Przedmiot niniejszego wynalazku stano¬ wi urzadzenie na lotniskach do wskazywa¬ nia lotnikom gotujacym sie do ladowania tego pasa terenu, na którem powinni lado¬ wac i tego kierunku, w którym powinni zblizac sie do ziemi i uskuteczniac lado¬ wanie. Niniejszy wynalazek moze miec za¬ stosowanie tak na lotniskach morskich, jak tez na lotniskach ladowych. Jako przyklad wykonania bedzie opisane urzadzenie przy¬ stosowane do lotnisk ziemnych.Ladujacy samolot musi sie poruszac o ile moznosci pod wiatr. Na terenie ladowa¬ nia znajduja sie czesto rozmaite przeszko¬ dy, jak drzewa, budynki, miejsca bagniste lub mokre, wzniesienia i doly, wobec czego pas odpowiedniej dlugosci, nadajacy sie do ladowania, moze byc znaleziony tylko w pewinych kierunkach i w pewnych miej¬ scach terenu lotniska. Pozadane jest, aby lotnik zblizajacy sie do lotniska w celu la¬ dowania, mógl obrac teren do ladowania i, zblizajac sie do powierzchni ladowania, mógl ocenic dokladnie pionowa odleglosc swego aparatu od ziemi, zeby znal kieru¬ nek ladowania i dlugosc pasa terenu, na którym ma ladowac. Urzadzenia sygnaliza¬ cyjne, wykonane w mysl niniejszego wyna¬ lazku, wskazuja zblizajacemu sie lotnikowi polozenie pasa terenu, na którym powi¬ nien wyladowac, kierunek wiatru, dlugosc terenu i polozenie powierzchni ladowania.Urzadzenie wykonane w mysl niniejszego wynalazku jest szczególnie uzyteczne przyladowaniu w nocy. W mysl niniejszego wynalazki^,lotnisko jest zapatrzone w u- rzadzenie umozliwiaface lStwe rozpoznanie, kierunku ladowania wobec tego, ze urza¬ dzenie to wskazuje lotnikowi teren i kie¬ runek ladowania, przyczem mozna go uru¬ chamiac dowolnie, aby zaleznie od warun¬ ków wskazac lotnikowi odpowiedni teren i kierunek ladowania, przyczem wybór tych danych zalezy zwykle od kierunku wiatru.Urzadzenie sygnalizacyjne mozna urucha¬ miac recznie, lecz wazna cecha, znamienna niniejszego wynalazku, jest wlasnie samo¬ czynne uruchamianie odpowiednich sygna¬ lów, w zaleznosci od kierunku wiatru. Przy ladowaniach nocnych zaopatruje sie urza¬ dzenia sygnalizacyjne w lampy, najlepiej elektryczne o dwóch zarówkach, lezace zasadniczo w plaszczyznie ladowania. Na lotniskach ladowych wpuszcza sie lampy w ziemie, aby nie przeszkadzaly ladowa¬ niu. Linje lamp rozmieszcza sie w ten spo¬ sób, ze one znacza na terenie strefy do la¬ dowania. Zwykle daje sie w kazdej strefie do ladowania jedna srodkowa linje lamp, a poza tern daje sie lampy na koncach kaz¬ dego toru do ladowania w celu wskazania kierunku ladowania. Lampy moga byc bia¬ le lub dowolnie zabarwione, przyczem lam¬ py wskazujace tor do ladowania moga byc tak samo zabarwione, jak lampy wskazu¬ jace kierunek, albo odmiennie.Dobrze jest uzywac tak do jednego, jak tez i do drugiego celu lamp zielonych z bia- lemi brzegami i rozmiescic lampy wskazu¬ jace kierunek na linjach prostopadlych do konców linij lamp wskazujacych terem la¬ dowania tak, ze na koncadh stref ladowa¬ nia tworza lampy zarys litery T. W pew¬ nych wypadkach moze byc pozadane wska¬ zywanie kierunku zapomoca lamp silniej¬ szych