Gazy ziemne z szybów naftowych lub gazy podobne skladaja sie przewaznie z pewnej liczby weglowodorów pokrewnych metanowi, gazolina zas, która z nich mozna odzyskac, jest mieszanina tych weglowodo¬ rów w zmiennych proporcjach. Jedna z cech charakterystycznych gazoliny jest jej gestosc. Poniewaz zas gestosc jej glównych skladników wynosi okolo 0,600 dla butanu 0,626 ,, pentanu 0,660 ,, heksanu 0,685 „ heptanu 0,710 ,, oktanu zdawaloby sie, ze gdy gestosc uzyskanej gazoliny wynosi np. 0,680 albo 0,690, to glówna czesc butanu, pentanu, a nawet he¬ ksanu zawartych w gazie, musiala w nim pozostac i ze spólczynnik sprawnosci pro¬ cesu oddzielania byl maly.Gdy sie przepuszcza gaz przez warstwe stalego ciala chlonnego, np. wegla aktyw¬ nego, celem zatrzymania skladników gazo¬ liny, mozna zauwazyc, ze z poczatku ab- sorbcja jest calkowita, o ile zas przedluza sie proces, ukazuja sie wkrótce w „odgazo- linowanym" gazie lekkie weglowodory, a nastepnie coraz to ciezsze, gdy tymczasem ilosc pochlonietych produktów, czyli sto-pien obciazenia wegla aktywnego, wzmaga • ..." Wynika, z tego, ze przy odzyskiwaniu przemyslowem gazoliny z gazu ziemnego znanemi srodkami mozna postapic w dwo¬ jaki sposób.Pierwszy z nich polega na tern, ze wstrzymuje sie zapomoca wyzej opisanego procesu w czasie wlasciwym okres absorb- cji celem zatrzymania lekkich weglowodo¬ rów, i w ten sposób uzyskuje sie wszystka gazoline zawarta w gazie surowym, przy- ozem otrzymany produkt ijest tak lekki, jak to jest tylko mozliwe. Obciazenie jednak ciala chlonnego jest wówczas bardzo male, a stad wydajnosc odnosnej instalacji jest bardzo ograniczona, dalej zapotrzebowanie pary i wody do chlodzenia jest znaczne, re¬ zultatem czego jest wysoki koszt produk¬ cji a Wedlug izas drugiego isposobu okres ab- sorbcjii jest wzglednie dlugi, co wplywa do¬ datnio na zwiekszenie stopnia naladowania oraz wydajnosci, na zuzycie wody i pary, oraz na koszta produkcji. W tym jednak wypadku traci sie lekkie skladniki gazoliny zawartej w gazie ziemnym, stad niski spól- czynnik sprawnosci, a jako produkt ciezka gazolina.Co dotyczy ciala chlonnego, a szczegól¬ nie wegla aktywnego, wiadomem jest, ze ab- sorbcja jest tern lepsza im cialo aktywowa¬ ne zawiera mniej wilgoci i im jego tempe¬ ratura jest nizsza; poniewaz wiec po wy¬ pedzeniu para absorbowanych weglowodo¬ rów cialo chlonne jest wilgotne, a tempera¬ tura jego wynosi ponad 100°, konieczne jest osuszenie igo i ostudzenie celem polepszenia jego wlasciwosci absorbcyjnej w nastep¬ nym okresie. - Wynalazek niniejszy dotyczy ulepszo¬ nej metody ekstrakcji gazoliny iz gazów ziemnych, pozwalajacej na odzyskiwanie lekkich weglowodorów oraz na zwiekszenie stopnia nasycenia srodka pochlaniajacego, czyli na lepsze wyzyskanie wegla aktywne¬ go, a wskutek tego stworzenie instalacyj prostych i ekonomicznych.Metoda ta polega na zastosowaniu rów- noczesnem nastepujacych zasad. 1. Zaobserwowano, ze o ile przepu¬ szcza sie /gaz ziemny przez dwie warstwy kolejne M i N wegla aktywnego, stopien nasycenia pierwszej warstwy M jest wiele wiekszy niz stopien nasycenia drugiej war¬ stwy N, a to dlatego, iz zawartosc produk¬ tów lekkich jest wieksza w warstwie N niz w warstwie M w chwili pojawienia sie lek¬ kich weglowodorów w igazie odgazolinowa- nym.O ile przepusci sie nastepnie gaz ziemny wprost przez warstwe N oraz przez swieza jeszcze warstwe O, wówczas ilosc substan¬ cji pochlonietej przez warstwe N równa sie ladunkowi warstwy M, przyczem zadna znaczniejsza ilosc lekkich weglowodorów, zaabsorbowanych pierwotnie przez warstwe N, nie zostaje z niej wypedzona przez prad gazu ziemnego, którego lekkie weglowodo¬ ry zatrzymuje z kolei warstwa O. Wedlug niniejszego wynalazku ma sie zawsze do czynienia z dwiema warstwami substancji chlonnej; pierwsza warstwe, posiadajaca wysoki stopien naladowania, czysci sie pa¬ ra, przyczem sluzy ona do odzyskiwania w dobrych warunkach lekkiej gazoliny; druga warstwa natomiast ma za glówne zadanie zatrzymywac lekkie skladniki gazoliny, które uszly dzialaniu pierwszej warstwy, i zwiekszyc w ten sposób do maximum sto¬ pien naladowania pierwszej warstwy przy uniknieciu wszelkich strat. 2. Celem osiagniecia skutecznej ab- sorbcji przez druga warstwe, suszy sie we¬ giel aktywny i studzi sie go przed T/wprowa¬ dzeniem w obiegajacy strumien gazu. 3. Zauwazono poza tern, ze do wysu¬ szenia i ostudzenia wegla aktywnego, któ¬ ry poddalo sie dzialaniu pradu pary wod¬ nej nasyconej o niskiem cisnieniu albo pa¬ ry lekko przegrzanej, wystarczy zwykle wyparowanie w prózni wody, która wegiel -.2£-ten zawiera, oraz, ze dla uzyskania tego re¬ zultatu jest zbedne, a nawet szkodliwe, podgrzewac „posrednio" tenze wegiel ak¬ tywny jakimkolwiek sposobem, np. wezow- nica ogrzewana para.Najkorzystniej jest uzyc do przeprowa¬ dzenia niniejszego wynalazku wskazanego na zalaczonym rysunku urzadzenia, nada¬ jacego sie do wykonywania procesów cia¬ glych.Srodek pochlaniajacy wprowadza sie do czterech równych aparatów, zwanych ab¬ sorberami i -umieszcza najlepiej w taki spo¬ sób, aby wywieral jak najslabszy opór przy przeplywie cieczy lotnych.Kazdy absorber posiada 6 zaworów glównych rozdzielczych, przedstawionych na rysunku oraz dysze wtryskujaca "pare, której rysunek nic wykazuje. Cztery te ab¬ sorbery sa zlaczcwie 5-cioma glównenii ru¬ rociagami (kolektorami). Rurociag doply¬ wowy A dla gazu surowego sluzy tlo wpro¬ wadzenia tego gazu do któregokolwiek z absorberów. Rurociag B zwany przewodem wtórnym ma za zadanie odprowadzac gaz wyplywajacy z danego absorbera do które¬ gokolwiek z trzech pozostalych absorberów.Calkowicie odgazotinowartyug&z zostaje od¬ prowadzany rurociagiem wylotowym C. Ru¬ rociag kondensacyjny D sluzy do skierowy¬ wania do kondensatora powierzchniowego CA mieszaniny pary wodnej i pary gazoli- ny, uchodzacych z któregokolwiek z absor¬ berów, do którego wprowadzono pare. Ru¬ rociag prózniowy E sluzy do polaczenia któregokolwiek z absorberów z kondensato¬ rem powierzchniowym, czyli generatorem prózniowym CV.Urzadzenie dziala w sposób nastepuja¬ cy: Absorber 1 napelnia sie lekka gazolina i przeprowadza przez niego gaz surowy.Przez absorber 2, w którym cialo chlonne zostalo oziebione i osuszone, przeplywa gaz wychodzacy z absorbera 1. Absorber 3, w którym cialo chlonne jest wilgotne i posia¬ da wysoka tempertttttre, jest polaczony z kondensatorem prózniowym. Próznie osia¬ ga sie przez kondensacje pary^ Wodnej vir kondensatorze powierzdiniowym| pompa prózniowa PV utrzymuje próznie, ssacilie- ^kraplajace sie gazy, wysysajac równocze¬ snie skondensowana pare. Przez absorber 4; naladowany calkowita zawartoscia gazoli- ny z gazu, przechodzi prad pary wodnej; absorber ten jest polaczony z kondensato¬ rem powierzchniowym, o cisnieniu zblizo- nem do cisnienia atmosferycznego. Miesza¬ nine wody i gazoliny skondensowanej roz¬ dziela sie zapomoca rozdzielacza F. Gazy uchodzace z kondensatora atmosferyczne¬ go, a które zawieraja wielka ilosc lekkiej gazoliny, mozna z korzyscia wprowadzic ponownie do przewodu Wtórnego; lekka gazolina skladajaca sie glównie z butanu i pentanu zostaje wówczas pochlonieta w absorberze 2.Przebieg czterech faz moze trwac jed¬ nakowo dlugo, a w takim razie dzialanie aparatów jest ciagle, przyczem kazdy z czterech absorberów laczy sie kolejno za¬ pomoca zaworów rozdzielczych z obwodem wtórnym, z rurociagiem dla gazu surowe¬ go, z rurociagiem dla kondensacji atmosfe¬ rycznej, wreszcie z rurociagiem próznio¬ wym.Proces ten mozna równiez zastosowac we wszystkich wypadkach, w których sie chce wydzielic z gazu mieszanine par o po¬ krewnych wlasnosciach lub róznych, przy¬ czem pary te moga byc oddzielnie zaabsor¬ bowane przez stala substancje chlonna. PL