t. d.Przedmiotem niniejszego wynalazku sa sposoby, urzadzenia oraz formy odlewni¬ cze do wyrobu cynkowych kubków do ogniw galwanicznych, bateryj i podobnych przedmiotów.Celem wynalazku jest wytwarzanie cyn¬ kowych kubków, wykonanych z metalu o scislej strukturze, których szew nie jest a- ni, jak zwykle dotychczas, lutowany ani spawany, lecz laczenie szwów dokonywa sie zapomoca natryskiwania. Za srodek la¬ czacy moze sluzyc cynk lub tez cynk z do¬ mieszkami, lub wreszcie inny metal albo materjal odpowiadajacy cynkowi lub obo¬ jetny w znaczeniu elektrycznem. Wtrysku¬ je sie go w plynnym stanie pod cisnieniem do trwalej formy i powoduje spojenie obu podluznych krawedzi kubka z jednocze- snem lub pózniejszem nadlaniem dna.Nowy sposób wyrobu takich cynkowych kubków do ogniw galwanicznych zapomoca natryskowego laczenia szwów cylindrycz¬ nej blachy cynkowej, odpowiadajacej ksztaltowi kubków, polega na tem, ze do cylindra cynkowego umieszczonego w trwa¬ lej formie i posiadajacego krawedzie skie¬ rowane najlepiej nazewnatrz nadlewa sie dno kubka i wytwarza podluzne spojenie przez natrysk pod cisnieniem tylko plynne¬ go cynku, lub cynku z domieszkami, lub tez innego równowaznego i w znaczeniu elek¬ trycznem wzgledem cynku obojetnego me¬ talu lub materjalu. Do wyrobu dna kubka i spojenia scian cynkowego kubka, umie-szczónego w trwalej formie, mozna równiez S^°^?si?JL^ JBj£szei temperaturze top¬ nienia niz cynk/KtOTyby wzgledem cynku w ogniwie zachowywal sie równiez obojetnie w znaczeniu elektrycznem.Najkorzystniej postepuje sie w tatki sposób, ze do cynkowego cylindra, ulozone¬ go w trwalej formie i posiadajacego kra¬ wedzie skierowane nazewnatrz, nadlewa sie dno kubka i wytwarza spojenie podluz¬ nych scian przez wlanie plynnego metalu w jednym tylko procesie roboczym, O ile zachodzi potrzeba, to równiez przedstawiony powyzej przebieg jednocze¬ snego wytwarzania podluznego spojenia o- raz dna cynkowego kubka mozna rozlozyc na dwie oddzielne czynnosci, przyczem przy pierwszej czynnosci roboczej powstaje przez natryskiwanie podluzne spojenie pra¬ wie bez szwu, a przy drugiej czynnosci wy¬ twarza sie dno cynkowego kubka albo przez natrysk cynku lub tez umieszczenie masy izolacyjnej, przy jednoczesnem lub oddziel- nem umocowaniu wkladanej lub nasadza¬ nej przykrywy. 0 ile do celów specjalnych nalezy wykonac dno kubka z materjalu izo¬ lujacego, to odlewa sie je przez wlanie do formy plynnej, izolujacej masy pod cisnie¬ niem.Do wykonania powyzszego sposobu na¬ daje sie zwlaszcza forma posiadajaca wy¬ ciecie biegnace w kierunku spojenia cyn¬ kowego cylindra i zakonczona wycieciem, sluzacem do wytwarzania dna kubka.Dla prowadzenia sposobu wedlug wy¬ nalazku systemem seryjnym, forma odlew¬ nicza winna byc tak wykonana, aby otwo¬ ry do napelniania kanalów doprowadzaja¬ cych byly umieszczone obok siebie tak, aby forma odlewnicza tworzyla forme trwala, wielokrotna. ^"! i Poszczególne cynkowe cylindry formuje sie w ten sposób, aby posiadaly dwie kra¬ wedzie skierowane nazewnatrz, które tak umieszcza sie w wycieciu trwalej formy lub trwalych