Rozpuszczalny preparat pektynowy do wyrobu soków owocowych, marmelad i i d, wedlug niniejszego wynalazku sklada sie z suchej mieszanki pektyny i cukru z dodat¬ kiem kwasu organicznego, którego rozpu¬ szczalnosc w zimnej wodzie jest mniejsza niz pektyny.Suche mieszanki do wyrobu soków owo¬ cowych, ulatwiajace zge&zczanie, sa znane.Dodaje sie je do soków owocowych albo do wody, ogrzewa, a nastepnie ponownie chlo¬ dzi. Wyrób soków owocowych przy pomocy takich mieszanek zawsze zalezal od przy¬ padku wzglednie zrecznosci osoby je wy¬ twarzajacej i nie podlegal okreslonym pra¬ widlom. Jednakowoz dotychczas nie udalo sie wytworzyc preparatów, umozliwiaja¬ cych wyrób tych srodków spozywczych, przez zwykle zmieszanie w pewnym stosun¬ ku cukru, pektyny i jadalnych kwasów, do których zalicza sie: kwas jablkowy, winowy i cytrynowy. Powyzsze kwasy oraz cukier rozpuszczaja sie latwiej od pektyny i przy dodaniu do takiego preparatu wody, cukier i kwasy przechodza do roztworu i utrudnia¬ ja rozpuszczenie pektyny wzglednie powo¬ duja przedwczesne tezenie soku owocowe¬ go. Mieszanina cukru, pektyny i kwasu mo¬ ze byc tylko wtedy uzyta, gdy po dodaniu preparatu do wody otrzymuje sie roztwór zawierajacy 40% cukru. Jezeli natomiast roztwór zawiera mniej niz 40% cukru, trze¬ ba go dluzszy czas gotowac, az nabedzie on odpowiednia koncentracje cukru, dzieki któ¬ rej marmelada lub sok wykazuja po osty¬ gnieciu odpowiednie wlasciwosci* Jednak*ze dlugie gotowanie utrudnia proces i nie prowadzi do celu, który zamierzano osia¬ gnac przy pomocy* tych preparatów.Proponowano juz stosowanie czesci skla¬ dowych mieszanki w stanie suchym w takim stosunku, aby po dodaniu duzej ilosci wody i nasitepnem ogrzaniu krzepniecie nastepo¬ walo bez trudnosci. Proponowano np. utwo¬ rzenie powloki z pektyny na krysztalkach cukru, tak azeby rozpuszczenie sie pektyny z koniecznosci poprzedzalo rozpuszczenie sie cukru. Nadtó proponowano czastki kwasu zaopatrywac w powloke z wosku lub podobnego materjalu, który po roz¬ puszczeniu uwalnialby czastki kwasu do¬ piero po przejsciu pektyny do roztworu, tak aby równiez w tym przypadku pektyna rozpuszczala sie wczesniej niz kwas.Wedlug wynalazku wytwarza sie mie¬ szanke w stanie suchym o wymienionych wyzej zaletach w ten sposób, ze rozpu¬ szczanie poszczególnych skladników odby¬ wa sie w odpowiednim porzadku, przyczem zamiast znanych kwasów, jak jablkowego, winowego i cytrynowego, stosuje sie kwas organiczny, którego rozpuszczalnosc w zim¬ nych roztworach wodnych jest mniejsza, anizeli pektyna, tak ze pektyna przechodzi do roztworu, zanim staly kwas sie rozpusci.Jako kwas, którego rozpuszczalnosc nie dorównywa rozpuszczalnosci pektyny, moz¬ na stosowac naprzyklad kwas sluzowy.Najlepiej poszczególne czesci skladowe mieszanki stosowac w nastepujacych ilo¬ sciach. 10 czesci wagowych pektyny o takiej mocy, aby 1 czesc wagowa zdolna byla do przeprowadzenia w stan galaretowaty 160 czesci cukru (sacharozy), 1300 do 1600 cze¬ sci wagowych cukru drobnoziarnistego (sa¬ charozy), 1,5 do 12 czesci wagowych kwa¬ su sluzowego. Górna granica ilosci kwasu sluzowego nie jest scisle okreslona. Znacz¬ ne jej wahania nie wplywaja istotnie na sama mieszanke.Chcac otrzymac galaretke z takiego pre¬ paratu, nalezy dodac do suchej mieszanki o wyzej wymienionym skladzie 1300 — 1600 czesci wagowych wody lub soku owocowe¬ go oraz ogrzac roztwór az do zagotowania Czas ogrzewania