Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych bis-estrów kwasów dikarboksylo¬ wych, w których ugrupowania estrowe pochodza od róznych alkoholi, wykazujace aktywnosc antybakteryjna.Prace nad rozwojem antybiotyków /3-laktamowych, np. penicylin i cefalosporyn, majacych ulepszona skutecznosc, zwlaszcza przeciw drobnoustrojom gram-ujemnym i/3 - laktamoopornym, biegna kilkoma drogami. Pierwsza zmierza ku chemicznej modyfikacji grup podstawnikowych zasadniczego ugrupowania penamowego lub cefamowego, zwlaszcza grup aminowych odpowied¬ nio w pozycjach 6 i 7 wspomnianego pierscienia. Druga droga ma na celu modyfikowanie podsta¬ wowego ugurpowania /3-laktamowego wspomnianych antybiotyków. Ostatnio skupiono uwage na fizycznych i chemicznych kombinacjach antybiotyku /3-laktamowego z inhibitorem /3-laktamazy, czyli substancji która inhibituje /3-laktamazy, a dzieki temu przeciwdziala ich rozkladowemu dzialaniu na pierscien fi - laktamowy wspomnianych antybiotyków z wytworzeniem produktów pozbawionych aktywnosci przeciwbakteryjnej. 1,1 - Dwutlenek kwasu penicylanowego i jego estry zdolne do latwej hydrolizy in vivo i uzyteczne jako srodki przeciwbakteryjne i inhibitory/J - laktamazy znane sa z opisu patentowego St. Zjedn. Ameryki nr 4234579.Bis-estry alkanodioli z penicylinami i 1,1 - dwutlenkiem kwasu penicylanowego, uzyteczne ze wzgledu na ich zdolnosc do hydrolizy in vivo z wytworzeniem penicyliny i inhibitora fi - laktamazy, jako srodki przeciwbakteryjne wobec bakterii produkujacych fi - laktamaze znane sa z opisu patentowego St. Zjedn. Ameryki nr 4244951 i z brytyjskiego zgloszenia patentowego nr 2 044 255A. Z opisu patentowego St. Zjedn. Ameryki nr 4 364 957, znane sa bis-estry alkanodioli z kwasem 6-acyloamidopenicylanowym i 1,1-dwutlenkiem kwasu 2-/3-acetoksymetylo-2-cr-mety- lo/5R/ penamo-3-a-karboksylowego jako srodki przeciwbakteryjne. Z opisu patentowego St.Zjedn. Ameryki nr 4 342772, znane sa analogiczne zwiazki, w których penicyliny i inhibitory /J-laktamazy, takie jak 1,1-dwutlenek kwasu penicylanowego, kwas klawulanowy i kwasy 6-/3- chlorowcopenicylanowe sa polaczone przez grupy 1,1-alkanodiolowe.2 144 812 Bis-estry metanodiolu, w których jedna grupa hydroksylowa jest zestryfikowana grupa kar¬ boksylowa inhibitora /J-laktamazy a druga grupa karboksylowa pochodnej O-acylowej amoksycy- hny sa znane.Bis-estry 1,1-alkanodioli z 1,1-dwutlenkiem kwasu 6-/J-hydroksymetylopenicylanowego zna¬ ne sa z opisu patnetowego St. Zjedn. Ameryki nr 4 342768. Odpowiednie 1,1-dwutlenku kwasu 6-cr-hydroksymetylopenicylanowego i 1,1-dwutlenki kwasu 6-aminoalkilopenicylanowego, inhibi¬ tory /3-laktamazy sa równiez znane.Z opisu patentowego St. Zjedn. Ameryki nr 4 377 590 znane sa pochodne metandiolu z inhibitorem a-laktamazy np. sublaktamem lub jego pochodna 6-hydroksymetylowa i amoksy- cylina przy czym ta ostatnia jest polaczona przez swoja grupe fenylowa. Amoksycylina, kwas 6-{D-[2-amino-2-/p-hydroksyfenylo/acetamido]} jest znana z opisu patentowego St. Zjedn. Ame¬ ryki nr 3 192 198 i ponownie wydanego opisu patentowego St. Zjedn. Ameryki nr 28 744. Pochodne p-acylowe amoksycyliny znane sa z opisu patentowego St. Zjedn. Ameryki nr nr 2985 648 i 3 520876.Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowego typu bis-estrowego czynnika prze- ciwbakteryjnego pochodzacego od inhibitora /3-laktamazy i penicyliny. Bardziej szczególowo, sposób wedlug wynalazku dotyczy wytwarzani bis-estrów kwasu 1,4 -cykloheksanodikarboksy- lowego i kwasów alkanodikarboksylowych, w których ugrupowania estrowe pochodza od dwóch róznych alkoholi, jednym alkoholem jest 1,1-dwutlenek hydroksymetylopenicylanu lub jego pochodna 6-/J-hyroksymetylowa albo 6-cr-aminometylowa, a drugim jest kwas 6-{D-[2-amino-2- /p-hydroksyfenylo/acetamido ]} penicylanowy. Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wyna¬ lazku okreslone sa wzorem 1, w którym Z oznacza grupe 1,4-cykloheksylenowa taka jak trans 1,4-cykloheksylenowa lub alkilenowa o 1-6 atomach wegla, a ugrupowanie o wzorze 2 wchodzace w sklad zwiazku o wzorze 1 oznacza grupe o wzorze 3, grupe o wzorze 4 lub grupe o wzorze 5.Zwiazki o wzorze 1 moga byc wytwarzane sposobem wedlug wynalazku w postaci dopuszczal¬ nych farmakologicznie soli, w postaci zwiazków o wzorze 1, w którym grupa aminowa reszty amoksycyliny jest chroniona grupa l-metylo-2-metoksykarbonylowinylowa, benzyloksykarbony- lowa lub 4-nitrobenzyloksykarbonylowa, zwiazków o wzorze 1, w którym X oznacza grupe aminometylowa, w której grupa aminowa jest chroniona jedna z wymienionych grup, a zwlaszcza grupa benzyloksykarbonylowa lub 4-nitrobenzyloksykarbonylowa.Korzystne sa zwiazki o wzorze 1, w którym Z oznacza grupe trans-1,4-cykloheksylenowa lub alkilenowa zawierajaca 3 lub 4 atomy wegla.Przy opisie zwiazków o wzorze 1 ich dwupierscieniowa struktura jest rozumianajako pozosta¬ jaca zasadniczo w plaszczyznie papieru. Polaczenie grupy do wspomnianego ukladu pierscie- niowgo linia przerywana wskazuje, ze grupa ta jest przylaczona spod powierzchni papieru i taka grupa nazywana jest grupa o konfiguracji a. Odwrotnie, polaczenie grupy z ukldem pierscienio¬ wym linia o ksztalcie trójkatnym oznacza, ze grupa ta jest polaczona znad powierzchni papieru, a ta konfiguracja nazywana jest konfiguracja fi.Zwiazki o wzorze 1 wytwarza sie metodami znanymi dla syntezy estrów. Krytyczny przeglad wzoru 1 wykazuje, ze calkowity wzór moze byc rozczlonkowany na kilka grup lub fragmentów/ albo kombinacji grup. Dokonanie takiego podzialu da oczywiscie podstawe do kilku sposobów, wedlug których moga byc otrzymane zwiazki o wzorze 1. Rozczlonkowanie wzoru 1 na proste grupy skladowe przedstawiono graficznie na wzorze la.A wiec, cztery glówne fragmenty sugeruja nastepujace sposoby. W podanych nizej, skróto¬ wych reakcjach, w których okreslone wyzej fragmenty oznaczaja reagenty, rozumie sie, ze zostaje zachowana reaktywna forma wspomnianego fragmentu. Na przyklad, w reakcji /a/ bylaby uzyta postac chlorku kwasowego fragmentu A—B—C i alkoholowa /fenolowa/ postac fragmentu D, jako reagnetów w obecnosci akceptora kwasu, /a/ A—B—C + D — zwiazek o wzorze 1 /b/ A-B + C-D — zwiazek o wzorze 1 /c/ A + B-C-D — zwiazek o wzorze 1 Metoda /a/, czyli reakcja reaktywnej postaci fragmentu A-B-C z aktywna postacia fragmentu D, jest korzystnym sposobem wytwarzania zwiazków o wzorze L W metodzie tej fragment A-B-C jest w postaci reaktywnej pochodnej o wzorze 6, w którym to wzorze R oznacza atom chloru lub144812 3 bromu, grupe OH, grupe O-CO-/C1-4/ alkoksylowa, grupe O-metal alkaliczny lub grupe O-OC- /C1-4/ alkilowa, ale korzystny jest atom chloru, a