od lamp wskazujacych strefe lado¬ wania. Przy uzyciu opisanego powyzej u- rzadzenia zapala sie lampy wskazujace strefe ladowania, a lampy wskazujace kie¬ runek ladowania tylko na tym koncu toru do ladowania, który lezy naprzeciw kie¬ runku wiatru, natomiast lampy znajdujace sie, na drugim koncu tego toru i wszystkie lampy innych torów do ladowania pozo¬ stawia sie niezaswiecone.Lampy wskazujace tor do ladowania lub sluzace do innych celów sygnalizacyj¬ nych rozmieszcza sie w równych odstepach tak, ze lotnik, znajacy ten odstep, moze z latwoscia obliczyc dlugosc toru do lado¬ wania na podstawie ilosci punktów sygna¬ lowych. Byloby pozadane, aby,odstep tych punktów byl ustalony raz na zawsze dla wszystkich lotnisk, uzywajacych omawia¬ nych urzadzen sygnalizacyjnych.Na rysunku dla przykladu przedsta¬ wiono forme wykonania niniejszego wyna¬ lazku w zastosowaniu do lotniska ladowe¬ go, wzglednie portu lotniczego na ladzie.Fig. 1 przedstawia schematycznie rzut po¬ ziomy lotniska, zaopatrzonego w urzadze¬ nia wskazujace strefe i kierunek ladowa¬ nia, fig, 2 — schemat przyrzadu do regu¬ lowania elektrycznych polaczen; fig. 3 — w widoku zboku urzadzenie nastawnicze, uruchamiane przez wiatr.Fig. 1 przedstawia pole do ladowania, na którem znajduja sie rózne przeszkody, jak np. budynek zarzadu W, szopa X, drzewa Y i teren bagnisty Z. Pole to po¬ siada w tym wypadku dwa tory do lado¬ wania A i B, z których kazdy jest ozna¬ czony szeregiem lamp elektrycznych 10, rozmieszczonych wzdluz osi toru do lado¬ wania i wpuszczonych w ziemie, aby nie przeszkadzaly samolotowi przejezdzajace¬ mu przez teren. Dlugosc torów do ladowa¬ nia jest rózna, lecz wzajemny odstep lamp na obu torach jest jednakowy tak, ze je¬ zeli odstep lamp jest znany, to lotnik zbli¬ zajacy sie do lotniska moze ocenic dlugosc toru na podstawie ilosci lamp. W zasadzie wzajemna odleglosc jest dowolna i moze byc znormalizowana np. co 16, 24V2 albo 32 m. Na koncach torów znajduja sie lam¬ py 11 wskazujace kierunek, wpuszczone — 2 —równiez w ziemie i rozmieszczone na linji prostopadlej do szeregu lamp oznaczaja* cych tor do ladowania tak, ze na obu kon* cach kazdego toru lampy tworza litere T.Zwykle wystarcza dwie lampy wskazujace kierunek, umieszczone po obu stronach krancowej lampy 10. Lampy 11 umieszcza sie w odpowiedniej odleglosci od kranco¬ wej lampy 10, np. w odleglosci 7,6 m, przy- czem wszystkie lampy moga miec jednako¬ wa barwe, albo tez lampy 11 moga miec inna barwe niz lampy 10, wzglednie nate¬ zenie swiatla lamp 10 i 11 moze byc rózne.Prad elektryczny doprowadza sie do lamp 10 i 11 zapomoca kabli 20a, 20a2, 20h\ 20b2 ulozonych w ziemi. Zyly kabla 20a sa polaczone np. w ten sposób, ze do¬ prowadza ja prad do jednej z zarówek lamp 10 toru A zawierajacych po dwie za¬ rówki, oraz do gruszek lamp 11, wskazu¬ jacych kierunek ladowania! znajdujacych sie na koncu A' toru A. Zyly kabla 20a2 sa ulozone w ten sposób, ze zasilaja wszyst¬ kie lampy 19 toru A oraz lampy 11, znaj¬ dujace sie na koncu A2 tegoz toru. Podob¬ nie kabel 20b* zasila lampy 10 toru B i lampy 11 na koncu IP toru 5, a kabel 20b% zasila lampy 10 toru B i lampy 11, znaj¬ dujace sie na koncu B2 toru B.Laczac odpowiedni kabel ze zródlem pradtt mozna wskazac zblizajacemu sie lotnikowi, na którym torze tna ladowac i w jakim kierunku. Jezeli np, zostanie pu¬ szczony prad przez kabel 20a, to zapala sie lampy 10 na torze A i lampy 11 na kon¬ cu A* toru A, a poniewaz inne lampy nie swieca, wiec lotnik otrzymuje wyrazny sy¬ gnal, gdzie i jak ma ladowac.Lampy sygnalizujace tor do ladowania leza zasadniczo w plaszczyznie terenu i sluza nietylko do wslkazywania toru do la¬ dowania, lecz wskazuja równiez lotnikowi polozenie powierzchni, na której ma lado¬ wac, to znaczy polozenie znajdujacej sie pionowo pod nim poziomej powierzchni, na której ma osiasc. Swiatla do sygnalizowa¬ nia toru do ladowania, lezace w zasadzie na powierzchni wody morskiego lotniska, sluza oczywiscie do tego samego celu. Do wlaczania poszcziególnych kabli 20 moga sluzyc dowolne urzadzenia. Który kabel ma byc wlaczony, to zalezy zwykle od kie¬ runku wiatru, poniewaz lotnik musi wie¬ dziec, jak sie kierowac, aby ladowac pod wiatr. Jest bardzo pozada,ne takie urzadze¬ nie, aby wlaczanie odpowiedniego kabla odbywalo sie samoczynnie, w zaleznosci od kierunku wiatru. Automat taki, przedsta¬ wiony na rysunku, jest zaopatrzony w swobodnie obracajacy sie, pionowy wal lub pret z choragiewka 31, która obraca wal w zaleznosci od kierunku wiatru. Wal 30 cho¬ ragiewki 31 mozna umiescic w dowolnem miejscu, np. na najwyzszem miejscu bu¬ dynku zarzadu W (fig. 1), przyczem jest on osadzony w odpowiednich lozyskach 32 i 33. Na dolnym koncu walu znajduje sie ramie kontaktowe 35, które porusza sie po¬ nad pierscieniem kontaktowym 36, Pier¬ scien 36 posiada (fig. 3) szereg izolowa¬ nych od siebie lukowych kontaktów, któ¬ rych ilosc i dlugosc zalezy od ilosci i kie¬ runków torów do ladowania na lotnisku.W omawianym przykladzie uzyto czterech takich kontaktów 40a, 40V, 40a2, 40b2, które sa rozmieszczone w odniesieniu do choragiewki 31 i kierunku ramienia kon¬ taktowego 35 w ten sposób, ze gdy wiatr wieje na torze A w kierunku od Af do A2, albo w kierunku zblizonym do tego kie¬ runku wiecej anizeli do kierunku toru B, to ramie kontaktowe 35 styka sie z kon¬ taktem 40a. Jezeli natomiast wiatr wieje w kierunku tonu B, od jego konca B* do B2, lub w kierunku zblizonym do tego kierunku wiecej anizeli do kierunku toru -A, to ramie kontaktowe styka sie z kontaktem 40b\ Zetkniecie sie ramienia 35 z kontakta¬ mi 40 moze byc wykorzystane w rozmaity sposób do skierowywania pradu do odpo¬ wiednich kabli 20. Pozadane jesrt uzycie do rozrzadu pradu ukladu przekazników, bp — 3 —wtedy mozna zasilac lampy pradem o Wy¬ sokiem napieciu bez niebezpieczenstwa po¬ wstawania luku elektrycznego pomiedzy ramieniem kontaktowem i kontaktami.Przyklad wykonania odpowiedniego urza¬ dzenia przedstawiono schematycznie na fig. 2. Prad wysokiego napiecia, przeply¬ wajacy przez przewody glówne 50, 51, do¬ prowadza sie do kabli 20a, 20b\ 20a2, 20b2 zapomoca przelaczników 52a', 52b', 52a2, 52b2, przestawianych przez elektromagne¬ sy 53. Te ostatnie sa wlaczone w cztery odgalezienia obwodu rozrzadczego o ni¬ skiem napieciu, zasilanego pradem z prze¬ twornicy 55. Ramie kontaktowe 35 i kon¬ takty 40 sa wlaczone w wymieniony obwód rozrzadczy w ten sposób, ze gdy ramie 35 styka sie % kontaktem 40a, to zaczyna dzialac elektromagnes 53 przelacznika 52a, wskutek czego ten ostatni zamyka ob¬ wód kabla 20a. Jezeli natomiast ramie kontaktowe styka sie z kontaktem 40b', to elektromagnes 53 przestawia przelacznik 526' i wlacza kabel 206'. Mogloby sie zda¬ rzyc, ze ramie kontaktowe 35, znajdujace sie pomiedzy dwoma kontaktami 40, nie zaswieciloby zadnej lampy. W celu unik¬ niecia takiego wypadku, wykonano ramie kontaktowe 35 w ten sposób, ze ono pokry¬ wa przestrzen pomiedzy kontaktami i sty¬ ka sie juz z nastepnym kontaktem zanim straci styk z poprzednim kontaktem, Wy¬ konanie takie powoduje, ze przejsciowo sa oswietlone dwa tory, o ile wiatr wieje w kierunku posrednim pomiedzy kierunkami dwóch torów.W tym wypadku jednak oby¬ dwa oswietlone tory nadaja sie równiez do¬ brze do ladowania i wypadek taki nie be¬ dzie czesty.Dla uproszczenia przedstawiono w oma¬ wianym przykladzie lotnisko, które posia¬ da dwa tory do ladowania, a tern samem cztery kierunki ladowania. Pozadane jest, aby lotnisko posiadalo wiecej torów polo¬ zonych w róznych kierunkach tak, aby la¬ dowanie odbywalo sie zawsze mozliwie dokladnie pod wiatr. Niniejszy wynalazek mozna oczywiscie dostosowac do dowolnej ilosci torów do ladowania. Lotnisko, przed¬ stawione na fig. 1, posiada jeszcze dwa do¬ datkowe tory Ci Dt oznaczone na rysunku linjami kreskowanemi i zaopatrzone w lampy sygnalizacyjne, podobnie do opisa¬ nych powyzej torów A i B. Urzadzenie do wlaczania pradu musi byc, oczywiscie, od¬ powiednio zmienione. Pierscien kontakto¬ wy 36 musi posiadac tyle kontaktów 40, ile jest obwodów swietlnych, a wzgledna dlu¬ gosc poszczególnych kontaktów zalezy od kierunków torów do ladowania. Jezeli sa tylko dwa tory do ladowania, to wszystkie cztery kontakty maja jednakowa dlugosc niezaleznie od katów jakie tworza ze soba tory do ladowania. Jezeli sa trzy tory lub wiecej, to dlugosc poszczególnych kontak¬ tów zalezy od wzajemnego polozenia po¬ szczególnych torów; Przez „wpuszczenie lamp w.ziemie" na¬ lezy rozumiec takie ich umieszczenie, te swiatlo znajduje sie w zasadzie w pla¬ szczyznie terenu otaczajacego lampe, a zadna czesc lampy (t- j. sama lampa, jej obsada lub oslona) nie wystaje ponad po¬ wierzchnie terenu, gdyz mogloby to stano¬ wic przeszkode dla ladujacego samolotu.Oczywiscie, opisane urzadzenie jest tylko przykladem wykonania przedmiotu wynalazku, wiec zmiany w wykonaniu sa mozliwe w zakresie zastrzezen. Tak np. mozna inaczej rozmiescic swiatlo* oznacza¬ jace tory do ladowania, albo tez mozna uzyc innych urzadzen sygnalizacyjnych za¬ miast szeregu lamp rozmieszczonych wzdluz osi toru do ladowania. W morskim porcie lotniczym' lepiej rozmiescic lampy wzdluz dwóch linij ograniczajacych kon¬ tur toru do ladowania. PL