jest oczywiscie rózny, za¬ leznie od warunków. Zalezy on naprzyklad od calkowitej masy ogrzewanego roztworu, oraz od temperatury. Roztwór jest Wów¬ czas ogrzany do odpowiedniej temperatu¬ ry, gdy scieka z lyzki w ksztalcie cienkiego strumienia. Kwas sluzowy C6H10O8 otrzy¬ muje sie z galaktozy, laktozy, rafinozy, dul- cytozy i innych weglowodanów, które daja przy hydrolizie galaktoze. Wytwarza sie go naprzyklad w nastepujacy sposób: 100 g laktozy i 1200 cm3 kwasu azotowe¬ go, o ciezarze wlasciwym 1,15, odparowuje sie na lazni wodnej az do objetosci 200 cm3.Nastepnie dodaje sie taka sama objetosc wody i pozostawia w spokoju, przyczem wykrystalizowuje kwas sluzowy. Przy za¬ chowaniu powyzszych warunków wydaj¬ nosc kwasu sluzowego wynosi okolo 38 gra¬ mów. Kwas sluzowy jest proszkiem drobno- krystalicznym o punkcie topliwosci 213 h- 214°C. Optycznie jest obojetny i nie daje sie rozlozyc na optycznie czynne izomero- ny. Z metalami daje kwas sluzowy sole o- bojetne i kwasne, z alkaloidami sole nor¬ malne. Jednofenylohydrazyd ma punkt to¬ pliwosci 190—j—195° C, dwufenylohydrazyd, powstajacy przez ogrzewanie kwasu sluzo¬ wego z octanem fenylohydrazyny na lazni, topnieje przy 240°C.Wahajaca sie w szerokich granicach roz¬ puszczalnosc kwasu sluzowego w roztwo¬ rach wodnych nada je jej wlasnie cenne wlasnosci przy wyrobie galaretek. W tem¬ peraturze pokojowej 14°C rozpuszcza sie 1 czesc kwasu w 300 czesciach wody, a przy 100°C rozpuszcza sie jedna czesc kwasu juz w 60 czesciach wody. W cieplych lub gora¬ cych roztworach ma kwas sluzowy stosun¬ kowo duza rozpuszczalnosc, a w zimnych stosunkowo mala. Rozpuszczalnosc jego w zimnej wodzie jest mniejsza niz pektynyt — 2 —katalizatory uwodorniajace. Ponadto znane jest przeprowadzenie w formaldehyd nasy¬ conych kwasów kartonowych, np, kwasu mrówkowego, przez przepuszczanie ponad zbitemi metalami, np. zelazem, niklem, cyn¬ kiem, cyna, olowiem, srebrem i L d,r lub nad zbitemi innemi substancjami, jak np. szklo, pumeks, sól kuchenna i tak dale;. Przy po¬ wyzszym sposobie nie nastepuje jednako¬ woz katalityczna redukcja estrów kwasów karbolowych w grupie karboksylowej do alkoholi, jak to odbywa sie w niniejszym sposobie.Przyklad I. 1 litr granatów szklanych zaprawia sie mieszanina 300 cm3 roztworu koloidalnego kwasu krzemowego ze 130 g najbardziej mialkiego proszku chromianu miedzi; mase suszy sie i redukuje przy 270* H- 280°C w strumieniu wodoru. Jezeli przepuszcza sie przez te mase kontaktowa mieszanine 100 czesci objetosciowych wo¬ doru i frr2 czesci estru etylowego kwasu u- ryskanego z tranu i ostudza gazy wychodza¬ ce z pieca kontaktowego* to otrzymuje sie wtedy stale i krystaliczne produkty, które mozna oczyscic przez krystalizacje z alko¬ holu lub acetonu. Otrzymuje sie z dobra wy¬ dajnoscia alkohol oktodecylowy o punkcie topliwosci 56* -s- 60°C.Przyklad II. 1 Ktr granatów szklanych nasyca sie 300 cm3 roztworu koloidalnego kwasu krzemowego i miesza z mieszanka 133 g bardzo mialkiego weglanu niklu i 33 g chromianu amonu. Mase suszy sie i reduku¬ je przy 300° -#-'320°C w strumieniu wodoru.Przez utworzona mase kontaktowa prze¬ puszcza sie przy 190° -*~ 200°C mieszanine 100 czesci estru metylowego kwasu linolo- wego w postaci gazowej i studzi gazy wy¬ chodzace z pieca kontaktowego/W odbie¬ ralniku zbiera sie ciecz o wygladzie wody, skladajaca sie prawie wylacznie z weglo¬ wodorów (heksadekanu i pochodnych} i