X, Y i Z maja wyzej podane znaczenie, która to pochodna o wzorze 6 sprzega sie w standardowych warunkach z amoksycylina (zwiazkiem o wzorze 7), której grupa aminowa jest chroniona grupa P latwo usuwalna, w warunkach dzialaja¬ cych zasadniczo jedynie na te grupe ochronna a M oznacza grupe tworzaca sól kationowa.Przykladami takich grup sa grupa l-metylo-2-metoksykarbonyloksywinylowa, benzylo-ksykar- bonylowa i 4-nitrobenzyloksykarbonylowa.Ze wzgledu na latwosc wytwarzania i ogólna reaktywnosc, korzystnymi zwiazkami o wzorze 6 sa te, w których R oznacza atom chloru. Zwiazki te wytwarza sie latwo w reakcji zwiazku o wzorze 6, w którym R oznacza grupe OH ze srodkiem chlorowcujacym, zwlwzcza z chlorkiem oksalilu, w rozpuszczalniku obojetnym wobec reakcji, w temperaturze okolo 0°C. Jako akceptora kwasu korzystnie dodaje sie trzeciorzedowa amine, takajak pirydyna, trietyloamina, dimetyloaminopiry- dyna, diizopropyloamina. Odpowiednimi rozpuszczalnikami dla tej reakcji sa chlorek metylenu, chloroform, benzen, toluen, tetrahydrofuran, dioksan i dimetyloformamid.Otrzymany w ten sposób chlorek kwasowy sprzega sie nastepnie z amoksycylina, której grupa aminowa jest chroniona jedna z poprzednio wymienionych grup ochronnych. Dodatkowo grupe karboksylowa wspomnianej amoksycyliny przeksztalca sie w grupe soli, w celu uzyskania reagenta rozpuszczalnego w srodowisku reakcji. Zwykle takimi solami sa sole nizsze alkiloaminowe, a zwlaszcza sól tetrabutyloamoniowa. Reakcje sprzegania prowadzi sie w rozpuszczalniku obojet¬ nym wobec reakcji takim jak wymieniony wyzej, w temperaturze otoczenia i w obecnosci trzecio¬ rzedowej aminy, takiej jak dimetyloaminopirydyna.Zwiazek o wzorze 1 produkt reakcji sprzegania, którego grupa aminowa jest chroniona, moze byc odzyskany jako taki a grupa ochronna moze zostac nastepnie usunieta. Jednak, jezeli grupa ochronna jest grupa l-metylo-2-metoksykarbonylowinylowa, to ta grupa jest latwo usuwalna dzialaniem na produkt wodnym roztworem kwasu, np. wodnym roztworem HCL lub innego kwasu mineralnego. Z tego powodu grupa l-metylo-2-metoksykarbonylowinylowa jest korzystna grupa ochronna grupy aminowej.Jezeli jako grupy ochronne uzywane sa benzyloksykarbonylowa lub 4-nitrobenzyloksykarbo¬ nylowa, to produkt sprzegania odzyskuje sie a nastepnie poddaje sie katalitycznej hydrogenolizie w rozpuszczalniku obojetnym wobec reakcji, w temperaturze 0-60°C, nad katalizatorem z metalu szlachetnego, przy cisnieniu 0,98.102 kPa-0,98.103kPa. Przykladowymi rozpuszczalnikami sa /C1- 4/ alkanole, cykliczne etery /np. dioksan, tetrahydrofuran/, chlorowane weglowodory /np. chlo¬ rek metylenu, chloroform/, estry o niskim ciezarze czasteczkowym /np. octan etylu i n- butylu/woda, i ich mieszaniny, a korzystnie mieszanina w stosunku 1:1 chlorek metylenu: izopro- panol. Katalizator z metalu szlachetnego osadzony na nosniku jest na ogól korzystniejszy od katalizatora z metalu szlachetnego bez nosnika, poniewaz pozwala na lepsze rozproszenie kataliza¬ tora w mieszaninie reakcyjnej. Pallad na weglu i rod na weglu, korzystnie katalizatory, sa zwykle uzywane w ilosciach okolo 0,5 do 5,0 krotnych w stosunku wagowym do hydrogenolizowanego produktu.Jezeli w zwiazkach o wzorze 6X oznacza grupe aminometylowa /H2 NCH2/, to korzystny sposób postepowania majacy na celu przeksztalcenie tych zwiazków w zwiazki o wzorze 1, w którym X ma takie samo znaczenie, polegta na chronieniu najpierw grupy aminowej, korzystnie w postaci pochodnej benzyloksykarbonylowej lub 4-nitrobenzyloksykarbonylowej, zanim podda sie je powyzszej reakcji sprzegania. Po zakonczeniu wspomnianej reakcji usuwa sie grupe ochronna droga opisanej wyzej, katalitycznej hydrogenolizy.Potrzebna reaktywna pochodna fragmentu zawierajacego A-B-C wytwarza sie dogodnie w reakcji kationowej soli fragmentu A i zwizku o wzorze R1-CH2-R2, w którym R1 i R2 sa latwo odszczepialnymi grupami, np. oznaczaja atom chloru, bromu lub jodu, grupe alkilosulfonyloksy- lowa, benzenosulfonyloksylowa lub toluenosulfonyloksylowa, przy czym wspomniany zwiazek stosuje sie na ogól w nadmiarze, na przyklad czterokrotnym. Przykladami kationowych soli fragmentu A sa sole metali alkalicznych /M/, takie jak sole sodowa i potasowa, sole metali ziem alkalicznych, takie jak sole wapniowa i barowa i sole amin, takich jak trimetyloamina, trietyloa¬ mina, tributyloamina, diizopropyloetyloamina, zasada tetra /C1-4/ alkiloamoniowa, N-metylo- morfolina, N-metylopiperydyna, N-metylopirolidyna, N-N-dimetylopiperazyna, 1,2,3,4-tetrahy4 144 812 drochinolina, cykloheksyloamina, benzyloamina, morfolina i inne aminy uzywane do wytworzenia soli z penicylinami. W praktyce R2 oznacza R1 lub lepiej oszczepialna grupe niz R1, np. jezeli R1 oznacza atom chloru, to R2 oznacza atom bromu lub jodu.Reakcje przedstawiona na rysunku na schemacie 1 prowadzi sie zwykle przez kontaktowanie reagentów w polarnym rozpuszczalniku organicznym, w temperaturze zawartej w zakresie od okolo 0°C do okolo 80°C, a korzystnie 25-50°C, zwykle w stosunkach zasadniczo równomolowych, chociaz mozna stosowac nadmiar dowolnego reagenta, na przyklad az do dziesieciokrotnego.Mozna stosowac duza rozmaitosc rozpuszczalników, ale zwykle korzystne jest uzywanie stosun¬ kowo polarnego rozpuszczalnika, poniewaz ma on wplyw na przyspieszenie reakcji. Typowymi rozpuszczalnikami sa N,N-dimetyloformamid, N,N-diemetyloacetamid, N-metylopirolidon, dime- tylosulfotlenek i heksametylofosforamid. Czas reakcji zmienia sie w zaleznosci od wielu czynni¬ ków, ale w temperaturze okolo 25°C zwykle sa stosowane czasy reakcji wynoszace kilka, np. 12 do 24 godzin. Jezeli R1 oznacza atom chloru lub bromu, to czasami bywa korzystne dodanie do okolo jednego równowaznika molowego jodku metalu alkalicznego, który ma zdolnosc przyspieszania reakcji. Jezeli R1 oznacza atom chloru, a R2 oznacza atom bromu lub jodu, to korzystne jest prowadzenie reakcji w nadmiarze reagenta o wzorze R1-CH2-R2.Otrzymany w ten sposób fragment zawierajacy A-Bpoddaje sie nastepnie reakcji z reaktywna pochodna fragmentu C, np, z jej kationowa sola, wedlug schematu 2 na rysunku. We wzorach wystepujacych w schemacie R2, M i Z maja wyzej podane znaczenie.Fragment zawierajacy C chroniony jest w postaci latwo usuwalnej grupy estrowej, np. benzy¬ lowej w celu ograniczenia do minimum reakcji ubocznych. Selektywne usuniecie tej grupy benzy¬ lowej przez katalityczna hydrogenolize w opisanych wyzej warunkach daje odpowiedni kwas.Kwas przeksztalca sie w chlorek kwasowy jak opisano wyzej w odniesieniu do reakcji z amoksycy- lina, której grupa aminowa jest chroniona w opisany wyzej sposób.Jak wspomniano wyzej