Uzywane dotad w przemysle wlókien¬ niczym ciagnione nitki metalowe do wytwa¬ rzania tkanin o polysku metalicznym maja te wade, ze wymagana wytrzymalosc daja dopiero przy stosunkowo znacznej grubosci, skutkiem czego tkanina staje sie ciezka, malo elastyczna i droga. Dlatego tez propo¬ nowano, aby ciagniona nitke metalowa roz- walcowywac i owijac ja wokolo odpowied¬ niej przedzy. Takie obwijane metalem nitki jednakze równiez wykazuja powyzej wy¬ mienione wady. Proponowano tez podkle¬ janie prawdziwego zlota platkowego pa¬ pierem i uzywanie go do wyrobu blyszcza¬ cych nitek, lecz o takim amaterjale moze byc mowa tylko przy wyrobie bardzo dro¬ gich tkanin, posiadajacych nieznaczna wy¬ trzymalosc.Opisane powyzej nitki metalowe chro¬ niono przed utleniajacemi wplywami zapo- nioca powlekania ich przezroczystym lub zabarwionym lakiem lub rozczynem kolo- djum. Jednak taka powloka lakowa nie przywiera dosc scisle i latwo sciera sie, nie daje wiec dostatecznej ochrony od utlenia¬ nia. Zapomoca takiej powloki lakowej nie osiaga sie zwiekszenia mechanicznej wy¬ trzymalosci nitkii poniewaz warstwa laku posiada bardzo nieznaczna wytrzymalosc na zginanie, ciagnienie i rozszerzanie i niedaje moznosci zmniejszenia grubosci nitki metalowej. -. v Wobec tego przy przeróbce nitek me¬ talowych na tkaniny mozna bylo sie prze¬ ciwstawic wylacznie przez uzywanie nitek lub pasków metalowych p stosunkowo du¬ zym przekroju.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest materjal tkacki o polysku metalicznym z nieszlachetnych lub pólszlachetnych me¬ tali, nieposiadajacych wad wyzej wymie¬ nionych. Chociaz do jego wyrobu stosuje sie metale w postaci folji o bardzo nie¬ znacznej grubosci (0,008—0,010 mm), po¬ siada on jednakze znacztna wytrzymalosc na ciagnienie i zginanie, daje gwarancje trwa¬ losci efektów metalicznych o najróznorod- niejszych zabarwieniach i moze byc wyra¬ biany w prosty i tani sposób. Poza tern ma- terjal ten mozna ozdabiac bardzo efek- towiiemi wytlaczaniami i wizorami.Wszystkie te efekty osiaga sie i w ten sposób, ze pasy materjalu, zespolone z cienkiemi foljami metalowemi, pokrytymi przynajmniej na jednej stronie powloka z przejrzystej blony z pochodnych drzewni- ka (wodzian drzewnika, octan i inne), zo¬ staja pociete na waskie paski, które zo¬ staja przerabiane tak samo, jak nitki me¬ talowe.Folji metalowej o grubosci mniej wie¬ cej 0,008—0,010 mm nie mozna bylo do tej pory rozcinac na waskie paski, nadajace sie do robót tkackich, poniewaz one zaraz sie odrywaly. Wedlug wynalazku niniej¬ szego ciecie dowolnie waskich pasków jest umozliwione w ten sposób, ze materjal ob¬ rabiany w chwili przecinania go moze sie odchylac. Jezeli uzywa sie nozy, to one sa, np. tak rozmieszczone schodkowo, iz nitki moga sie odchylac wbok, jak równiez wgó- re i wdól, jezeli np. uzyc nozy cylindrycz¬ nych, wchodzacych jeden w drugi. W tym przypadku jedna nitka idzie do góry, dru¬ ga — itfdól, nastepna wgóre i t. d.Tak wykonane paski skutkiem zespole¬ nia folji metalowej i blony drzewnikowej sa bardzo wytrzymale. Ma to miejsce na¬ wet wtedy, gdy cienka folja metalowa po¬ ciagnieta jest bardzo cieniutka blonka drzewnikowa. Sama blona drzewnikowa o niezwykle malej grubosci jest bardzo wy¬ trzymala na rozrywanie i zwieksza kilka¬ krotnie mechaniczna wytrzymalosc pokry¬ tej przez nia folji metalowej. Jezeli blona drzewnikowa pokryc i druga strone folji metalowej, to folja znajdzie sie w neutral¬ nej strefie zespolonego materjalu i nie jest mechanicznie naprezana. Obustronne po¬ krywanie folji metalowej posiada jeszcze te zalete, ze zespolony materjal podklad- kowy nie ulega faldowaniu.Do niniejszego wynalazku nadaja sie najróznorodniej skombinowane materjaly, zwlaszcza materjaly cienkie, skladajace sie z folij metalowych (folji aluminjowej), blonki drzewnikowej i innych gietkich pod¬ kladek. Przy stosowaniu folij z wódziami drzewnika wzglednie innych czulych na wilgoc pochodnych drzewnika pokrywa sie je, przynajmniej ich wolna powierzchnie, powloka z wodoszczelnych materjalów, np. rozczynu celuloidu, nitrocelulozy lub in¬ nych podobnych materjalów; Specjalna za¬ leta folij z wodzianów drzewnika jest to, iz one moga byc wykonywane w niezwykle cienkich warstwach i posiadaja potrzebna do powyzszego celu duza wytnzymalosc i gietkosc. Sa one jednak hygroskopijne i za¬ wieraja rózne srodki zmiekczajace, które z czasem moga sie ulbtnic. Powloka z wodo¬ szczelnych materjalów usuwa hygroskopij¬ ne wlasciwosci folij z wodzianów drzewni¬ ka, a jednoczesnie przykrywa srodki zmiek¬ czajace w drzewniku, nie zwiekszajac zbytnio grubosci folji drzewnikowej, która Wobec tego na (zawsze pozostaje gietka.Zwlaszcza wartosciowemi kombinacj ami materjalów dla niniejszego wynalazku o- kazaly sie nastepujace: 1. Folja metalowa, jedno lub obustron¬ nie powleczona blona drzewnikowa, wzgled- — 2 —nie fol ja z wodzianu drzewnika, pokryta przynajmniej na wolnej stronie wodo¬ szczelnym materjalem. 