-alkoholowym, przy czym jako alkohol stosuje się metanol, bądź etanol, korzystnie w środowisku wodno-metanolowym, w obecności do 70% wody. Reakcję deoksymowania prowadzi się przy wartości pH mieszaniny reakcyjnej w zakresie 3,0 - 7,0, korzystnie 5,0 - 6,0.

W powyższy sposób zgodnie z wynalazkiem uzyskuje się 6-O-alkiloerytromycynę A o wzorze 1, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla. Stanowi ona produkt końcowy syntezy. W tym zakresie otrzymano następujące związki: 6-O-metyloerytromycynę A oraz 6-O-etyloerytromycynę A. Wymienione związki otrzymuje się z dobrą wydajnością wynoszącą dla surowych produktów do 75%

PL 191 831 B1 w przeliczeniu na wyjściowy 9-oksym erytromycyny A. Produkty są wysoce czyste, a po ewentualnej dodatkowej krystalizacji otrzymuje się związki przydatne do otrzymywania form farmaceutycznych o zawartości 6-O-alkiloerytromycyny A (w przeliczeniu na substancję bezwodną) wynoszącej powyżej 98% według HPLC.

Poniższe przykłady ilustrują wynalazek nie ograniczając jego zakresu:

Przykład I. Otrzymywanie 6-O-metyloerytromycyny A

a) 9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] erytromycyny A ₃

Do bezwodnego roztworu 10,0 g 9-oksymu erytromycyny A w 150 cm³ acetonu dodaje się 3,0 g bezwodnego K2CO3, 2,30 g chlorku 3-metylobenzylu i 0,80 g 1,4,7,10,13,16-heksaoksacyklooktadekanu, po czym miesza się całość w temperaturze pokojowej przez 16 godzin. Następnie dodaje się 2cm³ dietyloaminy i miesza jeszcze przez 0,5 godziny. Z mieszaniny poreakcyjnej odsącza się substancje stałe, a przesącz odparowuje pod zmniejszonym ciśnieniem prawie do sucha. Uzyskaną pozostałość miesza się z 40 cm³ zimnego (+4°C) n-heksanu i filtruje, uzyskując 10,6 g 9-[O-(3-metylobenzylo)oksymu] erytromycyny A o poniższych właściwościach

t.t. = 108 - 112°C (metanol-woda);

1H NMR (CDCl3), d (ppm):	2,27(N(CH3)2), 5,01(NOCH2),	2,35 (ArCH3), 7,0-7,3 (Ar);	3,31 (3-OCH3)
LSIMS, m/z:
obl.	853,54254 (M+H)+
otrz.	853,54150 (M+H)+

b) 9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A

Do bezwodnego roztworu 9,0 g 9-[O-(3-metylobenzylo)oksymu] erytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem Ia), w 45 cm³ pirydyny dodaje się 6,3 g TMSI i całość miesza przez 2 godziny. Do mieszaniny poreakcyjnej dodaje się 150 cm³ zimnego (0°C) n-heksanu oraz 180 cm³ zimnego 5% roztworu NaHCO3 i po dokładnym wymieszaniu rozdziela się fazy. Warstwę wodną ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 50 cm³ świeżego n-heksanu. Połączone fazy organiczne przemywa się wodą i nasyconym roztworem NaCl, a następnie suszy bezwodnym MgSO4. Po oddzieleniu związków nieorganicznych przesącz n-heksanowy odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem do sucha, uzyskując 10,3 g 9-[O-(3-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A o poniższych właściwościach:

t.t. = 76 -80°C (2-butanon);

¹H NMR (CDCl3), d (ppm): 0,08 i 0,14 (2'-OSi(CH3)3 i 4-OSi(CH3)3),

2,21 (N(CH3)2), 2,35 (ArCH3), 3,29 (3-OCH3),

5,01 (NOCH2), 7,0-7,3 (Ar);

LSIMS, m/z:

obl. 1019,60358 (M+Na)⁺ otrz. 1019,59947 (M+Na)⁺

c) 9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytro-mycyny A Do bezwodnego roztworu 6,0 g 9-[O-(3-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis-(trimetylosililo)erytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem I b), w 120 cm³ mieszaniny HMPA -THF (1: 1) wtemperaturze około + 5°C dodaje się w porcjach 0,50 g 85% KOH (proszek) oraz 1,08 g jodku metylu i całość miesza się w tych warunkach jeszcze przez 2 godziny. Do mieszaniny poreakcyjnej dodaje się 2cm³ 40% roztworu dimetyloaminy i miesza jeszcze przez 0,25 godziny. Następnie dodaje się 180 cm³ ₃ zimnego (0°C) n-heksanu oraz 240 cm³ zimnej wody i po dokładnym wymieszaniu rozdziela fazy. Fazę ₃ wodną ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 60 cm³ świeżego n-heksanu. Połączone fazy organiczne przemywa się wodą i nasyconym roztworem NaCl, a następnie suszy bezwodnym MgSO4. Po oddzieleniu związków nieorganicznych przesącz organiczny odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem do sucha, uzyskując 6,0 g 9-[O-(3-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A o poniższych właściwościach:

t.t. -104 -105°C (etanol);

¹H NMR (CDCl3), d (ppm): 0,08 i 0,14 (2'-OSi(CH3)3 i 4-OSi(CH3)3),

2,20 (N(CH3)2), 2,34 (ArCH3), 3,03 (6-OCH3),

3,30 (3-OCH3), 4,98 (NOCH2), 7,0-7,3 (Ar);

LSIMS, m/z:

obl. 1033,61926 (M+Na)⁺ otrz. 1033,61782 (M+Na)⁺

PL 191 831 B1

d) 9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] 6-O-metyloerytromycyny A

Do zawiesiny 5,0 g 9-[O-(3-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem I c), w 120 cm³ 66% metanolu dodaje się 1,6 cm³ kwasu mrówkowego i miesza przez 1,5 godziny. Następnie dodaje się 15 cm³ n-heksanu i po dokładnym wymieszaniu rozdziela fazy. Po oddzieleniu fazy n-heksanowej fazę metanolowo-wodną zatęża się pod zmniejszonym ciśnieniem do objętości ok. 60 cm³ i alkalizuje 4N roztworem NaOH do wartości pH = 11. Całość miesza się w temperaturze pokojowej przez 3 godziny, po czym filtruje wytrącony osad, uzyskując 4,05 g 9-[O-(3-metylobenzylo)oksymu] 6-O-metyloerytromycyny A o poniższych właściwościach:

t.t. = 106 - 109°C (etanol-woda);

1H NMR (CDCl3), d (ppm):	2,26 (N(CH3)2),	2,33 (ArCHs),	3,02 (6-OCH3)
		3,31 (3-OCH3),	5,0 (NOCH2),	7,0-7,3 (Ar);
LSIMS,	m/z:
	obl.	889,54016 (M+Na)+
	otrz.	889,53841 (M+Na)+

e) 9-oksym 6-O-metyloerytromycyny A

Do roztworu 3,47 g 9-[O-(3-metylobenzylo)oksymu] 6-O-metyloerytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem I d), w 125 cm³ 90% metanolu dodaje się 1,2 g mrówczanu amonu oraz 0,6 g katalizatora 10% Pd/C i miesza całość we wrzeniu przez 3 godziny. Po oddzieleniu katalizatora przesącz metanolowo-wodny rozcieńcza się 20 cm³ wody i doprowadza pH roztworu 6N roztworem NaOH do wartości 11. Uzyskaną mieszaninę zatęża się pod zmniejszonym ciśnieniem do objętości ok. 50 cm³ i miesza w temperaturze pokojowej przez 3 godziny. Wydzielony osad sączy się, uzyskując 2,84 g 9-oksymu 6-O-metyloerytromycyny A o właściwościach zgodnych z danymi literaturowymi.

f) 6-O-metyloerytromycyna A ₃

Do roztworu 9,6 g NaNO2 w 240 cm³ 66% metanolu dodaje się 2,0 g 9-oksymu 6-O-metyloerytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem I e), oraz 13,5 g kwasu lewulinowego i miesza przez 6 dni w temperaturze pokojowej. Roztwór poreakcyjny zatęża się pod zmniejszonym ciśnieniem do objętości około 100 cm³, chłodzi i alkalizuje się za pomocą 10N roztworu NaOH do wartości pH = 11. Następnie dodaje się 30 cm³ chlorku metylenu i po dokładnym wymieszaniu rozdziela fazy. Fazę wodną ekstrahuje się jeszcze raz 20 cm³ świeżego chlorku metylenu.

Połączone fazy organiczne przemywa się wodą, po czym odparowuje pod zmniejszonym ciśnieniem do sucha. Pozostałość krystalizuje się z izopropanolu, uzyskując 1,63 g 6-O-metyloerytromycyny A o poniższych właściwościach:

t.t = 223-225°C; zawartość (HPLC) w przeliczeniu na bezwodną substancję > 98%; pozostałe właściwości zgodne z danymi literaturowymi.

Łączna wydajność 6-O-metyloerytromycyny A w przeliczeniu na wyjściowy 9-oksym erytromycyny A wynosi 65%.

P r zyk ł a d II. Otrzymywanie 6-O-metyloerytromycyny A

a) 9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A

Do roztworu 10,0 g 9-oksymu erytromycyny A w 80 cm³ DMF dodaje się 3,0 g bezwodnego

K2CO3 oraz 2,30 g chlorku 3-metylobenzylu i 0,80 g 1,4,7,10,13,16-heksaoksacyklooktadekanu. Całość miesza się w temperaturze pokojowej przez 6 godzin, po czym filtruje oddzielone substancje stałe. Do przesączu, zawierającego 9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] erytromycyny A dodaje się 9,6 g TMSI i miesza przez 3 godziny w temperaturze pokojowej. Mieszaninę poreakcyjną miesza się z 200 cm³ zimnego (0°C) n-heptanu oraz i 200 cm³ zimnej wody i rozdziela fazy. Fazę wodną ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 50 cm³ świeżego n-heptanu. Fazy organiczne łączy się i przemywa wodą i nasyconym roztworem NaCl, a następnie suszy bezwodnym MgSO4. Związki nierozpuszczalne oddziela się, a przesącz n-heptanowy odparowuje się do sucha, uzyskując 13,0 g 9-[O-(3-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A o właściwościach jak w przykładzie I b).

b) 9-oksym 6-O-metyloerytromycyny A

Do bezwodnego roztworu 6,0 g 9-[O-(3-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem II a), w 120 cm³ mieszaniny DMSO - THF - eter dietylowy (1 : 1 : 1) w temperaturze 0 - 5°C dodaje się w porcjach 0,86 g 35% zawiesiny KH w oleju parafinowym oraz 1,08 g jodku metylu i całość miesza w tych warunkach przez 3 godziny. Do mieszaniny poreakcyjnej, zawierającej 9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A, dodaje się 1,5 cm³ dietyloaminy i miesza jeszcze przez 0,25 godziny. Następnie doPL 191 831 B1 daje się 240 cm³ zimnego (0°C) n-heptanu i 240 cm³ zimnej wody i po dokładnym wymieszaniu rozdziela fazy. Fazę wodną ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 60 cm³ świeżego n-heptanu. Połączone fazy organiczne przemywa się wodą i nasyconym roztworem NaCl, a następnie miesza przez ₃ godzinę z 200 cm³ 60% etanolu z dodatkiem kwasu solnego (pH = 3,5). Fazę organiczną oddziela się, a do fazy etanolowo-wodnej, zawierającej 9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] 6-O-metyloerytromycyny A w postaci soli, dodaje się 0,8 g katalizatora 10% Pd/C i miesza w atmosferze wodoru jeszcze przez 1,5 godziny. Po oddzieleniu katalizatora filtrat etanolowo-wodny alkalizuje się 6N roztworem NaOH do wartości pH = 11, po czym dodaje 100 cm³ chlorku metylenu i po dokładnym wymieszaniu rozdziela fazy. Fazę wodno-alkoholową ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 30 cm³ świeżego chlorku metylenu. Połączone fazy chlorku metylenu przemywa się wodą i odparowuje pod zmniejszonym ciśnieniem do sucha, uzyskując 4,25 g 9-oksymu 6-O-metylo-erytromycyny A o właściwościach jak w przykładzie I e).

c) 6-O-metyloerytromycyna A

Postępując jak w przykładzie I f), przy użyciu jako substratu 9-oksymu 6-O-metyloerytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem II b., uzyskuje się docelową 6-O-metyloerytromycynę A o właściwościach identycznych jak w wymienionym przykładzie I f) z łączną wydajnością 75% w przeliczeniu na wyjściowy 9-oksym erytromycyny A.