zwiazki o wzorze 1 tworza kwasowe sole addycyjne, które wytwarza sie standardowymi metodami, uzywanymi do wytwarzania soli zwiazków penicylinowych zawieraja¬ cych grupe aminowa, np. przez laczenie roztworu zwiazku o wzorze 1 w odpowiednim rozpuszczal¬ niku /np. woda, octan etylu, aceton, metanol, etanol lub butanol/ z roztworem zawierajacym stechiometryczny równowaznik odpowiedniego kwasu. Jezeli sól wytraci sie, to mozna ja odzyskac przez odsaczenie. Alternatywnie, mozna ja odzyskac przez odparowanie rozpuszczalnika, albo w przypadku roztworów wodnych, przez liofilizacje. Szczególnie cennymi solami sa siarczan, chlo¬ rowodorek, bromowodorek, azotan, fosforan, cytrynian, winian, pamonian, nadchloran, sulfosa- licynian, benzenosulfonian, 4-chlorobenzenosulfonian, 4-toluenosulfonian i 2-naftalenosulfonian.Zwiazki o wzorze 1, w który, X oznacza grupe HaN-CIHfe-moga tworzyc sole jedno lub dwukwa- sowe, w zaleznosci od ilosci uzytego kwasu.Wolna grupa karboksylowa we wzorze 1 pozwala na tworzenie soli kationowych podanego wyzej typu. Sole te wytwarza sie jak opisano wyzej dla kwasowych soli addycyjnych, ale oczywiscie stosujac odpowiednia zasade zamiast kwasu.Zwiazki o wzorze 1 i ich sole moga byc oczyszczane metodami znanymi dla zwiazków penicylinowych, np. przez rekrystalizacje lub chromatografie, ale nalezy zwrócic uwage na labil- nosc ukladów pierscieniowych /3-laktamu i wiazan estrowych.Jezeli rozwaza sie uzytecznosc terapeutyczna soli przeciwbakteryjnych zwiazków wytwarza¬ nych sposobem wedlug wynalazku, to oczywiscie niezbedne jest uzywanie soli dopuszczalnych farmakologicznie, jednak inne sole moga miec równiez zastosowanie do róznych celów. Cele te obejmuja wyodrebnianie i oczyszczanie konkretnych zwiazków i wzajemne przeksztalcanie dopu¬ szczalnych farmakologicznie soli i ich czesci nie bedacych solami.Podobnie, znane inhibitory /Maktamazy, 1,1-dwutlenek kwasu 2-/3 -acetoksymetylopeni- cylanowego i 1,1-dwutlenek kwasu 2-/3-chlorometylopenicylanowego moga byc uzywane w miejsce wymienionych wyzej inhibitorów /3-laktamazy do wytwarzania podobnych, przeciwbakteryjnych bis-estrów droga opisanych tu reakcji. Takie bis-estry stosuje sie w taki sam sposób jak zwiazki o wzorze 1.Zwiazki o wzorze 1, jak równiez ich sole, maja aktywnosc przeciwbakteryjna in vivo wobec ssaków. Aktywnosc te mozna wykazac standardowymi technikami stosowanymi dla zwiazków penicylinowych. Na przyklad, zwiazek o wzorze 1 podaje sie myszom, u których przez dootrzew-144 812 5 nowe szczepienie standaryzowana hodowla bakterii chorobotwórczych wywolano ostre zakazenia.Stopien zakazenia standaryzowano tak, zeby myszy otrzymywaly jedna do dziesieciokrotnej dawki LD100/LD100: minimalne szczepienie potrzebne do calkowitego zabicia 100 procent myszy kontrolnych/. Pod koniec badania okresla sie aktywnosc zwiazku przez obliczenie liczby myszy pozostalych przy zyciu* które przeszly próbe zakazenia i równiez dostawaly zwiazek o wzorze 1.Zwiazki o wzorze 1, jak równiez ich sole, moga byc podawane zarówno doustnie /p.o./ jak i podskórnie /s.c./.W nastepujacej tabeli podano dane o aktywnosci biologicznej zwiazku o wzorze 1, w którym Z oznacza - /CH2/4, a X i Y oznaczaja atomy wodoru. Zwiazek ten ma dzialaniepro-leku amoksycy- liny. Tabela zawiera dane porównawcze farmakokintyki przy doustnym podawaniu szczurom okreslonego wyzej zwiazku o wzorze 1 i fizycznej mieszaniny amoksycyliny z sulbaktamem.Tabela Czas trwania próby /godziny/ ~5 1 1,5 2 3 4 Zwiazek 0 wzorze 1 podawany doustnie w dawce 20 amoksycylina 1,58 2,17 2,22 1,89 1,18 0,65 mg/kg sulbaktam 1,12 1,17 0,96 0,73 0,49 0,31 Mieszanina fizyczna podawana w 12,2 mg/kg amoksycylina 1,65 1,93 1,67 1,41 0,77 0,28 dawkach 7,8 mg/kg sulbaktam 0,90 0,91 0,72 0,66 0,49 0,26 Z danych zawartych w tabeli wynika, ze badany zwiazek ma wieksza aktywnosc w odniesieniu do skladnika amoksylicynowego niz mieszanina fizyczna. Sprzeganie amoksycyliny z sulbakta¬ mem przez ugrupowanie kwasu dwukarboksylowego stabilizuje amoksycyline.Aktywnosc in vivo przeciwbakteryjnych zwiazków wedlug wynalazku stanowi o ich przydat¬ nosci do leczenia zakazen bakteryjnych u ssaków, w tym u ludzi, zarówno przez podawanie ich droga doustna jak i pozajelitowa. Zwiazki te sa uzyteczne w leczeniu zakazen wywolanych u ludzi wrazliwych bakteriami.Zwiazki o wzorze 1 rozpadaja sie na kwas 6-[2-amino-2-/4-hydroksyfenylo/acetamido]- penicylanowy/amoksycyline/ i na pochodne 1,1-dwutlenku odpowiedniego kwasu penicylano- wego /np. sulbaktam, jezeli kazdy z podstawników X i Y oznacza atom wodoru, albo na odpo¬ wiednia 6-/J-hydroksymetylowa lub 6-a/aminometylowa jego pochodna/po podaniu ssakom zarówno droga doustna jak i pozajelitowa. Sulbaktam /albo inny z wymienionych wyzej zwiaz¬ ków/ dziala nastepniejako inhibitor /3-laktamazy, powodujac wzrost skutecznosci przecibakteryj- nej amoksycyliny. Tak wiec, zwiazki o wzorze 1 znajduja zastosowanie w zwalczaniu bakterii wrazliwych na równomolowa w przyblizeniu mieszanine amoksycyliny i inhibitora /Maktamazy, np. na mieszanine w stosunku 1:1 amoksycyliny i sulbaktanu dla zwiazku, w którym kazdy z podstawników X i Y oznacza atom wodoru. Przykladami takich bakterii sa wrazliwe szczepy Escherichia coli i Staphylococcus aureus.Do okreslania czy konkretnyszczep Escherichia coli lub Staphylocoocus aureusjest wrazliwy na szczególny zwiazek terapeutyczny lub mieszanine mozna stosowac wczesniej opisany test in vivo. Alternatywnie moze byc zmierzone np. minimalne stezenie inhibitujace /MIC/ mieszaniny 1:1 amoksycyliny i inhibitora /J-laktamazy, np. sulbaktamu. Wartosci MIC moga byc mierzone wedlug procedury zaleconej przez International Collaborative Siudy on Antibiotic Sensitvity Testing/Ericcson i Sherris, Acta Pathologica et Microbiologia Scandinav Supp. 217 Czesc: 64-68, 1971/, w której stosuje sie agar infuzji mózgowo sercowych /BHI/ i urzadzenie replikujace do szczepien. Probówki po calonocnym wzroscie rozcienczano 100 razy w celu uzycia ich jako standardowego inokulum [20000-10000 komórek w okolo 0,002 ml umieszczano na powierzchni agaru; 20 ml agaru BHI/plytke]. Stosowano dwanascie 2-krotnych rozcienczen badanego zwiazku, przy poczatkowym stezeniu badanego leku wynoszacym 200 mikrogramów /ml. Pojedyncze kolonie nie byly brane pod uwage przy odczytywaniu wyników na plytkach po 18 godzinach w tempera-6 144 812 turze 37°C. Wrazliwosc /MIC/ badanego organizmu okreslano jako najnizsze stezenie zwiazku zolnego do calkowitego zahamowania wzrostu przy ocenie dokonywanej nieuzbrojonym okiem.Podczas stosowania przeciwbakteryjnego zwiazku wytwarzanego sposobem wedlug wyna¬ lazku albo jego soli