Ogrzewanie pieców metalurgicznych o- raz komór do zweglania, retort, bebnów i tym podobnych przyrzadów urzadzone jest zwykle na zasadzie odzyskiwania lub rege¬ neracji ciepla. Sposób regeneracji wymaga perjodycznego odwracania kierunku ogrze¬ wania, co, oprócz koniecznosci stosowania srodków do odwracania przeplywu gazów, wymaga równiez kosztownej i skompliko¬ wanej budowy komina. Zwykla metoda od¬ zyskowa nie wymaga okresowego odwraca¬ nia strumienia gazów grzejnych oraz pro¬ duktów spalania, lecz wymaga zwykle dlu¬ gich kanalów, których budowa i utrzyma¬ nie jest kosztowne, aby zapewnic oddawa¬ nie wszystkiego ciepla, zawartego w prze¬ plywajacych przez nie gazach, przyczem gazy w urzadzeniu tern doprowadzane zo¬ staja przy jednym koncu kanalu, a opu¬ szczaja go przez drugi jego koniec. Poza tern odzyskiwacz wbudowany jest zwykle w mur komina (kanalu) i podlega natezeniom, skutkiem rozszerzania i kurczenia sie mu¬ ru, wskutek czego moze sie stac nieszczel¬ ny.Przedmiotem wynalazku niniejszego jesturzadzenie, pozbawione tych wad, w którem korzysci zwiazane z ogrzewaniem regene¬ racyjnym i octeyskowem osiaga sie z latwo¬ scia bez stosowania kosztownej i skompli¬ kowanej budowy kanalu ogniowego albo kosztownego mechanizmu, odwracajacego przeplyw gazów.Zgodnie z wynalazkiem, buduje sie pie¬ ce koksowe ze sciankami grzejnemi, podzie- lonemi na samodzielne kanaly jednostkowe scianami poprzecznemi, w sposób ogólnie znany. Do kazdego z tych samodzielnych kanalów jednostkowych doprowadza sie gazy grzejne przez dolny koniec, spala sie je w kierunku zdolu do góry i po osiagnie¬ ciu przez gazy górnego konca kanalu zmie¬ nia sie ich kierunek przeplywu i zawraca wzdluz tego samego kanalu, skutkiem czego gazy opuszczaja kanaly grzejne w tym sa¬ mym koncu, przez który weszly.Wyrazenia „gazy grzejne" uzyto tutaj dla oznaczenia gazów, przeplywajacych przez jednostkowe kanaly grzejne i zawie¬ rajacych gazowe skladniki spalania, jak równiez produkty spalania, opuszczajace kanaly.Wlotowe gazy grzejne doprowadza sie korzystnie pod cisnieniem do pojedynczych kanalów grzejnych przez odzyskiwacze, zlo¬ zone z kanalów lub przewodów, które trze¬ ba podgrzac kosztem produktów spalania, przeplywajacych przez sasiednie kanaly lub przewody.Zgodnie z wynalazkiem, odzyskiwacz kanalowy otoczony jest zwykle i zawarty w glównej podstawie, podtrzymujacej piec koksowy lub inny temu podobny, lecz u- rzadzenie odzyskowe nie jest wbudowane do samego pieca, a zatem nie zalezy od je¬ go rozszerzania sie i kurczenia. Dzieki te¬ mu natezenia cieplne pieca nie moga spo¬ wodowac wykrzywienia lub nieszczelnosci odzyskiwacza lub tez inaczej zaklócac pra¬ widlowosc procesu. Odzyskiwacz, utworzo¬ ny z kanalów lub opisanych przewodów, moze byc zbudowany tak, zeby sie latwo dal usunac jako calosc, w celu zbadania, re¬ paracji lub wymiany poszczególnych cze¬ sci.Dla kazdego kanalu jednostkowego mozna zastosowac jeden lub wiecej odzy- skiwaczów, albo tez jeden odzyskiwacz mo¬ ze sluzyc dla dwóch lub wiecej sasiednich jednostkowych kanalów grzejnych.W piecu, przeznaczonym do ogrzewania gazem bogatym, jak np. gazem z pieca ko¬ ksowego lub gazem olejowym, mozna gaz wprowadzac do jednostkowego kanalu grzejnego przez rure albo rury, prowadza¬ ce w przyblizeniu do wylotu (dyszy) odzy¬ skiwacza, albo tez mozna gaz wprowadzac do jednego z kanalów powietrznych odzy¬ skiwacza w jakimkolwiek punkcie jego dlu¬ gosci, tak jednak, by nie dopuscic do przed¬ wczesnego spalenia.Przy ogrzewaniu pieca gazem ubogim, jak np. gazem generatorowym lub wielko¬ piecowym, odzyskiwacz buduje sie tak, ze¬ by wystarczyl do ogrzewania zarówno gazu ubogiego, jak i powietrza spalania albo tyl¬ ko jednego z tych gazów.Przy ogrzewaniu gazem ubogim pro¬ dukty spalania, po przejsciu przez kanaly lub przewody odzyskiwacza i po podgrza¬ niu doplywajacych strumieni powietrza i albo gazu palnego, przeplywajacych przez kanaly albo przewody sasiednie, wprowa¬ dza sie odpowiedniemi kanalami lub prze¬ wodami i prowadzi do komina lub równo¬ waznie dzialajacego urzadzenia, jak np. przewietrznika.Na zalaczonych rysunkach przedsta¬ wiono zastosowanie wynalazku do pieca koksowego, przyczem rysunki te przedsta¬ wiaja odpowiednia dla takiego aparatu bu¬ dowe odzyskiwacza, lecz rozumie sie, ze budowe te mozna zmienic pod pewnemi wzgledami, odpowiednio do charakteru i budowy aparatów, do których stosuje sie niniejszy wynalazek.Na rysunkach tych fig. 1 przedstawia przekrój pionowy pieca koksowego, przy-czem lewa polowa przekroju wykonana jest wzdluz linji / — 1, a prawa polowa — wzdluz lin ji la — la na fig. 2, uwidocz¬ niajacej przekrój wzdluz linji 2 — 2 na fig. 1. Fig. 3 przedstawia w zwiekszonej po- dzialce przekrój pojedynczego elementu odzyskowego wzdluz linji 2 — 2 na fig. 1.Fig. 4 — powiekszony widok czesciowo w przekroju elementu odzyskowego wedlug fig. 1. Fig. 5 — pionowy przekrój pewnej odmiany w budowie jednostkowego kanalu grzejnego, zas fig. 6 — przekrój poziomy tego kanalu.Zgodnie z rysunkami, pionowe kanaly w sciankach pieca koksowego A podzielone sa na niezalezne pionowe kanaly jednostkowe sciankami poprzecznemi B. Kazdy z tych kanalów jednostkowych jest zaopatrzony w srodki do doprowadzania gazu palnego i powietrza, zwykle pod cisnieniem, w dol¬ nym koncu kanalu jednostkowego tak, iz plomien jest skierowany ku górze, zas ga¬ zy grzejne odwracaja kierunek swego prze¬ plywu w górnym lub wpoblizu górne¬ go konca jednostkowego kanalu grzej¬ nego i uchodza zen w jego dolnym kon¬ cu oraz przeplywaja przez odzyskiwacz, a stamtad przez regulowana zasuwe C do kanalów D, prowadzacych do komina. Pro¬ dukty spalania przy wylocie oraz gazy grzejne przy wlocie przeplywaja w kierun¬ kach przeciwnych przez przewody odzyski- wacza, oznaczonego ogólnie litera E, w któ¬ ry zaopatrzony jest kazdy kanal jednostko¬ wy w dolnym swym koncu. Jak widac, od¬ zyskiwacz ten ma budowe rurowa i dla wy¬ gody zbudowany jest z odcinków rurowych E1, E2, z odpowiedniego ogniotrwalego ma- terjalu (metalu lub innego) na podstawie F, podtrzymywanej zapomoca plyt G, przy¬ mocowanych do pieca, np. zapomoca srub.Szczeliwo H wytwarza hermetyczne pola¬ czenie wokolo podstawy F. Jak widac, po usunieciu plyt G i rozlaczeniu przewodów dla gazu grzejnego, mozna caly odzyski¬ wacz E latwo usunac.Przewody rurowe w odzyskiwaczu pro¬ wadza do dyszy /, dajacej sie odlaczyc od odzyskiwacza, w celu wymiany i nadania plomieniowi róznego ksztaltu. Dysze / mo¬ ga wystawac ku górze w kanalach jednost¬ kowych dalej, niz to przedstawiono na ry¬ sunkach i moga miec zadany ksztalt, np. tak zwanych powszechnie rurek Venturi'ego tak, zeby w punkcie wylotowym lub w jego poblizu nadac wytryskiwanemu strumienio¬ wi ksztalt cylindryczny, zbiezny lub roz¬ biezny.Jak widac na fig. 1 i 4, element odzy¬ skowy E jest elementem podwójnym, czyli obsluguje dwa sasiednie jednostkowe ka¬ naly grzejne. Ten podwójny element spo¬ czywa na jednej podstawie i moze byc usu¬ wany wraz z nia jako calosc. Jest to, oczy¬ wiscie, tylko specjalna postac elementu od¬ zyskowego, który mozna rozmaicie zmie¬ niac, stosujac np. oddzielny element lub wiecej niz jeden 'takich oddzielnych ele¬ mentów dla kazdego jednostkowego kanalu grzejnego, albo tez taki element wielokrotny moze sluzyc dla wiecej niz dwóch sasied¬ nich kanalów grzejnych jednostkowych.Przy ogrzewaniu pieca gazem ubogim, np. generatorowym lub wielkopiecowym, e- lement odzyskowy moze byc podwójny czy¬ li podzielony, jak to widac na fig. 4, gdzie czesc E1 sluzy do podgrzewania powietrza spalania, wprowadzonego do komory po¬ wietrznej F1 przez glówny przewód po¬ wietrzny J i odgalezienie J1, zas czesc E2 r.luzy do podgrzewania gazu ubogiego, do¬ prowadzanego do komory gazowej F2 przez glówny przewód gazowy K i odgalezienia K1. Powietrze i gaz ubogi mieszaja sie w wylocie /, z którego plomien skierowany jest ku górze wewnatrz jednostkowych ka¬ nalów grzejnych.Przy ogrzewaniu pieca gazem bogatym, jak np. gaz weglowy, mozna ten gaz wpro¬ wadzac do elementu rurowego odzyskiwa¬ cza przez rure L z glównego przewodu ga¬ zowego M.Jak widac z fig. 3, rura gazowa L skie¬ rowana jest do centralnej rury powietrznej trzyrurowego elementu odzyskowego, przy¬ czem ilosc gazu w stosunku do ilosci powie¬ trza, przeplywajacego przez rure odzyski- wacza, reguluje sie tak, zeby zapobiec przedwczesnemu spaleniu. Dwie rury ze¬ wnetrzne zasilane sa powietrzem tylko z komory powietrznej F1, przyczem powie¬ trze z tych rur miesza sie z mieszanina po¬ wietrza i gazu w wylocie /, tworzac plo¬ mien, skierowany ku górze.Jak zaznaczono poprzednio, gorace ga¬ zy spalinowe odwracaja kierunek swego przeplywu wpoblizu górnego konca jednost¬ kowego kanalu grzejnego i plyna ku dolo¬ wi wzdluz jego scianek do elementu odzy¬ skowego E, plynac po zewnetrznych po¬ wierzchniach jego scianek rurowych, a od¬ dawszy mu swe cieplo, przechodza przez