Wynalazek dotyczy turbin osiowych za¬ równo odrzutnych jak i naporowych, prze¬ dewszystkiem zas turbin, pracujacych przy znacznej prózni.Wynalazek pozwala przezwyciezyc sze¬ reg napotykanych dotad trudnosci kon¬ strukcyjnych i wskutek tego pozwala znacznie podniesc sprawnosc turbiny danej szybkosci i wymiarów.Sprawnosc turbiny zalezy, jak wiadomo, od przekroju lopatek, przez które para o- puszcza wlasciwa turbine. Rozmiary te¬ go przekroju sa ograniczone trudnoscia budowy lopatek ponad pewna okreslona dlugosc. Niejednokrotnie, zamiast zwiek¬ szania dlugosci lopatek, zwiekszano kat wylotu pary w celu odpowiedniego zwiek¬ szenia kanalów parowych. Takie jednak rozwiazanie obniza sprawnosc turbiny.Próbowano dalej budowac ostatnie ogniwo turbiny w postaci ogniwa lub ogniw zdwo¬ jonych. W takim wypadku w kazdym ogniwie lub grupie ogniw pracowala tylko polowa calkowitej ilosci pary. Wówczas jednak para musi w ostatnim ogniwie lub w ogniwach fcmieniac kierunek ruchu, co wywoluje potrzebe obszernych i zlozonych przewodów doprowadzajacych pare od poprzedzajacego je ogniwa do' ogniw zdwo¬ jonych i odprowadzajacych ja do skrapla¬ cza. Taka konstrukcja zwiekszala znacznie koszt turbiny i wywolywala straty od po¬ wstajacych wirów podczas* przeplywu pa¬ ry przez przewody.Stosownie do niniejszego wynalazku pa¬ ra przeplywa przez turbine w niezmiennym kierunku, w czesci (w ogniwie) zas turbiny o niskiej preznosci dzieli sie na 'pierscie-niowe strumienie, z których kazdy roz¬ preza sie odmiennie i po przebyciu szeregu wienców lopatkowych wirnika przechodzi do skraplacza.W celu praktycznego wykonania wyna¬ lazku jeden lub wiecej wienców stalki i wir¬ nika turbiny, a mianowicie czesci niskiej preznosci, a wiec naprzykJad ostatnie, a wzglednie i przedostatnie ogniwa turbiny zostaje, lub zostaja podzielone na szereg pierscieni zapomoca obraczkowych prze¬ gród, w taki sposób, ze para, przeplywaja¬ ca przez takie ogniwo lub ogniwa, dzieli sie na dwie lub wiecej warstw pierscieniowych, przyczem para, przeplywajaca przez pier¬ scien zewnetrzny i zlozony z wienca lopa¬ tek kierowniczych i odpowiadajacego mu wienca wirnika rozpreza sie silniej od warstw pary, przeplywajacej przez we¬ wnetrzna czesc ogniwa, bardziej do walu turbiny zblizona.Przy takiem rozdzieleniu wienców lopat¬ kowych zapomoca wyzej opisanych prze¬ gród, para, opuszczajaca czesc zewnetrzna wienca wirnikowego, doznaje w pewnych wypadkach calkowitego rozprezenia i u- chodzi w takim razie bezposrednio do wy¬ lotu, lub tez przebywa jeszcze jedno lub wiecej wienców wirnika, pobierajacych reszte jej.energji kinetycznej.Para, opuszczajaca sasiednia czesc we¬ wnetrzna tegoz samego wirnika, nie roz¬ preza sie natomiast calkowicje i, zanim do¬ stanie sie do skraplacza, badz to dalej roz¬ preza sie av ostatecznym lub ostatecznych, niepodzielonych lub podzielonych wiencach stalki i wirnika, wchodzac z ostateczne¬ go z nich do wylotu, badz tez zostaje po¬ dzielona na jedna lub kilka czesci, w jed¬ nym lub kilku kolejnych wiencach lopatko¬ wych, z których tylko pewne, albo wszyst¬ kie sa wyposazone w przegrody, przyczem warstwy pary, przeplywajacej przez prze¬ grody zewnetrzne lopatek, uchodza bez¬ posrednio do wylotu, para zas z przegród wewnetrznych musi przedtem przejsc przez jedno lub wiecej wienców lopatkowych, by po calkowitem rozprezeniu dostac sie do wylotu. Para plynaca przez czesci ze¬ wnetrzne lopatek rozpreza sie w znaczniej¬ szym "stopniu, anizeli para, przeplywajaca przez czesci wewnetrzne.Konstrukcja, o jakiej