Gumowe pasy i tasmy transportowe sa dotychczas wyrabiane w ten sposób, ze odpowiednio zlozony nagumowany imate- rjail wlóknisty (w pewnych wypadkach po¬ kryty na swej zewnetrznej powierzchni su¬ rowa guma) poddaje sie w prasach miedzy blachami mozliwie wysokiemu cisnieniu przy jednoczesnem podgrzewaniu. W celu unikniecia uszkodzenia krawedzi tych tasm, podczas prasowania trzeba nakladac li¬ stwy metalowe na krawedzie poszczegól¬ nych pasem. Stosowanie wysokich cisnien powierzchniowych uwazano dotychczas za nieodzownie konieczne do uzyskania we¬ wnetrznego polaczenia poszczególnych warstw imaterjalu. Prasy, potrzebne do wy¬ tworzenia takiego wysokiego cisnienia, sa kosztowne i nie pozwalaja na ciagly bieg pracy. ' ' Wynalazek ma na celu wytworzenie sposobu, umozliwiajacego wyrób pasów na¬ pedowych i tasm transportowych z gumy przy stosowaniu mniej kosztownych urza¬ dzen i przy mniejszym nakladzie pracy, przyczem jakosc tych pasów i tasm dorów¬ nywalaby jakosci wytwarzanych dotych¬ czas pasów i tasm.Wedlug wynalazku osiaga sie to w ten sposób, ze produkt surowy, skladajacy sie iz jgumy surowej i tkaniny, nawija sie wraz z napieta tasma owijajaca na beben, na¬ stepnie beben ten wraz z przylegajacemi don i bedaceajii pod cisnieniem warstwami owijaj acemi nagrzewa sie, przez co, wsku¬ tek wytworzonego -przez napieta tasme o- wijajaca cisnienia powierzchniowego, do¬ konane zostaje dokladne wewnetrzne po¬ laczenie miedzy tkanina a guma, poczempas wzglednie (pasy lub tasma zdjete zo¬ staja, jako wyroby gcjpwe z bebna.V**PTa^ysi^ic^^r^^stawione jest urza¬ dzenie do wykonywania sposobu wedlug wynalazku, a mianowicie: fig. 1 przedsta¬ wia (przekrój poprzeczny przez gumowy pas napedowy, fig. 2 — przekrój poprzecz¬ ny przez pajs innego rodzaju, fig. 3 przed¬ stawia schematycznie w widoku zboku u- rzadzenie do wykonywania sposobu wedlug wynalazku; fig. 4 — widok zgóry fig. 3; fig. 5 — urzadzenie w innym okresie pra¬ cy, fig. 6 — przekrój przez beben z nalo- zonemi warstwami owijajacemu; fig. 7— boczny widok tego bebna; fig. 8 — przekrój wzdluz linii VIII~VIII fig. 5.Jak to pokazano na fig- 1( pas sklada sie z gumowanej tasmy wlóknistej 1, odpo¬ wiednio zlozonej i otoczonej zarówno po obu ciernych stronach pasa, jak i na kra¬ wedziach guma 2.Na fig. 2 liczba 3 oznaczono nagiumowa- na tkanine wlóknista, zlozona w ten spo¬ sób, ze obie jej krawedzie podluzne 4, 4* leza naprzeciw sidbie. Obie warstwy tasmy wlóknistej przytrzymywane sa razem dzie¬ ki nagumowaniu 5.Urzadzenie do wykonywania sposobu wedlug wynalazku przedstawione jest sche¬ matycznie na fig. 3, 4 i 5. Na figurach tych liczba 8 oznaczono beben, napedzany za po¬ srednictwem kól zebatych 9. Wal 10 bebna spoczywa na lozyskach 11, IV. W odpo¬ wiedniej odleglosci od bebna 8 umieszczo¬ ne sa obrotowo dwa krazki 14 i 15, przy- czem krazek 15 dzwiga owijajaca tasme wlóknista 16 oraz zaopatrzony jest w urza¬ dzenie hamulcowe 17. Na krazek 14 nawi¬ niety jest materjal surowy w postaci jednej lub wielu tasm wlóknistych 18 lub z suro¬ wej gumy. Ilosc lezacych obok siebie tasm zalezy od dlugosci b^bna 8 i od szerokosci wytwarzanych pasów napedowych wzgled¬ nie tasm transportowych. Na krawedzie zewnetrzne obu zewnetrznych tasm 18 na¬ lozone jest po jednej listwie 20 z wulkani¬ zowanej gumy, których cel zostanie póz¬ niej omówiony. Tasma owijajaca 16 jest szersza od calosci lezacych otok siebie tasm 18 tak, ize po obu ich stronach podluz¬ nych pozostaje po jednym wolnym pasku materjalu surowego owijajacej tasmy.Na fig. 5 poszczególne czesci urzadze¬ nia sa zaopatrzone w te isame oznaczenia, jak na fig. 3 i 4.