wrzaca przewaznie w temperaturach od 285° -+- 310°C. Wyzszych alkoholów pro¬ dukt ten nie zawiera.Przyklad III. ,100 czesci drobno zmie¬ lonego weglanu kobaltu, do którego dodano 2 czesci kwasu wanadowego, redukuje sie w strumieniu wodoru w temperaturze 300°C przez 24 godzin. Ester metylowy kwasu stearynowego, do którego dodano okolo 5% tak otrzymanego katalizatora, traktuje sie w konwertorze przy 230°C wodorem przy cisnieniu 200 atmosfer tak dlugo, az nie u- stanie pobieranie wodoru. Zawartosc kon¬ wertora poddaje sie nastepnie destylacji, przy której otrzymuje sie oprócz malej ilo¬ sci przedgonu, glównie alkohol oktodecylo- wy o punkcie topnienia 203° -*- 216° przy 11 mm cisnienia (punkt topnienia 54°C). 4 Wosk pozostaly po destylacji, ester oktode- cylowy kwasu stearynowego, mozna ponow¬ nie poddac redukcji w taki sam sposób, tak iz wydajnosc alkoholu jest prawie iloscio¬ wa. Zamiast estru metylowego kwasu stea¬ rynowego mozna uzyc z takim samym skut¬ kiem estru kwasu stearynowego z innym alkoholem jedno lub wielowartosciowym, naprzyklad gliceryny. * , Przyklad IV. Ester dwuetylowy kwa¬ su bursztynowego/zBodatkiem 5% kataliza¬ tora, uzyskanego przez redukcje weglanu kobaltu, traktuje sie wodorem w tempera¬ turze 230°C pod cisnieniem 200 atm. Gdy pobieranie wodoru ustanie, oddziela sie od katalizatora produkt uwodornienia, o Her¬ bie zmydlenia równej prawie zero. Przez traktowanie woda produktu reakcji wysole- nie butandiolu i destylacje frakcjonowana przy 14 mm cisnienia uzyskuje sie przeszlo 70% teoretycznej wydajnosci czystego bu¬ tandiolu, destylujacego przy 127° -*- 130^.Przyklad V. Drobno zmielony i akty¬ wowany 3% czasleczkowemi wodorotlenku potasu weglan kobaltu redukuje sie wodo¬ rem przy 350°C przez 36 godzin. Zwykly handlowy olej soja, do którego dodano 5% powyzszego katalizatora, traktuje sie przy 210°C w autoklawie rotacyjnym wodorem, przyczem cisnienie utrzymuje sie tak dlugo na wysokosci 270 atm, dopóki nie ustanie — 3 —pobieranie wodoru. Zawartosc autoklawu poddaje sie po przesaczeniu destylacji prózniowej, przyczem po niewielkim przed¬ gonie destyluje przewaznie alkohol oktode- cyilowy w temperaturach 195° h- 210°C przy 11 mm slupa rteci. Punkt topliwosci 56°C.Odsaczony katalizator mozna uzywac kil¬ kakrotnie do zabiegu. Przez zastosowanie jeszcze wiekszych cisnien mozna skrócic znacznie czas redukcji. Ponadto czas trwa¬ nia reakcji zalezy w znacznej mierze od stopnia rozdrobnienia katalizatora i szyb¬ kosci mieszania.Pozostalosc podestylacyjna sklada sie. jak wynika z liczby zmydlenia, ze steary¬ nianu oktodecylowego; mozna go poddac ponownemu uwodornieniu sposobem poda¬ nym przy oleju soja, przyczem tworza sie dalsze ilosci alkoholu oktodecylowego. Uzy¬ skuje sie prawie 100% wydajnosci alkoholu w stosunku do uzytego oleju soja. Moga sie utworzyc male ilosci wysokoczasteczkowych eterów albo polimery wysokoczasteczko¬ wych .produktów.Zamiast uwodorniac otrzymany przy u- wodornianiu oleju soja wosk, stearynian al¬ koholu oktodecylowego, mozna z takim sa¬ mym skutkiem poddac temu procesowi in¬ ne woski, naprzyklad wosk pszczelny lub plynne woski, naprzyklad tran z delfina Hyiperoodonbidens, olej sparmacelowy, przyczem kwasy zawarte w powyzszych woskach redukuja sie do odpowiednich al¬ koholów.Przyklad VI. Ester etylowy kwasu benzoesowego zadaje sie 2%, w odniesieniu do ilosci estru, katalizatora kobaltowego aktywowanego