kanaly D do glównych kanalów i)1, prowa¬ dzacych do komina. We wlotach C i kana¬ lach D moga byc umieszczone zasuwy, re¬ gulujace ciag.Rozumie sie, ze do celów ogrzewania wedlug wynalazku niniejszego mozna sto¬ sowac gaz weglowy, gaz generatorowy, wy¬ parowany olej lub inne postacie gazowego paliwa, przyczem w niniejszym opisie te wszelkie rodzaje paliwa oznaczono termi¬ nem gaz. Nalezy zaznaczyc, ze, stosujac od¬ powiednie cisnienia przy doprowadzaniu powietrza i gazu oraz dysze odpowiedniego ksztaltu, mozna zmieniac ksztalt strumienia gazu uchodzacego z dyszy i nadawac mu taka szybkosc, któraby go uczynila do pew¬ nego stopnia stalym wzgledem wznoszacego sie strumienia gazu, zwlaszcza jesli kieru¬ nek przeplywu gazów fest odwrócony, to strumien gazu powracajacego okrazy mniej lub wiecej lub obejmie, jak zaznaczono strzalkami na fig. 2, wchodzacy strumien gazu. Efekt ten mozna do pewnego stopnia zmieniac, zmieniajac charakter dyszy. Po¬ chylone np. wzajemnie ku sobie dysze lub otwory dyszy mozna stosowac do nadawa¬ nia strumieniowi gazowemu ksztaltu pla¬ skiego.Dalej ksztalt i szybkosc plomienia moz¬ na tak regulowac, zeby porywal on nieco produktów spalania, opuszczajacych sie nadól i wprowadzal je ponownie do obiegu grzejnego.Prócz tego scianki jednostkowych kana¬ lów grzejnych mozna zbudowac tak, aby prowadzily one lub regulowaly przeplyw i ruch zwrotny gazów grzejnych. W tym ce¬ lu moze sluzyc, np* urzadzenie wedlug fig. 5 i 6. W urzadzeniu tern gazy grzejne kie¬ rowane sa ku górze wzdluz przeciwleglych scian B kanalów jednostkowych zapomoca dysz nieprzedstawionych na rysunku, lecz zajmujacych polozenie, oznaczone literami 1°, 1°, u podstawy urzadzenia. Dwa stru¬ mienie lub dwie warstwy gazów grzejnych spotykaja sie u góry kanalu, skierowujace¬ go strumienie gazów do wewnatrz przy jednoczesnem odwróceniu ich kierunku, po- czem gazy te plyna nadól wzdluz czesci srodkowej tegoz kanalu, aby przejsc przez odzyskiwacz przy wspólnym koncu wyloto¬ wym i wlotowym kanalu.W celu prowadzenia lub regulowania przeplywu ku górze i nadól strumieni ga¬ zów grzejnych, scianki kanalów jednostko¬ wych moga byc tak zbudowane, iz tworza mniej lub wiecej oddzielone pionowe kana¬ ly dla kilku strumieni gazów. Jak np. wi¬ dac na rysunkach, przeciwlegle scianki ka¬ nalów jednostkowych moga byc zaopatrzo¬ ne w zeberka B°, B°, sterczace mniej lub wiecej w kanale jednostkowym, lecz nie wydluzajace sie tak, aby utworzyc oddziel¬ ne przeloty. Zeberka te moga byc ciagle lub nieciagle. W pierwszym przypadku moga one zajmowac cala wysokosc kanalu jed¬ nostkowego, zgodnie z fig. 5, albo tez tylko czesc tej wysokosci.Chociaz najlepiej jest umieszczac odzy- skiwacze pionowo, jak to przedstawiono na rysunkach, to jednak rozumie sie, ze ele¬ menty odzyskowe moga byc równiez umie- — 4 —szczone pochylo lub poziomo, co, oczywi¬ scie pociaga pewna zmiane w budowie dysz, w celu skierowania gazów grzejnych do ka¬ nalów jednostkowych. PL