Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urzadzenie do wprowadzania popra¬ wek na rozpraszania glosu i okresy martwe w przyrzadach do nadsluchiwania i wyzna¬ czania polozenia samolotów, zawierajacych pierscien o regulowanej srednicy zapomo- ca przeslony, zawieszony w ten sposób, ze podlega wszelkim przesunieciom, przeka¬ zywanym ruchomemu wózkowi, oraz zró¬ dlo swiatla, nieruchome lub przesuwajace sie wraz z wózkiem i rzucajace obraz skrzy¬ zowanych nitek, umieszczonych w tym pierscieniu, na znany uklad rzednych.Wiadomo, ze w przyrzadach tego ro¬ dzaju srednice pierscienia oblicza sie z równania: -«(l+l) w, w którem r jest to promien pierscienia z zaslona, V — szybkosc samolotu w me¬ trach na sekunde, / — odleglosc pomiedzy osia drgan pierscienia i osia drgan calego wózka ruchomego, v — szybkosc dzwieku w metrach na sekunde, a wiec , 8 — 3 okres martwy w sekundach lub czas, ja-ki sie zuzywa na kierowanie, Z) — odle¬ glosc samolotu od przyrzadu do nadsluchi¬ wania w metrach. *'" Na fig. 1 przedstawiono schematycznie dzialanie tego rodzaju przyrzadu do nad¬ sluchiwania, przyczem O jest to srodek rzutu, B — pierscien z zaslona, G — uklad wspólrzednych (A jest to samolot, który przesuwa sie w kierunku strzalki), stad sin S gdzie h jest to wzniesienie samolotu, a S— jego kat wzniesienia. Zastepujac w równa¬ niu (1) oznaczenie D powyzsza wartoscia, otrzymuje sie: \1000 h I lub /=Y' 3 9sinS (2)- ioóo+ k Jak wiadomo, promien r pierscienia z zaslona oblicza sie naogól jako funkcje szybkosci V samolotu, a wiec w powyzszem równaniu stosunek— nie zalezy od warto- V sci kata wzniesienia S. To samo dotyczy czasu trwania kierowania ®, jak równiez wzniesienia h samolotu, poniewaz przyjmu¬ je sie, ze samolot posuwa sie na stalej wy¬ sokosci. ¥" . ,. . . 1000 r Jezeh wiec oznaczy sie • — = p woo e . , . oraz • — = e, wówczas równanie 3 h (2) przyjmuje postac: 1 + e sin S Jest to równanie ogniskowe krzywej stozkowej w ukladzie wspólrzednych bie¬ gunowych / i S, przyczem jedno ognisko jest w biegunie O, a duza os jest skierowana wzdluz pionowej O, która to krzywa jest naogól elipsa w przypadku przyjetych w praktyce okresów martwych i wzniesien.Aby do wspólrzednych kolejnych sla¬ dów samolotu na wykresie wprowadzic po¬ prawki na rozpraszanie glosu i okresy mar¬ twe, nalezy w miare sledzenia samolotu zapomoca przyrzadu do nadsluchiwania, poczawszy od malego dodatniego kata wzniesienia az do zenitu, zmieniac odle¬ glosc / miedzy osi% drgan pierscienia z przeslona a osia drgan ruchomego wózka przyrzadu do nadsluchiwania, przyczem pierwsza z tych dwóch osi winna zakreslic luk elipsy wedlug równania ogniskowego /= ——;——.—=- • którego mimosrodowosc e 1 +e sinS & zmienia sie w zaleznosci od wzniesienia h samolotu i czasu W, zuzytego na kierowa¬ nie.Poza tern promien r pierscienia z prze¬ slona oblicza sie w dalszym ciagu w zna¬ ny sposób jak© funkcje szybkosci samolotu.Przyjmujac w praktyce, ze wartosc e jest stala, usilowano uniknac trudnosci, wynikajacych z koniecznosci nakreslania calej siatki luków elips, zaleznych od po¬ szczególnych wartosci h. Stwierdzono, ze wykreslajac wszystkie elipsy, odpowiada¬ jace wzniesieniom h, rózniacym sie co 100 m o 100 m w granicach miedzy 1500 i 4000 metrów, iz jedna z tych elips, tak zwa¬ na elipsa srednia, przy obrocie dookola odpowiednio dobranego w danej plaszczy¬ znie srodka obrotu pokrywa sie prawie do¬ kladnie z kazda z elips z powyzszej