przez dodatek 2 % tlenku gli¬ nu i traktuje w autoklawie przy 210°C wo¬ dorem pod cisnieniem 200 atm, dopóki ci¬ snienie utrzymuje sie na stalym poziomie.Nalezy dbac o dobre mieszanie. Produkt, otrzymany przy tej reakcji wykazuje nie¬ znaczna liczbe zmydlenia. Powazna ilosc, okolo 80%, sklada sie z alkoholu szescio- hydrobenzylowego, destylujacego w tempe¬ raturze okolo 180°C pod zwyklem cisnie¬ niem. W podobny sposób mozna zreduko¬ wac równiez ester kwasu ftalowego albo in¬ ne estry aromatyczne.Przyklad VII. Olej soja, o liczbie zmy¬ dlenia okolo 190, zadaje sie 2% katalizato¬ ra, otrzymanego przez redukcje tlenku ni¬ klu i glinu w strumieniu wodoru przy 350°C i zawierajacego okolo 20% niklu metalicz¬ nego, i traktuje przy 180°C wodorem pod cisnieniem 250 atm, az nie ustanie pobiera¬ nie wodoru. Produkt, odfiltrowany od ka¬ talizatora, wykazujacy liczbe zmydlenia 160, topi sie przy 60°C. Dzieki doskonalemu polyskowi nadaje sie ten produkt do apre- tury, mozna go równiez uzyc jako skladni¬ ka do mas do woskowania.Produkty przejsciowe wystepujace przy redukcji opisanym sposobem estrów, zwla¬ szcza glicerydów, sa podobne do wosków i moga wykazywac Wszelkie liczby zmydla- nia, lezace miedzy liczba zmydlenia pro¬ duktu wyj sciowegó i zerem. Po czesci sa one krystaliczne, jak olbrot, po czesci twar¬ de o przelomie muszlowym, po czesci sa one takze miekkie. Mozna je zastosowac we wszelkich wypadkach, gdzie potrzeba wosku albo produktów podobnych do wo¬ sku. Uwodornienie estrów, zwlaszcza tlu¬ szczów i olejów, mozna przeprowadzic w ten sposób, aby wylacznie powstawaly pro¬ dukty cenne, podobne do wosku, o okreslo¬ nej, zadanej liczbie zmydlenia. Naprzyklad, mozna otrzymac z oleju soja krystaliczny stearynian oktodecylowy. Mozna równiez otrzymac w jednym toku pracy mieszani¬ ny, zlozone z alkoholów i odpowiadajacym im wosków o okreslonym stosunku sklad¬ ników.Przyklad VIII. Olej rycynowy traktu¬ je sie w autoklawie z dodatkiem 5% wago¬ wych katalizatora kobaltowego, aktywowa¬ nego wodorotlenkiem potasu, przy 220°C i 45 atm wodorem przez 24 godzin. Otrzyma¬ ny produkt reakcji poddaje sie destylacji w prózni przy cisnieniu 18 mm slupa rteci, — 4 —jednakowoz w goracej wodzie jest otia wieksza, co pozwala regulowac wartosc Ph roztworu cukru i pektyny.Po zadaniu suchego preparatu zimna woda, cukier i pektyna przechodza calko¬ wicie do roztworu, .podczas gdy kwas sluzo¬ wy tylko w nieznacznej ilosci. Roztwór jest wówczas zakwaszony ponizej tej wartosci Ph, która moglaby spowodowac zgestnienie plynu. Przez ogrzanie plynu do temperatu¬ ry wrzenia przechodzi kwas sluzowy calko¬ wicie do roztworu i wartosc Ph wzrasta stopniowo do 3. Przy tej wartosci przecho¬ dzi plyn latwiej w stan galaretowaty.Przy nasyceniu kwasem na goraco po¬ siada roztwór Ph wartosc prawie równa 3.Ta wielkosc wystarcza do wytwarzania ga¬ laret owocowych, przyczem wartosc Ph moze sie wahac w dosc szerokich granicach, a pozadana przemiana nie zalezy wylacz¬ nie od ilosci kwasu sluzowego, lecz takze od kwasów i soli soków owocowych, do któ¬ rych dodano mieszanki. Jednakowoz war¬ tosc równa 3 jest wielkoscia najlepsza, a od¬ chylenia od niej wplywaja na szybkosc krzepniecia roztworu tak, iz mozna stwier¬ dzic, ze okreslona wielkosc Ph roztworu wplywa na przebieg procesu.Jesli jest mowa o zimnych rozpuszczal¬ nikach, to rozumie sie przez to rozpuszczal¬ niki o temperaturze pokojowej. PL