form, ze przy natryskiwaniu Wspomnianych krawedzi plynnym srodkiem laczacym, wprowadzanym pod cisnieniem, powstaje scisle spojenie cylindra. W spe¬ cjalnej postaci wykonania równiez i dno cynkowego cylindra moze posiadac obrze¬ za.Wynalazek niniejszy znacznie obniza koszta wyrobu. Zapobiega równiez powsta¬ waniu licznych odpadków metalowych, two¬ rzacych sie w dotychczasowym sposobie wytlaczania z blachy okraglych denek kubków. Daje zupelna szczelnosc spojen.Usuwa nadto szkodliwe dla zdrowia ope¬ racje reczne i umozliwia mechaniczny wy¬ rób seryjny w przeciwienstwie do dotych¬ czasowego zwyklego sposobu lutowania i spawania, w którym jest konieczna indywi¬ dualna obróbka kazdego poszczególnego cynkowego kubka.Do wykonywania sposobu wedlug niniej¬ szego wynalazku stosuje sie tak zwane formy trwale, do których wtlacza sie pod cisnieniem materjal powodujacy powsta¬ wanie spojen, przyczem polaczenie cynko¬ wych cylindrów jest jednolite, wolne od pecherzyków i posiada blyszczaca po¬ wierzchnie w miejscu polaczenia po we¬ wnetrznej i po zewnetrznej stronie kubka, przyczem materjal wtryskiwany pod cisnie¬ niem do trwalej formy tworzy jednoczesnie dna kubków, Na rysunkach przedstawiono przyklady wykonania wynalazku, gdzie fig. 1 przed¬ stawia w widoku cynkowy cylinder ze spo¬ jeniem? fig. la — przekrój podluzny cy¬ lindra cynkowego wedlug fig. 1; fig. Ib — przekrój poprzeczny wedlug fig. 1; fig. 2— widok innej postaci wykonania cynkowego cylindra, zaopatrzonego w podluzne spoje¬ nie prawie bez szwu;- fig, 2a -^ przekrój poprzeczny cynkowego cylindra wedlug fig. 2 z krawedziami wygietemi pod katem do scianek cylindra celem wytworzenia spo¬ jenia prawie bez szwu; fig. 3 — widok in¬ nego wykonania cynkowego cylindra, zao¬ patrzonego w spojenie prawie bez szwu; — 2 —fig. 3a — przekrój (poprzeczny cynkowego cylindra wedlug fig. 3 z lukowo odchylone- mi krawedziami do wytwarzania spojenia prawie bez szwu; fig. 4 — widok boczmy, czesciowo w przekroju, cynkowego cylin¬ dra o podluznem spojeniu prawie bez szwu, np. z obrzezem dna; fig. 4a — przekrój przez obrzeze, w którem osadzone jest dno; fig. 5, 5a i 5b przedstawiaja dolna czesc trójdzielnej formy odlewniczej, w której umieszcza sie cylinder cynkowy; fig. 6, 6a i 6b — czesc srodkowa wspomnianej trój¬ dzielnej formy odlewniczej z wycieciem biegnacem wzdluz podluznych krawedzi cylindra cynkowego; fig, 7, 7a i 7b—czesc tej samej trójdzielnej formy odlewniczej z dnem i pierscieniowym kanalem doprowa¬ dzajacym materjal obok przerw i kanalu wlewowego, przyczem rozmieszczenie kana¬ lów przedstawione jest tylko jako przy¬ klad wykonania, gdyz w wykonaniu tern mozna poczynic liczne zmiany w zakresie niniejszego wynalazku.Jak widac z fig. 1, la, Ib, cynkowy cy¬ linder 1 posiada dwie krawedzie V i 1" skierowane nazewnatrz, które wchodza pra¬ wie do polowy wglebienia / (fig. 6b) w for¬ mie. Dzieki temu przy zalaniu tego wgle¬ bienia / (fig. 6b) plynnym metalem lub in¬ nym materjalem, a wiec przy natryskiwa¬ niu tych materjalów na zewnetrzne czesci laczone powstaje scisle spojenie 4 pomie¬ dzy krawedziami cynkowego cylindra i je¬ go szwem dolnym 7, przyczem jednocze¬ snie u spodu do cynkowego cylindra 1 nad- lewa sie dno 3.Wedlug fig. 2 i 2a, w przeciwienstwie do pierwszej postaci wykonania, cynkowy cylinder / posiada dwie krawedzie 2' i 2" skierowane pod katem nazewnaifcrz. Krawe¬ dzie te dzieki nadanej im postaci oraz dzie¬ ki ksztaltom cylindra gladko i scisle przy¬ legaja do siebie i zachowuja to polozenie równiez po (umieszczeniu w wyzej wspo¬ mnianej specjalnej formie, wzglednie w jej wglebieniu /, podczas natryskiwania tak, ze po utworzeniu zewnetrznego spojenia 4 otrzymuje sie cylinder prawie bez szwu.Do wewnatrz tego cylindra nie przenika ani wtryskiwany metal ani materjal nawet wtedy, gdy plonne materjaly Wtlacza sie do trwalej formy pod znacznem cisnieniem.Skosnie skierowane krawedzie 2* i 2", pod cisnieniem doplywajacego srodka laczace¬ go, dociskaja sie do siebie jeszcze scislej, dzieki czemu powstaje pusta rurka ze spo¬ jeniem prawie bez szwu.W wykonaniu wedlug fig. 3 i 3a cynko¬ wy cylinder 1 posiada krawedzie 3' i 3" wygiete lukowo, które równiez dzieki swym ksztaltom i postaci cylindra scisle i szczel¬ nie przylegaja do siebie, zachowujac rów¬ niez to polozenie we wglebieniu /, wzgled¬ nie w specjalnej wlewnicy, podczas prze¬ biegu natryskiwania tak, ze przez utworze¬ nie zewnetrznego spojenia 4 powstaje cylinder prawie bez szwu, do wewnatrz którego podczas pracy nie moze sie prze¬ dostac natryskiwany materjal. Materjal ten bowiem dostajac sie do trwalej formy pod znacznem cisnieniem dociska lukowe krawedzie 3' i 3", które pod wplywem tego cisnienia jeszcze bardziej wzajemnie sie dociskaja, dzieki czemu powstaje równiez pusta rurka prawie bez szwu* Taka pusta rurke (fig. 4 i 4a) mozna równiez zaopatrzyc w odpowiednie dolne obrzeze 5, które umozliwia albo utworzenie dna cylindra przez natryskiwanie metalu lub tez przymocowanie przykrywy dna 6 z cynku lub innego odpowiedniego materja- lu, które nastepnie przymocowuje sie odpowiednim srodkiem izolujajcym z dnem 6.Polaczenie rozmaicie wykonanych kra¬ wedzi V i /", wzglednie 2' i 2" oraz 3* i 3", mozna równiez w razie potrzeby wykonac zamiast zapomoca metalu inna masa zale¬ wowa lub podobnym materjalem, gdyz kra¬ wedzie te tak mocno przylegaja do siebie, ze i w ten sposób daje sie uzyskac lekkie, dobre i szczelne polaczenie. Do specjalnych — 3 —celów dno 6 cylindra mozna równiez wyko¬ nac z masy zalewowej.Nalezy zaznaczyc, ze przy wyrobie we¬ dlug niniejszego wynalazku cylindrów lub kubków cynkowych do ogniw, wobec u- przednio wspomnianego uksztaltowania po¬ dluznych krawedzi cylindra oraz obrzezy jego spodu, które zapewnia mozliwie dobre, t. j. prawie bez szwów, spojenie wzglednie zamkniecie podluznej szczeliny cylindra o- raz jego spodu, nie moze do wewnatrz kub¬ ka przeniknac wtryskiwany materjal. Taki sposób wyrobu posiada te wielka zalete, ze do natryskiwania mozna uzywac nietylko cynku, lecz równiez i innych odpowiednich stopów metalowych oraz materjalów izo¬ lacyjnych i masy zalewowej i wykonywac masowo i ekonomicznie nietylko podluzne spojenia, lecz równiez i dna kubków.Praktyczne próby z technicznie czystym cynkiem wykazaly mianowicie, ze, przy sposobie opisanym na wstepie, w trwalej formie wystepuja na poczatku bardzo wy¬ sokie temperatury, przyczem badanie kon¬ cowego wyrobu wykazalo, iz nalezy unikac zbyt wysokiego ogrzania cynkowych scia¬ nek cylindra ogniwa, gdyz powoduje to zmniejszenie mechanicznych i elektrycz¬ nych wlasnosci cynku, wplywajace ujemnie na zastosowanie go jako metalu elektrodo¬ wego. Jezeli zas do natryskiwania spojen bocznych scianek i wykonywania dna cym* kowego cylindra stosuje sie zwykly handlo¬ wy cynk o znanym skladzie chemicznym, wówczas koniecznem jest uprzednio wspo¬ mniane silne ogrzanie wszystkich w gre wchodzacych czesci, co w pewnych wypad¬ kach powoduje wiadomy szkodliwy wplyw na cynk.Celem usuniecia tej wady do natryski¬ wania zamiast cynku o zwyklych handlo¬ wych wlasnosciach mozna zastosowac stop mechanicznie równowazny i elektrycznie obojetny o nizszej temperaturze topnienia.Jako odpowiedni materjal do natryski¬ wania podluznych spojen okazal sie cynk z dodatkiem kadmu lub bizmutu lub tez stop metalowy posiadajacy nizsza tempe¬ rature topnienia od technicznie czystego cynku, przyczem w tym samynot procesie ro¬ boczym dno cynkowego cylindra nadlewa sie z tego samego lub innego metalu. Od¬ powiedni stop powinien4 posiadac tempera¬ ture topnienia nizsza niz 418°C1 t. j. nizsza od temperatury topnienia zwyklego handlo¬ wego cynku.Forme odlewnicza przedstawiona na fig. 5 — 7b stosuje sie w nastepujacy spo¬ sób.Cylinder cynkowy 1 z odgietemi krawe¬ dziami V i 1", wzglednie 2* i 2" albo 3* i 3", osadza sie na trzonie d dolnej czesci formy w ten sposób, ze powierzchnie podluznej szczeliny wskazuja okreslony kierunek. Na¬ stepnie na dolna czesc, a wiec i na cynko¬ wy cylinder, zaklada sie srodkowa czesc formy i nastawia podluzna szczeline cynko¬ wego cylindra dokladnie na srodek wycie¬ cia /. Na srodkowa czesc formy naklada sie czesc górna formy, a caly zespól sciska sie zapomoca odpowiedniego urzadzenia.Trwala forma jest juz gotowa do wyko¬ nania odlewu. Wlewanie materjalu lacza¬ cego odbywa sie sposobem natryskiwania zapomoca pompy.Szczególna zaleta trwalej fonmy pole¬ ga na odpowiednio korzystnem urzadzeniu wlewów. Plynny metal lub inny odpowied¬ ni materjal dostaje isie przez kanal wle¬ wowy e (fig. 7) do wyciecia lub podluzne¬ go kanalu / i jednoczesnie do pierscienio¬ wego kanalu doprowadzajacego g. Z kana¬ lu tego wlany materjal przedostaje sie przez otwory h, i, k, l do pustej przestrze¬ ni m dna formy odlewniczej. W wycieciu lub podluznym kanale / plynny metal lub podobny materjal laczy sie z powierzchnia¬ mi krawedzi V i V, wzglednie 2' i 2" albo y i 3" cylindra cynkowego 1 i tworzy z nie¬ mi po ostygnieciu silne spojenie. Nastepnie otwiera sie forme ^odlewnicza, a odpowied¬ nia czesc prowadzona przez trzon d dolnej — 4 —formy wysuwa gotowy cynkowy kubek.Otwory h, i, k, l sa tak wykonane, ze przy wysuwaniu cynkowego kubka jednoczesnie obcina sie przyczepione w tych miejscach resztki nadlewów. PL