siatki elips, albo w kazdym razie rózni sie od nich o wielkosc, która mozna zgóry ustalic.Urzadzenie do wprowadzania popra¬ wek, wedlug niniejszego wynalazku, opiera sie na tej wlasnosci elipsy sredniej.Urzadzenie, którego polozenie regulu¬ je sie w zaleznosci od wzniesienia samtlo- - 2 -tu, sklada ,sie zasadniczo z obracajacego sie kablaka, o który wspiera sie stale ruchome ramie z przegubowo na koncu przymoco¬ wanym pierscieniem z przeslona, przyezem pierscien umieszczony jest w ten sposób, ze obraca sie wraz z ruchomym wózkiem przy¬ rzadu do nadsluchiwania dookola osi drgan tego wózka. W miare tego, jak ramie prze¬ suwa sie po krawedzi kablaka, jego koniec, zaopatrzony w pierscien z przeslona, zbli¬ za sie lub oddala od osi drgan wózka, dzie¬ ki czemu odleglosc / moze sie zmieniac zgodnie z równaniem (3).Okreslanie profilu tego kablaka odbywa sie w nizej podany sposób. Na rysunku fig. 2 — 4 uwidoczniaja przyklad wykonania urzadzenia do 'wyprowadzania poprawek wedlug wynalazku. Fig. 2 przedstawia wi¬ dok urzadzenia zprzodu, fig. 3 — przekrój poprzeczny, fig. 4 — widok schematyczny, odtwarzajacy sposób teoretycznego okre¬ slania profilu kablaka.Kadlub 1 (fig. 2 i 3) podtrzymuje unie¬ ruchomiona zarówke 2, której ognisko swietlne jest umieszczone na wysokosci osi drgan 3 ruchomego wózka, poruszanego za- pomoca krazka 4.Na osi 3 przymocowane sa obrotowo dwie tuleje 5, wewnatrz których moze sie slizgac ramie 6, które sprezyna 7 (oparta na koncu tulei 5) usiluje stale przesunac wgóre. Na górnym koncu kazdego ramie¬ nia 6 znajduje sie kólko 8, opierajace sie na kablaku 9, obracajacym sie na czopie 10, przymocowanym do kadluba 1 i unieru- chomianym w dowolnem polozeniu zapo- moca sruby 11, umieszczonej na gwinto¬ wanym koncu poprzeczki 12, laczace] oba kablaki 9 i przepuszczonej w szczelinach 13 kadluba 1. Na kazdym z kablaków 9 znajduje sie wskazówka 14, przesuwajaca sie po nieruchomej podzialce 15, na któ¬ rej odczytuje sie wartosci wzniesienia sa¬ molotu.Dolne konce ramion 6 polaczone sa za- pomoca poprzeczki 16, na której umie¬ szczone sa przegubowo czopy 17 pierscie¬ nia B z przeslona.Jezeli kablaki 9 zostaly dokladnie o- kreslone, przyczem. ich polozenie okresla sfe wzgledem osi obrotowych 10 przy da¬ nej wartosci wzniesienia samolotu, i jezeli ruchomy wózek przyrzadu do nadsluchi¬ wania przesuwu sie zgodnie z samolotem podczas jego lotu, to wówczas kólka 8 ra¬ mion 6 posuwaja sie wzdluz profilu tych kablaków, a os drgan 17 pierscienia z za¬ slona B (fig. 2) zakresla krzywa, która wlasnie jest podana wyzej elipsa srednia.Dzieki temu mozna w kazdej chwili i przy danem wzniesieniu okreslic odleglosc / z fig. 1, która jest wlasnie odlegloscia mie¬ dzy osiami drgan 17 i 3 z fig. 2: 1 + e sin S Na fig. 4 przedstawiony jest sposób okreslania profilu kablaka 9. Na papierze nakresla sie w duzej podzialce wszystkie elipsy, okreslone równaniem (3) podczas martwego okresu ® kierowania, stalego w danym przyrzadzie do nadsluchiwania i przy wzniesieniach, zmieniajacych sie co 100 metrów o 100 m w zwyklych granicach (np. miedzy 1500 i 4500 m). Utworzy sie w ten sposób siatka z 31 elips, które maja wspólny punkt S = ® z okregiem e = O.Wybiera sie wówczas te elipse, która wy¬ daje sie elipsa srodkowa lub srednia, i o- kresla sie srodek obrotu, kolo którego obra¬ ca sie te elipse (np. nakreslona na kalce) w ten sposób, ze przy wszelkich nadawanych jej kolejno polozeniach elipsa srednia po¬ krywa sie z najbardziej dokladnem przy¬ blizeniem z kazda z poszczególnych elips siatki. Wyposrodkowuje sie profil elipsy i jej srodek obrotu w celu uzyskania jak naj¬ lepszego wyniku lub tez wyniku, którego blad jest zgóry przyjety. Wszystkie te zreszta bardzo proste czynnosci nie zostaly przedstawione.Na fig. 4 jest nakreslony luk E sredniej elipsy w polozeniu posredniem, przyczem jedno z ognisk tej elipsy odpowiada srod¬ kowi O drgan wózka ruchomego przyrzadu do nadsluchiwania (os 3 fig. 2). Wieksza os tej elipsy jest skierowana zgodnie z pio¬ nowa O. Punkt C jest srodkiem obrotu tej elipsy, wykreslonej nietyiko w jej polo¬ zeniu posredniem, ale równiez i w jej dwóch polozeniach krancowych E* i E", odpowiadajacych krancowym elipsom siat¬ ki elips. Wlasnie ta elipsa srednia E w jed- nem ze swych polozen, zawartych miedzy polozeniami E* i £"', przesuwa sie zgodnie z osia drgan pierscienia z przeslona, jak to juz zostalo zaznaczone.Z dowolnego punktu sredniej elipsy E wyprowadza sie przez biegun 0 prosta 6, która odpowiada ramieniu 6 na fig. 2, na którego drugim koncu jest umieszczony ka ¦ blak 9, przyczem nalezy zaznaczyc, ze teo¬ retyczny profil1 tego kablaka (jezeli nie brac pod uwage srednfcy kólka 8) odpowiada dokladnie konchoidzie elipsy E. Latwo jest wykreslic te konchoide w jej sredniem po¬ lozeniu 9, odpowiadajacem posredniemu polozeniu E sredniej elipsy; kazdemu kran¬ cowemu polozeniu E' i E" tej samej elipsy sredniej odpowiada w ten sposób nakreslo¬ ne polozenie 9' — 9" kablaka.Srodek obrotu 10 kablaka 9 jest odpo¬ wiednim punktem wzgledem srodka obrotu C sredniej elipsy. Jezeli wiec w ten sposób nakreslony kablak 9 obraca sie kolo punktu 10, to wówczas mozna mu nadac rozmaite polozenia kolejne, z których kazde odpo¬ wiada, przy dolnym koncu ramienia 6, elipsie E przy okreslonem wzniesieniu, która nakresla dolny koniec tego ramienia, podczas gdy jego górny koniec nakresla odpowiednie polozenie kablaka 9.Zapomoca jednego tylko kablaka 9, o- kreslonego w ten sposób i umieszczonego odpowiednio wzgledem jego osi 10, mozna spowodowac, aby punkt 17 ramienia 6 (fig. 2) opisal tyle luków elips o rozmaitej mi- mosrodowosci, ile wzniesien zostalo Wzie¬ tych pod uwage.W praktyce, w przedstawionej postaci wykonania, rozpatruje sie dwa jednakowe kablaki 9, polaczone zapomoca poprzeczki 12 w ten sposób, aby zapobiec niesyme trycznemu dzialaniu sil na os drgan wózka.Wszystkie wyzej przyjete obliczenia odpowiadaja danej i stalej wartosci okre¬ su martwego kierowania, podanego w rów¬ naniu (3).Jezeli poprawki maja byc wprowadzo¬ ne w rozmaitych okresach martwych, wów¬ czas nalezy stosowac tyle kablaków, ile jest okresów martwych lub podstawiac jedne drugiemi, albo tez na jednym kablaku u- miescic drabinki, odpowiadajace rozmai¬ tym siatkom elips, i okreslic posredni pro¬ fil danego kablaka zapomoca urzadzenia, podobnego do podanego wyzej.Jezeli takie urzadzenie ma byc zasto¬ sowane w przyrzadzie do nadsluchiwania, zaopatrzonym w przyrzad do wyznaczania polozenia samolotu na odleglosc, wówczas stosuje sie równiez zamkniecie 18 (fig. 2 i 3), dzieki któremu moze byc zniesione dzialanie kablaka 9, gdyz ono unierucho¬ mia drgajace ramie 6 w tulei 5 w kierunku podluznym. W tym przypadku os drgan 17 (fig. 2) opisze krag e = o.Urzadzenie to mozna równiez stosowac w przyrzadzie do nadsluchiwania, w któ¬ rym lampa 2 jest ruchoma i jest pociagana zapomoca ruchomego wózka. PL