PL177459B1 - Sposób mocowania łączników narożnych, zwłaszcza ze zgrzewalnego sztucznego tworzywa oraz łącznik narożny do stosowania tego sposobu - Google Patents

Abstract

1 Sposób mocowania laczników naroznych, zwlaszcza ze zgrzewalnego sztucznego tworzywa w ksztaltownikach drazonych przycietych na skos i przeznaczonych na okna, drzwi lub tym podobne elementy, przy którym to sposobie kazdy lacznik narozny jego trzonem wsuwa sie ksztaltowo w przyporzadkowany mu drazony ksztaltownik i zaklinowuje sie go samoha- mownie w tym ksztaltowniku tak, ze ukosna powierzchnia lacznika odpowia- dajaca skosowi ksztaltownika jest zgodna ze skosna powierzchnia drazonego ksztaltownika, przy czym pomiedzy jedna z powierzchni bocznych trzonu lacznika naroznego i przyporzadkowana jej sciane wewnetrzna drazonego ksztaltownika, wsuwa sie element przesuwny z co najmniej jedna usytuowana na nim powierzchnia klinowa, a wsuwanie wzgledem trzonu prowadzi sie za pomoca wystajacego elementu przesuwnego odcinka koncowego wzdluz co najmniej jednej powierzchni oporowej usytuowanej na bocznej powierzchni trzonu az do uzyskania zadanego dzialania klinujacego, po czym wystajacy odcinek koncowy usuwa sie, znamienny tym, ze element przesuwny (2) w celu zaklinowania przesuwa sie wzgledem lacznika naroznego (1) przeciw- nie do kierunku wsuwania (X) lacznika naroznego (1) i wsuwa w drazony ksztaltownik (20), przy czym element przesuwny (2) w celu wywierania klinujacej sily ciagnacej (Z) chwyta sie narzedziem ciagnacym (12) za jego koncowy odcinek (8) wystajacy ponad ukosna powierzchnie (3), które to narzedzie ma odcinek oporowy (14) usytuowany poprzecznie do kierunku sily ciagnacej na calej szerokosci (B) ukosnej powierzchni (3) lacznika naroznego (1) az do skosnej powierzchni (21) drazonego ksztaltownika (20), którym to odcinkiem oporowym (14) wspiera sie ono o skosna powierzch- nie (21) przy wywieraniu sily klinujacej (Z), przy czym ukosna powierzch- nia (3) drazonego lacznika (1) po uzyskaniu polozenia zgodnego ze skosna powierzchnia ,(21) drazonego ksztaltownika (20) przylega do narzedzia ciagnacego (12). PL PL PL

Description

Znane jest również, że łącznik wprowadza się kształtowo jego trzonami w drążony kształtownik tak, aby ukośna powierzchnia łącznika była zgodna ze skośną, powierzchnią kształtownika, a następnie rozpiera się łącznik w kształtowniku za pomocą odpowiedniego urządzenia rozpierającego. Tego rodzaju sposób opisany jest w DE-PS 37 12 478. W opisanym łączniku jest przelotowy wzdłużny kanał, a w obszarze końcowym łącznika, od strony jego wsuwania wykonane są wzdłużne rowki. Poprzez wzdłużny kanał przeprowadzona jest długa śruba, która na końcu łącznika od strony wsuwania wkręcana jest w element rozprężny, który przy dociąganiu śruby wciągany jest w łącznik, który rozpiera na zewnątrz w kierunku do kształtownika.

W DE-GM 89 10 401 opisany jest również łącznik narożny mocowany przez rozpieranie w przynależnym mu drążonym kształtowniku ze sztucznego tworzywa, przy czym śruba przechodząca przez łącznik w jego kierunku wzdłużnym, przyciąga klin osadzony na górnej stronie łącznika i rozpiera go na zewnątrz.

Takie sposoby mocowania, przy których wyzwalane jest działanie klinujące za pomocą klina poruszanego śrubą, wymagają jednak stosunkowo skomplikowanego łącznika zawierającego wiele części ze sztucznego tworzywa i z metalu, co wymaga znacznych kosztów. Ponadto montaż jest stosunkowo trudny, gdyż wywierany przez użytkownika nacisk na śrubę podczas jej dociągania może spowodować wprowadzenie łącznika do wnętrza kształtownika. Jeżeli przy tym dokręca się śrubę zbyt mocno, to traci się uzyskaną już zgodność położenia skośnej powierzchni kształtownika i ukośnej powierzchni łącznika, co uniemożliwia prawidłowe zgrzanie lub sklejenie ukośnych powierzchni dwóch zamocowanych w ten sposób łączników. W takich przypadkach śruba przy danym łączniku musi być rozluźniona celem ponownego ustawienia łącznika jego ukośną powierzchnią zgodnie ze skośną powierzchnią kształtownika, po czym śruba musi być ponownie dociągnięta.

Z DE-PS 42 15 661 znany jest sposób mocowania łączników narożnych w kształtownikach ram drzwiowych lub okiennych, przy którym również stosuje się klin mocujący, który jednak swoje działanie zaciskowe wytwarza za pomocą ruchu poprzecznego do kierunku wsuwania łącznika w kształtownik. Ażeby można było zamocować ten klin na górnej stronie łącznika, przy łączniku wsuniętym w kształtownik, na ukośnej powierzchni łącznika usytuowany jest otwór, poprzez który w kierunku wzdłużnym można wbijać mały klin nastawny, który przy wzrastającym wsunięciu przesuwa w bok klin mocujący przy łączniku i powoduje w ten sposób żądane zamocowanie. Jednak i tutaj istnieje znaczne niebezpieczeństwo niepożądanego przesuwania się łącznika do wewnątrz podczas wbijania klina nastawnego, ponieważ występujące siły udarowe nawet przy uzyskanym już trwalszym osadzeniu łącznika w kształtowniku mogą spowodować wsuwanie się łącznika w kształtownik. W tym znanym łączniku wszystkie trzy różne części mogą być wykonane z tworzywa sztucznego tak, że nie potrzebne są już dodatkowe metalowe elementy. Cały montaż jest jednak stosunkowo niedokładny i kłopotliwy oraz wymaga zręczności montującego' personelu.

Z DE-GM 91 13 235 znany jest sposób mocowania łącznika narożnego, przy którym działanie klinujące uzyskuje się przez element przesuwny usytuowany na jednej ze stron łącznika, który to element działa jak klin mocujący. Zaklinowany jest on samohamownie pomiędzy łącznikiem i kształtownikiem drążonym wykonanym ze sztucznego tworzywa. W tym celu element przesuwny posiada dwie powierzchnie klinowe, którymi wspiera się na dwóch ukośnych powierzchniach usytuowanych na bocznej powierzchni trzonu łącznika. Element przesuwny posiada odcinek końcowy wystający poza skośną powierzchnię, za pomocą którego element ten można przesuwać uderzając w niego młotkiem. Gdy uzyska się już żądane zaklinowanie, to uderzeniem młotka usuwa się pozostałość odcinka końcowego wystającą ponad skośną powierzchnię, po czym można wykonać zgrzewanie dwóch kształtowników

177 459 wyposażonych w takie łączniki tworząc w ten sposób naroże okna lub drzwi. Aby zapobiec niepożądanemu wsuwaniu się łącznika w kształtownik podczas wbijania młotkiem elementu przesuwnego, na ukośnej powierzchni łącznika jest ogranicznik wystający ponad tę powierzchnię aż do skośnej powierzchni kształtownika otaczającej łącznik. Ogranicznik zapewnia zgodność położenia wprowadzonego łącznika ze skośną powierzchnią kształtownika również przy uderzeniach w element przesuwny. Jednakże przy bardzo mocnych uderzeniach ograniczniki te mogą ulec odłamaniu. Poza tym każdy z ograniczników musi być usunięty po zaklinowaniu elementu przesuwnego, aby możliwe było płaskie zgrzanie lub sklejenie w skośnej powierzchni kształtownika, co również oznacza komplikacje podczas montażu.

Zadaniem wynalazku jest stworzenie takie sposobu mocowania łączników narożnych w kształtownikach drążonych, aby przy zachowaniu precyzyjnej zgodności ukośnej powierzchni łącznika względem skośnej powierzchni kształtownika nie było potrzeby usuwania ograniczników po zakończonym montażu, przez co uzyskuje się uproszczony i przyspieszony montaż.

Według wynalazku zadanie to zostało rozwiązane dzięki temu, że element przesuwny w celu zaklinowania przesuwa się względem łącznika narożnego przeciwnie do jego kierunku wsuwania w kształtownik. W celu wywierania klinującej siły ciągnącej chwyta się element przesuwny narzędziem ciągnącym za jego końcowy odcinek wystający ponad ukośną powierzchnię. Narzędzie posiada odcinek oporowy usytuowany poprzecznie do kierunku siły ciągnącej na całej szerokości ukośnej powierzchni łącznika narożnego aż do skośnej powierzchni kształtownika drążonego, którym to odcinkiem oporowym wspiera się ono o skośną powierzchnię przy wywieraniu siły klinującej. Ukośna powierzchnia łącznika drążonego po uzyskaniu położenia zgodnego ze skośną powierzchnią drążonego kształtownika przylega do narzędzia ciągnącego i wspiera się o nie.

W sposobie według wynalazku stosuje się w zasadzie klin mocujący, który wprawdzie również przesuwany jest w kierunku wzdłużnym łącznika względem niego w celu wywarcia żądanego działania klinującego wzdłuż powierzchni klinujących, jednak w przeciwieństwie do wszystkich znanych rozwiązań ruch względny elementu przesuwnego konieczny do uzyskania działania klinującego wykonywany jest tak, że przebiega nie w kierunku wsuwania łącznika w kształtownik, lecz w przeciwnym kierunku. Element przesuwny przy wsuniętym w kształtownik łączniku jest z niego ponownie wyciągany tak, aby wystąpiło żądane samohamowne działanie klinujące. Uzyskuje się to według wynalazku przez zastosowanie narzędzia ciągnącego, które przy wywieraniu żądanej siły ciągnącej wspiera się z boku ukośnej powierzchni łącznika na obwodowej powierzchni skośnej kształtownika. Narzędzie to umożliwia precyzyjne ustawienie łącznika pod wpływem siły elementu przesuwnego w kierunku wychodzenia z kształtownika, której działanie przerywa się dokładnie wtedy, gdy ukośna powierzchnia łącznika pokrywa się dokładnie ze skośną powierzchnią kształtownika. Narzędzie służy tu więc nie tylko do wyciągania elementu przesuwnego, lecz jest dodatkowo zastosowane jako ogranicznik ukośnej powierzchni łącznika tak, że jest ona utrzymywana w dokładnej zgodności ze skośną powierzchnią kształtownika. W ten sposób zapewnione jest, że również przy wywieraniu na element przesuwny bardzo dużej siły ciągnącej dla uzyskania dużej siły klinującej pomiędzy łącznikiem i kształtownikiem nie wystąpi niepożądane przesunięcie łącznika względem kształtownika, wysuwające ukośną powierzchnię łącznika z płaszczyzny skosu kształtownika niezależnie od tego jak wielka jest siła ciągnąca wywierana przez narzędzie. Narzędzie zdejmuje· się gdy osiągnie się już żądane działanie klinujące. Wystający końcowy odcinek elementu przesuwnego, który korzystnie posiada jedno lub więcej miejsc żądanego załamania usuwa się, na przykład przez uderzenie lub ułamanie, albo zazębione z elementem przesuwnym narzędzie obraca się wokół osi wzdłużnej powodując ścięcie elementu.

Dzięki zastosowaniu sposobu według wynalazku, prostymi środkami i prosto wykonanymi częściami można uzyskać skuteczne zamocowanie łącznika narożnego przez zaklinowanie go w drążonym kształtowniku okna, drzwi lub tym podobnych elementów z jednoczesnym precyzyjnym wyrównaniem ukośnej powierzchni łącznika z płaszczyzną ścięcia drążonego kształtownika, przy czym można wytworzyć bardzo duże siły klinujące. Mocowanie można poza tym przeprowadzić bardzo szybko i nie wymaga ono szczególnej zręczności,

177 459 tak że może być wykonane również bez trudności przez osobę nie przyuczoną. Nie ma przy tym potrzeby osadzania obok siebie części metalowych i ze sztucznego tworzywa, przy czym korzystnie zarówno łącznik jak i element przesuwny wykonane są jako jednolite części ze sztucznego tworzywa dającego się zgrzewać lub sklejać, zwłaszcza jako części formowane wtryskowo.

Wynalazek umożliwia zaskakująco prosty sposób mocowania łączników narożnych w drążonych kształtownikach za pomocą prosto i tanio wytwarzanych części z jednoczesnym precyzyjnym wyrównaniem ukośnej powierzchni łącznika względem płaszczyzny ścięcia kształtownika i bez potrzeby kłopotliwego umieszczania przy łączniku ograniczników, które później muszą być usunięte.

W szczególnie korzystnej postaci wykonania sposobu według wynalazku podczas wywierania klinującej siły ciągnącej narzędzie ciągnące wspiera się po obu stronach łącznika narożnego na skośnej powierzchni drążonego kształtownika, przy czym w określonych przypadkach zastosowania można wspierać narzędzie tylko jednostronnie.

Przy sposobie montażu według wynalazku, element przesuwny może być osadzony na dowolnej stronie posiadającego cztery strony łącznika narożnego. Szczególnie korzystnym jest usytuowanie tego elementu na”górnej’stronie łącrnika, to znaczy na tej boczne, powierzchni łącznika, która przebiega pod kątem rozwartym względem ukośnej powierzchni łącznika, patrząc w kierunku wzdłużnym łącznika. Chodzi więc tu o najkrótszią boczną powierzchnię łącznika.

W sposobie według wynalazku jako narzędzie ciągnące stosuje się podłużną dźwignię, która na jednym swym końcu posiada urządzenie do chwytania końcowego odcinka elementu przesuwnego oraz ma uwypuklony odcinek oporowy, którym po uchwyceniu elementu przesuwnego przylega do skośnej powierzchni drążonego kształtownika i wokół którego dźwignia wychyla się w celu wywierania klinującej siły ciągnącej, przy oparciu się na ściętej powierzchni kształtownika.

Korzystnie stosuje się element przesuwny, którego końcowy odcinek wykonany jest w postaci języka z pogrubieniem na jego wolnym końcu, korzystnie w postaci obustronnie wystającego poprzecznego żebra. Urządzenie do chwytania końcowego odcinka elementu przesuwnego ma usytuowane na uwypuklonym oporowym odcinku dwa równoległe kołki, pomiędzy które wprowadza się język i przy odchyleniu narzędzia ciągnącego wokół uwypuklonego odcinka oporowego ruch odchylania przetwarza się w ruch ciągnący element przesuwny. W ten sposób nawet nie przeszkolona osoba może wykonać szybko i skutecznie montaż łącznika narożnego za pomocą bardzo prostych środków'.

Wynalazek dotyczy także łącznika narożnego do łączenia skośnie przyciętych, wykonanych korzystnie ze zgrzewalnego sztucznego tworzywa dwóch drążonych kształtowników przeznaczonych do wyrobu okien, drzwi lub podobnych elementów, zwłaszcza przez zgrzewanie lub sklejanie i stosowanych w sposobie według wynalazku. Łącznik narożny ma trzon z ukośną powierzchnią, który wprowadzany jest do drążonego kształtownika. Łącznik ma ponadto element przesuwny, który przynajmniej jedną swą powierzchnią klinową jest przesuwny na co najmniej jednej odpowiednio przyporządkowanej skośnej powierzchni oporowej znajdującej się na bocznej powierzchni trzonu i który posiada wystający ponad ukośną powierzchnię trzonu odcinek końcowy w kształcie języka, przeznaczony do wywierania siły przesuwającej na trzon osadzony w drążonym kształtowniku, przy czym dobór skośnej powierzchni oporowej i powierzchni klinowej względem sił prostopadłych do kierunku przesuwania elementu przesuwnego powoduje samohamowność. Według wynalazku skos przynajmniej jednej powierzchni klinowej na elemencie przesuwnym i skos przynajmniej jednej przyporządkowanej do niej skośnej powierzchni oporowej na trzonie, patrząc w kierunku wsuwania trzonu w kształtownik, opadają w kierunku wzdłużnej płaszczyzny środkowej trzonu, to znaczy, że są tak wykonane, że przy przesuwaniu elementu przesuwnego przeciwnie do kierunku wsuwania trzonu w kształtownik, wznoszą się po klinie do góry i powodują żądane działanie rozpierające.

Korzystnie, przynajmniej jedna powierzchnia klinowa na elemencie przesuwnym i/lub przynajmniej jedna skośna powierzchnia oporowa na trzonie, posiada żłobkowanie o kierunku

177 459 poprzecznym do kierunku ruchu elementu przesuwnego względem trzonu, za pomocą których uzyskuje się przy zaciskaniu szczególnie pewne zaklinowanie, a tym samym szybkie i skuteczne samohamowanie. Korzystnie element przesuwny ma dwie powierzchnie klinowe, a trzon ma dwie odpowiednio przyporządkowane skośne powierzchnie oporowe, przy czym korzystnie jedna powierzchnia klinowa usytuowana jest w pobliżu ukośnej powierzchni łącznika, a druga powierzchnia klinowa znajduje się na przednim obszarze końcowym trzonu, patrząc w kierunku wsuwania go w kształtownik

Korzystna postać wykonania wynalazku polega na tym, że końcowy odcinek elementu przesuwnego na swym wystającym końcu ma żebro końcowe wystające obustronnie na kształt litery T, przy czym korzystnie wystający odcinek końcowy elementu przesuwnego ma miejsce żądanego złamania. Miejsce żądanego złamania jest tak wykonane, że po osiągnięciu końcowego położenia klinującego może być odłamane uderzeniem młotka poprzecznie do kierunku ruchu elementu przesuwnego lub przez obrócenie za pomocą narzędzia ciągnącego, natomiast podczas wywierania ciągnącej siły klinującej zapewnia przenoszenie całej przykładanej siły ciągnącej bez powstawania niebezpieczeństwa zerwania.

Korzystnie trzon i element przesuwny łącznika narożnego wykonane są jako jednolite części z tworzywa sztucznego, korzystnie jako kształtki wtryskowe z tworzywa sztucznego dającego się zgrzewać względnie sklejać.

Wynalazek zostanie wyjaśniony na podstawie przykładu wykonania uwidocznionego na rysunkach, na których:fig. 1 przedstawia widok perspektywiczny końcowego odcinka drążonego, okiennego kształtownika z tworzywa sztucznego od strony skosu z wsuniętym łącznikiem narożnym (bez elementu przesuwnego); fig. 2 - łącznik narożny według wynalazku z elementem przesuwnym przed -zamontowaniem; fig. 3 - wzdłużny przekrój środkowy przez łącznik narożny z fig. 2, wzdłuż linii A-A; fig. 4 - wzdłużny przekrój przez element przesuwny z fig. 2; fig. 5 - perspektywiczny widok wzdłużnego przekroju środkowego łącznika narożnego według wynalazku z elementem przesuwnym, wprowadzonym w koniec drążonego kształtownika okiennego i z osadzonym z przodu narzędziem montażowym w wyjściowym położeniu montażowym; fig. 6 - widok perspektywiczny narzędzia montażowego przedstawionego na fig. 5; fig. 7 - widok przekroju z fig. 5, jednak przy zaklinowanym elemencie przesuwnym po obróceniu narzędzia montażowego o kąt 90°.

Na figurze 1 przedstawiony jest w widoku perspektywicznym łącznik narożny 1, który od strony skośnej powierzchni 2l drążonego kształtownika 20 ze - sztucznego tworzywa stanowiącego element ramy okiennej lub drzwiowej (lub składanej okiennicy) wsunięty jest w niego w sposób dopasowany kształtowo tak daleko, że ukośna powierzchnia 3 znajdująca się w kierunku wsuwania na przeciwnym końcu łącznika narożnego 1 mająca to samo nachylenie co nachylenie skośnych powierzchni 21 kształtownika 20, znajduje się w położeniu pokrywającym się ze skośną powierzchnią.

Jak pokazano na fig. 1, ukośna powierzchnia 3 łącznika 1 składa się z dużej liczby osobnych powierzchni cząstkowych, z których każda stanowi końcową powierzchnię małego wzniesienia 3', przy czym wzniesienia te usytuowane są w równoległych grupach. Dla łatwiejszego zrozumienia budowy narożnego łącznika 1 jest on przedstawiony na fig. 1 bez przesuwnego elementu koniecznego do zamocowania łącznika w kształtowniku 20.

Na figurze 2 przedstawiony jest perspektywiczny widok rozmontowanego łącznika 1 i przynależnego do niego elementu przesuwnego 2. Łącznik narożny 1 posiada trzon 4, który kształtowo osadzany jest w kształtowniku 20 i jest w nim prowadzony. Przy końcu trzonu 4 przeciwnym do kierunku wsuwania X łącznika 1, znajduje się ukośna powierzchnia 3, która na obu swych bocznych ograniczeniach ma wystające na boki listwy oporowe 31, które przy wsuwaniu łącznika 1 w kształtownik 20 prowadzą go po bokach w wydrążeniu kształtownika. Trzon 4 wprowadzany jest w metalową rurę kształtową 32, która usytuowana jest w kształtowniku 20 i nieco przesunięta do tyłu w kierunku wsuwania X, jak pokazano na fig. 5.

Na górnej stronie łącznika 1 (fig. 2), to znaczy na tej stronie, która w przekroju wzdłużnym łącznika odchodzi pod kątem rozwartym α od jego ukośnej powierzchni 3 (i jednocześnie stanowi najkrótszy wzdłużny bok z jego czterech wzdłużnych boków) usytuowane są dwie skośne, klinowe powierzchnie oporowe 5, 6, przy czym klinowa powierzchnia 5

177 459 usytuowana jest blisko ukośnej powierzchni 3, a klinowa powierzchnia 6 usytuowana jest przy wsuwanym końcu łącznika narożnego 1. Ta ostatnia klinowa powierzchnia 6 posiada żłobkowanie 25 przebiegające prostopadle do kierunku wsuwania X, co pokazano zwłaszcza na fig. 3.

Na figurze 3 pokazano układ skośnych powierzchni oporowych 5 i 6 oraz rozmieszczenie poprzecznego żłobkowania 25, a także układ wzniesień 3', których górne powierzchnie końcowe tworzą ukośną powierzchnię 3. Z perspektywicznego przekroju z fig. 3 widać również, że łącznik narożny 1 wykonany jest jako jednolita część ze sztucznego tworzywa. Łącznik jest wewnątrz wydrążony i jest otwarty od strony wsuwania końca trzonu 4.

Element przesuwny 2 przyporządkowany do łącznika 1 składa się, jak pokazano na fig. 2 lub na fig. 4, z podłużnej kształtki zawierającej odcinek klinujący 7 i odcinek końcowy 8. Odcinek końcowy 8 wykonany jest przy tym w kształcie podłużnego drążka, względnie języka, który na swym swobodnym końcu ma wystające obustronnie końcowe poprzeczne żebro 9 tworzące literę T, które patrząc w kierunku wzdłużnym elementu przesuwnego 2 tworzy boczne poszerzenie w stosunku do szerokości końcowego odcinka 8.

Na dolnej stronie elementu przesuwnego w obszarze odcinka klinującego 7, po dolnej stronie elementu zwróconej do trzonu 4, podczas montażu znajdują się dwie powierzchnie klinowe 10, 11, których skosy i odstępy względem siebie odpowiadają dokładnie skosom skośnych powierzchni oporowych 5 i 6 w elemencie przesuwnym 2 oraz ich wzajemnemu odstępowi. Nachylenie cząstkowych powierzchni 10 i 11 oraz klinowych powierzchni oporowych 5 i 6 jest jednakowe. Usytuowanie skośnych powierzchni oporowych 5 i 6 łącznika 1 jak i przyporządkowanych im powierzchni klinowych 10 i 11 elementu przesuwnego 2 jest takie, że przy przyleganiu klinowej powierzchni 10 do skośnej powierzchni oporowej 5 oraz klinowej powierzchni 11, do skośnej powierzchni oporowej 6, ruch elementu przesuwnego 2 przeciwny do kierunku wsuwania X łącznika 1 powoduje wskutek działania klinującego podniesienie się elementu przesuwnego 2 z łącznika narożnego 1. Inaczej mówiąc, nachylenie skosów jest tak wykonane, że patrząc w kierunku wsuwania X trzonu 4 opadają one w kierunku wzdłużnej płaszczyzny środkowej M (fig. 3) trzonu 4. Szerokość B elementu przesuwnego 2 odpowiada szerokości skośnych powierzchni oporowych 5 i 6, to znaczy odstępowi pomiędzy wystającymi do góry bocznymi ściankami trzonu 4, pomiędzy którymi są nieco zagłębione oporowe powierzchnie 5 i 6. Przy nałożonym na trzon 4 elemencie przesuwnym 2 uzyskuje się również jego boczne prowadzenie, gdy jest on poruszany za pośrednictwem swego odcinka końcowego 8 i jego przedniego, poprzecznego żebra 9 w kierunku wzdłużnym łącznika narożnego 1.

Na figurze. 5 przedstawiony jest widok perspektywiczny wzdłużnego przekroju przez łącznik narożny 1 wprowadzony do kształtownika 20 z elementem przesuwnym 2 usytuowanym powyżej łącznika oraz z narzędziem montażowym 12 osadzonym od przodu przy skośnej powierzchni 21. Dla uproszczenia rysunku kształtownik 20 przedstawiony jest w uproszczonej formie bez zaznaczania grubości ścianek.

Pokazane na fig. 5 narzędzie montażowe przedstawione jest osobno na fig. 6 w widoku perspektywicznym. Składa się ono z podłużnego ramienia dźwigni 13, której odcinek końcowy 14, ma z przodu zaokrąglone uwypuklenie 15, korzystnie stanowiące odcinek koła 14, pośrodku którego znajdują się dwa wystające kołki 16 rozmieszczone w odstępie 17 wystarczającym aby wsunąć w niego podłużny obszar końcowy 8 elementu przesuwnego 2. Na fig. 5 narzędzie montażowe 12 przedstawione jest w początkowej fazie montażu.

Łącznik narożny 1 z nałożonym na jego górną stronę elementem przesuwnym 2 wsuwa się w dopasowany kształtowo w kształtownik 20 i to tak daleko, aby ukośna powierzchnia 3 łącznika 1 była trochę przesunięta w kierunku wsuwania X względem skośnej powierzchni 21 kształtownika 20.

Element przesuwny 2 swym końcowym odcinkiem 8 i jego przednim, poprzecznym żebrem 9 wystaje poza skośną powierzchnię 21 kształtownika 20 i to na tyle, że może być uchwycony przez kołki narzędzia montażowego 16, gdy osadzi się je tak, jak to pokazano na fig. 5.

177 459

W położeniu początkowym montażu, przedstawionym na fig. 5, jeszcze przed zamocowaniem łącznika 1 w kształtowniku 20, pary klinowe 5/10 i 6/11 przylegają do siebie luźno, to znaczy z niewielkim luzem (fig. 5). Łącznik narożny 1 wspiera się od dołu i z boków o metalową rurę kształtową 32 osadzoną w kształtowniku 20 i mającą prostokątny lub kwadratowy zamknięty przekrój poprzeczny. Rura 32 wykonana jest z metalu i ułożona również powyżej górnej strony elementu 2 tworząc względem jego górnej strony niewielką szczelinę do czasu, gdy przesuwny element 2 przylega jeszcze luźno do łącznika 1, względnie do jego trzonu 4.

Montażowe narzędzie ciągnące 12 w położeniu wyjściowym, przedstawionym na fig. 5, jest tak ustawione, że swym uwypuklonym, rozszerzonym końcowym odcinkiem oporowym 14 wystaje ono po obu stronach szerokości B (fig. 2) łącznika 1 i sięga aż do otaczających z boków łącznik 1 płaskich obszarów skośnej powierzchni 21 kształtownika 20. Odcinek oporowy 14 narzędzia 12 opiera się przy tym obustronnie swym przednim uwypukleniem 15 o skośną powierzchnię 21 kształtownika 20 i w tym położeniu przesuwa się go do góry tak długo, aż jego kołki 16 obejmą obustronnie końcowy obszar 8 elementu przesuwnego 2 jeszcze przed końcowym żebrem 9.

Jeżeli teraz narzędzie 12 zostanie odchylone w dół wokół uwypuklonej powierzchni końcowej 15 odcinka oporowego 14 opartego na bocznej, skośnej powierzchni 21 w kierunku strzałki F, to kołki 16, 17 przylegają do tylnej strony końcowego żebra 9, a przy dalszym odchylaniu wywierają na to żebro siłę ciągnącą Z, która poprzez poprzeczne żebro 9 przenosi się na element przesuwny 2 i powoduje ruch tego elementu względem łącznika 1. Zanim jednak wystąpi ten ruch, zarówno element przesuwny 2 jak i łącznik 1 wysuwaj ą się z kształtownika 20 na tyle, że ukośna powierzchnia 3 łącznika 1 przylega do uwypuklonego odcinka końcowego 15 odcinka oporowego 14. Przednie uwypuklenie powierzchni oporowej 14 jest na całej jej szerokości jednakowe i dlatego następuje liniowe przyleganie odcinka oporowego 14 nie tylko na bokach skośnej powierzchni 21 lecz również z ukośną powierzchnią 3 łącznika 1 tak, że ukośna powierzchnia 3 łącznika 1 automatycznie przylega dokładnie do odcinka oporowego 14 narzędzia 12 w momencie, gdy jest dokładnie wyrównana ze skośną powierzchnią. 21. Jeżeli narzędzie 12 zostanie odchylone jeszcze bardziej w kierunku strzałki F, to łącznik 1 ze względu na przyleganie jego ukośnej powierzchni do odcinka oporowego 14 narzędzia 12 nie może się już dalej wysuwać z drążonego kształtownika 20, natomiast przez kontynuowane odchylanie kołków 16 element przesuwny 2 wysuwa się jeszcze bardziej z kształtownika 20. Zachodzi teraz ruch względny w parach ślizgowych powierzchni klinowych 5/10 i 6/11, wskutek czego element przesuwny 2 na skośnych powierzchniach 5 i 6 przesuwa się do góry za pomocą swoich powierzchni klinowych 10/11 i zaklinowuje się względem metalowej rury kształtowej 32 usytuowanej w kształtowniku 20. Przy zaklinowaniu uzyskuje się samohamowność za pomocą żłobkowania 25 na powierzchni klinowej 6, jak i przez odpowiedni dobór materiałów elementu przesuwnego 2 i łącznika 1. Zaklinowane położenie końcowe przedstawione jest na fig. 7. Narzędzie 12 jest tu całkowicie obrócone, to znaczy o kąt 90°, a element przesuwny 2 jest teraz wyraźnie wysunięty względem łącznika 1 w kierunku poza kształtownik 20, przy czym uzyskuje się przez to silne, samohamowne działanie klinujące, które zapewnia bardzo mocne osadzenie łącznika 1 w kształtowniku 20 przy precyzyjnym ustawieniu ukośnej powierzchni 3 względem skośnej powierzchni 21. Za pomocą odchylnego ruchu narzędzia 12 możliwe jest wywarcie znacznej siły ciągnącej Z na element przesuwny 2, a tym samym uzyskanie dużej siły klinującej.

W położeniu końcowym narzędzia 12, przedstawionym na fig. 7, można uzyskać lekkie rozluźnienie kołków 16, 17 względem końcowego odcinka 8 elementu przesuwnego 2 przez wychylenie do góry narzędzia 12, po czym łatwo jest je wyciągnąć. Wystający do przodu z powierzchni skośnej 3, względnie z powierzchni skośnej 21 końcowy odcinek 8 elementu 2 można odłamać uderzeniem młotka po odjęciu narzędzia 12. Szczególnie łatwe usunięcie tej wystającej pozostałości po zakończeniu montażu można uzyskać przez odpowiednie wykonanie na końcowym odcinku 8 elementu 2 miejsca żądanego odłamania umożliwiającego nawet odłamanie ręczne. Korzystnie, do usunięcia wystającego odcinka końcowego stosuje się jednak narzędzie 12, które obraca się i ścina końcowy odcinek 8 w płaszczyźnie 21.

177 459

Dwa drążone kształtowniki z umieszczonymi w nich łącznikami narożnymi według wynalazku, mogą być ze sobą połączone przez zgrzewanie lub sklejenie, albo łączone w inny sposób wzdłuż ukośnych powierzchni 3 łączników narożnych.

Claims (12)

1. Sposób mocowania łączników narożnych, zwłaszcza ze zgrzewalnego sztucznego tworzywa w kształtownikach drążonych przyciętych na skos i przeznaczonych na okna, drzwi lub tym podobne elementy, przy którym to sposobie każdy łącznik narożny jego trzonem wsuwa się kształtowo w przyporządkowany mu drążony kształtownik i zaklinowuje się go samohamownie w tym kształtowniku tak, że ukośna powierzchnia łącznika odpowiadająca skosowi kształtownika jest zgodna ze skośną powierzchnią drążonego kształtownika, przy czym pomiędzy jedną z powierzchni bocznych trzonu łącznika narożnego i przyporządkowaną jej ścianę wewnętrzną drążonego kształtownika, wsuwa się element przesuwny z co najmniej jedną usytuowaną na nim powierzchnią klinową, a wsuwanie względem trzonu prowadzi się za pomocą wystającego elementu przesuwnego odcinka końcowego wzdłuż co najmniej jednej powierzchni oporowej usytuowanej na bocznej powierzchni trzonu aż do uzyskania żądanego działania klinującego, po czym wystający odcinek końcowy usuwa się, znamienny tym, że element przesuwny (2) w celu zaklinowania przesuwa się względem łącznika narożnego (1) przeciwnie do kierunku wsuwania (X) łącznika narożnego (1) i wsuwa w drążony kształtownik (20), przy czym element przesuwny (2) w celu wywierania klinującej siły ciągnącej (Z) chwyta się narzędziem ciągnącym (12) za jego końcowy odcinek (8) wystający ponad ukośną powierzchnię (3), które to narzędzie ma odcinek oporowy (14) usytuowany poprzecznie do kierunku siły ciągnącej na całej szerokości (B) ukośnej powierzchni (3) łącznika narożnego (1) aż do skośnej powierzchni (21) drążonego kształtownika (20), którym to odcinkiem oporowym (14) wspiera się ono o skośną powierzchnię (21) przy wywieraniu siły klinującej (Z), przy czym ukośna powierzchnia (3) drążonego łącznika (1) po uzyskaniu położenia zgodnego ze skośną powierzchnią (21) drążonego kształtownika (20) przylega do narzędzia ciągnącego (12).

2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że narzędzie ciągnące (12) podczas wywierania klinującej siły ciągnącej (Z) wspiera się po obu stronach łącznika narożnego (1) na skośnej powierzchni (21) drążonego kształtownika (20).

3. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że element przesuwny (2) w celu uzyskania zaklinowania przesuwa się względem bocznej powierzchni trzonu (4) łącznika narożnego (1), która ma kąt rozwarty (a) względem ukośnej powierzchni (3) łącznika narożnego (1), patrząc w kierunku wzdłużnym łącznika.

4. Sposób według zastrz. 1, albo 2, albo 3, znamienny tym, że jako narzędzie ciągnące (12) stosuje się ramię dźwigni, która na jednym swym końcu posiada urządzenie do chwytania końcowego odcinka (8,9) elementu przesuwnego (2) oraz ma uwypuklony odcinek oporowy (14), którym po uchwyceniu elementu przesuwnego (2) przylega do skośnej powierzchni (21) drążonego kształtownika (20) i wokół którego ramię dźwigni wspierając się na skośnej powierzchni (21) wychyla się obrotowo w celu wywierania klinującej siły ciągnącej (Z).

5. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że końcowy odcinek elementu przesuwnego (2) wykonany jest w postaci języka (8) mającego na swym wolnym końcu poszerzenie (9), przy czym urządzenie do chwytania końcowego odcinka (8) elementu przesuwnego (2) ma dwa równoległe kołki (16) usytuowane na uwypuklonym odcinku oporowym (14), pomiędzy które wprowadza się język (8) w obszarze przed jego poszerzeniem (9), a przy odchylaniu narzędzia ciągnącego (12) wokół uwypuklonego odcinka oporowego (14) ruch odchylania za pomocą poszerzania (9) języka (8) usytuowanego pomiędzy kołkami (16) przetwarza się w ruch wzdłużny elementu przesuwnego (2).

177 459

6. Łącznik narożny do łączenia skośnie przyciętych, wykonanych korzystnie ze zgrzewalnego sztucznego tworzywa dwóch drążonych kształtowników przeznaczonych do produkcji okien, drzwi lub tym podobnych elementów, zwłaszcza stosowanych w sposobie według zastrzeżenia 1, z ukośną powierzchnią usytuowaną, na trzonie oraz z elementem przesuwnym, który przesuwny jest przynajmniej jedną swą powierzchnią klinową na co najmniej jednej odpowiednio przyporządkowanej skośnej powierzchni oporowej znajdującej się na bocznej powierzchni trzonu i który ma wystający ponad ukośną powierzchnię trzonu odcinek końcowy w kształcie języka, przeznaczony do wywierania siły przesuwającej na trzon osadzony w drążonym kształtowniku, przy czym dobór skośnej powierzchni oporowej i powierzchni klinowej względem sił prostopadłych do kierunku przesuwania elementu przesuwnego powoduje samohamowność, znamienny tym, że powierzchnia klinowa (10, 11) elementu przesuwnego (2) i przynajmniej jedna przyporządkowana jej skośna powierzchnia oporowa (5, 6) elementu przesuwnego (2) opada w kierunku wzdłużnej płaszczyzny środkowej (M) trzonu (4) patrząc w kierunku wsuwania (X) trzonu (4) w drążony kształtownik (20).

7. Łącznik według zastrz. 6, znamienny tym, że przynajmniej jedna powierzchnia klinowa (10, 1l) przesuwnego elementu (2) i/lub przynajmniej jedna skośna powierzchnia oporowa (5, 6) trzonu (4) ma żłobkowanie (25) o kierunku poprzecznym do kierunku ruchu elementu przesuwnego (2) względem trzonu (4).

8. Łącznik według zastrz. 6 albo 7, znamienny tym, że przesuwny element· ’(2) ma dwie powierzchnie klinowe (10, 11), a trzon (4) ma dwie przyporządkowane im skośne powierzchnie oporowe (5, 6).

9. Łącznik według zastrz. 6 albo 7, znamienny tym, że końcowy odcinek (8) elementu przesuwnego (2) ma na swym wystającym końcu poprzeczne żebro (9) wystające obustronnie w kształcie litery T.

10. Łącznik według zastrz. 6 albo 7, znamienny tym, że wystający końcowy odcinek (8) przesuwnego elementu (2) ma miejsce żądanego złamania (24).

11. Łącznik według zastrz. 6, znamienny tym, że jedna powierzchnia klinowa (10) usytuowana jest w pobliżu ukośnej powierzchni (3), a druga powierzchnia klinowa (11) usytuowana jest przy przednim obszarze końcowym trzonu (4), patrząc w kierunku wsuwania (X) w drążony kształtownik (21).

12. Łącznik według zastrz. 6, znamienny tym, że trzon (4) i element przesuwny (2) wykonane są jako jednolite części ze sztucznego tworzywa.

Wynalazek dotyczy sposobu mocowania łączników narożnych, zwłaszcza ze zgrzewalnego sztucznego tworzywa w kształtownikach drążonych przyciętych na skos i przeznaczonych na okna, drzwi lub tym podobne elementy. W sposobie tym każdy łącznik narożny wsuwa się kształtowo jego trzonem w przyporządkowany mu drążony kształtownik i zaklinowuje się go samohamownie w tym kształtowniku tak, że ukośna powierzchnia łącznika odpowiadająca skosowi kształtownika jest zgodna ze skośną powierzchnią drążonego kształtownika, przy czym pomiędzy jedną z powierzchni bocznych trzonu łącznika narożnego i przyporządkowaną jej ścianę wewnętrzną drążonego kształtownika, wsuwa się element przesuwny z co najmniej jedną powierzchnią klinową. Wsuwanie względem trzonu prowadzi się wzdłuż co najmniej jednej powierzchni oporowej usytuowanej na bocznej powierzchni trzonu za pomocą odcinka końcowego wystającego z elementu przesuwnego aż do uzyskania żądanego działania klinującego, po czym wystający odcinek końcowy usuwa się. Przedmiotem wynalazku jest także łącznik narożny do łączenia dwóch przyciętych na skos drążonych kształtowników, wykonanych korzystnie ze zgrzewalnego sztucznego tworzywa i przeznaczonych do wyrobu okien, drzwi lub tym podobnych elementów.

Łączniki narożne służą do połączenia dwóch przyciętych na skos drążonych kształtowników, w których są zamocowane. Do mocowania łączników narożnych w drążonych kształtownikach stosuje się różne znane sposoby mocowania. Najprostsza metoda polega na tym,

177 459 że dany łącznik narożny posiadający niewielką, nadwyżkę wymiarową wbija się w przynależny drążony kształtownik i mocuje się go dodatkowo za pomocą śrub. Wbijanie, dokonywane jest zwykle za pomocą młotka, co nie gwarantuje jednak dokładnej zgodności położenia ukośnej powierzchni końcowej łącznika ze skośną powierzchnią kształtownika i powoduje trudności przy późniejszym zgrzewaniu lub sklejaniu. Poza tym taki rodzaj montażu łącznika narożnego jest czasochłonny i drogi.