Przykła d III. Otrzymywanie 6-O-metyloerytromycyny A

a) 9-[O-(2-metylobenzylo)oksym] erytromycyny A ₃

Do bezwodnego roztworu 10,0 g 9-oksymu erytromycyny A w 80 cm³ DMF dodaje się 1,96 g 35% zawiesiny KH w oleju parafinowym, po czym dodaje się 2,30 g chlorku 2-metylobenzylu i całość miesza się w temperaturze 0-5°C przez 1,5 godziny. Z kolei dodaje się 2 cm³ dietyloaminy i miesza jeszcze przez 0,5 godziny. Mieszaninę poreakcyjną miesza się z 10 cm³ n-heptanu i rozdziela fazy. Otrzymaną fazę DMF miesza się z 300 cm³ zimnego (0°C) octanu etylu i 250 cm³ zimnej wody. Warstwę wodną ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 80 cm³ świeżego octanu etylu. Połączone fazy organiczne przemywa się wodą i nasyconym roztworem NaCl, a następnie suszy bezwodnym MgSO4. Po oddzieleniu związków nieorganicznych przesącz octanowy odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem do sucha, uzyskując 11,1 g 9-[O-(2-metylobenzylo)oksymu] erytromycyny A o poniższych właściwościach:

t.t. = 110 -114°C (izopropanol);

1H NMR (CDCl3), d (ppm):	2,27 (N(CH3)2),	2,34 (ArCH3),	3,31 (3-OCH3)
		5,07 (NOCH2),	7,1-7,3 (Ar);
LSIMS,	m/z:
	obl.	853,54254 (M+H)+
	otrz.	853,54162 (M+H)+

b) 9-[O-(2-metylobenzylo)oksym 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A

Do bezwodnego roztworu 9,0 g 9-[O-(2-metylobenzylo)oksymu] erytromycyny A, otrzymanego ₃ zgodnie z przykładem III a., w 200 cm³ chlorku metylenu dodaje się 6,3 g TMSI i całość miesza przez 3 godziny w temperaturze pokojowej. Mieszaninę poreakcyjną ochładza się do temperatury około +5°C, dodaje się 200 cm³ zimnego (+5°C) 10% roztworu NaHCO3 i całość dokładnie miesza. Po roz₃ dzieleniu faz warstwę wodną ekstrahuje się dodatkowo za pomocą 50 cm³ świeżego chlorku metylenu. Połączone fazy chlorku metylenu przemywa się wodą i nasyconym roztworem NaCl, po czym suszy bezwodnym MgSO4. Po oddzieleniu związków nieorganicznych przesącz chlorku metylenu odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem do sucha, uzyskując 10,45 g 9-[O-(2-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A o poniższych właściwościach:

t.t. = 111 - 113°C (izopropanol-woda);

¹H NMR (CDCl3), d(ppm): 0,08 i 0,14 (2'-OSi(CH3)3 i 4-Osi (CH3)3),

2,21 (N(CH3)2), 2,33 (ArCH3), 3,29 (3-OCH3),

5,06 (NOCH2), 7,1-7,3 (Ar);

LSIMS, m/z:

obl. 997,62164 (M+H)⁺ otrz. 997,62377 (M+H)⁺

c) 9-[O-(2-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A

Do bezwodnego roztworu 6,0 g 9-[O-(2-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem III b), w 120 cm³ mieszaniny DMSO - THF (1 : 2) w temperaturze 0-5°C dodaje się w porcjach 0,50 g 85% KOH (proszek) oraz 1,08 g jodku metylu i całość miesza się w tych warunkach przez 2 godziny. Do mieszaniny poreakcyjnej dodaje się 1,5 cm³

PL 191 831 B1 ₃ dietyloaminy i miesza jeszcze przez 0,25 godziny. Z kolei dodaje się 240 cm³ zimnego (0°C) chlorku metylenu oraz 240 cm³ zimnej wody i po dokładnym wymieszaniu rozdziela fazy. Fazę wodną ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 60 cm³ świeżego chlorku metylenu. Połączone fazy chlorku metylenu przemywa się wodą i nasyconym roztworem NaCl, po czym suszy bezwodnym MgSO4. Po oddzieleniu związków nieorganicznych przesącz chlorku metylenu odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem prawie do sucha. Pozostałość rozpuszcza się w 60 cm³ bezwodnego n-heptanu i ponownie odparowuje pod zmniejszonym ciśnieniem do sucha, uzyskując 5,95 g 9-[O-(2-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A o poniższych właściwościach:

t.t. = 140 -142°C (metanol);

¹H NMR (CDCl3), d(ppm): 0,08 i 0,14(2'-OSi(CH3)3i 4-Osi (CH3)3),

2,20 (N(CH3)2), 2,33 (ArCHa), 3,01 (6-OCH3),

3,30 (3-OCH3), 5,04 (NOCH2), 7,1-7,3 (Ar);

LSIMS, m/z:

obl. 1033,61926 (M+Na)⁺ otrz. 1033,62725 (M+Na)⁺

d) 9-[O-(2-metylobenzylo)oksym] 6-O-metyloerytromycyny A

Do zawiesiny 5,0 g 9-[O-(2-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem III c), w 175 cm³ 60% etanolu dodaje się kwas mrówkowy do wartości pH = 3,3, po czym miesza całość przez 2 godziny przy zachowaniu wartości pH w zakresie 3,3 - 3,5. Roztwór poreakcyjny alkalizuje się 6N roztworem NaOH do wartości pH = 11, a następnie zatęża uzyskaną mieszaninę pod zmniejszonym ciśnieniem do objętości około 100 cm³. Pozostałość miesza się w temperaturze pokojowej przez 3 godziny, po czym filtruje wytrącony osad, uzyskując 3,9 g 9-[O-(2-metylobenzylo)oksymu 6-O-metyloerytromycyny A o poniższych właściwościach:

t.t. = 133 -136°C (etanol-woda);

1H NMR (CDCl3), d (ppm):	2,27(N(CH3)2),	2,33 (ArCHa),	3,00(6-OCH3)
		3,31(3-OCH3),	5,03 (NOCH2),	7,1-7,3(Ar);
LSIMS,	m/z:
	obl.	867,55823 (M+H)+
	otrz.	867,55610 (M+H)+

e) 9-oksym 6-O-metyloerytromycyny A

Do zawiesiny 3,47 g 9-[O-(2-metylobenzylo)oksymu] 6-O-metyloerytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem III d), w 50 cm³ 40% etanolu dodaje się 1,2 cm³ 80% kwasu octowego oraz 0,6 g katalizatora 10% Pd/C i miesza w temperaturze pokojowej przez 2 godziny. Następnie oddziela się katalizator, a do przesączu etanolowo-wodnego dodaje się 10 cm³ wody i alkalizuje za pomocą 10N roztworu NaOH do wartości pH = 11. Otrzymaną zawiesinę miesza się jeszcze przez 3 godziny w temperaturze pokojowej, po czym sączy wydzielony osad, uzyskując 2,82 g 9-oksymu 6-O-metyloerytromycyny A o właściwościach identycznych jak w wymienionym przykładzie I e).

f) 6-O-metyloerytromycyna A

Postępując jakw przykładzie I f), przy użyciu jako substratu 9-oksymu 6-O-metyloerytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem III e), uzyskuje się docelową 6-O-metyloerytromycynę A o właściwościach identycznych jak w wymienionym przykładzie I f) z łączną wydajnością 65% w przeliczeniu na wyjściowy 9-oksym erytromycyny A.