mówilismy, polega¬ jaca na zaopatrzeniu lopatek w obraczkowe przegrody pozwala nam tak obliczyc i zbudowac kazda czesc lopatek, odpowied¬ nio do zmiennych szybkosci obwodowych kazdej przegródki, by mozna bylo osiagnac jak najkorzystniejsze dzialanie maszyny.Niejednokrotnie jednak przy budowie prze¬ gródek wewnetrznych chodzi nam nie o najwieksza sprawnosc, lecz o umozliwienie przeplywania znacznych ilosci pary, i jed¬ noczesnie zapewnienie ogniwu odpowied¬ niej wytrzymalosci, koniecznej do podtrzy¬ mania przegródek zewnetrznych. Moze-' my to wykonac przez unikanie takiego rozprezania pary w przegródce wewnetrz¬ nej, które daloby nam najlepsze wyniki z punktu widzenia pracy, albo przez zwiek¬ szenie kata wylotu pary, albo wreszcie przez zastosowanie obu powyzszych srod¬ ków.Bardzo korzystne bedzie w tym kierunku stosowanie lopatek typu naporowego w jednej lub kilku przegródkach lopatek oraz lopatek typu odrzutnego w pozostalych przegródkach tych samych lopatek. A wiec w posrednich wiencach lopatkowych tur¬ biny, gdzie zachodzi znaczna róznica ci¬ snien pary, bardzo bedzie pozyteczne za¬ stosowanie lopatek typu naporowego dla wewnetrznych przegródek lopatkowych i typu odrzutnego w przegródkach zewnetrz¬ nych.Takiz typ lopatek moze byc zastosowa¬ ny w poszczególnych przegródkach konco¬ wych wienców turbiny.Stosowanie przegród, dzielacych lopatki danego ogniwa na szereg czesci, nie ogra- — 2 —nicza sie do posrednich ogniw turbiny, w których cisnienie pary opuszczajacej lopat¬ ki jest odmienne.Takie urzadzenie posiada równiez szereg zalet w zastosowaniu do ostatniego lub o- statnich wienców turbiny, gdzie preznosc pary, opuszczajacej lopatki, jest nieomal na calej powierzchni kanalów lopatek zupel¬ nie jednakowa.Niejednokrotnie zachodzi potrzeba pro¬ jektowania wewnetrznej czesci lopatek w taki sposób, by stanowily one jedynie i wy¬ lacznie przewody dla pary, nie zmieniaja¬ ce cisnienia i szybkosci pary przy wejsciu i przy wyjsciu z lopatek. Czasami chodzi o obnizenie cisnienia pary i o odpowiednie podniesienie jej szybkosci bez odbioru przytem energji przechodzacej przez prze¬ gródki wewnetrzne pary. Przeto te we¬ wnetrzne czesci lopatek bywaja nieraz tak zbudowane, ze kanal parowy zweza sie od obydwu brzegów, a szczególnie od brzegu wylotowego ku srodkowi lopatki. W in¬ nych wypadkach lopatki sa tak wykonane, ze kanaly pomiedzy niemi zachowuja sta¬ ly przekrój.Czasami lopatki maja taka budowe, ze para przeplywajaca, przez lopatki statki, nie zmienia kierunku ruchu w czesci we¬ wnetrznej, w takim razie mozna usunac niektóre lub wszystkie lopatki.Wynalazek moze byc stosowany w naj¬ rozmaitszy sposób. Niektóre zastosowania przedstawiamy ponizej na podstawie zala¬ czonych rysunków.Fig. 1 i 2 wyobrazaja przekrój podluzny zwyczajnych turbin typu odrzutnego z za¬ stosowaniem niniejszego wynalazku; fig. 3 w podobny sposób przedstawia zastosowa¬ nie wynalazku do typowej turbiny naporo¬ wej i podaje przekroje lopatek. Na fig. ± widzimy turbine, która w czesci o wyso¬ kiej preznosci posiada lopatki typu naporo¬ wego, w czesci zas o niskiej preznosci lo¬ patki tarczowe. Przekrój lopatek wzdluz linji V—V fig. 1 daje w skali wiekszej fig. 5, a podobny przekrój wzdluz linji VI — VI fig. 6. Fig. 7 przedstawia czesciowy prze¬ krój ostatnich wienców uwidocznionej na fig. 2 turbiny a fig. 8, 9, 10 i 11—przekroje wzdluz linji VIII—VIII, IX—IX, X—X i XI—XI na fig. 7. Fig. 12 daje w skali wiekszej przekrój lopatki odmiennego ksztaltu, która moze byc zastosowana za¬ miast lopatek, przedstawionych