u ssaków, zwlaszcza ludzi, zwiazek podaje sie sam albo mozna go mieszac z innymi substancjami przeciwbakteryjnymi i/lub douszczalnymi farmakologicznie nosnikami lub rozcienczalnikami. Wspomniany rozcienczalnik lub nosnik wybiera sie na podstawie zamierzo¬ nego sposobu podawania. Na przyklad, jezeli brac pod uwage stosowanie doustne, to zwiazek wedlug wynalazku moze byc uzywany w postaci tabletek, kapsulek, pastylek, romboidalnych, kolaczyków, proszków, syropów, eliksirów, roztworów i zawiesin wodnych i podobnych, zgodnie ze standardowa praktyka farmaceutyczna. Stosunki udzialów skladnika czynnego do nosnika beda naturalnie zalezaly od charakteru chemicznego, rozpuszczalnosci i trwalosci skladnika czynnego, podobnie jak rozwazana dawka. W przypadku tabelek do podawania doustnego, zwykle uzywa¬ nymi nosnikami sa laktoza, cytrynian sodowy i sole kwasu fosforowego. W tabletkach stosuje sie zwykle rózne srodki dezintegrujace takiejak skrobia, i rózne srodki sklejajace, takie jak stearynian magnezu, laurylosulfonian sodowy i talk. Do doustnego podawania w postaci kapsulek uzyte¬ cznymi rozcienczalnikami sa laktoza i glikole etylenowe o duzym ciezarze czasteczkowym , np. glikole polietylenowe majace ciezary czasteczkowe od 200 do 4000. Jezeli do podawania doustnego potrzebne sa zawiesiny wodne, to skladnik czynny laczy sie ze srodkami emulgujacymi i suspendu- jacmi. W razie potrzeby moga byc dodawane pewne srodki slodzace i/lub zapachowe. Do podawa¬ nia pozajelitowego, które obejmuje stosowanie domiesniowe, dootrzewnowe, podskórne i dozylne, zwykle wytwarza sie jalowe roztwory skladnika czynnego i pH tych roztworów odpowiednio reguluje sie i buforuje. Do podania dozylenego reguluje sie calkowite stezenie skladników rozpu¬ szczalnych w taki sposób, zeby otrzymany preparat byl izotoniczny.Jak podano wczesniej przeciwbakteryjne zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku sa stosowane do leczenia ludzi i ich dawki dzienne, które beda stosowane, nie róznia sie znaczaco od dawek innych, uzywanych w praktyce klinicznej dawek antybiotyków typu penicyliny. Lekarz przepisujacy lek ostatecznie okresli odpowiednia dawke dla danego pacjenta, która jak mozna oczekiwac bedzie rózna w zaleznosci od wieku, wagi i reakcji indywidualnego pacjenta,jak równiez zaleznie od charakteru i ostrosci wystepujacych u chorego objawów. Przeciwbakteryjne zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku beda zwykle stosowane doustnie w dawkach zawartych w zakresie od 20 do 100 mg na kilogram wagi ciala dziennie, a pozajelitowo w dawkach od okolo 10 do okolo 100 mg na kilogram wagi ciala dziennie, zwykle w dawkach podzielonych. W pewnych przypdkach moze okazac sie potrzebne stosowanie dawek z poza tego zakresu.Nastepujace przyklady i sposoby wytwarzania preparatów podane sa jedynie jako ilustracja.Widmo protonowego, jadrowego rezonansu magnetycznego /pnmr/ mierzono dla roztworów w deuterowanym dwumetylosulfotlenku /DMSO-de/ i polozenia pików podano w czesciach na milion w porównaniu do tetrametylosilanu. Dla okreslenia ksztaltu piku stosowano nastepujace skróty: bs - szeroki singlet, s-singlet, d-dublet, t-tirplet, q-kwartet, m-multiplet. W przykladach nie czyniono staran, zeby optymalizowac wydajnosci reakcji.Przyklad I. Kwas 6-{D-2-amino-2-[p-o;-/l,l-dioksopenicylanoiloksymetoksy-karbonylo- butyryloksy/fenylo] acetamido} penicylanowy.Do mieszaniny 50 ml chlorku metylenu, 4,09 g/0,010 mola/ wodzianu adypinianu 1,1- dioksopenicylanoiloksymetylu, 0,88 ml /0,01 mola/ pirydyny i 1,73 ml /0,01 mola/ diizopropyloe- tyloaminy, w temperaturze 0°C dodano 0,96 ml /0,011 mola/ chlorku oksalilu. Calosc mieszano w temperaturze 0°C przez 20 minut a nastepnie odparowano pod obnizonym cisnieniem do okolo 15 ml objetosci. Koncentrat dodano do zawiesiny 7,09 g /0,011 mola/ soli tetra-n-butyloamoniowej kwasu 6-{D-[2-/l-metylo-2-metoksykarbonylowinyloamino/-2-/p-hydroksyfenylo/acetamido ]} penicylanowego i 1,22 g /0,011 mola/ dimetyloaminopirydyny w 50 ml dimetyloformamidu.Otrzymany przezroczysty roztwór mieszano 45 minut, nastepnie rozcienczono do objetosci 300 ml chlorkiem metylenu. Rozcienczonyroztwór przemyto 3x150 ml wody i 1x200 ml solanki /tworzaca sie emulsja rozpada sie na skutek dodania wody/. Warstwe chlorku metylenu suszono /Na2SC4/, nastepnie odparowano pod próznia do lepkiego, zóltego oleju /8,0 g/.144812 7 Olej rozpuszczono w 50 ml acetonu, dodano 20 ml wody i pH doprowadzono do wartosci 1,5 przy uzyciu IN HCL. Roztwór ten mieszano pól godziny a nastepnie pod próznia odpedzono aceton.Polowe otrzymanej pozostalosci o objetosci 25 ml wodnego roztworu poddano chromatogra¬ fii na 250 g zywicy Sephadex LH-20 /Pharmacia Zinc Chemicals Inc., Piscataway, N.J., Stany Zjednoczone Ameryki/ stosujac wode jako eluent. Frakcje o objetosci 25 ml odbierano co 2,5 minuty. Postep rozdzialu oceniano metoda chromatografii cienkowarstwowej /6:1 aceton: 0,2 M octan sodu/, a chromatogramy rozwijano przy uzyciu par amoniaku i rozpryskiwanego roztworu nadmanganianu potsu/l ,0 g KMnO,*, 2,0 g K2CO3,200 ml H2O/. Zebrane w ten sposób frakcje 30 i 31 zawieraly pozadany produkt. Frakcje te polaczono i suszono przez wymrazanie otrzymujac 26 mg ciala stalego. Polaczono frakcje 26-29 zawierajace produkt i amoksycyline bedaca reagentem, suszono je przez wymrazanie, a nastepnie ponownie rozpuszczono w wodzie /20 ml/ i podobniejak poprzednio poddano chromatografii. Frakcje 27 i 28 daly 15 mg pozadanego produktu. pnmr/DMSO-d6/(5/ppm/: 1,34/S, 3H/, 1,43/s, 3H/, 1,46/s, 3H/, 1,5/s, 3H/, 1,55-1,75/bs, 4H/, 2,4-2,7/m, 4H/, 3,27/dd, 4H/, 3,27/dd, 1H/, 3,7/dd, 1H/, 4,14/s, 1H/, 4,55/s, 1H/, 4,82/s, 1H/, 5,2/m, 1H/, 5,4/d, 1H/, 5,45-5,5/m, 1H/, 5,83/dd, 2H/, 7,13/d, 2H/, 7,49/d, 2H/, 8,95- 9,15/bs, 1H/.Przyklad II.Estry monobenzylowe kwasów dikarboksylowych. Ester monobenzylowy kwasu trans-1,4-cykloheksanodikarboksylowego.Do roztworu 1,0 g /2,8 mola/ trans -1,4-cykloheksanodikarboksylanu dibenzylu w 20 ml III rzed.-butanolu /cieplego/ dodano roztwór 1,9 g wodorotlenku potasu w 10 ml III rzad.