PL18945B1 - Urzadzenie stabilizujace do ciaglego utrzymywania nastawienia na wysokosc aparatów pokladowych, jak dalekomierze, lunety i t. d. - Google Patents

Description

Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urzadzenie stabilizujace, które zapew¬ nia moznosc ciaglego utrzymania nastawie¬ nia na wysokosc pewnych aparatów pokla¬ dowych, jak lunety, dalekomierze, narza¬ dy odstrzalowe i t. d. zapomoca dwóch sprzezonych wirników giroskopowych.Zasada giroskopu poslugiwano sie juz dawniej w celu ustalania na pokladzie statku poziomej linji orjentacyjnej dla zmiennych kierunków, np. przy ruchomym celu, W tym celu przyjmowano jako pod¬ stawe, L j. jako ustalony co do wysokosci narzad oparcia, wspólna podstawe dwóch sprzezonych ze soba girostatów o prze¬ ciwnym ruchu precesyjnym, która to pod¬ stawa zawieszona byla w sposób pozosta¬ wiajacy jeden stopien swobody ruchu wzdluz osi poziomej, prostopadlej do osi wirników w ich polozeniu srodkowem. O- trzymana przy pomocy takiego przyrzadu pozioma linja orjentacyjna nie jest stala albo tez wymaga co najmniej czujnego wy¬ równywania ze strony celujacego, skoro os zawieszenia podlega nachyleniom, spowo¬ dowanym przez kolysanie sie poprzecznie, wznoszenie sie i opadanie oraz kolysanie sie na boki okretu a zarazem ruchom ma-ilfewrówytii, Wynikajacym z celowania bocznego, W wypadkach, zreszta bardzo czestych, takiego zbiegu ruchów, pary sil, wywolujace ruch girostatów naokolo osi precesji, nie znosza sie wzajemnie bez reszty, a wypadkowa para sil wywoluje wspólny ruch precesyjny, który pociaga za soba do ruchu w plaszczyznie pionowej calosc zawieszonego zespolu i powoduje przez to stale zaklócanie linji orjentacyj- nej.Celem usuniecia tej niedogodnosci za¬ wiesza sie w mysl wynalazku niniejszego na zwrotnym kadlubie zespól wahadlowy, który sluzy do stabilizacji i zawiera dwa girostaty oraz wspólna ich podstawe. Za¬ wieszenie to uskuteczmiane jest zapomoca ramy kardana, stanowiacej narzad odnie¬ sienia, z którym w odpowiedni sposób la¬ czy sie przedmiot lub aparat, który ma sie wycelowac. Wspólna podstawa girostatów moze sie wahac wzgledem ramy, sluzacej do zawieszenia, naokolo linji czopów, rów¬ noleglej do osi wirników w ich srodkowem polozeniu, sama zas rama zdolna jest do oscylacji naokolo linji czopów prostopa¬ dlej do pierwszej, a to wzgledem zwrotne¬ go kadluba, podlegajacego wszelkim ru¬ chom nachylajacym statek.Zespól wahadlowy posiada zatem dwa stopnie swobody ruchu i dzieki temu po¬ dlega przy zmianach orjentacji juz tylko ruchom katowym naokolo osi wyraznie pionowej i równoleglej do osi precesyjnego ruchu girostatów. Wynika stad, ze wspo¬ mniane wyzej zaklócenia nie zachodza lub tez nadaja sie do pominiecia niezaleznie od nachylenia kadluba i szybkosci celowa¬ nia kierunkowego.Poniewaz chodzi tu o utrzymanie na¬ stawienia na wysokosc, przeto koniecznem jest miec moznosc wprowadzania popra¬ wek, dotyczacych narzadu odniesienia, W tym wzgledzie wynalazek przewiduje za¬ stosowanie racjonalnego srodka, który ce¬ lujacemu daje moznosc wygodnego zacze¬ piania na girostatach par sil, okreslaja¬ cych te poprawki. Mechanizm napedowy zawiera mianowicie dwa waly polaczone sprzeglem kardana, przyczem srodek wa¬ han tych walów zbiega sie zasadniczo ze srodkiem zawieszenia zespolu wahadlowe¬ go. Jeden z walów stanowi czesc tego o- statniego i uruchomia jeden z girostatów, drugi zas prowadzony jest przez czesc skladowa, sztywnie polaczona z kadlubem i stanowi wal celowniczy we wlasciwem znaczeniu tego slowa, manewrowanie któ¬ rym wymaga jedynie prostych i natural¬ nych odruchów operatora.Zalaczony rysunek przedstawia przy¬ klad wykonania przyrzadu i jego zastoso¬ wanie do dalekomierza. Fig. 1 przedstawia przekrój zespolu wahadlowego i ramy, slu¬ zacej do zawieszenia, Wzdluz linji 1 — 1 na fig. 4, t. j. wzdluz pionowej plaszczyzny osiowej, a fig. 2 i 3 przedstawiaja odpo¬ wiednio widok zprzodu i boku urzadzenia, pozwalajacego na zastosowanie przyrzadu do dalekomierza; fig. 4 — widok zgóry te¬ go urzadzenia po usunieciu dalekomierza i jego korbowodu, a fig, 5 — rzut poziomy przekroju przez wal do celowania wzdluz linji 5 — 5 na fig. 1.Zwrotny postument 1 podtrzymuje da- lekomierz 2 za posrednictwem krazków 3 nalezacych do postumentu i rowków kie¬ rowniczych 4 stanowiacych czesc rury da¬ lekomierza. Postument dzwiga równiez za posrednictwem ramy 5 zespól wahadlowy, zlozony w zasadzie z oslony 6 wspólnej dla dwóch girostatów; te ostatnie skladaja sie z oslon indywidualnych 7 i 8, zlozonych ze stojaków i mas wirnikowych 9, z któ¬ rych tylko jedna jest widoczna, gdyz jed¬ na z indywidualnych oslon (8) nie jest przedstawiona w przekroju.Oslony 7 i 8 moga sie wahac wzgledem oslony 6 naokolo pionowych osi a — a i b — 6, zwanych osiami precesji, a wyzna¬ czonych przez linje czopów 10, 11 i 12, 13.Oslony te zaopatrzone sa w uzebione wy- — 2 —cinki 14 i /5, zczepione ze soba. Jedna z oslon 8 zaopatrzona jest ponadto w niniej¬ szy wycinek zebaty 16, zczepiony z kól¬ kiem zebatem 17, zaklinowanem na wale 18, przyczem ten ostatni prowadzony jest we wspólnej oslonie 6 wzdluz osi równo¬ leglej do osi precesji i znajdujacej sie w ich plaszczyznie. Osie wirników c, c i d, d sa prostopadle do osi precesji i znaj¬ duja sie w chwili, gdy zajmuja polozenie srodkowe, równiez w ich plaszczyznie.Oslona 6 osadzona jest przegubowo w ramie 5 za posrednictwem czopów 19 i 20 wzdluz osi poziomej e — e, która znajdu¬ je sie pozatem w plaszczyznie osi a — a i 6 — 6. Rama 5 polaczona jest z drugiej strony przegubowo z postumentem 1 zapo- moca czopów 21 i 22 wzdluz osi f — / rów¬ noleglej do osi g — g dalekomierza i pro¬ stopadlej do osi e — e. Osie e — e i f — / przecinaja sie, a ich punkt przeciecia sie znajduje sie powyzej srodka ciezkosci ze¬ spolu wahadlowego i prawie sie zbiega ze srodkiem sprzegla kardana, które za po¬ srednictwem swej ramy 23 laczy wal 18 z walem celowniczym 24. Ten ostatni wal (24) prowadzony jest w swej górnej czesci przez ramie 25, stanowiace jedna calosc z postumentem 1.Rama 5 polaczona jest z dalekomierzem 2 przez korbowód 26, którego osie przegu¬ bowe sa równolegle do osi / — fig — g; rzuty boczne tych poszczególnych osi (fig. 3), znajduja sie w