na fig. 9 i 10, albo w wiencach koncowych, wskaza¬ nych na fig. 6 i 11. Fig. 13, 14 i 15 wyobra¬ zaja odmienne ksztalty lopatek dla we¬ wnetrznych przegród, które mozna zasto¬ sowac w turbinach, wskazanych na fig. 1 do 4.Fig. 17 przedstawia inny szczegól konstrukcyjny, a fig. 19 — przekroje wzdluz linji XVIII — XVIII i XIX — XIX na fig. 17; fig. 20, 21 i 22 przedsta¬ wiaja szczególy uszczelniania luzu pomie¬ dzy lopatkami stalki i wirnika. Fig. 23 u- naocznia schemat konstrukcji turbiny od¬ miennego typu, do której zastosowano wy¬ nalazek.Analogiczne czesci rysunku oznaczone sa jednakowemi znakami.Na fig. 1 rysunku, / oznacza oslone tur¬ biny, 2 komore wylotowa. Wal turbiny o- znaczony jest cyfra 3, a wlot pary cyfra 4.Stale dysze wlotowe 5 znajduja sie naprze¬ ciw lopatek pierwszego wirnika 6, zaopa¬ trzonego w zwyczajne lopatki 7. Dysze wlotowe i wirnik stanowia pierwsze ogniwo turbiny, za którem ida nastepne, zlozone z wienców S, 8 stalki i wienców 9, 9 wirni¬ ka, w niczem nie rózniace sie od znanych wienców turbin parowych. Wience nieru¬ chome 10 i siasiadujace z niemi wience wirnika 11 posiadaja obraczkowe przegro¬ dy 12, 13, dzielace lopatki na przegródki zewnetrzne i wewnetrzne. Taka przegro¬ de wykonac mozna przez zaopatrzenie lo¬ patek w kolnierze lub wystepy w odpo¬ wiednim punkcie ich dlugosci. Czesc ze- — 3 —wnetrzna lopatek 10, 11, tworzaca ze¬ wnetrzny wieniec, t. j. lezaca najdalej od osi turbiny, otrzymuje taka konstrukcje, aby przeplywajaca przez nia para rozpre¬ zala sie wiecej, niz para, plynaca przez wewnetrzna czesc lopatek t. j. bardziej do losi turbiny zblizona.Za ogniwem 10, 11 nastepuje ogniwo 14, 15. Tarcza stalki sklada sie tu z dwóch czesci: wlotowej 22 i wylotowej 23. Lo¬ patki stalki sa osadzone w pierscieniach 16, 21 i 39, 39, utrzymywanych w okre- slonem polozeniu zapomoca wystepów 17, 18, wchodzacych w wyciecia zeber 19, ida¬ cych od oslony turbiny / do przegrody kierowniczej 20. Pierscien 21 sluzy rów¬ niez jako przegroda, oddzielajacapare ply¬ naca przez lopatki, 14 od pary, która po opuszczeniu zewnetrznych lopatek wirni¬ ka //, przeplywa do wylotu.Turbina tego rodzaju dziala w sposób nastepujacy.Para doplywajaca przez dysze 5 plynie przez lopatki wirnika 7, przechodzi przez ogniwa 8, 9,8,9 \ t. d., dochodzac do lopa¬ tek kierowniczych 10 i lopatek wirnika //.Tutaj obraczkowa przegroda 12, 13 dzieli pare na dwie czesci, a mianowicie strumien zewnetrzny, który plynie przez czesci lo¬ patek bardziej oddalone od osi turbiny i, rozprezywszy sie ostatecznie, przechodzi bezposrednio do wylotu 2, i strumien we¬ wnetrzny, który plynie przez blizsze do osi turbiny czesci lopatek 10 i //, rozpreza sie jedynie czesciowo i po opuszczeniu lopa¬ tek wienca 11 przechodzi przez wieniec stalki 14 i wieniec wirnika 15, gdzie roz¬ preza sie ostatecznie i uchodzi do wylotu 2.Para, opuszczajaca wewnetrzne prze¬ gródki lopatek 10 i 11, posiada wyzsza preznosc od pary, wychodzacej z ze¬ wnetrznych przegródek wymienionych lo¬ patek. Koniecznem przeto sie staje, by luz pomiedzy obraczkowemi przegrodami 12 i 13 oraz pomiedzy przegroda 13 i 21 byl mozliwie nieznaczny. Uskuteczniamy to zapomoca wstawki ustawionej w najbliz- szem sasiedztwie ogniw niskiego cisnienia, albo przez zaopatrzenie brzegów przegro¬ dy 12 i wirnika 21 w elastyczne uszczel¬ nienie, przedstawione na fig. 20, 21 i 22 i o- pisane ponizej.Turbina takiej budowy, która mozna na¬ zwac turbina o wielokrotnym wylocie pary, posiada znaczny przekrój kanalów wyloto¬ wych, skladajacy