-butanolu.Po mieszaniu w temperaturze pokojowej przez noc, metna mieszanine odparowano w celu usunie¬ cia rozpuszczalnika, rozpuszczono w wodzie i zakwaszono do wartosci pH 5,3, a nastepnie, po 30 minutach, zakwaszono do wartosci pH 5,25 rozcienczonym kwasem solnym. Wytracone cialo stale zebrano na filtrze, ponownie rozpuszczono w rozcienczonym roztworze wodoroweglanu sodu i roztwór doprowadzono do wartosci pH 5,25 w celu wytracenia oczyszczonego monoestru1H-NMR /DMSO-de/ppm/(5/; 1,1-2,3/m, 10H/, 5,1/s, 1H/, 7,35/s, 5H/.Przyklad III. 1,1-Dioksopenicylanoiloksymetylobursztynian benzylu.Do mieszaniny 9,2 g /0,044 mola/pólestru bursztynianu benzylu w 200 ml chloroformui 25 ml wody dodano 40% wodny roztwór wodorotlenku tetrabutyloamoniowego i calosc energicznie mieszano do czasu az wartosc pH wyniosla 8,5. Warstwe chloroformowa oddzielono a warstwe wodna ekstrahowano chloroformem /lxl00 ml/. Polaczone wyciagi chloroformowe wysuszono /Na2S04/ i zatezono pod próznia do postaci oleju. Olej ten polaczono z 200 ml toluenu i dodano 16,5 g /0,044 mola/ 1,1-dwutlenku penicylanianu jodometylu. Mieszanine w ciagu 30 minut mieszano, rozcienczono do objetosci 400 ml octanem etylu i oddzielono przez odsaczenie wytra¬ cony jodek tetrabutyloamoniowy. Placek filtracyjny przemyto 100 ml octanu etylu i polaczone przesacze przemyto nasyconym roztworem NaHCC3 /lxl00 ml/, woda 1x100 ml/, solanka /lxl00 ml/, wysuszono /NaaSCU/ i odparowano pod próznia do postaci oleju. Chromatografia na zelu krzemionkowym/l kg/ eluowanym mieszanina w stosunku objetosciowym 1:1 octan etylu/heksan daje 8,5 g /43%/ bialego ciala stalego. 1H-NMR/CDCl3/ppm/<5/: 1,45/s, 3H l,63/s,3H/, 2,77/s, 4H/, 3,47/d, 2H/, 4,43/s, 1H/, 4,62/t, 1H/, 5,17/s, 2H/, 5,84/AB kwartet, 2H/, 7,4/s, 5H/.W taki sam sposób otrzymuje sie równiez z odpowiedniego estru monobenzylowego nstepu- jace zwiazki: 1,1-Dioksopenicylanoiloksymetyloglutaran benzylu - /wydajnosc 61%/ - 1H-NMR/CDCl3/ ppm/<5/: 1,42/s, 3H/, 1,6/s, 3H/, 1,8 - 2,2/m, 2H/, 2,26-2,68/m, 4H/, 3,45/d, 2H/, 4,4/s, 1H/, 4,6/t, 1H/, 5,14/s, 1H/, 5,8/AB kwartet, 2H/, 7,37/s, 5H/. 1,1-Dioksopenicylanoiloksymetyloadypinian benzylu-/wydajnosc 47%/ -1H-NMR /CDCI3/ ppm/<5/: 1,46/s,3H/, l,63/s,3H/, l,53-l,86/m,4H/,2,22-2,6/m,4H/,3,46/d,2H/,4,42/s, 1H/, 4,6/t, 1H/, 5,13/s, 2H/, 5,82/AB kwartet, 2H/, 7,33/s, 5H/. 1,1 - Dioksopenicylanoiloksymetylodimetylomalonian benzylu - /wydajnosc 73,8%/ - 1H- NMR/CDCla/ppm/ó/: 1,4/s, 3H/, 1,53/s, 9H/, 3,45/d, 2H/4,4, s, 1H/, 4,56/1,1H/, 5,22/s, 2H/, 5,78/AB kwartet, 2H/, 7,35/s, 5H/.8 144 812 1,1 - Dioksopenicylanoiloksymetylodimetylomalonian benzylu-/wydajnosc 73,8%/ - 1H- NMR/CDCl3/ppm/(5/: l,4/s,3H/, l,53/s,9H/,3,45/d,2H/,4,4/s, lH/,4,56/t, 1H/,5,22A,2H, 5,78/AB kwartet, 2H/, 7,35/s, 5H/. 1,1 - Dioksopenicylanoiloksymetylomalonian benzylu - /wydajnosc 45%/ - 1H-NMR /CDCl3/ppm/6/: 1,43/s, 3H/, 1,6/s, 3H/, 3,46/d, 2H/, 3,53/s, 2H/, 4,42/s, 1H/, 4,6/t, 1H/, 5,2/s, 2H/, 5,85/AB kwartet, 2H/, 7,39/s, 5H/, widmo w podczerwieni/nujol/cm"1: 1795, 1790.Alternatywnie, powyzsze diestry 1,1-dioksopenicylanoiloksymetylobenzylowe wytwarza sie jak opisano ponizej w odniesieniu do dwuestru adypinianu.Mieszanine 17,0 g /0,0665 mola/ 1,1-dioksopenicylanianu sodu, 18,0 g /0,0634 mola/ chlo- rometyloadypinianu benzylu, 6,7 g /0,020 mola/ bromkutetrabutyloamoniowego i 300 ml acetonu ogrzewano w atmosferze azotu, w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrotna przez noc. Aceton odparowano a pozostaly zel rozpuszczono w 300 ml octanu etylu. Dodano wode /l50 ml/, oddzielono warstwe organiczna a warstwe wodna ekstrahowano swiezym octanem etylu /l 50 ml/.Polaczone wyciagi organiczne przemyto woda /3x250 ml/, solanka /2xl50 ml/, wysuszono /Na2S04/ i odparowano pod próznia do postaci oleju /31,8 g/. Olej ten chromatografowano na 700 g zelu krzemionkowego, eluujac go mieszanina w stosunku 2:1 heksan/octan etylu, w celu usuniecia mniej polarnych zaniczyszczen, a nastepnie mieszanina w stosunku 1:1 octan etylu/he¬ ksan w celu usuniecia produktu. Odparowanie rozpuszczalnika z frakcji produktu daje 27,3 g /89,5%/ wytwarzanego zwiazku.Przyklad IV.1,1 - Dioksopenicylanoiloksymetylobursztynian sodu.Roztwór8,4g/0,019 mola/ 1,1 - dioksopenicylanoiloksymetylobursztynianu benzylu w 75 ml tetrahydrofuranu dodano do zawiesiny 4 g 10% /wagowo/wagowo/ palladu na weglu w tetrahyd- rofuranie/THF/ i wstrzasano pod cisnieniem 3,45.102 kPawodoru w aparcie do uwodornienia. Po 30 minutach usunieto katalizator przez odsaczenie z uzyciem pomocniczego materialu filtracyj¬ nego i placek przemyto 75 ml THF, a polaczone przesacze odparowano pod próznia i rozpuszczono w 75 ml octanu etylu. Do tego roztworu dodano 3,07 g /0,019 mola/ 2 - etylokaprynianu sodu podczas mieszania. Po 15 minutach odsaczono osad, przemyto eterem etylowym i wysuszono w atmosferze azotu otrzymujac 6,8 g /95%/ bialego ciala stalego.W podobny sposób wytwarzano nastepujace sole sodowe, z tym wyjatkiem, ze jezeli po dodaniu 2-etylokaprynianu sodu nie tworzy sie osad, to w celu wywolania wytracenia dodaje sie eter etylowy. a. 1,1 - Dioksopenicylanoiloksymetyloglutaran sodu - /wydajnosc 93%/ - 1H-NMR /D2O/ ppm/6/: l,48/s,3H/, l,63/s,3H/, l,6-2,7/m,6H/,3,22-3,98/m,2H/,4,68/s, lH/,4,8-5,13/m, 1H/, 5,86 - /AB kwartet, 2H/. b. 1,1 - Dioksopenicylanoiloksymetyloadypinian sodu - /wydajnosc 79%/ - 1H-NMR /D2O/ ppm/6/: 1,46/s, 3H/, 1,63/s, 3H/, 1,44-1,8/m, 4H/, 2,1-2,6/m, 4H/, 3,1-3,96/m, 2H/, 4,56- 4,76/pik HOD, C-3H/, 5,0-5,16/m, 1H/, 5,92/AB kwartet, 2H/. c. 1,1 - Dioksopenicylanoiloksymetylodimetylomalonian sodu - /wydajnosc 94,5%/ - 1H-NMR /D20/ppm/6/: l,33/s,6H/, l,44/s,3H/, l,58/s,3H/,3,16-3,9/m,2H/,4,65/s, lH/,4,93-5,l/m, 1H/, 5,93/AB kwartet, 2H/, widmo w podczerwieni /nujol/ 1780 cm"1. d. 1,1 - Dioksopenicylanoiloksymetylomalonian sodu - /wydajnosc 88%/ - 1H-NMR /D2O/ ppm/6/: 1,45/s, 3H/, 1,6/s, 3H/, 3,2-3,93/m, 2H/, 4,66/s, 1H/, 4,96-5,13/m, 1H/, 5,88/AB kwartet, 2H/. Zauwazono wymiane atomów wodoru CH2 - malonianu na D2O.Przyklad V.Krystaliczny wodzian kwasu 1,1 - dioksopenicylanoiloksymetyloadypino- wego.Do 400 ml acetonu dodano 48,5 g/0,19 mola/1,1 - dioksopenicylanianu sodu, 48,0 g /0,17 mola/ chlorometyloadypinianu benzylu i 19,3 g /0,06 mola/ bromku tetrabutyloamoniowego.Mieszanine ogrzewano w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrotna, w atmosferze azotu, przez okres nocy, przesaczono, przemyto acetonem i przesacz odparowano. Pozostalosc rozpuszczono w 500 ml octanu etylu, przemyto na przemian solanka i woda, porcjami po 250 ml, ponownie solanka i wysuszono /MgS04/. Odparowanie rozpuszczalnika pod próznia dalo 89,6 gjasno zóltego oleju.Olej ten rozpuszczono w 250 ml octanu etylu, dodano 20,0 g 10% Pd/C i mieszanine uwodorniano przez jedna godzine pod cisnieniem 345.102 kPa. Po dodaniu 15gswiezegokatalizatorakontynuo-144812 9 wano uwodornianie przez 2,5 godziny. Katalizator usunieto przez odsaczenie, placek filtracyjny przemyto acetonem /l 500 ml/ i polaczone przesacze i popluczki odparowano pod próznia otrzy¬ mujac lepki olej. Olej tcn rozpuszczono w 150 ml acetonu i powoli dodano wode, zeby zaczac krystalizacja, nastepnie kontynuowana do czasu dodania 800 ml wody. Po 30 minutowym miesza¬ niu krystaliczny produkt usunieto przez odsaczenie, przemyto woda i wysuszono na powietrzu otrzymujac 58,2 g tytulowego kwasu karboksylowego. Rekrystalizacja z octanu etylu dala krystali¬ czny jednowodzian o temperaturze topnienia 100-102°C.Analiza dla C15H21O9NS.H2O Obliczono: C 44,00 H 5,66 N 3,42 Znaleziono: C 43,93 H 5,65 N 3,42 Krystalicznosc sprawdzono metoda krystalografii w promieniach X.Przyklad VI. 1,1- Dioksopenicylanoiloksymetylo-trans-l,4-cykloheksanodokarboksylan sodu.A. trans -1,4-Cykloheksanodikarboksylan chlorometylo benzylowy.Do mieszaniny 3,06 g /0,036 mola/ wodoroweglanu sodu, 5,46 g /0,018 mola/ trans-1,4- cykloheksanodikarboksylanu potasowego benzylowego, 50 ml wody i 500 ml chloroformu dodano 6,17 g /0,018 mola/ wodorosiarczanu tetrabutyloamoniowego i calosc mieszano przez noc w temperaturze pokojowej. Odzielono warstwy.Warstwe wodna dwukrotnie ekstrahowano chloro¬ formem i polaczone warstwy chloroformowe suszono i odparowano do sucha. Otrzymana sól tetrabutyloamoniowa rozpuszczono w chlorku metylenu /20 ml/ i roztwór dodano kroplami do 20 ml bromochlorometanu w temperaturze 0°C. Calosc mieszano w temperaturze otoczenia przez 70 godzin, odparowano rozpuszczalnik i do pozostalosci dodano octan etylu. Wytracony bromek tetrabutyloamoniowy usunieto przez odsaczenie, przysacz wysuszono /N^SOa/ i odparowano pod próznia otrzymujac 5 g/91 %/ surowego produktu. Oczyszczenie przez chromatografie na zelu krzemionkowym eluowanym mieszanina w stosunku 1:3 octan etylu/heksan dalo 1,9 /35%/ wytwarzanego produktu, w postaci oleju. 1H-NMR /CDCl3/ppm/ó/:l,0-2,4/m, 10H/, 5,1/s, 2H/, 5,/s, 2H/, 7,3/s, 5H/.B. 1,1 - Dioksopenicylanoiloksymetylo-trans-l,4-cykloheksanodikarboksylan benzylu.Roztwór 4,2 g /13,5 mmola/ trans-1,4-cykloheksanodikarboksylanu chlorometylo benzylu, 3,63 g/14,2mmola/1,1 - dioksopenicylanianu sodu, 1,45/4,5 mmola/i 100 ml acetonu ogrzewano przez noc w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrotna. Aceton odparowano, dodano octan etylu /l00 ml/ i roztwór przemyto woda /trzykrotnie/, solanka i wysuszono bezwodnym siarcza¬ nem sodu. Rozpuszczalnik usunieto przez odparowanie pod próznia w celu otrzymania surowego produktu, który oczyszczano metoda chromatografii kolumnowej na zelu krzemionkowym, eluu- jac mieszanina w stosunku 1:1 octan etylu/ /heksan, przy czym otrzymano 5,3 g /78%/ oczyszczo¬ nego produktu w postaci oleju, który uzywano w nastepnym etapie. 1H-NMR /CDCI3/ ppm/ó/: 1,3-1,65/m, 6H/, 1,65-2,6/m, 10H/, 3,4/d, 2H/, 4,4/s, 1H/, 4,55/t, 1H/, 5,1/s, 2H/, 5,8/q, 2H/, 7,3/s, 5H/, widmo w podczerwieni /CHCl3/cm": 1730, 1760, 1810.C. Do roztworu 2,5 g /4,9 mmola/ estru benzylowego otrzymanego w czesci B w 50 ml octanu etylu, dodano w atmosferze azotu 1,5 g 10% Pd/C jako katalizator. Otrzymana mieszanine uwodorniono pod cisnieniem 0,98-l,96.102 kPa przez okolo 20 minut. Katalizator oddzielono przez filtracje i do przesaczu dodano 0,82 g /4,9 mmola/ 2 - etylokaprynianu sodu. Po mieszaniu przez 30 minut w temperaturze pokojowej mieszanine odparowano do 1/3 objetosci i dodano trzy objetosci eteru etylowego. Odsaczono wytracony zwiazek tytulowy, przemyto go eterem i suszono w atmosferze azotu i otrzymano 1,7 g /wydajnosc etapu /79%/. H-NMR /D20/ppm/<5/:l,3- 2,4/m, 16H/, 3,4-3,6/m, 2H/, 4,6/s, 1H/, 4,9-5,0/m, 1H/, 5,7/q, 2H/, widmo w podczerwieni /KBr/cm"1: 1565, 1760, 1810, 1780.Przyklad VII.Krystaliczny kwas 1,1 - dioksopenicylanoiloksymetylo-trans-l,4-cyklohe- ksanokarboksylowy.Do roztworu 6,07 g /12 mmola/1,1- dioksopenicylanoiloksymetylo-trans-1,4-cykloheksano¬ dikarboksylanu benzylu w 100 ml octanu etylu dodano w atmosferze azotu 3,2 g 10% katalizatora Pd/C. Mieszanine uwodorniano 45 minut przy wstrzasaniu pod cisnienieniem 3,45.102kPa. Mie¬ szanine odsaczono i przesacz odparowano pod próznia otrzymujac olej jako pozostalosc, który po pewnym czasie krystalizuje. Produkt rekrystalizowano z mieszaniny octan etylu/heksan w atmos-10 144 812 ferze azotu, przy czym otrzymano 2,35 g krystalicznego produktu, który jak sie okazalo zawieral troche oleju. Rozpuszczono go w octanie etylu /100 ml/ i dodano równowazna ilosc 2- etylokaprynianu sodu. Wytracona sól sodowa mieszano przez 45 minut, zatezono do 1/3 objetosci i dodano octan etylu zeby wywoloc calkowite wytracenie. Sól sodowa oddzielono przez odsaczenie, przemyto eterem i wysuszono w atmosferze azotu. Sól sodowa rozpuszczono /50 ml/, zakwaszono kwasem solnym i mieszanine ekstrahowano octanem etylu. Ekstrakty wysuszono /Na2SC4/, rozpuszczalnik odparowano pod próznia, pozostalosc krystalizowano z mieszaniny octan etylu/- heksan i suszono w atmosferze azotu otrzymujac 1,85 g /37%/ produktu o temperaturze topnienia 118,5 - 119°C, który jak stwierdzono metoda dyfrakcji w promieniach X byl krystaliczny. 1H NMR /CDCU/ppm/6/: 1,4/s, 3H/, 1,4-1,55/m, 4H/, 1,6/s, 3H/, 2,05-2,15/m, 4H/, 2,25-2,45/m, 2H/, 3,4-3,6/m, 2H/, 4,4/s, 1H/, 4,6-4,65/m, 1H/, 5,7-5,95/dd, 2H/, widmo w podczerwieni/KBr/cm"1: 1700, 1760, 1780, 1800.Przyklad VIII.A. Kwas 1,1 -dioksopenicylanoiloksymetyloglutarowy 1,1 - Dioksopenicylanoiloksymetylog- lutaran benzylu poddano hydrogeolizie w sposób podany w przykladzie V. Po odparowaniu z przesaczu octanu etylu, pozostaly olej rozpuszczono w izopropanolu, calosc mieszano w tempera¬ turze 22°C przez 60 minut i przez noc utrzymywano w temperaturze 50°C. Otrzymane cialo stale rozpuszczono w izopropanolu, przesaczono i przemyto zimnym izopropanolem i heksanem.Otrzymane krysztaly kwasu 1,1-dioksopenicylanoiloksymetyloglutarowego suszono pod próznia w temperaturze pokojowej otrzymujac 63% wydajnosci produktu o temperaturze topnienia 76-68°C.B. Kwas 1,1 -dioksopenicylanoiloksymetylodimetylomalonowy.Roztwór 10 g 1,1 -dioksope- nicylanoiloksymetylodimetylomalonianu sodu w 100 ml octanu etylu traktowano kwasem solnym /23 ml IN w 50 ml wody/. Calosc mieszano, nastepnie pozostawiono na pewnien czas, oddzielono warstwe organiczna, wysuszono, odparowano rozpuszczalnik pod próznia a pozostalosc poddano chromatografii na 400 g zelu krzemionkowego eluowanego mieszanina 1:1 octan etylu/aceton.Frakcje produktu polaczono i odparowano rozpuszczalnik. Otrzymany lepki olej rozpuszczono w eterze etylowym, przesaczono zeby usunac czesci nierozpuszczalne i przesacz odparowano w celu otrzymania oleju, który krystalizuje po podrapaniu, dajac 7,2 g bialych krysztalów o temperaturze topnienia 121-123°C.Analiza dla C14H19O9NS: Obliczono: C 44,56 H 5,07 N 3,71 Znaleziono: C 44,13 H 5,19 N 3,65 Przyklad IX.6-{D-[2-/l-metylo-2-metoksykarbonylowinyloamino/-2-/4-hydroksyfenylo/- acetamido]} penicylanian tetrabutyloamoniowy.Do 300 ml dichlorometynu dodano 41,9 g trójwodzianu kwasu 6-[2-amino-2-/-4-hydroksy- fenylo/acetamido] penicylanowego i 50 ml wody a nastepnie wartosc pH doprowadzono do 8,5 przy uzyciu 40% wodorotlenkutetrabutyloamoniowego. Otrzymano trzy warstwy. Warstwe górna usunieto, nasycono siarczanem sodu a nastepnie ekstrahowano dichloroetanem. Wyciagi pola¬ czono z warstwa srednia i warstwa nizsza i otrzymana mieszanine odparowano pod próznia otrzymujac olej, który krystalizowal po roztarciu z acetonem. Daje to 44,6 g 6-[2-amino-2-/4- hydroksyfenylo/acetamido] penicylanianu tetrabutyloamoniowego.Powyzsza sól dodano do 150 ml acetooctanu metylu i zawiesine ogrzano do temperatury 65°C do czasu otrzymania przejrzystego roztworu /8 minut/. Mieszaninie pozwolono na ochlodzenie sie a nastepnie przez odsaczenie odzyskano cialo stale. To cialo stale przemyto acetooctanem metylu, nastepnie eterem etylowym i otrzymano 49, 25 g krysztalów 6-[2-/l-metylo-2-metoksykarbo- nylowinyloamino/-2-/4-hydroksyfenylo/acetamido] penicylanianu tetrabutyloamoniowego.Przyklad X.Pólester benzylowy kwasu dimetylomalonowego.Do 75 ml wody zawierajacej 4,0 g wodorotlenkusodu dodano w temperaturze 0°C 17,0 g /0,05 mola/ wodorosiarczanu tetrabutyloamoniowego, calosc mieszano 15 minut, pozwolono na ogrza¬ nie sie i dodano 100 ml chloroformu zawierajacego 14,2 g /0,05 mola/ malonianu dibenzylu i 6,6 ml /0,10 mola/jodku metylu. Mieszanine /poczatkowa wartosc pH12/ mieszano przez 30 minut i po tym czasie mieszanina miala pH okolo 8. Mieszanie kontynuowano 10 minut i oddzielono faze organiczna. Do warstwy organicznej dodano dalsza porcje 4,0 g wodorotlenku sodu, 17,0 g144 812 11 wodorosiarczanu tetrabutyloamoniowego w 75 ml wody i 6,6 g jodku metylu. Calosc mieszano w temperaturze pokojowej przez 30 minut, oddzielono warstwe chloroformowa, wysuszono /Na2- SO4/ i odparowano pod próznia. Otrzymany resztkowy olej roztarto z 500 ml eteru etylowego, otrzymane ciala stale odsaczono, przemyto eterem dokladnie i przesacz oraz popluczki odparo¬ wano otrzymujac 15,0 g /96%/ produktu, który zidentyfikowano widmem protonowym 1H NMR jako dimetylomalonian dibenzylu.Roztwór 3,12 g /48 mmola/ 85% wodorotlenku potasu w 75 ml alkoholu benzylowego dodano do 15,0 g diemetylomalonianu dibenzylu w 75 ml alkoholu benzylowego. Otrzymany roztwór mieszano przez 60 godzin, dodano 1,5 litra eteru etylowego i otrzymana mieszanine ekstrahowano dwukrotnie 100 ml porcjami wody.Polaczone warstwy wodne przemyto 100 ml eteru. Do warstwy wodnej dodano 100 ml eteru etylowego i mieszanine zakwaszono do pH 2,5 6N kwasem solnym.Warstwe eterowa oddzielono i warstwe wodna ponownie ekstrahowano eterem. Wyciagi eterowe wysuszono /N^SOa/ i rozpuszczalnik odparowano otrzymujac produkt w postaci bezbarwnego oleju, 8,6 /81%/. Rt0,l /chromatografia cienkowarstwowa TLC, heksan /octan etylu/. Strukture weryfikowano 1H-NMR.Przyklad XI.Adypinian chlorometylo benzylu.Do 350 ml bromochlorometanu ochlodzonego do temperatury 0°C dodano 67 g /0,14 mola/ soli tetrabutyloamoniowej pólestru adypinianu benzylu i calosc mieszano przez noc w temperatu¬ rze 0°C a nastepnie pozostawiono do ogrzania sie do temperatury pokojowej. Nadmiar bromochlo¬ rometanu odparowano pod próznia, do pozostalosci dodano 400 ml eteru etylowego i calosc mieszano do utworzenia krysztalów bromku tetrabutyloamoniowego. Krysztaly te usunieto przez odsaczenie, przemyto eterem, mieszano z octanem etylu /300 ml/ przez 1 godzine i ponownie przesaczono i przemyto octanem etylu. Polaczone przesacze odparowano pod próznia, pozostalosc oczyszczono przez chromatografie na zelu krzemionkowym /l kg/, eluowano mieszanina w stosunku 2:1 heksan /octan etylu, otrzymujac 19,1 g /48%/ tytulowego zwiazku. 1H-NMR /CDCl3/ppm/(5/: 1,58-1,9/m, 4H/, 2,2-2,62/m, 4H/, 5,13/s, 2H/, 5,68/s, 2H/, 7,38/s, 5H/.Przyklad XII.6-a-Bromo-6-/J-/benzyloksykarbonyloaminometylo/penicylaniani6-/3-bro- mo-6-a-/benzyloksykarbonyloaminometylo/penicylanian benzylu.Do roztworu 6,6 - dibromopenicylanianu benzylu 7108,73 g, 0,242 mola/ w 600 ml suchego tetrahydrofuranu /THF/, ochlodzonego do temperatury -78°C, dodano eterowy roztwór bromku metylowomagnezowego /83,5 ml 2,9 M/. Po trwajacym 15 minut mieszaniu w temperaturze -78°C dodano do tego roztworu w ciagu 10 minut roztwór octanu benzyloksykarboksamidometylu /27 g 0,121 mola/ w 200 ml suchego THF. Po mieszaniu przez 1 godzine w temperaturze -78°C, reakcje przerywano przez dodanie 14,52 ml kwasu octowego. Mieszanine ogrzano do temperatury poko¬ jowej i usunieto skladniki lotne pod próznia, w temperaturze nizszej niz 35°C. W celu rozpuszczenia pozostalosci dodano octan etylu i roztwór przemyto woda /l00 ml/, nastepnie wysuszono nad Na2S04 i odparowano pod próznia do 113 g oleistego produktu. Olej chromatografowano na kolumnie z 1,2 kg zelu krzemionkowego, który eluowano najpierw 6 litrami mieszaniny 1:1 heksan: chloroform a nastepnie chloroformem. Pierwsze 6 litrów eluatu odrzucono. Dalsze porcje eluatu zbierano w 25 ml frakcjach. Zatezono frakcje o numerach 181-190. Widmo pnmr pozostalosci w CDCI3 ujawnilo 6-a-bromo-6-jS-/benzyloksykarbonyloaminometylo/penicylanian benzylu 6- /TMS 1,37/3H, s/, 1,57/3H, s/, 3,86/2H, d J = 6Hz/, 4,42/lH, s/, 5,06/2H, s/, 5,12/2H, s/, 5,52/lH, s/, 7,25 10H, s/. Frakcje o numerach 201-249 zatezono i widmo tej pozostalosci w CDCI3 ujawnilo 6-^-bromo-6-a/benzyloksykarbonyloaminometylo/penicylanian benzylu: 6/TMS 1,36/- 3H, s/, 1,60/3H, s/, 3,90/2H, d, J = 6,2 Hz/, 4,47/lH, s/, 5,07/2H, s/, 5,14/2H, s/, 5,40/lH, t, J = 6,2/, 5,47/lH, s/, 7,28/5H, s/, 7,30/5H, s/. Produkt z frakcji o numerach 171-240 polaczono i odparowano do 22 g piany, która stosowano w nastepnym doswiadczeniu.Przyklad XIII.6-/J-/Benzoiloksykarbonyloaminometylo/penicylamian benzylu.Do roztworu tytulowych produktów /mieszanina epimerów/ z przykladu XII /22 g, 0,0413 mola/ w 100 ml benzenu dodano wodorek tri-n-butylocyny /32,7 ml, 0,124 mola/. Mieszanine ogrzewano w atmosferze azotu do wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 2 godzin, odparowano pod próznia do postaci oleju i olej ten roztarto z 4x100 ml heksanu. Pozostaly lepki olej rozpu-12 144 812 szczono w 70 ml eteru, z którego tytulowy produkt krystalizowal ponad godzine /8,1 g w dwóch rzutach/pnmr/ /CDC13A5/TMS: 1,37/3H, s/, 1,57/3H, s/, 3,58/3H, m/, 4,34/lH, s/, 5,04/2H, s/, 5,12/2H, s/, 5,33/lH, d, J = 4Hz/, 7,32/10H, s/. 