2. Folja metalowa, posiadajaca z jed¬ nej strony cienka podkladke z papieru, tka¬ niny, kauczuku, gutaperki lub podobnego materjalu, a z drugiej strony powleczona jedna ze wskazanych powyzej blon drzew- nikowych.Wytwarzanie pasów materjalu odbywa sie przez sklejanie ze soba folij metalo¬ wych, wykonanych w postaci pasów bez konca, z blonami drzewnikowemi i gietkie- mi podkladkami. Do folij drzewlnikowych najlepiej jest uzywac przezroczystych, ela¬ stycznych srodków sklejajacych, np. kleju kostnego, rozczynu zelatyny, rozozynu ko- lodjum, laku, rozczynu kauczukowego. Ze¬ spolone pasy materjalu rozcina sie na pa¬ ski o pozadanej szerokosci, które w takim stanie lub po skreceniu nawijaja sie na cewki.Celem otrzymania specjalnie mocnych pasków, które bylyby zabezpieczone rów¬ niez od nadrywania sie ich krawedzi we¬ dlug wynalazku przed dalsza ich przerób¬ ka paski zostaja wzdluz swych krawedzi zawiniete i sklejone. Podobny rezultat o- siaga sie, gdy paski te przy uzyciu srodków sklejajacych skrecic.Pociete i ewentualnie pozakladane lub skrecone paski dobrze jest przed dalsza ich przeróbka zaopatrzyc w przejrzysta, bez¬ barwna lub zabarwiona powloke z mater ja- lów nieprzemakalnych. Do tego celu nada¬ ja sie wspomniane powyzej rozczyny celu¬ loidu, nitrocelulozy, wszelkie inne przej¬ rzyste rozczynu lub tez zabarwione i nieza- barwione laki. Wówczas i brzegi pasków pokrywaja sie materjalem niewchlaniaja- cym wody.Zarówno folja metalowa, jak i folja drzewnikowa moga byc w dowolny sposób zabarwiane, nadrakowywane, nakrapiane lub zaopatrywane w wytloczenia. Zwla¬ szcza niezwykle efekty daje sie osiagnac przez odpowiednie zestawienie róznobarw¬ nych folij metalowych i drzewnikowych.Tak, np. folja aluaninjowa, pokryta zólto zabarwiana blona drzewnikowa, robi wra¬ zenie prawdziwego fclota.Paski, wykonane wedlug niniejszego wynalazku, mozna w najrozmaitszy sposób przerabiac, przeplatajac je lub stosujac do tkania. Mocniejsze paski nadaja sie do ob¬ wiazywania paczek, do aplikacyj, do ple¬ cenia i tkania koszyczków, kapeluszy, po¬ kryc na meble i t. d.Specjalnie cenna dziedzina stosowania tych cienkich pasków jest wyrób blyszcza¬ cych niteL Celem otrzymania takich nitek, paski wedlug wynalazku niniejszego obwi- ja sie w znany sposób wokolo odpowied¬ niej nitki, jak to widac z rysunku, i ewen¬ tualnie 'z nia sie skleja w ten sposób, aby przejrzysta blona drzewnikowa lezala na- zewnatrz i jasno wystepowal metaliczny charakter. W ten sposób otrzymuje sie nit¬ ke, z której mozna wyrabiac wszelkiego ro¬ dzaju tkaniny, posiadajace polysk meta¬ liczny, przytern nitka jest niezwykle wy¬ trzymala, trwala i gietka, utrzymujac swój metaliczny charakter i malo wazy.Wytworzona wedlug wynalazku niniej¬ szego tkanine mozna nakladac, posilkujac sie odpowiedniemi srodkami klejacemi, na rózne podkladki, np. papier, tekture, tkani¬ ne, celuloid, skóre i t. d., wówczas ona daje pasy zespolonego materjalu, nadajacego sie do najrozmaitszych celów. W razie uzycia elastycznej podkladki, jak tkanina, skóra, guma lub podobne materjaly, najlepiej jest stosowac do klejenia rozczyn kauczuku.Te pasy zespolonego materjalu mozna równiez przepuscic przez walce wytlacza¬ jace i zaopatrzyc je w desenie. Takie prze¬ puszczenie materjalu przez walce wytlacza¬ jace powoduje mocne polalczenie tkaniny metalowej z podkladka. Chcac wiec wy¬ tworzyc pasy zespolonego materjalu w mysl wynalazku, mozna równiez podklad¬ ke z papieru, tektury, tkaniny lub podob- — 3 —nego materjalu wraz z tkanina metalowa przepuscic przez walce wytlaczajace, któ¬ re wykonywuja wytloczenie na pasie mate¬ rjalu, a jednoczesnie uskuteczniaja mocne polaczenie tkaniny metalowej z podkladka. PL