sie z przekroju kanalów wirnika 15 i z przekroju kanalów zewnetrz¬ nej przegródki wirnika //. W ten sposób osiagamy potrzebne nam; w celu podnie¬ sienia sprawnosci turbiny zwiekszanie przekroju kanalów wylotowych, nie ucie¬ kajac sie do ogniw koncowych o niezwykle dlugich lopatkach, ani do podzialu turbiny na kilka czesci, przez które para przeplywa w odmiennych kierunkach.Dla otrzymania takiej samej sprawnosci, mozna zastosowac mniejszy kat pochyle¬ nia koncowych lopatek, anizeli w turbinach dawnego typu, posiadajacych jeden tylko wieniec koncowych lopatek takiej samej wysokosci. Zwiekszamy w ten sposób sprawnosc ostatniego ogniwa, a wiec i ca¬ lej turbiny.Energja odbierana na jednostke wagi pa¬ ry w zewnetrznych przegródkach lopatek 10 i 11 wynosi tylez, co energja, jaka zy¬ skujemy z pary, przeplywajacej przez przegródki wewnetrzne lopatek sta¬ lych 10 i ruchomych //, i przez ostatnie wience stalki 14 i wirnika 15. W konstruk¬ cji, wskazanej na rysunku, para, przeply¬ wajaca przez przegródki wewnetrzne lopa¬ tek 10, 11, rozpreza sie slabiej, niz para w przegródkach zewnetrznych tych lopa¬ tek. Ostateczne rozprezenie tej czesci pa¬ ry nastepuje miedzy lopatkami kierowni- czemi 14 i wirnikowemi 15. Przecietna szybkosc obwodowa przegródki zewnetrz¬ nej wirnika // znacznie przewyzsza prze¬ cietna szybkosc wirnika 15. Wobec tegostaje sie oczywistem, ze w przegródkach zewnetrznych rozprezanie pary bedzie znacznie wieksze, anizeli w lopatkach ogni¬ wa koncowego 14 i 15, co calkowicie po¬ twierdza praktyka.Fig. 5 i 6 wyobrazaja w skali wiekszej przekrój lopatek, stosowanych w ogniwach koncowych przedstawionej na fig. 1 turbi¬ ny, a mianowicie fig. 5 lopatki stalki 8 i wirnika 9 oraz lopatki zewnetrznej prze¬ gródki stalki 10 i wirnika //, wykonane ja¬ ko zwykle lopatki turbiny odrzutnej, a fig. 6 lopatki stalki 8 i wirnika 9, takie same, jak wskazane na fig. 5 lopatki 8 i 9, oraz lopatki wewnetrznych przegródek stalki 10 i wirnika 11, przystosowane swym ksztal¬ tem do przeprowadzania duzych ilosci pa¬ ry przez dany rozporzadzalny przekrój lopatek. Pod tym terminem nalezy rozu¬ miec calkowity przekrój calego pierscienia lopatek, mierzony w plaszczyznie prosto¬ padlej do osi. Wewnetrzne przegródki lo¬ patek 10, 11 powoduja po za tern bardzo nieznaczne rozprezania przeplywajacej przez nie pary i sa przystosowane do nale¬ zytego usztywnienia tarczy wirnika. Dla przepuszczania duzych ilosci pary lopatki posiadaja w przegródkach wewnetrznych znacznie wieksze katy pochylenia, niz ka¬ ty lopatek zewnetrznych przegródek. Roz¬ prezanie w wewnetrznych przegródkach tego ogniwa odbywa sie przedewszyst- kiem w lopatkach wirnika. Szybkosc pa¬ ry wzrasta w tych lopatkach w stosunku do szybkosci, istniejacej w lopatkach 70, poniewaz przeswit pomiedzy lopatkami wirnika zostal zmniejszony przez zwiek¬ szenie grubosci lopatek, w celu odpowied¬ niego usztywnienia tarczy wirnika.W celu najracjonalniejszego usztywnie¬ nia lopatek przy danej szybkosci pary, da¬ zyc nalezy do tego, by rozprezanie odbylo sie przedewszystkiem u wlotu do kanalu lopatek wirnika 11, oraz by szybkosc pa¬ ry nie ulegla zmianom podczas przeplywa¬ nia pary przez pozostale czesci lopatek.Kat wylotu, jak wskazuje fig. 6, powinien byc tak urzadzony, aby przekrój tego ka¬ nalu pozostawal staly. W wiencach stalki 14 i wirnika 15, jak podaje fig. 6, jest za¬ stosowany zwykly kat pochylenia lopatek.Koniecznem jest zwiekszanie szerokosci lo-'* patek kierowniczych 14, a w zwiazku z tern odleglosci pomiedzy lopatkami