6-a-/Benzyloksykarbonyloaminometylo/penicylanian benzylu odzyskiwano przez zatezenie roztworów macierzystych i chromatografie.Przyklad XIV.1,1- Dwutlenek 6-/3-/benzyloksykarbonyloaminometylo/penicylanianu ben¬ zylu.Do roztworu tytulowego produktu z przykladu XIII /8,0 g 0,0176 mola/ w 200 ml octanu etylu ochlodzonego do temperatury 0 - 5°C dodano kwas m-chloronadbenzoesowy /10,68 g, 0,0528 mola/. Mieszanine ogrzano do temperatury pokojowej, mieszano przez 6 godzin, ponownie ochlodzono do temperatury 0-5°C i rozcienczono 50 ml nasyconego roztworu Na HSO3. Warstwe organiczna oddzielono, przemyto 2x50 ml H2O, suszono nad Na2SC4 i zatezono pod próznia do postaci lepkiego oleju /8,6 g/. Olej ten chromatografowano na 250 g zelu krzemionkowego, eluujac go mieszanina 19:1 CHCI3: octan etylu w 25 ml frakcjach. Frakcje44-150 polaczono i odparowano pod próznia otrzymujac tytulowy produkt w postaci gumy spienionej o barwie bialej [7,6 g/. pnmr/CDCla/fi/TMS 1,25/3H, s/, 1,49/3H, sA 3,98/3H, m/, 4,45/lH, s/, 4,59/lH, d, J = 4 Hz/, 5,09/2H, s/, 5,19/2H, q/, 5,36/lH, br/, 7,36/10H, s].Przyklad XV. 1,1 - Dwutlenek 6-a-/benzyloksykarbonyloaminometylo/penicylanianu benzylu.Do tytulowego 1,1 - dwutlenku z poprzedniego przykladu /3,3 g, 6,79 mmola/ w 150 ml CHCI3 dodano 1,5 - diazabicyklo [4.3.0.] non-5-enu/BBN, 0,841 g, 6,79 mmola/. Calosc mieszano przez 15 minut w temperaturze pokojowej, rozcienczono 75 ml IN HC1 i rozdzielono warstwy.Warstwe organiczna przemyto 2x50 ml H2O, wysuszono /N^SOa/ i zatezono pod próznia do postaci oleju /3,1 g surowego/. Oczyszczano go chromatografia kolumnowa na 150 g zelu krze¬ mionkowego, eluujac mieszanina w stosunku 1:9 octan etylu: CHCI3 w 20 ml frakcjach. Frakcje 26-37 polaczono i zatezono pod próznia otrzymujac tytulowy produkt w postaci lepkiego oleju, który krystalizowal podczas stania [1,9 g, temperatura topnienia 112-113°C, pnmr /CDCI3/- (5/TMS 1,20/3H, s/, 1,49/3H, s/, 3,65/3H, m/, 4,32/lH, s/, 4,59/lH, m/, 5,07/2H, s/, 5,14/2H, q/, 5,30/lH, br, 7,32/10H, s/].Przyklad XVI. 1,1 - Dwutlenek kwasu 6-cr-/aminometylo/penicylanowego.Tytulowy produkt z przykladu XV /1,7 g/, THF /40 ml/, H20 /40 ml/ i 10% Pd/C/1,7 g/ polaczono i uwodorniono pod cisnieniem 3,45.102kPa przez 1 godzine. Katalizator usunieto przez odsaczenie i z przesaczu usunieto pod próznia THF.Warstwe wodna przemyto 30 ml octanu etylu i zatezono pod próznia do postaci krystalicznego produktu [0,7 g pnmr/250 MHZ/D2O/DSS 1,44/3H, s/ 1,59/, 3H, s/, 3,63/2H, d, J = 5,5 Hz/, 4,07/lH, td, J = 2,5 5 Hz/, 4,31/1H, s/, 5,06/lH,d,J = 2/].W celu otrzymania soli chlorowodorowej, tytulowy produkt rozpuszczono w wodzie i dodano kroplami równowaznik rozcienczonego kwasu solnego a otrzymany roztwór suszono przez wymrazanie.W celu otrzymania soli potasowej albo sodowej, tytulowy produkt rozpuszczono w wodzie w temperaturze 0-5°C, dodawano przy energicznym mieszaniu jeden równowaznik wodorotlenku potasowego lub sodowego i roztwór suszono przez wymrazanie.Przyklad XVII. 1,1 - Dwutlenek penicylanianu chlorometylu.Mieszanine 4,66 g 1,1 - dwutlenku kwasu penicylanowego, 50 ml dichlorometanu i 35 ml wody traktowano odpowiednia iloscia wodorotlenku tetrabutyloamoniowego /40% w wodzie/, zeby uzyskac wartosc pH roztworu 6,0. Oddzielono warstwe chlorometanu i faze wodna ekstrahowano swiezym dichlorometanem /2x50 ml/. Warstwy organiczne polaczono, wysuszono nad siarczanem sodu i zatezono do otrzymania 10,1 g soli tetrabutyloamoniowej 1,1 - dwutlenku penicylanowego.Powyzszy 1,1 - dwutlenek penicylanianu tetrabutyloamoniowego dodano do 50 ml chlorojo- dometanu i mieszanine reakcyjna mieszano przez noc w temperaturze pokojowej. Mieszanine reakcyjna zatezono do polowy objetosci pod próznia i chromatografowano na 200 g zelu krze¬ mionkowego stosujac jako eluent octan etylu/heksan, przy czym w ciagu kazdych 30 sekund odbierano 12 ml frakcje. Frakcje 41-73 polaczono i odparowano do sucha otrzymujac 3,2 g tytulowego zwiazku.WidmoNMR /CDC13/ wykazalo absorpcje przy 1,5/s, 3H/, 1,66/s, 3H/, 3,42/d, 2H/, 4,38/s, 1H/, 4,6/t, 1H/ i 5,7/dd, 2H/ppm.144 812 13 Przyklad XVIII. 1,1-Dwutlenek penicylanianu jodometylu.Do roztworu 7,9 g 1,1-dwutlenku penicylanianu chlorometylu w 100 ml suchego acetonu utrzymywanego w atmosferze azotu dodano 21,0 g jodku sodu i calosc mieszano przez noc w temperaturze pokojowej. Mieszanine reakcyjna odparowano pod próznia a pozostalosc rozpu¬ szczono w ISO ml octanu etylu i 150 ml wody.Warstwe organiczna oddzielono a warstwe wodna ekstrahowano swiezym octanem etylu. Wyciagi organiczne polaczono, przemyto woda/ 1x500 ml/ i solanka /lx50 ml/ i suszono siarczanem sodu. Usuniecie rozpuszczalnika dalo 10,5 g tytulowego produktu o temperaturze topnienia 100-102°C.Widmo NMR/CDCb/wykazalo absorpcje przy 1,55/s,3H/, l,68/s,3H/,3,5/d,2H/,4,4/s, 1H/, 4,65/t, 1H/ i 6,0/dd, 2H/ppm.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowych bis-estrów kwasów dikarboksylowych o wzorze 1, w którym Z oznacz grupe 1,4-cykloheksylenowa lub alkilenowa o 1-6 atomach wegla, a ugrupowanie o wzorze 2 wchodzace w sklad zwiazku o wzorze 1 oznacza grupe o wzorze 3, grupe o wzorze 4 lub grupe o wzorze 5, ewentualnie wpostaci dopuszczalnych farmakologiczniesoli, znanriemy tjm, ze zwiazek o wzorze 6, w którym R oznacza atom chloru lub bromu, grape OH, grupe O-CO-/C1-4/ alkoksylowa, grupe O-metal alkaliczny lub grupe O-CO-/C1-4/ alkilowa, a X, Y i Z maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji ze zwiazkiem o wzorze 7, w którym P oznacza grupe ochronna grupy aminowej, a M oznaczagrupe tworzaca sól kationowa, w obojetnym wobec reakcji rozpuszczalniku, a nastepnie usuwa sie grupe ochronna grupy aminowej. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcji poddaje sie zwiazek o wzorze 6, w którym R oznacza atom chloru, a ugrupowanie o wzorze 2 i Z maja znaczenie podane w zastrz. 1, i zwiazek o wzorze 7, w którym grupa ochronna grupy aminowej jest grupa l-metylo-2- metoksykarbonylowinylowa, a M oznacza grupe tetrabutyloamoniowa. 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze stosuje sie zwiazek o wzorze 6, w którym R oznacza atom chloru, ugrupowanie o wzorze 2 oznacza grupe o wzorze 4, a Z oznacza grupe trans-1,4-cykloheksylenowa. 4. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze stosuje sie zwiazek o wzorze 6, w którym R oznacza atom chloru, ugrupowanie o wzorze 2 oznacza grupe o wzorze 5, a Z oznacza grupe trans-1,4-cykloheksylenowa.144 812 9, 9 '-C X V o Wzar 1 ^=iR B CH-NH2 oo tp:;CH3 O IN COOH O 0 C c^^-z^joOcK^ Q L Wzar Iq 0 COOH X.. H. H.H,NCH7„ J J T hT HOCHf Wzór 2 Wzór 3 Wzór 4 H Wzar5 /144 812 °\P X/, c CrL tfIN '"C-O-CK-O-C-IZI-C-R ¦6 6 6 Wzflr 6 nh : , Kl_, w., P O COOM Wzar 7 II 12 2 || 2 1 O O Schemat 1 A-C00-CH2-R2+ MOCO-Z-COOCH2C6H5- —?A-COO-CH2-0-CO i H5C6CH200CZ Schemat Z PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL