Przy jazach z podzielonemi w pionowym kierunku zasuwami w nowszych czasach przyjeto uzywac tylko jednej dzwigarki dla poruszania obydwóch, jedna nad druga znaj¬ dujacych sie, zasuw, przyczem srodki pocia¬ gowe dzwigarki poruszaja bezposrednio tyl¬ ko jedna zasuwe; druga zas zasuwa zostaje zabierana zapomoca oporków, o które bedac w ruchu zaczepia pierwsza zasuwa. Poniewaz jednak moze byc przytem tylko ograniczony ruch, przewidziano oprócz tego pomiedzy za- suwami jeszcze sprzegla, które dowolnie mozna wlaczac i wylaczac, przez co osiagnac mozna to, ze górna i dolna zasuwy moga byc podnoszone i opuszczane niezaleznie jedna od drugiej. Tego rodzaju urzadzenie ma te wade, ze konieczne saj tu jeszcze osobne manipula¬ cje przy wlaczaniu sprzegiel, a wiec potrzeb¬ na jest szczególna uwaga obslugi.Niniejszy wynalazek dotyczy takich jazów z dwudzielnemi zasuwami z jedna tylko dzwi- garka dla obydwóch zasuw i ma te zalete, ze potrzebna mozliwosc poruszania ich osiaga sie bez zastosowania wyzej wymienionych sprzegiel, które przy wiekszych budowlach sa nader wrazliwym punktem calego urzadzenia i powinny byc mozliwie proste.Osiagnac to mozna przez urzadzenie wspól¬ nie napedzanych ale zreszta oddzielnych srodków pociagowych dla kazdej zasuwy, przyczem srodki pociagowe górnej zasuwy sa umocowane na stale do niej, zas srodki pocia¬ gowe dolnej zasuwy daja sie przesuwac w stosunku do niej i tak sa wykonane, ze moga oddzialywac rfa nia tylko w jednem polozeniu i przy jednym kierunku ruchu. Dzieki róznej szybkosci podnoszenia obydwóch zasuw moz¬ na osiagnac prócz tego to, ze w najwyzszem polozeniu obie zasuwy nie stoja jedna nad drugia, co zwykle przy jednej dzwigarce dajesie tylko osiagnac,. lecz znajduja sie jedna o< bok drugiej, przez coi znacznie zaoszczedza sie na wysokosci filarów i przyczólków jazu.Na rysunku pokazane jest jedno wykonanie urzadzenia w kilku polozeniach zasuw. Przy jazach z dwudzielnemi zasuwami zdarzaja sie zwykle trzy nastepujace wypadki: 1. Opuszczanie górnej zasuwy w celu upu¬ stu wody nad nia. 2. Podnoszenie dolnej zasuwy w celu upu¬ stu wody pod nia. .3. Podnoszenie obydwóch zasuw do naj¬ wyzszego polozenia nad poziomem wody w celu otworzenia calego pola przeplywu wody.Fig, 1 przedstawia jaz z dwudzielnemi zasu¬ wami w przekroju poprzecznym. Obie zasuwo dolna a i górna b znajduja sie w polozeniu spietrzajacem. Wspólna dzwigarka oznaczona jest przez ^c; na wale jej d sa osadzone dwa kola zebate e i /, ponad któremi przeprowa¬ dzone sa lancuchy g i h do podnoszenia za¬ suw. W konstrukcji dolnej zasuwy a jest prze¬ widziany, otwór i, przez który moze przecho¬ dzic lancuch h i przymocowany do niego trzpien yfe, oprócz tego przewidziany jest u górnego konca otworu oporek m.W celu upustu wody nad górna zasuwa nalezy ja opuscic obracajac dzwigarke w od¬ powiednim kierunku. Równoczesnie opuszcza sie i lancuch lt dolnej zasuwy a z trzpieniem k w szczelinie / nie oddzialywujac jednak na nia. Najnizsze polozenie zasuw jest pokazane na fig. 2. Przy obracaniu dzwigarki w prze¬ ciwnym kierunku górna zasuwa b podnosi sie najpierw do polozenia spietrzajacego, a przy dalszem obracaniu trzpien k zaczepia za opo¬ rek m i przez to podnosi dolna zasuwe a, tak, ze teraz pod nia woda moze przeplywac, sto¬ sownie do punktu 2 wymienionych powyzej po¬ lozen. Podnoszenie moze byc dalej kontynuo¬ wane, az do chwili wyciagniecia obu zasuw nad poziom wody; wtedy cale pole przeplywu jest otwarte (stosownie do p. 3 wyzej wymienio¬ nych polozen) i(fig. 3).Jezeli jednakowoz zasuwy w wyzej opisary sposób podnosza sie do najwyzszego poloze¬ nia, to wysoko/sc filarów i przyczólków jazu t. j. przestrzen pomiedzy poziomem wody i dzwigarka staje sie bardzo wielka, poniewaz górna zasuwa znajduje sie nad dolna (fig. 3).Te wysokosc filarów i przyczólków mozna zmniejszyc, jezeli górna zasuwa b bedzie wi¬ siec obok dolnej a tak, aby dolne krawedzie obydwóch zasuw znajdowaly sie tylko o ty:c nad poziomem wody, ile jest koniecznie po- trzebnem.Na fig. 4 przedstawiono to polozenie, które stosownie do wynalazku przy zastosowaniu tylko jednej dzwigarki osiagnac daje sie przez to, ze srodki pociagowe poruszaja zasuwy z rózna szybkoscia. W tym celu napedowym kolom zebatym e i / naprzyklad, daje sie róz¬ ne srednice, i to mianowicie, poniewaz dolna zasuwa podnoszona musi byc na wieksza wy¬ sokosc, przynaleznemu tutaj kolu zebatemu e daje sie wieksza srednice. Stosunek pomiedzy srednicami powinien odpowiadac wysoko¬ sciom podnoszenia zasuw z polozenia spie trzajacego (fig. l) az do najwyzszego poloze¬ nia (fig. 4), przyczem to ostatnie polozenie obie zasuwy osiagaja jednoczesnie.Zamiast nadawac rózne srednice kolom ze¬ batym mozna je takze oddzielnie i z rózna szybkoscia jedna dzwigarka napedzac, na¬ przyklad zapomoca róznych przekladni.Jak z tego widac, ruch zasuw wedlug ni¬ niejszego wynalazku odbywa sie w zupelnie prosty sposób zapomoca tylko jednej dzwi¬ garki, a mianowicie obracajac dzwigarke w jednym kierunku, opuszcza sie górna zauswe i woda przeplywa nad nia; obracajac zas dzwi¬ garke w drugim kierunku podnosi sie górna zasuwe wzgl. obie zasuwy, a woda przeplywa pod zasuwami,, i ostatecznie przy dalszem ob¬ racaniu dzwigarki otwiera sie cale pole prze¬ plywu. PL