wirnika 77 i 75, aby uniknac powstawania wirów, oraz by otrzymac prawidlowy strumien pary przy przechodzeniu przez lopatki nierucho¬ me, i zapewnic dostateczne miejsce dla pa¬ ry, wyplywajacej z zewnetrznych prze¬ gródek wirnika. W przedstawionej na fig. 1 i 6 konstrukcji lopatki stale 14 skladaja sie z dwóch czesci, a mianowicie czesci wlo¬ towej 22, odlanej jako jedna calosc z ob¬ sada 76, i z czesci wylotowej 23, która za¬ zwyczaj wykonana jest oddzielnie i bywa zatopiona albo wprawiona w pierscienie 39, z których jeden przylega do czesci 16, a drugi do przegrody 21.Lopatki stalki 14 niekoniecznie musza skladac sie z dwóch czesci, moga one byc równiez jednolite, jak wskazuje fig. 12.W pewnych wypadkach, w celu skutecz¬ niejszego usztywnienia, lopatki wirników 77 i 15 moga posiadac zmienna szerokosc i grubosc na calej swej dlugosci, lub na cze¬ sci jej. Wymiary te wzrastaja w kierunku do obsady lopatek.Odmienne ksztalty lopatek wewnetrz¬ nych przegródek stalki 10 i wirnika 77, wskazanych na fig. 6, przedstawiaja fig. 13, 14 i 15, które znajduja zastosowanie w pewnych wypadkach.Fig. 13 wyobraza lopatki, w których kat wylotu lopatek kierowniczych 10 jest mniejszy od odpowiedniego kata w lopatce wedlug fig. 6 i tak uzalezniony od szybko¬ sci lopatek wirnika wzgledem lopatek kie¬ rowniczych, ze para wchodzi do lopatek wirnika prawie równolegle do osi turbiny.' Przy takiem urzadzeniu wienca stalki, wlopatkach 10 ma miejsce wieksza stosun¬ kowo Czesc rozprezenia pary, anizeli, w lo- patkach/0 wedlug fig. 6. Czesc wlotowa lopatek wirnika //zostaje tu zwezona w celu unikniecia wirów, w razie zetkniecia sie pary z brzegami lopatek. Rozprezanie pary w lopatkach wirnika odbywa sie prze¬ waznie u wlotu do lopatek, tak jak w wy¬ padku fig. 6. W dalszej drodze wzdluz kanalu para nie rozpreza sie. Kat wylotu lopatek //na fig. 13 jest taki, ze przekrój kanalu parowego pozostaje prawie bez zmiany.W lopatkach, przedstawionych na fig. ) 14, para nie zmienia wcale kierunku ruchu przy przejsciu przez lopatki kierownicze 10. Lopatki moga byc zupelnie plaskie i miescic sie w plaszczyznie równoleglej do osi turbiny, i moga byc równiez pochy¬ lone w dowolnym kierunku w stosunku do osi turbiny. Poniewaz para zachowuje kie¬ runek ruchu, czesc albo i wszystkie lopatki 10 staja sie zbedne. Jezeli obywamy sie bez lopatek, mozemy zmieniac szybkosc, doplywu pary przez zwiekszanie lub zmniejszanie promieniowej wysokosci przewodu. Jezeli nie posiadamy wewnetrz¬ nych przegródek lopatek kierowniczych, nalezy przewidziec pewne urzadzenie po¬ mocnicze, aby zapewnic nalezyty doplyw pary od jednego wirnika do wirnika na¬ stepnego. Takiem urzadzeniem moze byc walec, umieszczony pomiedzy sasiedniemi wiencami lopatkowemi wirników i podtrzy¬ mywany w odpowiedniej pozycji przez wal lub tarcze turbiny.Lopatki wirnika //, wskazane na fig. 14. . sa w ten sposób uksztaltowane, ze prze¬ plywajaca przez nie para wcale sie nie roz¬ preza. Para wyplywa z lopatek w tym samym kierunku, w jakim do lopatek wchodzi. Nie zachodzi tu zatem oddawanie energji mechanicznej, a wiec para nie zmie- -nia swego cisnienia. Lopatki wirnika po¬ siadaja tu ksztalt l . .Srodkowa czesc lopatki jest prosta i jednakowej grubosci, podczas gdy kon¬ ce lopatek sa zaostrzone, tak ze kanal parowy posiada na calej prawie dlu¬ gosci lopatek jednakowy przekrój. Rysu¬ nek powyzszy przedstawia wytrzymaly typ lopatek, które nie zmieniaja szybkosci przeplywajacej przez nie pary.Lopatki stalki, przedstawione na fig. 15, sa podobne do typu