Przykła d IV. Otrzymywanie 6-O-metyloerytromycyny A

a) 9-[O-(2-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A

Do bezwodnego roztworu 10,0 g 9-oksymu ertytromycyny A w 50 cm³ DMF o temperaturze

0-2°C dodaje się 1,08 g 85% KOH (proszek) i 2,30 g chlorku 2-metylobenzylu. Całość miesza się wtemperaturze 0-5°C przez 2,0 godziny, po czym dodaje się 1,0 cm³ TMCS i podnosi temperaturę do wartości pokojowej. Z kolei dodaje się 7,5 g HMDS i miesza przez dalsze 4 godziny. Mieszaninę poreakcyjną zawierającą 9-[O-(2-metylobenzylo)oksym] erytromycyny A, chłodzi się do temperatury 10°C, dodaje 2,0 g 85% KOH (proszek), a następnie 240 cm³ zimnego (0°C) n-heptanu oraz 240 cm³ zimnej wody i po wymieszaniu rozdziela fazy. Fazę wodną ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 60 cm³ świeżego n-heptanu. Fazy organiczne łączy się i przemywa wodą i nasyconym roztworem NaCl, po czym suszy bezwodnym MgSO4. Po oddzieleniu związków nieorganicznych przesącz n-heptanowy odparowuje się do sucha, uzyskując 13,2 g 9-[O-(2-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A o właściwościach identycznych jak w wymienionym przykładzie III b).

PL 191 831 B1

b) 9-oksym 6-O-metyloerytromycyny A

Do bezwodnego roztworu 6,0 g 9-[O-(2-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem IV a), w 120 cm³ mieszaniny DMSO -THF (1 : 1) w temperaturze O -5°C dodaje się w porcjach 0,50 g 85% KOH (proszek) oraz 1,08 g jodku metylu i całość miesza w tych warunkach przez 2 godziny. Do mieszaniny poreakcyjnej, zawierającej 9-[O-(2-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A, dodaje się 2 cm³ 40% roztworu dimetyloaminy i miesza jeszcze przez 0,25 godziny. Następnie dodaje się 240 cm³ zimnego (0°C) n-heksanu i 240 cm³ zimnej wody i po dokładnym wymieszaniu rozdziela fazy. Fazę wodną ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 60 cm³ świeżego n-heksanu. Połączone fazy n-heksanowe przemywa się wodą i nasyconym roztworem NaCl, a następnie miesza przez 1,5 godziny z 160 cm³ 70% metanolu z dodatkiem kwasu mrówkowego przy zachowaniu wartości pH w zakresie 3,5 - 4,0.

Fazę n-heksanową oddziela się, a do fazy metanolowo-wodnej, zawierającej 9-[O-(2-metylobenzylo)oksym] 6-O-metyloerytromycyny A w postaci soli, dodaje się 0,8 g katalizatora 10% Pd/C i miesza w atmosferze wodoru przez 1 godzinę. Po oddzieleniu katalizatora filtrat metanolowo-wodny alkalizuje się 10N roztworem NaOH do wartości pH = 11 i zatęża pod zmniejszonym ciśnieniem do objętości około 75 cm³. Pozostałość miesza się jeszcze 3 godziny w temperaturze pokojowej, po czym filtruje wytrącony osad, uzyskując 4,1 g 9-oksymu 6-O-metyloerytromycyny A o właściwościach identycznych jak w wymienionym przykładzie I e).

c) 6-O-metyloerytromycyna A

Postępując jak w przykładzie I f), przy użyciu jako substratu 9-oksymu 6-O-metyloerytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem IV b), uzyskuje się docelową 6-O-metyloerytromycynę A o właściwościach identycznych jak w wymienionym przykładzie I f) z łączną wydajnością 74% w przeliczeniu na wyjściowy 9-oksym erytromycyny A.

P r zyk ł a d V. Otrzymywanie 6-O-metyloerytromycyny A

a) 9-[O-(4-metylobenzylo)oksym] erytromycyny A ₃

Do bezwodnego roztworu 10,0 g 9-oksymu erytromycyny A w 150 cm³ acetonu dodaje się 1,08 g 85% KOH (proszek) i 2,30 g chlorku 4-metylobenzylu, po czym całość miesza się przez 4 godziny wtemperaturze pokojowej. Z kolei dodaje się 2 cm³ dietyloaminy i miesza jeszcze przez 0,5 godziny. Następnie dodaje się 300 cm³ chlorku etylenu oraz 300 cm³ wody i po dokładnym wymieszaniu rozdziela fazy. Fazę wodną ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 100 cm³ świeżego chlorku etylenu. Połączone fazy chlorku etylenu przemywa się wodą i nasyconym roztworem NaCl, a następnie suszy bezwodnym MgSO4. Po oddzieleniu związków nieorganicznych przesącz chlorku etylenu odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem do sucha, uzyskując 11,2 g 9-[O-(4-metylobenzylo)oksymu]erytromycyny A o poniższych właściwościach:

¹H NMR (CDCI3), d (ppm): 2,27 (N(CH3)₂), 2,34 (ArCHs), 3,31 (3-OCH₃),

7,1-7,3 (Ar)

b) 9-[O-(4-metyIobenzyIo)oksym] 2',4-O-bis(trimetyIosiIiIo)erytromycyny A

Do bezwodnego roztworu 9,0 g 9-[O-(4-metyIobenzyIo)oksymu] erytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem V a) w 55 cm³ bezwodnego DMSO dodaje się 5,5 g HMDS i 0,55 cm³ TMCS, po czym całość miesza przez 3 godziny w temperaturze pokojowej. Mieszaninę poreakcyjną łączy się z 180 cm³ zimnego (+4°C) n-heksanu oraz 180 cm³ zimnego (+4°C) 1N roztworu NaOH i po dokładnym wymieszaniu rozdzieIa fazy. Fazę wodną ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 50 cm³ świeżego n-heksanu. Połączone fazy organiczne przemywa się wodą i nasyconym roztworem NaCI, a następnie suszy bezwodnym MgSO4. Po oddzieIeniu związków nieorganicznych przesącz n-heksanowy odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem do sucha, uzyskując 10,5 g 9-[O-(4-metyIobenzyIo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetyIo-siIiIo)erytromycyny A o poniższych właściwościach:

¹H NMR(CDCI3), d (ppm): 0,08 i 0,14 (2'-OSi(CH3)3 i 4-Osi(CH3)3),

2,21 (N(CH3)2), 2,34 (ArCH3), 3,30 (3-OCH3),

7,1-7,3 (Ar)

c) 9-[O-(4-metyIobenzyIo)oksym] 2',4-O-bis(trimetyIosiIiIo)-6-O-metyIoerytromycyny A

Do bezwodnego roztworu 6,0 g 9-[O-(4-metyIobenzyIo)oksymu] 2',4-O-bis-(trimetyIosiIiIo)erytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem V b), w 100 cm³ mieszaniny DMF - THF (9 : 1) wtemperaturze 0-5°C dodaje się 0,86 g 35% zawiesiny KH w oIeju parafinowym i wkrapIa roztwór 1,08 g jodku metyIu w 10 cm³ DMF. Całość miesza się dodatkowo w tych warunkach przez 2 godziny, po czym dodaje się 1,5 cm³ dietyIoaminy i miesza jeszcze przez 0,25 godziny. Następnie dodaje się 150 cm³ zimnego (0°C) n-heksanu i 150 cm³ zimnej wody i po dokładnym wymieszaniu rozdzieIa fazy.

PL 191 831 B1 ₃

Fazę wodną ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 50 cm³ świeżego n-heksanu. Połączone fazy n-heksanowe przemywa się wodą i nasyconym roztworem NaCl, po czym suszy bezwodnym MgSO4. Po oddzieleniu związków nieorganicznych przesącz n-heksanowy odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem do sucha. Otrzymaną pozostałość krystalizuje się z rozcieńczonego etanolu uzyskując 5,45 g 9-[O-(4-metylobenzylo)-oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A o poniższych właściwościach:

¹H NMR (CDCl3), d (ppm): 0,08 i 0,14 (2'-OSi(CH3)3 i 4-OSi(CH3)3)

2.20 (N(CH3)2), 2,34 (ArCHj), 3,04 (6-OCH3),

3,30 (3-OCH3), 7,1-7,3 (Ar)

d) 6-O-metyloerytromycyna A

Postępując zgodnie z przykładem I d)-1 f), przy użyciu jako substratu 9-[O-(4-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem V c), zamiast 9-[O-(3-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A, otrzymuje się docelową 6-O-metyloerytromycynę A o właściwościach identycznych jak w wymienionym przykładzie I f)z łączną wydajnością 64% w przeliczniu na wyjściowy 9-oksym erytromycyny A.

Przykład VI. Otrzymywanie 6-O-etyloerytromycyny A

a) 9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A

Do bezwodnego roztworu 10,0 g 9-oksymu erytromycyny A w 60 cm³ HMPA dodaje się0,68 g sproszkowanego NaOH oraz 2,30 g chlorku 3-metylobenzylu i miesza przez 3 godziny w temperaturze 5 -10°C. Do mieszaniny poreakcyjnej, zawierającej 9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] erytromycyny A, dodaje się 1,0 cm³TMCS oraz 7,5 g HMDS i miesza przez dalsze 3 godziny w temperaturze pokojo33 wej. Następnie dodaje się 150 cm³ zimnego (+5°C) n-heksanu oraz 200 cm³ 1N NaOH (+5°C) i po dokładnym wymieszaniu rozdziela fazy. Warstwę wodną ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 50 cm³ świeżego n-heksanu. Połączone fazy organiczne przemywa się wodą i nasyconym roztworem NaCl, po czym suszy bezwodnym MgSO4. Po oddzieleniu związków nieorganicznych przesącz n-heksanowy odparowuje się do sucha, uzyskując 13,1 g 9-[O-(3-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A o właściwościach identycznych jak w wymienionych przykładach I b)i II a).

b) 9-[O-(3-metylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-etyloerytromycyny A

Do bezwodnego roztworu 4,0 g 9-[O-(3-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem IIIa), w 80 cm³ mieszaniny HMPA -THF (1: 2) wtemperaturze około + 5°C dodaje się w porcjach 1,55 g 85% KOH (proszek), 2,60 g jodku etylu i całość miesza się w tych warunkach przez 3 godziny. Do mieszaniny poreakcyjnej dodaje się 12 cm³ dietyloaminy i miesza jeszcze przez 0,5 godziny. Z kolei dodaje się 100 cm³ zimnego (0°C) n-heptanu, 240 cm³ zimnej wody i po dokładnym wymieszaniu rozdziela fazy. Fazę wodną ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 50 cm³ świeżego n-heptanu. Połączone fazy n-heptanowe przemywa się wodą i nasyconym roztworem NaCl, a następnie suszy bezwodnym MgSO4. Po oddzieleniu związków nieorganicznych przesącz n-heptanowy odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem do sucha, uzyskując po krystalizacji z rozcieńczonego etanolu 2,28 g 9-[O-(3-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis-(trimetylosililo)-6-O-etyloerytromycyny A o poniższych właściwościach:

¹H NMR (CDCl3), d (ppm): 0,08 i 0,14(2'-OSi(CH3)3 i 4-OSi(CH3)3),

2.21 (N(CH3)2), 2,34 ((ArCH3), 3,30 (3-OCH3),

3,5 (6-OCH2CH3), 7,0-7,3(Ar)

c) 9-oksym 6-O-etyloerytromycyny A

Do roztworu 1,64 g 9-[O-(3-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-etyloerytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem VI b), w 30 cm³ metanolu z dodatkiem 1 ,0 cm³ kwasu mrówkowego dodaje się 0,2 g mrówczanu amonu oraz 0,3 g katalizatora 10% Pd/C i miesza w temperaturze wrzenia przez 1 godzinę. Następnie oddziela się katalizator, a do przesączu metanolowego dodaje się 20 cm³ wody oraz 10 cm³ n-heptanu i po dokładnym wymieszaniu rozdziela fazy. Fazę n-heptanową oddziela się, a fazę metanolową zatęża pod zmniejszonym ciśnieniem do objętości około 40 cm³. Pozostałość alkalizuje się za pomocą 2N roztworu NaOH do wartości pH = 11 . Otrzymaną zawiesinę miesza się przez 3 godziny w temperaturze pokojowej, po czym sączy wydzielony osad, uzyskując 1,10 g 9-oksymu 6-O-etyloerytromycyny A o poniższych właściwościach:

¹H NMR (CDCl3), d (ppm): 2,27(N(CH3)2, 3,31 (3-OCH3) 3,5(6-OCH2CH3),

d) 6-O-etyloerytromycyna A

Do zawiesiny 1,02g 9-oksymu 6-O-etyloerytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem VI c), ₃ w 60 cm³ 50% metanolu dodaje się 3,6 g NaNO2 i dodaje kwas pirogronowy do momentu uzyskania

PL 191 831 B1 przez roztwór reakcyjny wartości pH = 5,8. Całość miesza się w tym środowisku w temperaturze 40-45°C przez 8 godzin, po czym chłodzi do temperatury +10°C i alkalizuje za pomocą 10N roztworu NaOH do wartości pH = 11. Całość zatęża się pod zmniejszonym ciśnieniem do objętości około ₃ cm³, po czym miesza jeszcze przez 3 godziny w temperaturze pokojowej i sączy wydzielony osad.

Po krystalizacji z rozcieńczonego etanolu uzyskuje się 0,68 g 6-O-etyloerytromycyny A o właściwościach zgodnych z danymi literaturowymi z łączną wydajnością 40% w przeliczeniu na wyjściowy 9-oksym erytromycyny A.

P r zyk ł a d VII. Otrzymywanie 6-O-metyloerytromycyny A

a) 9-[O-(3,5-dimetylobenzylo)oksym] erytromycyny A ₃

Do bezwodnego roztworu 10,0 g 9-oksymu erytromycyny A w 60 cm³ mieszaniny HMPA - THF (2 : 1) dodaje się 1,08 g 85% KOH (proszek) i 3,20 g bromku 3,5-dimetylobenzylu i całość miesza przez 3 godziny w temperaturze 0 - 5°C. Następnie dodaje się 3,0 cm³ 40% roztworu dimetyloaminy, miesza jeszcze przez 0,5 godziny i wkrapla do 250 cm³ zimnej wody. Całość miesza się jeszcze przez 1l godzinę w temperaturze +5°C, po czym sączy wydzielony osad. Surowy produkt suszy się azeotro₃ powo, a następnie miesza z 50 cm³ zimnego (0°C) n-heptanu i filtruje, uzyskując 10,35 g 9-[O-(3,5-dimetylobenzylo)oksymu] erytromycyny A o poniższych właściwościach:

¹H NMR (CDCI3), d (ppm): 2,28 (N(CH3)₂), 2,35(2 x A1OH3), 3,30 (3-OCH3),

5,02 (NOCH₂), 6,9-7,2 (Ar)

b) 9-[O-(3,5-dimetyIobenzyIo)oksym] 2',4-O-bis(trimetyIosiIiIo)erytromycyny A

Do bezwodnego roztworu 5,5 g 9-[O-(3,5-dimetyIobenzyIo)oksymu] erytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem VII a), w 100 cm³ chIorku metyIenu dodaje się 3,5 g HMDS i 1,2 g imidazoIu i całość miesza przez 6 godzin w temperaturze pokojowej. Do mieszaniny poreakcyjnej dodaje się 100 cm³ zimnej wody i po dokładnym wymieszaniu rozdzieIa się fazy. Warstwę chIorku metyIenu przemywa się jeszcze raz nasyconym roztworem NaCI, a następnie suszy bezwodnym MgSO4. Po oddzieIeniu związków nieorganicznych przesącz chIorku metyIenu odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem prawie do sucha. Pozostałość rozpuszcza się w 50 cm³ bezwodnego n-heptanu i odparowuje pod zmniejszonym ciśnieniem do sucha, uzyskując 6,2 g 9-[O-(3,5-dimetyIobenzyIo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetyIosiIiIo)erytromycyny A o poniższych właściwościach:

¹H NMR(CDCI3), d (ppm): 0,08 i 0,14(2'-OSi(CH3)3 i 4-OSi(CH3)3),

2,21 (N(CH3)2), 2,34(2 xArCH3), 3,29 (3-OCH3),

5,01 (NOCH₂), 6,9-7,2 (Ar)

c) 9-[O-(3,5-dimetyIobenzyIo)oksym] 6-O-metyIoerytromycyny A

Do bezwodnego roztworu 6,08 g 9-[O-(3,5-dimetyIobenzyIo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetyIosiIiIo)erytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem VII b), w 90 cm³ mieszaniny DMSO -THF (1 : 1) w temperaturze +5°C dodaje się w porcjach 1,44 g 85% KOH (proszek) i 25 cm³ 2 M roztworu bromku metyIu w eterze etyIowym. Całość miesza się w powyższych warunkach przez 3 godziny, po czym dodaje 12 cm³ dietyIoaminy i miesza jeszcze przez 0,5 godziny. Do mieszaniny poreakcyjnej zawierającej 9-[O-(3,5-dimetyIobenzyIo)oksym] 2',4-O-bis(trimetyIosiIiIo)-6-O-metyIoerytromy-cyny A, dodaje się 200 cm³ zimnego (0°C) eteru dietyIowego oraz 200 cm³ zimnej wody i po dokładnym wymieszaniu rozdzieIa fazy. Fazę wodną ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 50 cm³ świeżego eteru dietyIowego. Połączone fazy organiczne przemywa się wodą i nasyconym roztworem NaCI, uzyskując roztwór 9-[O-(3,5-dimetyIobenzyIo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetyIosiIiIo)-6-O-metyIoerytromy-cyny A, który następnie miesza się przez 2 godziny z 200 cm³ 60% etanoIu z dodatkiem kwasu mrówkowego przy zachowaniu wartości pH w zakresie 3,3 - 3,6. Po oddzieIeniu fazy eteru dietyIowego fazę etanoIowo-wodną aIkaIizuje się 10N roztworem NaOH do wartości pH = 11 i zatęża pod zmniejszonym ciśnieniem do objętości około 100 cm³. Całość miesza się jeszcze przez 3 godziny w temperaturze pokojowej, po czym fiItruje wydzieIony osad. Po krystaIizacji z rozcieńczonego etanoIu uzyskuje się 3,48 g 9-[O-(3,5-dimetyIobenzyIo)oksymu] 6-O-metyIoerytromycyny A o poniższych właściwościach:

¹H NMR (CDCl3), d (ppm): 2,26 (N(CH3)₂, 2,34(2 x ArCH3), 3,02 (6-OCH3),

3,30 (3-OCH3), 5,0 (NOCH₂), 6,9-7,2 (Ar)

d) 9-oksym 6-O-metyloerytromycyny A

Do roztworu 2,64 g 9-[O-(3,5-dimetylobenzylo)oksymu] 6-O-metyloerytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem VII c), w 150 cm³ metanolu dodaje się 0,90 g wódziami hydrazyny oraz 0,4 g katalizatora 10% Pd/C i miesza całość w temperaturze 50°C przez 1 godzinę. Po oddzieleniu katalizatora przesącz metanolowy zatęża się do objętości około 20 cm³, rozcieńcza 50 cm³ wody i koryguje odczyn środowiska do wartości pH= 11. Z kolei całość miesza się w temperaturze pokojowej przez

PL 191 831 B1 godziny, po czym filtruje wydzielony osad uzyskując 2,08 g 9-oksymu 6-O-metyloerytromycyny A o właściwościach identycznych jak w wymienionym przykładzie I e).

e) 6-O-metyloerytromycyna A

Postępując zgodnie z przykładem I f) przy użyciu jako substratu 9-oksymu 6-O-metyloerytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem VII d), uzyskuje się docelową 6-O-metyloerytromycynę A o właściwościach identycznych jak w wymienionym przykładzie I f)z łączną wydajnością 44% w przeliczeniu na wyjściowy 9-oksym erytromycyny A.

Przykład VIII. Otrzymywanie 6-O-metyloerytromycyny A

a) 9-[O-(4-izopropylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A

Do bezwodnego roztworu 10,0 g 9-oksymu erytromycyny A w 100 cm³ THF dodaje się 1,96 g

35% zawiesiny KH w oleju parafinowym, po czym dodaje się 2,76 g chlorku 4-izopropylobenzylu i miesza w temperaturze 0-5°C przez 4 godziny.

Do mieszaniny poreakcyjnej, zawierającej 9-[O-(4-izopropylobenzylo)oksym] erytromycyny A, dodaje się 100 cm³ bezwodnej pirydyny i miesza całość przez 0,5 godziny, podnosząc temperaturę do wartości pokojowej. Z kolei dodaje się 7,0g HMDS i 2,4 g imidazolu i miesza przez dalsze 3 godziny. Następnie dodaje się 200 cm³ zimnego (0°C) n-heptanu oraz 300 cm³ zimnego (0°C) 1N roztworu NaOH i rozdziela fazy. Warstwę wodną ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 50 cm³ świeżego n-heptanu. Połączone fazy organiczne przemywa się wodą i nasyconym roztworem NaCl, a następnie suszy bezwodnym MgSO4. Po oddzieleniu związków nieorganicznych przesącz n-heptanu odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem do sucha, uzyskując 13,2 g 9-[O-(4-izopropylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A o poniższych właściwościach:

¹H NMR (CDCl3), d (ppm): 0,08 i 0,14 (2'-OSi(CH3)3 i 4-OSi(CH3)3)

2,21 (N(CH3)2), 3,30 (3-OCH3), 7,0-7,3 (Ar)

b) 9-[O-(4-izopropylobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A

Do bezwodnego roztworu 6,16 g 9-[O-(4-izopropylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem VIII a), w 120 cm³ mieszaniny DMSO -THF -eter izopropylowy (2 : 1 : 1) w temperaturze 0 - 5°C dodaje się w porcjach 0,86 g 35% zawiesiny KH w oleju parafinowym oraz 1,08 g jodku metylu i całość miesza się w tych warunkach przez 3 godziny. Do mieszaniny poreakcyjnej dodaje się 1,5 cm³ dietyloaminy i miesza jeszcze przez 0,25 godziny. Następnie dodaje się 200 cm³ zimnego (0°C) eteru diizopropylowego oraz 200 cm³ zimnej wody i po dokładnym wymieszaniu rozdziela fazy. Warstwę wodną ekstrahuje się jeszcze raz za pomocą 50 cm³ świeżego eteru diizopropylowego. Połączone fazy eteru diizopropylowego przemywa się wodą i nasyconym roztworem NaCl, po czym suszy bezwodnym MgSO4. Po oddzieleniu związków nieorganicznych przesącz eteru diizopropylowego odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem prawie do sucha. Pozostałość rozpuszcza się w 60 cm³ n-heptanu i odparowuje pod zmniejszonym ciśnieniem do sucha, uzyskując 6,01 g 9-[O-(4-izopropylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A o poniższych właściwościach:

¹H NMR (CDCl3), d (ppm): 0,08 i 0,14 (2'-OSi(CH3)3 i 4-OSi(CH3)3),

2,20 (N(CH3)2), 3,03 (6-OCH3), 3,30 (3-OCH3),

7,0-7,3 (Ar)

c) 6-O-metyloerytromycyna A

Postępując zgodnie z przykładem I d)-If), przy użyciu jako substratu 9-[O-(4-izopropylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A, otrzymanego zgodnie z przykładem VIII b), zamiast 9-[O-(3-metylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A, otrzymuje się docelową 6-O-metyloerytromycynę A o właściwościach identycznych jak w wymienionym przykładzie I f)z łączną wydajnością 68% w przeliczeniu na 9-oksym erytromycyny A.

Przykład IX. Otrzymywanie 6-O-metyloerytromycyny A

Postępując zgodnie z przykładem VIII a) - VIII c), przy użyciu jako substratu chlorku 2,3-dimetylobenzylu zamiast chlorku 4-izopropylobenzylu, uzyskuje się docelową 6-O-metyloerytromycynę A o właściwościach identycznych jak w wymienionym przykładzie If)z łączną wydajnością 70% w przeliczeniu na wyjściowy 9-oksym erytromycyny A.

Claims (18)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] erytromycyny A o wzorze 2, w którym R, R1, R2 oznaczają wodór, zaś R3 oznacza grupę o wzorze 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] erytromycyny A.
2. 2. 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A o wzorze 2, w którym R oznacza wodór, R1 i R2 oznaczają trimetylosilil, zaś R3 oznacza grupą o wzorze 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A.
3. 3. 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 2, wktórym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla, R1i R2 oznaczajątrimetylosilil, zaś R3 oznacza grupę o wzorze 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycynyA.
4. 4. Sposób otrzymywania 6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 1, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla w reakcji 9-oksymu erytromycyny A z halogenkiem 2-alkenylu lub alkoksykarbonylu, lub niepodstawionym, bądź podstawionym halogenkiem arylometylu, w której otrzymany 9-O-podstawiony oksym erytromycyny A poddaje się sililowaniu, uzyskując 9-(O-podstawiony oksym) 2'-O-sililoerytromycyny A lub 9-(O-podstawiony oksym) 2',4-O-bis(sililo) erytromycyny A, który to związek poddaje się kolejno reakcji 6-O-alkilowania, a następnie usuwa grupy zabezpieczające drogą uwodornienia w środowisku kwaśnym, uzyskując 9-oksym 6-O-alkiloerytromycyny A, który po poddaniu reakcji deoksymowania daje w wyniku 6-O-alkiloerytromycynę A, znamienny tym, że wyjściowy 9-oksym erytromycyny A o wzorze 2, w którym R, R1, R2, R3 oznaczają wodór, poddaje się reakcji z halogenkiem alkilobenzylu o wzorze 3, w którym R' oznacza wzór 4, gdzie R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, zaś X oznacza chlorowiec, w obecności czynnika zasadowego, korzystnie z dodatkiem katalizatora przeniesienia fazowego, takiego jak eter koronowy, w rozpuszczalniku organicznym, a otrzymany nowy półprodukt 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] erytromycyny A o wzorze 2, w którym R, R1, R2 oznaczają wodór, zaś R3 oznacza grupą o wzorze 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu]erytromycyny A, poddaje się trimetylosililowaniu w bezwodnym środowisku organicznym, uzyskując drugi nowy półprodukt, 9-[O-(alkilobenzylo)oksym] 2',4-O-bis-(trimetylosililo) erytromycyny A o wzorze 2, w którym R oznacza wodór, R1 i R2 oznaczają trimetylosilil, zaś R3 oznacza grupą o wzorze 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A, który w wyniku reakcji z halogenkiem alkilu o 1-2 atomach węgla, w obecności czynnika zasadowego, w bezwodnej mieszaninie rozpuszczalników organicznych przeprowadza się w trzeci nowy półprodukt, 9-[O-alkilobenzylo)oksym] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-alkiloerytromycyny A wzorze 2, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach węgla, R1 i R2 oznaczają trimetylosilil, zaś R3 oznacza grupą o wzorze 4, w którym R i R' oznaczają wodór lub metyl, lub izopropyl, z wyłączeniem 9-[O-(2,3-dimetylobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)-6-O-metyloerytromycyny A, z którego następnie usuwa się grupy zabezpieczające, w obojętnym rozpuszczalniku, a otrzymany 9-oksym 6-O-alkiloerytromycyny A o wzorze 2, w którym R oznacza alkil o 1-2 atomach wągla, zaś R1, R2, R3 oznaczają wodór, poddaje się deoksymowaniu działaniem kwasu lewulinowego lub pirogronowego, lub ich soli z metalem alkalicznym, przy wartości pH w zakresie 3,0 - 7,0, w środowisku wodno-alkoholowym, w obecności NaNO2 jako źródła jonów azotynowych, uzyskując 6-O-alkiloerytromycyną A o wzorze 1, w którym R oznacza alkil o 1 -2 atomach węgla.
5. 5. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że jako halogenek alkilobenzylu korzystnie stosuje się chlorek, bądź bromek, bądź jodek 2-metylobenzylu lub 3-metylobenzylu, lub 4-metylobenzylu, lub 4-izopropylobenzylu, lub 3,5-dimetylobenzylu.
6. 6. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że jako czynnik zasadowy w reakcji 9-oksymu erytromycyny A z halogenkiem alkilobenzylu stosuje się wodorotlenki lub wodorki, lub węglany metali alkalicznych, takie jak węglan potasu lub wodorotlenek potasu, lub wodorek potasu, lub wodorotlenek sodu, lub węglan sodu, korzystnie węglan potasu.
7. 7. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że jako katalizator przeniesienia fazowego stosuje się eter koronowy, taki jak 1,4,7,10,13,16-heksaoksacyklooktadekan, bądź 1,4,7,10,13-pentaoksacyklopentadekan.
8. 8. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że jako rozpuszczalnik organiczny w reakcji 9-oksymu erytromycyny A z halogenkiem alkilobenzylu stosuje się bezwodny rozpuszczalnik orga16

   PL 191 831 B1 niczny, taki jak dimetyloformamid lub dimetylosulfotlenek, lub heksametylotriamid kwasu fosforowego, lub aceton, lub tetrahydrofuran, lub dioksan, lub ich mieszaninę.
9. 9. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że w reakcji trimetylosililowania 9-[O-(alkilobenzylo)oksymu]erytromycyny A stosuje się 1-(trimetylosililo)imidazol lub mieszaninę heksametylosilazanu z trimetylochlorosilanem, lub heksametylosilazanu z imidazolem.
10. 10. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że reakcję trimetylosililowania 9-[O-(alkilobenzylo)oksymu] erytromycyny A prowadzi się w bezwodnym środowisku organicznym rozpuszczalników, takich jak pirydyna lub dimetylosulfotlenek, lub dimetyloformamid, lub heksametylotriamid kwasu fosforowego, lub chlorek metylenu, lub chloroform, lub tetrahydrofuran, korzystnie w pirydynie, lub w mieszaninie co najmniej dwóch z tych rozpuszczalników.
11. 11. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że jako halogenek alkilu w reakcji z 9-[O-(alkilobenzylo)oksymem] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A korzystnie stosuje się jodek, bądź bromek metylu lub etylu.
12. 12. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że w reakcji z 9-[O-(alkilobenzylo)oksymem] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A stosuje się halogenek alkilu jako samodzielny odczynnik lub w roztworze rozpuszczalnika wybranego z grupy bezwodnej mieszaniny rozpuszczalników organicznych.
13. 13. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że jako czynnik zasadowy w reakcji 9-[O-(alkilobenzylo)oksymu] 2',4-O-bis(trimetylosililo)erytromycyny A z halogenkiem alkilu stosuje się wodorotlenek potasu lub wodorek potasu, lub wodorotlenek sodu.
14. 14. Sposób według zastrz. 12, znamienny tym, że jako bezwodną mieszaniną rozpuszczalników organicznych w reakcji 9-[O-(alkilobenzylo)oksymu] 2',4-O- bis(trimetylosililo)erytromycyny A z halogenkiem alkilu stosuje się mieszaniną rozpuszczalnika polarnego aprotonowego i rozpuszczalnika niepolarnego.
15. 15. Sposób według zastrz. 1 4, znamienny tym, że jako rozpuszczalnik polarny aprotonowy stosuje się dimetylosulfotlenek, bądź dimetyloformamid, bądź heksametylotriamid kwasu fosforowego.
16. 16. Sposób według zastrz. 14, znamienny tym, że jako rozpuszczalnik niepolarny stosuje się tetrahydrofuran, bądź dioksan, bądź eter alkilowy, w którym alkil zawiera 1-3 atomów węgla, bądź mieszaniną co najmniej dwóch wymienionych rozpuszczalników.
17. 17. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że reakcją deoksymowania prowadzi się w środowisku wodno-alkoholowym, przy czym jako alkohol stosuje się metanol, bądź etanol, korzystnie w środowisku wodno-metanolowym, w obecności do 70% wody.
18. 18. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że reakcją deoksymowania 9-oksymu 6-O-alkiloerytromycyny A prowadzi się przy wartości pH w zakresie 3,0 -7,0, korzystnie 5,0 -6,0.