Wynalazek niniejszy dotyczy pocisku o wielostronnem przeznaczeniu, zwlaszcza zas jego skorupy, która mozna zastosowac do pocisków kruszacych lub do pocisków cwiczebnych, dymnych, zapalajacych, ga¬ zowych i t, d.Obecnie uzywa sie do tych rozmaitych przeznaczen skorupy pocisków, posiadaja¬ ce odmienne cechy konstrukcyjne, odpo¬ wiednio do rezultatu, jaki sie ma na wzgle¬ dzie. Taka róznorodnosc pocisków, prze¬ znaczonych do miotania z jednego i tego sa¬ mego dziala o okreslonym kalibrze kompli¬ kuje produkcje oraz wstrzeliwanie. Posia¬ dajac bowiem rozmaita wage i zewnetrzne ksztalty odpowiednio do przeznaczenia, po¬ ciski wymagaja stosowania specjalnych la¬ dunków wyrzucajacych oraz specjalnych tabel strzelniczych.Ponadto pomimo przedsiewziecia wszel¬ kich ostroznosci, zdarzaja sie nieszczesli¬ we wypadki podczas strzelania pociskami cwiczebnemi, które powinny byc nieszko¬ dliwe.Powody te czynia pozadanem stworze¬ nie pocisku znormalizowanego takiego, 1. aby uzyty jako pocisk cwiczebny pe¬ kal natychmiast przy uderzeniu, nie dajac znacznych odlamków, i w warunkach ta kich, ze dzialanie jego nie przedstawia zad¬ nego niebezpieczenstwa dla obslugi; 2. aby uzyty jako pocisk kruszacy wy-buchal zupelnie jak pocisk zwykly ze sku¬ tecznoscia maksymalna; 3. .aby mozna gfc bylo w praktyce uzy¬ wac zaopatrzonego w odpowiedni ladunek, jako pocisk sygnalowy, dymny, zapalajacy, przesylajacy meldunki i t. d, i aby on pekal pod dzialaniem minimalnego cisnienia w ta¬ ki sposób, ze ladunek uzyty do tego celu nie uszkadzalby ladunku specjalnego tego pocisku* Pocisk znormalizowany w mysl wyna¬ lazku odpowiada calkowicie tym wymaga - niom i posiada w odpowiedniem miejscu strefe o mniejszym oporze i o mniejszej masie.Poza tern, tworzac te strefe mniejszego oporu w mysl wynalazku zapomoca stoso¬ wania jednej lub kilku czesci dajacych sie usuwac, osiaga sie np. pocisk cwiczebny, nadajacy sie do kilkakrotnego uzycia.Z drugiej strony kadlub zapalnika jest tak wykonany, iz detonator znajduje sie na wysokosci tej strefy w celu latwiejszego otrzymania pekniecia wylacznie w strefie mniejszego oporu, naprzyklad w wypadku pocisku cwiczebnego naladowanego pro¬ chem.Pomimo istnienia tej strefy mniejszego oporu, w pocisku tym wedlug wynalazku, gdy jest on uzyty jako pocisk wybuchowy, nastepuje rozprysniecie sie jego calkowite, przyczem strefa mniejszego oporu nie zmniejsza pozytecznego dzialania materja- lu wybuchowego.Inne zalety i cechy szczególne wyna¬ lazku uwydatnia sie w opisie, który bedzie podany ponizej z powolywaniem sie na za¬ laczone rysunki, które przedstawiaja sche¬ matycznie, dla przykladu, rozmaite formy wykonania wynalazku, zastosowanego do pocisku cwiczebnego.Na rysunku tym fig. 1 przedstawia prze¬ krój osiowy czesci przedniej pocisku we¬ dlug wynalazku, fig. 2 — 8 przedstawiaja podobne widoki odmiennych form wyko¬ nania.Liczba 1 oznaczono scianke skorupy po¬ cisku, który w przedstawionym przykladzie ma ksztalt ostrolukowo-walcowy. Scianka ta posiada w przedniej czesci strefe mniej¬ szego oporu wskutek tego, ze jest w niej wykonana szyjka 2 jakiegokolwiek odpo¬ wiedniego ksztaltu.Zapalnik 3 posiada na dolnym koncu detonator 4, umieszczony na wysokosci szyjki 2 i przeznaczony do zapalenia ladun¬ ku (prochu czarnego lub innego) sluzacego do oznaczenia miejsca upadku.W wypadku pocisku do strzelania rze¬ czywistego, urzadzenie powyzsze bedzie o- czywiscie usuniete i pocisk wypelniony od¬ powiednim materjalem wybuchowym.Oczywiscie, pociskowi wedlug wynalaz¬ ku latwo jest nadac taka sama wage i jed¬ noczesnie takie samo zrównowazenie, jak pociskom poprzednim tego samego typu i kalibru, rozdzielajac odpowiednio na calo¬ sci scianek i wewnatrz tych ostatnich ma- terjal, odpowiadajacy szyjce 2.W wypadku pocisku cwiczebnego peka on natychmiast przy uderzeniu o ziemie tyl¬ ko w strefie szyjki 2 pod dzialaniem deto- natora 4 i ladunku (proch czarny), zapalo¬ nego przez ten ostatni.Gazy uchodza przez pekniety odcinek i wytwarzaja oblok dymu, podczas gdy przedni ostroluk pocisku zaglebia sie w zie¬ mie pod dzialaniem nabytej szybkosci.Czesc tylna pocisku, która pozostaje nie¬ tknieta, zaglebia sie równiez w ziemie, lub pozostaje w bezposredniem sasiedztwie punktu uderzenia. Z powodu swej wzgled¬ nie znacznej masy, ma ona sile zywa dosta¬ teczna do przezwyciezenia dzialania gazów prochowych, które daza do odrzucenia jej wtyl.Otrzymany oblok dymu pozwala na ob¬ serwacje w warunkach zblizonych w znacz¬ nym stopniu do warunków strzelania rze¬ czywistego.Pocisk wedlug wynalazku sprowadza do minimum niebezpieczenstwo nieszczesli- - 2 -wych wypadków nawet wtedy, gdy prze¬ szkoda wpoblizu dziala spowoduje dzialanie zapalnika. W rzeczy samej pocisk nie roz- prysnie sie, gdyz jego tylne scianki posia¬ daja dostateczna moc, aby oprzec sie dzia¬ laniu ladunku prochowego, a peknie po- prostu w strefie najmniejszego oporu i wy¬ tworzy przez to odlamki nieszkodliwe zreszta zpowodu nieznacznej ich masy, które beda rzucone naprzód w postaci stoz¬ ka o slabem rozwarciu, nie grozac zranie¬ niem obslugi, umieszczonej z boku dziala.W wypadku, gdy pocisk wedlug wynalazku jest uzyty z ladunkiem wybuchowym, szyb¬ kosc przenoszenia sie wybuchu i sila wybu¬ chu sa takie, ze pocisk peka nie tylko w strefie mniejszego oporu, lecz jednoczesnie i normalnie na calej swej dlugosci.Pomimo zmniejszonej grubosci szyjki 2, jej ostrolukowy ksztalt w polaczeniu z we- wnetrznemi wlasciwosciami uzytego meta¬ lu pozwala jej na skuteczne wytrzymywa¬ nie, jak to wykazalo doswiadczenie, gwal¬ townych uderzen lub upadków z wysokosci kilku metrów takich, które moglyby sie tylko wyjatkowo zdarzyc podczas manipu- lacyj lub przewozu. Pocisk zachowuje wiec swoja trwalosc.Odmiany pocisku przedstawione na fig. 2 — 6 umozliwiaja ponowne wykorzystanie pocisku po strzelaniu.W wypadku wedlug fig 2 strefa naj¬ mniejszego oporu skorupy pocisku cwiczeb¬ nego jest utworzona przez wykonanie w jej przedniej czesci pewnej ilosci otworów 5, 6, zatknietych korkami 7, 8 z odpowiednie¬ go materjalu i wykonanemi tak, iz dziala¬ nie ladunku prochowego je wyrzuca.Otwory 5, 6 moglyby byc równiez za¬ mkniete cienkiemi dajacemi usuwac sie plytkami 9, a wiec o masie niewielkiej z metalu lub innego materjalu, przytwier- dzonemi do skorupy 1 zapomoca zacisnie¬ cia, przynitowania lub w inny sposób i od¬ grywajacych taka sama role jak korki 7, 8.Skorupa 11 pocisku wedlug fig. 4 po¬ siada strefe najmniejszego oporu, wytwo¬ rzona przez otwory 12 zasloniete przez czesc 13, nasadzona zapomoca tloczenia i laczaca sie z sasiedniemi czesciami skorupy tak, iz zewnetrzny obrys pocisku pozostaje taki sam, jak pocisku zwyklego. Górna czesc 14 czesci 13 jest zacisnieta pomiedzy skorupa 11 a wkretka glowicowa 15 poci¬ sku. Dolna krawedz czesci 13 zaciska u- szczelnienie 16 skladajace sie naprzyklad z drutu miedzianego lub knota bawelniane¬ go, powleczonego lakierem, który zapewnia dokladna szczelnosc pocisku.Przy wybuchu pocisku czesc 13 zostaje zerwana przez gazy prochowe, które ucho¬ dza wtedy przez otwory 12 i oznaczaja punkt upadku. Skorupa 11 ze stali lub in¬ nego odpornego materjalu pozostaje nie¬ naruszona i moze byc ponownie uzyta po zmianie czesci 13 i zapalnika.Konstrukcja ta posiada te zalete, ze wy¬ rób jej jest prosty i malo kosztowny.W formie wykonania wedlug fig. 5, stre¬ fe najmniejszego oporu stanowi czesc lana 17 nakrecona w miejscu 19 na skorupe 18, w która ze swej strony jest wkrecona wkretka glowicowa 15.Odmiana wedlug fig. 6 polega na tent, ze czesc zamykajaca jest przedluzona tak, aby na niej w miejscu 21 mozna bylo osa¬ dzic pierscien wiodacy pocisku. W ten spo¬ sób pociski uzyte ponownie z nowa czescia 20 sa zawsze zaopatrzone w nowy pier¬ scien.Fig. 7 i 8 przedstawiaja inna jeszcze konstrukcje, w której strefa najmniejszego oporu jest przewidziana w tylnej czesci po¬ cisku. Strefa ta moze byc otrzymana przez wykonanie w sciance jednej lub kilku szy¬ jek 31 (fig. 7), wydrazen wewnetrznych 32 (fig. 7) lub zewnetrznych 33 (fig. 7), wresz¬ cie otworów 34 (fig. 8), zatykanych w razie potrzeby korkami 35 z odpowiedniego ma¬ terjalu, posiadajacego najlepiej ciezar wla¬ sciwy mniejszy od ciezaru scianek. Pocisk wedlug fig. 8 moze byc ponownie uzyty. — 3 —Otwory 34 moga byc zakryte równiez zapomoca cienkich plytek, umieszczonych wewnatrz lub nazewnatrz scianek lub na¬ wet z dwóch stron jednoczesnie. W formie wykonania wedlug fig. 8 plytka przykry¬ wajaca 36 posiada ksztalt pocisku i utrzy¬ mywana jest na miejscu zapomoca ogona 37, wkrecanego do skorupy pocisku w miej¬ scu 38 lub przymocowanego w inny sposób.Jakiekolwiek uszczelnienie 39 zapewnia szczelnosc pocisku.Pocisk wedlug fig. 7 i 8 zwlaszcza na¬ daje sie do uzycia go jako pocisku cwiczeb¬ nego, gazowego i t. d.Pocisk wedlug wynalazku moze zawie¬ rac ladunek materjalu niezapalajacego sie natychmiast (np. niektórych substancyj dy¬ motwórczych). W tym wypadku pocisk nie dymi w chwili zetkniecia sie go z po¬ wierzchnia ziemi, lecz dopiero po uplywie pewnego okresu opóznienia, podczas które¬ go jego przednia czesc zaglebi sie, przy- czem dym wydziela sie z latwoscia i w wiel¬ kiej obfitosci, co ulatwia oznaczenie miej¬ sca upadku.Poniewaz strefa najmniejszego oporu jest wykonana w tyle, mniej lub wiecej do¬ kladne wykonanie profilu zewnetrznego czesci oslaniajacych, stosowanych w poci¬ skach mogacych byc uzytemi ponownie, w niczem nie szkodzi balistycznym wlasno¬ sciom tych ostatnich.Aby odróznic pociski cwiczebne, dymne i t. d. od pocisków do ostrego strzelania, posiadajacych ten sam ksztalt zewnetrzny, wystarczy je naprzyklad oznaczyc lub po¬ malowac w specjalny sposób.Ma sie rozumiec, ze powyzsze przykla¬ dy wykonania wynalazku sa przytoczone tylko dla wyjasnienia i w zadnej mierze nie ograniczaja go, wobec czego rozmaite zmiany konstrukcji moga byc dokonane bez wykroczenia poza jego zakres. PL