fig. 14. Lopatki wirni¬ ka 11 sa plaskie i mniej lub wiecej pochy¬ lone w stosunku do osi turbiny. Obydwa konce tych lopatek, a szczególnie po stro¬ nie wylotu, sa zaostrzone; srodkowa czesc lopatek posiada równomierna grubosc.Para, wchodzac do takich lopatek, traci preznosc, a zyskuje na szybkosci; zjawi¬ sko to zachodzi az do czesci srodkowej ka¬ nalu, poczem iDreznosc znów wzrasta ko¬ sztem szybkosci, wskutek stopniowego rozszerzania sie kanalu.Opisany typ lopatek wirnika nadaje sie do konstrukcji, w której przegródki we¬ wnetrzne lopatek wirnika stanowia calosc z tarcza lub z walem turbiny, przegródki zas zewnetrzne zostaja umocowane na kol¬ nierzu tarczy albo walu zapomoca nitów albo w inny podobny sposób.Ksztalty, jakie posiadac moga -lopatki zewnetrznych i wewnetrznych przegródek posrednich i koncowych ogniw turbiny, wskazane na fig. 5, 6, 12, 13, 14 i 15, sa tu przedstawione jako przyklady, w celu wskazania niektórych najodpowiedniej¬ szych typów, które moga znalezc zastoso¬ wanie.Lopatki podzielonych pierscieniowo prze¬ gródek moga w niektórych wypadkach byc jednakowe w dwóch lub wiekszej ilosci przegródek ogniwa. W takim razie roz¬ prezenie pary nastepuje odmiennie w roz¬ maitych przegródkach danego ogniwa.Lopatki moga równiez w róznych prze¬ gródkach ogniwa posiadac jednakowe ka¬ ty wlotu i wylotu. — 6 —Czesto tez okazuje sie pozytecznem za¬ opatrywanie przegródki zewnetrznej ogni¬ wa w wieksza ilosc lopatek, anizeli prze¬ gródki wewnetrznej.Fig. 17 przedstawia dalsza odmiane kon¬ strukcyjna koncowego ogniwa lopatek kierowniczych 14 i wirnika 15. Mamy tu¬ taj dodatkowa obraczkowa przegrode 25, zajmujaca czesciowo lub calkowicie sze¬ rokosc lopatek 14 i odpowiadajaca jej prze¬ grode 26, dzielaca lopatki wirnika na prze¬ gródki zewnetrzne i wewnetrzne. Lopatki stalki i wirnika w zewnetrznych prze¬ gródkach sa, jak poprzednio, typu odrzut- nego, podczas gdy lopatki przegródek we¬ wnetrznych wykonane sa jako naporowe.Lopatki wewnetrznych i zewnetrznych przegródek wskazuja fig. 18 i 19 w prze¬ kroju wedlug linji XVIII—XVIII i XIX— XIX na fig. 17.Kombinowanie lopatek odrzutnych i na¬ porowych w jednem ogniwie bywa nieraz stosowane w celu otrzymania najwydatniej¬ szej pracy ostatniego ogniwa turbiny oraz usztywnienia wirnika; lopatki naporowe sa wiecej odpowiednie dla przegródek we¬ wnetrznych, poniewaz para, przechodzaca przez wewnetrzne przegródki lopatek wir¬ nika, osiaga wieksze szybkosci, a w tym wypadku mozna wykonac podstawy lopa¬ tek dostatecznie mocne, W innych wypad¬ kach typ lopatek wewnetrznych i zewnetrz¬ nych przegródek danego ogniwa jest jed¬ nakowy, zato kat wylotowy lopatek wirni¬ ka bedzie w przegródkach wewnetrznych i zewnetrznych odmienny.Przegroda 25 moze byc niejednokrotnie pominineta, natomiast przegroda 26 jest koniecznie potrzebna w celu oddzielenia strumieni pary, przeplywajacej przez we¬ wnetrzna i zewnetrzna czesc wirnika, i za¬ bezpieczenia od wirów, które musza po¬ wstawac pod wplywem znacznych róznic w szybkosciach pary, w zaleznosci od znacznych róznic w szybkosciach obwo¬ dowych lopatek zewnetrznych i wewnetrz¬ nych przegródek. fig. 20 przedstawia w zwiekszonej skali wskazane ria fig. 1 uszczelnienie przegro¬ dy obraczkowej lopatek stalki 10 i wirnika 11, oraz pomiedzy lopatkami wirnika 41 i przegroda 21 lopatek kierowniczych 14.Jak wskazuje rysunek, zwrócony ku rucho¬ mej przegrodzie 13 brzeg przegrody 12 jest zaostrzony, aby zmniejszyc niebezpieczen¬ stwo zbyt silnego zagrzania sie w razie e- wentualnego tarcia sie przegród 12 i 13.Przegroda 21 jest zaopatrzona w szczeliwo zwyklego rodzaju, sluzace, równiez do te¬ go samego celu.Fig. 21 przedstawia odmienny rodzaj u- szczelnienia. Szczeliwo 28 jest umocowa¬ ne w tym wypadku nitami 29 do scianek 12 i 21. Polaczenie to jest odpowiednio, wytrzymale, a po za tern umozliwia latwa wymiane szczeliwa.Fig. 22 przedstawia inna odmiane. Prze¬ groda obraczkowa 13 posiada wystepy 30, które sa w stosunku do szczeliwa 28 tak umieszczone, by przedostajaca sie pomimo wszystko pare odprowadzac w tym sa¬ mym kierunku, w którym plynie para ro¬ bocza. Kierunek, w jakim przedostajaca sie przez uszczelnienie para bedzie odpro¬ wadzona, wskazuja na rysunku strzalki.Fig. 2 przedstawia konstrukcje, która znajduje zastosowanie w wypadkach, gdzte zachodzi potrzeba przeprowadzania znacz¬ nych i wiekszych, niz w wypadku fig. 1, objetosci pary przez niskoprezna czesc tur¬ biny. W takim wypadku sprawnosc tur¬ biny, dzieki niniejszemu wynalazkowi, mo¬ ze byc znacznie wzmozona. W turbinie tej para, przeplywajaca przez wewnetrzne przegródki pierscieniowo podzielonych tar¬ czy stalki i wirnika 10, 11, zostaje w^dal- szym ciagu dzielona obraczkowemi prze¬ grodami 31, 32 przed przejsciem do nastep¬ nego ogniwa, skladajacego sie z lopatek kierowniczych 33 i wirnika 34. Para, na- — 7 —plywajaca przez zewnetrzne przegródki lopatek statki i wirnika 33, 34, rozpreza sie do cisnienia skraplacza i uchodzi do wy¬ lotu bezposrednio po opuszczeniu lopatek zewnetrznych wirnika 34. Powoli rozpre¬ zajaca sie para, która przeplywa przez przegródki wewnetrzne 33, 34 zapomoca przegród obraczkowych 35, 36 znów zosta¬ je podzielona na dwie warstwy i wchodzi do nastepnego ogniwa, skladajacego sie ze stalki 37 i wirnika 38. Para, przeplywa¬ jaca przez przegródki zewnetrzne ogniwa 37 i 38, rozpreza sie ostatecznie do cisnienia skraplacza i po opuszczeniu zewnetrznych lopatek wirnika 38 przechodzi bezposred¬ nio do komory wylotowej 2. Energja po¬ zostajaca w parze, która przeszla przez wewnetrzne przegródki kierownicze i ru¬ chome 37, 38, w których nastapilo pewne, nieznaczne rozprezenie pary, zostaje zuzy¬ ta w ogniwie koncowem turbiny, zlozo- nem z lopatek stalych 14 i wirnikowych 15, tak jak to mialo miejsce w wypadku fig. 1.Wporównaniu do przedstawionej na fig.I turbiny widzimy, ze w wypadku fig. 2 przekrój kanalów, przez które para opu¬ szcza turbine, zostal zwiekszony o prze¬ krój przegródek zewnetrznych wirników 34 i 38.Ksztalt lopatek, odpowiadajacy turbinie wskazanej na fig, 2 przedstawiaja fig. 7 do II wlacznie. Fig. 7 przedstawia szereg o- gniw niskopreznej czesci turbiny, fig. zas 8, 9, 10 i 11 daja przekrój lopatek z fig. 7 wzdluz linji VIII—VIII, IX—IX, X—X i XI—XI. Sposób dzialania turbiny, przed¬ stawionej na fig. 2, 7, 8, 9, 10 i 11, jest zro¬ zumialy w zwiazku z objasnieniem fig. 1, 5, 6 i 12. Oczywiscie, ze i do turbiny, przed¬ stawionej na fig. 2, 7, 8, 9, 10 i 11 zastoso¬ wac mozna rozmaite rodzaje i kombinacje lopatek.Przyklad zastosowania wynalazku w tur¬ binie, bedacej typowa turbina naporowa, przedstawia fig. 3. Konstrukcja i dzialanie tej turbiny, wobec uwidocznienia przekro¬ jów lopatek niskopreznej czesci turbiny wzdluz linji / — /, // — //, /// — III, oznaczonych tak samo, jak i poprzed¬ nio, sa zupelnie zrozumiale bez wyjasnien dodatkowych.Fig. 4 przedstawia odmienny rodzaj tur¬ biny, zbudowanej stosownie do zasad ni¬ niejszego wynalazku. Wysokoprezna czesc tej turbiny jest turbina naporowa, nisko- prezna zas czesc posiada znana budowe tarczowa. Lopatki