wierzcholkach rówhole- globoku g, f, m, n.Wal celowniczy 24 zaopatrzony jest w korbe 27, której raczka znajduje sie obok recznej dzwigni 28, stanowiacej jedna ca¬ losc z dalekomierzem (fig. 3).Teorja i doswiadczenie wykazuja, ze w takiem urzadzeniu wypadkowa para sil wzgledem osi precesji równa sie zeru lub moze byc pominieta niezaleznie od nachy¬ lenia postumentu, szybkosci skierowywa¬ nia przyrzadu i wielkosci kata zawartego miedzy osiami wirników w rozwazanej chwili Wynika stad, ze wszelka, nieoczeki¬ wana precesja wokolo osi f — f, t. j. wszel¬ kie zboczenie nastawienia na wysokosc jest w praktyce uniemozliwione niezaleznie od tego, jakie pary sil dzialaja wokolo tej osi lub, co jest równoznaczne, wokolo osi g~ f Kiedy operator chce poprawic lub zmie¬ nic nastawienie dalekomierza na wysokosc, to przyklada do girostatów odpowiednio skierowana pare sil, dzialajac przez odpo¬ wiedni czas na korbe 27. W ten sposób wy- wolywa on wspólny ruch precesyjny gifo- skopów wokolo osi / — fi uruchomia w plaszczyznie pionowej wspólna oslone 6, rame 5 i dalekomierz 2.Oddalajac sie stopniowo od swego srod¬ kowego polozenia girostaty bylyby niekiedy narazone na zetkniecie sie ze swemi podpo¬ rami. Operatora ostrzega o tern przesunie¬ cie sie korby 27, która zbliza sie do jednego lub drugiego ze swych polozen krancowych 27* i 27". Operator puszcza wówczas wspo¬ mniana korbe, a chwyta za dzwignie 28, w celu nadania impulsu wyrównawczego, który sprowadza girostaty do wlasciwego polozenia. Zabieg ten trwa w praktyce za¬ wsze bardzo krótko i nie wymaga wteale precesji. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe. 1.

Urzadzenie oparte na zasadzie sta¬ bilizacji dwóch sprzezonych ze soba giro¬ statów o przeciwnych kierunkach obrotu i precesji, a majace za zadanie ulatwienie u- trzymania ciaglego nastawienia na wyso¬ kosc pewnych aparatów pokladowych, znamienne tern, ze narzad odniesienia, któ¬ rego ruchy przenosza sie calkowicie na przyrzad, który ma zostac wycelowany (np. dalekomierz 2), sklada sie z ramy (5), która zapomoca przegubu kardana podtrzymuje na zwyklym, zwrotnym po¬ stumencie (1) wspólna podstawe (6) dwóch girostatów (7 i 8). — 3 — 2. , Urzadzenie wedlug zastrz. 1, zna¬ mienne tern, ze os zawieszenia wspólnej podstawy ^6^ girostatów na ramie f5^ jesf równolegla do kierunku osi wirników (9) wspcjmnianyek girostatów w ich polozeniu sTodkowent

3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 i 2, znamienne temv ze jego mechanizm nape¬ dowyf który pozwala operatorowi na po¬ prawki nastawienia, posiada dwa waly (18, 24), polaczone sprzeglem kardana, którego srodek wahan schodzi sie w zasa¬ dzie ze srodkiem zawieszenia wspólnej podstawy (6) obydwóch girostatów, przy- czem jeden z tych walów (24) prowadzony fest w zwrotnym postumencie (1), a drugi we wspomnianej, wspólnej podstawie i przekazuje glrostatom ruch nadany mu przez operatora za posrednictwem trans¬ misji (17r 16). S-te Schneider & C i e. Jean F i e u %. Zastepca: JVL Skrzypkowski, rzeczaak patentowy.Do opisu patentowego Nr 18945. %/ Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL