Szikodliwe drgania, np. drgania \yirowe walu korbowego silnika Diesel'a albo drga¬ nia poprzeczne belki, mostu i i d., tlumi sie, jak wiadomo, umieszczajac na drga¬ jacym narzadzie tlumik drgan, którego czestotliwosc drgan n2 jest równa czesto¬ tliwosci drgan wlasnych nx ukladu tlumio¬ nego. Warunki dzialania tlumika sa jed¬ nakowe zarówno przy tlumieniu drgan wirowych, jak i drgan poprzecznych. W pierwszym przypadku tlumik rezonanso¬ wy podlega drganiom wirowym, a w dru¬ gim — drganiom sciska jaco-rozciagaja- cym. Wyniki, otrzymane w pierwszym przypadku, pozostaja bez zmiany w przy¬ padku drugim. W szczególnosci dotyczy to równiez najdogodniejszego dostrojenia re¬ zonansowego tlumika drgan.Na rysunku przedstawiony jest uklad drgajacy z tlumikiem, zastosowanym w przypadku najprostszym, w którym uklad drgajacy stanowi sprezyna clt zamocowa¬ na swym lewym koncem p, a na prawym koncu dzwigajaca mase mx. Czestotliwosc drgan wlasnych ukladu c19 mx mozna obli¬ czyc znanym sposobem. W punkcie m1 o- sadzona jest sprezyna c2 tlumika, podtrzy¬ mujaca mase m2 tlumika.Caly zespól (uklad drgajacy clt m1 i tlumik c2, m2) wykonywa dwa rózne drga-nia wlasne o róznych czestotliwosciach nx i ri2* W ukladzie* drgajacym pierwszego stopnia '(nj niema w obrebie sprezyny c2 zadnego dostrzegalnego wezla drgan. Poza obrebem sprezyny c2 znajduje sie wezel k± (w odleglosci /22 od masy m2 i w odle¬ glosci /^ od masy mj. Stosunek amplitud drgan sx wynosi /22 : Z21l to jest wychyle¬ nia masy m2 sa wieksze od wychylen ma¬ sy m1 w stosunku s± : /.W ukladzie drgajacym drugiego stop¬ nia (n2) wezel k2 znajduje sie w obrebie sprezyny c2. Stosunek amplitud s2 wynosi /'22 ; ^2i- Wedlug wynalazku nie nadaje sie takich wymiarów czesciom skladowym tlumika, aby sx = s2. Pochlanianie energji w tlumiku jest bowiem proporcjonalne do róznicy dróg mas m1 i m2, przyczem nale¬ zy uwzglednic, ze w drganiach ukladu pierwszego stopnia masy wykonywaja ru¬ chy jednokierunkowe, a w drganiach ukla¬ du drugiego stopnia — róznokierunkowe.Wskutek tego najdogodniejsze tlumienie w obydwu ukladach otrzymuje sie wtedy, gdy s2 jest równe s1 — 2.W tak dostrojonym ukladzie mozna o- siagnac rozmaite wyniki, dobierajac odpo¬ wiednio sile tarcia R. Sila tarcia R jest proporcjonalna do szybkosci mas wzgle¬ dem siebie, czyli jest równa k—^7:—— dt przyczem k jest wspólczynnikiem tarcia, a fei — £ i) oznacza przesuniecie wzgledne obydwóch mas. Gdy k jest równe zeru, to i tlumienie danego ukladu c2, m2 jest rów¬ ne zeru, poniewaz energja drgan nie za¬ mienia sie w cieplo. Tak samo tlumik nie dziala wcale, gdy k jest nieskonczenie wielkie, poniewaz wówczas masy m1 i m2 znajduja sie stale w jednakowej odleglosci wzgledem siebie, nie wykomywajac zadne¬ go przesuwu wzglednego. W obydwóch przypadkach krancowych dzialanie tlumi¬ ka jest równe zeru. Wobec tego tlumienie k powinno posiadac pewna wartosc po¬ srednia, oznaczona przez k01 przy której dzialanie tlumiace jest najsilniejsze. Naj* dogodniejsza wartosc tlumienia osiaga sie wtedy, gdy k0 = 1—1——. W równaniu s tern s oznacza sredni stosunek amplitud, to jest • = -LL*..Tlumik drgan wedlug wynalazku moz¬ na wykonac tak, aby masa m2 tlumika two¬ rzyla ze sprezyna c jedna calosc, przy¬ czem mase m2 wykonywa sie w postaci e- lastycznej bryly drgajacej (np. z gumy).W okretowych lub ladowych silnikach Die¬ sel^ moment bezwladnosci tlumika jest znikomo maly wobec sumy momentów bez¬ wladnosci innych mas wirujacych silnika, wobec czego amplituda s bywa bardzo du¬ za (np. wzrasta nieraz dziesieciokrotnie).Poniewaz w mysl poprzednich wywodów najkorzystniejsze tarcie k0 jest odwrotnie proporcjonalne do amplitudy s, przeto du¬ zym wartosciom amplitudy s odpowiadaja male wartosci wspólczynnika tarcia kQ1 a wiec nalezy stosowac gume o niewielkiej zdolnosci tlumienia, t. j. gume bardzo ela¬ styczna. Z powyzszego wynika, ze naj do¬ godniej jest uzywac do budowy mas rezo¬ nansowych tlumików drgan bardzo sprezy¬ stej gumy. Najsilniejsze dzialanie otrzy¬ muje sie wiec w tlumikach rezonansowych nie wtedy, gdy sie stosuje gume o silnem tlumieniu, lecz wtedy, gdy sie uzyje gumy o slabem tlumieniu, czyli tak zwanej gumy bardzo sprezystej. PL