moga byc zarówno od- rzutne, jak i naporowe, albo tez przedsta¬ wiac dowolna kombinacje z tych dwu za¬ sadniczych rodzajów.W konstrukcji, wskazanej na fig. 1, 2 i 4, lopatki ruchome niskopreznej czesci sa umocowane na oddzielnych tarczach,, obsadzonych na wale 3 turbiny. W niektó¬ rych wypadkach jest rzecza bardzo pozy¬ teczna, by czesc tych lopatek lub wszyst¬ kie umocowywac bezposrednio na wale turbiny. Wal ma w takim razie zwiekszo¬ na srednice i posiada kolnierze, do których przytwierdzamy lopatki wirnika w dowol¬ ny sposób. Widzimy tutaj równiez prosta komore wylotowa, do której wchodzi pa¬ ra po przebyciu róznych tarcz lopatko¬ wych wirnika. Para, opuszczajaca po¬ szczególne wience wirników, moze byc od¬ prowadzana do oddzielnych komór skra¬ placza i do oddzielnych nawet skraplaczy, o ile tego oczywiscie zachodzi potrzeba.Dalsza odmiane konstrukcyjna przedsta¬ wia schematycznie fig. 23. W przedsta¬ wionej tu turbinie widzimy, ze kazdy z od¬ dzielnych strumieni pary przeplywa od¬ dzielnie przez liczne wience lopatek kie¬ rowniczych i wirnikowych, zanim nastapi rozprezenie pary do poziomu cisnienia w skraplaczu i para przedostanie sie do wylo¬ tu. W jednem ogniwie 10, 11 para dzieli sie na trzy pierscieniowe strumienie. Lo¬ patki obu wienców tego ogniwa sa podzie- — 8 —lone na trzy przegródki. Lopatki mozna tak zbudowac, azeby stosunek szybkosci pary do szybkosci obwodowej kazdej, prze¬ gródki byl niezmienny, co da jednakowa sprawnosc we wszystkich spólsrodkowyeh .przegródkach wienca.Na zasadzie powyzszych przykladów i zalaczonych rysunków widzimy, ze para, przeplywajaca przez lopatki w turbinach, zbudowanych w mysl niniejszego wyna¬ lazku, dzieli sie na szereg oddzielnych pier¬ scieni, tworzacych mniej lub wiecej calko¬ wicie pokrywajace sie strumienie pary, z których strumien zewnetrzny rozpreza sie silniej od strumienia, czy strumieni we¬ wnetrznych, wiecej do osi turbiny zblizo¬ nych. Para ze strumienia lub strumieni wewnetrznych, zostaje odprowadzona od¬ dzielnie do wylotu niezwlocznie po rozpre¬ zeniu sie jej do odpowiedniego cisnienia i wyzyskaniu jej calkowitej szybkosci.Innemi slowy powstajace w znajdujacej sie w ruchu turbinie oddzielne strumienie pary porównac mozna do szeregu pustych stozków. Para wychodzi przez podstawe stozka, kazdy zas stozek nastepny tworzy para, opuszczajaca stozek poprzedni. U podstawy kazdego z takich stozków para zostaje calkowicie rozprezona i uchodzi nazewnatrz, a mianowicie z kazdego z nie¬ zaleznych od siebie ogniw turbiny oddziel¬ nie.Jak wynika z przytoczonych poprzednio przykladów, niniejszy wynalazek mozna zastosowac zarówno w turbinach odrzut- nych jak i w turbinach naporowych, a wreszcie w turbinach skombinowanych z dwu powyzszych rodzajów. Wynalazek stanowi zatem udoskonalenie wszelkiego typu turbin osiowych. Wysokoprezna czesc turbiny albo kazda wogóle czesc turbiny, do której wynalazku. nie za¬ stosowano, moze byc oczywiscie dowol¬ nego rodzaju. Wynalazek nadaje sie przedewszystkiem do turbin, pracujacych para wylotowa, oraz do turbin o zmien- nem przeciwcisnieniu, gdzie do skraplacza przechodzi wzglednie znaczna ilosc pary.Mozna go równiez stosowac do turbin zdwojonych, w których oddzielne stru¬ mienie pary przeplywaja w odwrotnym kierunku do wylotu.Jednem slowem wynalazek znajduje za¬ stosowanie w turbinach osiowych wszyst¬ kich znanych rodzajów, przeznaczonych do pracy przy wysokiej prózni, w których, jak wspominalismy, w celu otrzymania znacznej sprawnosci stosujemy lopatki wiekszej dlugosci. PL