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace.Na wprawiony w powolny ruch obroto¬ wy beben 8 naklada sie najpierw pare warstw tasmy owijajacej 16 krazka 15.Pierwsza warstwa materjalu owijajacego zostaje nalozona gladko bez napiecia na obwód bebna 8, przyczem na poczatku ta¬ smy owijajacej ulozony zostaje klin 21 z podatnego materjalu w ten isposób, ze osia¬ ga sie stopniowe przejscie od krawedzi po¬ czatkowej owijajacej tasmy do obwodu bebna 8, przez co unika sie odcisniecia tej krawedzi na spoczywajacych na niej war¬ stwach owijajacych.Nastepnie po uruchomieniu urzadzenia hamulcowego 17, nalozone zostaja w stanie napiecia nastepne warstwy tasmy owijaja¬ cej. Urzadzenie napedowe zostaje wów¬ czas zatrzymane, jednak napiecie tasmy 16 trwa w dalszym ciagu; na tasme owijajaca nalozony zostaje dalej podobny do klina 21 — klin 22, -którego dlugosc jest zblizo¬ na do ogólnej szerokosci wytwarzanych pasów, wlaczajac w to obie listwy gumowe 20. Do klina tego przyklada sie konce tasm 18 z materjalu surowego oraz listwy gumo¬ we 20 w ten sposób, ze po wprawieniu w ruch mechanizmu napedowego bebna 8 ta¬ smy te zostaja równoczesnie z napietym materjalem owijajacym 16 nawijane na be¬ ben. Klin 22 zapobiega odcisnieciu konców tasm 18 na lezacych na nich warstwach o- wijajacych. Dzieki napieciu, udzieloncimu materjalowi owijajacemu 16, wywierany jest nacisk na lezace jedna na drugiej war¬ stwy owijajace.Fig. 5 przedstawia urzadzenie w tymokresie pracy, gdy liczne, spoczywajace na sobie warstwy, skladajace sie z lezacych obok siebie tasm 18 i niaterjalu owijajace¬ go 16, nawiniete sa na bebnie 8.Po odwinieciu calkowitej dlugosci prze¬ rabianych tasm 18 z krazka 74, i po za¬ trzymaniu mechanizmu napedowego, przy¬ klada sie do powierzchni koncowych tych tasm ponownie odpowiedni klin 23 (fig. 6), zapobiegajacy odcisnieciu krawedzi konco¬ wych na spoczywajacych na nich war¬ stwach owijajacych. Maszyne uruchomia sie ponownie az do chwili, gdy caly mate- irjal wlóknisty 16 zostanie odwiniety z krazka 15. Stan napiecia poszczególnych warstw jest wówczas utrzymany przez na¬ winiete w napieciu sruibowo na beben ta¬ smy 25, których konce zamocowane sa w odpowiedni sposób.Nastepnie beben 8 wraz z pozostajace- mi pod cisnieniem warstwami owijajacemi zostaje podniesiony ze swych lozysk i u- mieszczony w nieprzedstawionym na ry¬ sunku kotle wulkanizacyjnym i zwolna o- grzewany. Wskutek stopniowego ogrzewa¬ nia nastepuje polaczenie wewnetrzne mie¬ dzy tkanina a guma, dzidki temu, ze guma przed 'jej wulkanizacja zostaje najpierw doprowadzona do stanu miekkiego, przy którym moze ona przenikac w najdrob¬ niejsze przerwy miedzy poszczególnemi wlóknami. Wskutek cisnienia, wywierane¬ go' na pojedyncze warstwy owiniec przez napiecie tasm owijajacych 16, odciska sie powierzchnia zewnetrzna tasm tych na wy¬ twarzanych tasmach, przez oo powstaje szorstka ich powierzchnia, pozostajaca i pózniej po wulkanizacji. Widoczne na fig. 4 i 8 listwy 20 z wulkanizowanej gumy za¬ pobiegaja splaszczeniu zewnetrznych kra¬ wedzi nawinietych tasm. Nastepnie beben 8 zostaje wyjety z kotla wulkanizacyjnego i po ochlodzeniu mozna z niego odwijac go¬ towe pasy napedowe.Poniewaz produkt surowy moze byc na¬ winiety na beben w wielu obok siebie leza¬ cych warstwach albo w wielu lezacych o- bok siebie paskach, których dlugosc i sze¬ rokosc zaleza jedynie od wymiarów bebna, to sposób wedlug wynalazku umozliwia wy¬ rób masowy pasów napedowych i tasm transportowych przy malym bardzo nakla¬ dzie pracy.Produkt surowy przed nalozeniem po¬ wloki gumowej lub w razie nieobecnosci jej, przed nalozeniem na beben, zostaje przesuniety przez odpowiednio ciasno na¬ stawiony kalander, gdzie wskutek silnego nacisku linjowego walców 'poszczególne warstwy wlókniste ulegaja bardzo mocne¬ mu rozgnieceniu, po drugie zas znajdujace sie jeszcze ewentualnie miedzy warstwami powietrze zostaje wycisniete. Tak potrak¬ towany pas, posiada wlasnosci bardzo moc¬ no sprasowanegp pasa, który wzmacnia sie jeszcze bardziej nastepnie przez wulkani¬ zacje.Krazek z nawinietym surowym pasem jest dokladnie i nieprzesuwnie umieszczo¬ ny w lozyskach i moze byc, w razie potrze¬ by, hamowany tak, ze pas w czasie wciaga¬ nia go na beben znajduje isie w pewnem na¬ pieciu i odwaja sie równo. Aby skierowac przytern pas w kierunku nabiegajacego na beben materjalu owijajacego moze równiez byc stosowany krazek kierowniczy.Najwazniejsza zaleta pasów napedo¬ wych i tasm transportowych jest ich dlu¬ gotrwalosc, która osiaga sie glównie przez dokladne wewnetrzne zlaczenie sie po¬ szczególnych warstw materjalu ze soba i z guma podczas wulkanizacji. Stwierdzono droga prób, ze dla wymaganego dokladne¬ go laczenia nie jest miarodajne wysokie stosowane dotychczas cisnienie powierzch¬ niowe. W sposobie wedlug wynalazku mo¬ ze wystarczyc znacznie nizsze cisnienie, gdyz w czasie podgrzewania bebna wraz z nalozonemi nan warstwami owijajacemi w kotle wulkanizacyjnym tkanina podczas powolnego wzrostu temperatury pozostaje dostatecznie dlugo w stycznosci z niiekna- — 3 —ca w wysokiej temperaturze i przez to do¬ brze wnikajaca miedzy jej wlókna guma, aby uskutecznic dokladne otoczenie wló¬ kien guma i wskutek tego osiagnac po do¬ konanej wulkanizacji mocne wiazanie wló¬ kien. Do wiazania takiego wystarcza, jak to wykazaly doswiadczenia, wytworzone (przez napieta tasme owijajaca i trwajace w czasie calej wulkanizacji cisnienie, slu¬ zace do wyrobu pasów wzglednie tasm, w których do oddzielenia poszczególnych warstw potrzebna jest o wiele wieksza si¬ la, nii w wyrobach podobnych, otrzymywa¬ nych zapotmoca sciskania w prasach hy¬ draulicznych.Na obu powierzchniach pasów lub tasm, wyrabianych sposobem wedlug wynalazku, odcisniety jest wizór materjalli owijajace¬ go, co jednak do pewnego stopnia równiez przedstawia zalete, gdyz wskutek szorst¬ kiej powierzchni otrzymuje sie dobre przy¬ leganie pasów. Poniewaz, dzieki stosowa¬ niu znacznie mniej szego cisnienia zmniej¬ sza sie niebezpieazenistwio Uszkodzenia kra¬ wedzi pasów i tasim, to zbyteczne jest sto¬ nowanie listew metalowych miedzy poje- dynczemi wyciskanemu tasmami. Okazalo sie wystarczajacem posypywanie po¬ wierzchni oddzielnych taism pudrem, aby zapewnic latwe oddzielenie ich po doko¬ nanej wulkanizacji. PL