Wynalazek niniejszy dotyczy pojazdu mechanicznego z elektrycznem przeniesie¬ niem sily z silnika spalinowego na kola na¬ pedowe. W szczególnosci wynalazek niniej¬ szy daje sie zastosowac do tego rodzaju wozów, w których rame podwozia tworzy srodkowa czesc rurowa, zaopatrzona w przymocowane do niej przegubowo wahli- we pólosie, dzwigajace kola napedowe, oraz do takich wozów, w których kadluby pradnicy oraz silnika elektrycznego stano¬ wia czesc lub przedluzenie rurowego dzwi¬ gara.Wielka zaleta elektrycznego przeno¬ szenia sily w wozach z silnikami spalino- wemi lub podobnemi polega, jak wiadomo, na moznosci stopniowego wlaczania pod¬ czas ruszania.Wynalazek niniejszy polega na zasto¬ sowaniu mechanicznego przeniesienia sily, dajacego sie wlaczac zamiast elektryczne¬ go przenoszenia pomiedzy silnik spalinowy lub podobny a kola napedowe. W mysl wy¬ nalazku jednoczesnie z wlaczeniem urza¬ dzenia do mechanicznego przenoszenia si¬ ly nastepuje samoczynne wylaczenie elek¬ trycznej przenosni.Zaleta nowego urzadzenia polega prze- dewszystkiem na tern, ze po uzyskaniu o- kreslonej szybkosci, szczególnie przy dluz¬ szych jazdach, zamiast elektrycznego prze¬ niesienia sily mozna wlaczyc bezposredniomechaniczna przenosnie, oraz ze unika sie wtedys^at^wo%Wffiyck spraw¬ nosci pradnicy elektrycznego silnika.Wlaczanie mechanicznego przeniesienia w miejsce elektrycznego moze wykonywac albo sam kierowca wozu, lub tez, po osia¬ gnieciu pewnej szybkosci, moze sie to od¬ bywac samoczynnie. Urzadzenie do samo¬ czynnego przelaczania jest tak wykonane, ze przelaczac moze równiez sam kierowca wozu, dzieki czemu w razie uszkodzenia elektrycznego przeniesienia wóz nie bedzie calkowicie niezdolny do jazdy, ale moze dalej jechac na tak zwanym biegu „bezpo¬ srednim1'.Przy wozach, w których elektryczny silnik, sluzacy do elektrycznego przenosze¬ nia sily, napedza podluzny wal, napedza¬ jacy zkolei sprzegniete z kolami poprzecz¬ ne waly, mozna wedlug niniejszego wyna¬ lazku wal podluzny sprzegnac równiez me¬ chanicznie z silnikiem spalinowym. Naogól jednoczesne rozlaczenie silnika spalinowe¬ go z podluznym walem nie jest konieczne.Silnik elektryczny moze sie równiez obra¬ cac przy mechanicznem przenoszeniu sily, gdyz przy wylaczaniu elektrycznego prze¬ niesienia w jego lozyskach wystepuja tyl¬ ko nieznaczne straty wskutek tarcia.Nastepnie w mysl wynalazku wal prad¬ nicy, sprzegniety z silnikiem spalinowym, mozna sprzegac równiez z walem, sluza¬ cym do mechanicznego przenoszenia sily na kola napedowe, przyczem podczas me¬ chanicznego przenoszenia sily pradnica biegnie luzem, a przy wlaczaniu elektrycz¬ nego przeniesienia nalezy pokonac równiez bardzo male straty wskutek tarcia w lozy¬ skach pradnicy.A wiec w wielu wypadkach, w szczegól¬ nosci w wozach ze srodkowym rurowym dzwigarem, utworzonym czesciowo z kadlu¬ ba pradnicy i kadluba silnika elektryczne¬ go, wystarcza pomiedzy podluzny wal, po¬ laczony z silnikiem elektrycznym i sluza¬ cy do napedu walów poprzecznych, oraz wal pradnicy wstawic rozlaczane sprze¬ glo wraz z odpowiednio dlugim walem po¬ srednim.Inne szczególy wynalazku podano w poszczególnych przykladach wykonania.Fig. 1 przedstawia widok boczny sze- sciokolowego wozu; fig, 2 — rzut poziomy fig. 1, czesciowo w przekroju, z schema¬ tycznie przedstawionemi czesciami nape¬ dowemi; fig. 3, 4 i 5 — w schematycznem wykonaniu rzut poziomy trzech innych przykladów wykonania wynalazku.Rama podwozia sklada sie z kilku cze¬ sci rurowych, mocno z soba polaczonych, a mianowicie z kadluba zmiennika 5, do któ¬ rego przytwierdzony jest zapomoca kol¬ nierza silnik spalinowy 6, z kadluba prad¬ nicy 7 posiadajacego dwie przykrywy 7', z dluzszej rury laczacej 8, przedniego ka¬ dluba dyferencjalu 9, z krótszej rury 10, tylnego kadluba dyferencjalu 11 oraz z ka¬ dluba silnika elektrycznego 12, który jest przymocowany swa przednia przykrywa 12* do tylnego kadluba dyferencjalu 11. Kola kierownicze 13, 13* osadzone sa na wspor¬ nikach 14a, 14a oraz pólosiach, przytwier¬ dzonych wahliwie do ramy podwozia.Pradnica 7 jest sprzegnieta z silnikiem spa¬ linowym 6 bezposrednio lub przy pomocy przekladni, umieszczonej w kadlubie 5.Na przednim kadlubie dyferencjalu 9 zamocowane sa wahliwie pólosie 16, 16', dzwigajace przednie kola napedowe 15, 15', w których mieszcza sie sprzegniete z kolami napedowemi poprzeczne waly 17, 17'. W podobny sposób na tylnym kadlu¬ bie dyferencjalu /i umocowane sa pólosie 19, 19', dzwigajace tylne kola napedowe 18, 18', w których umieszczone sa poprzecz¬ ne waly 20, 20', sprzegniete z napedowemi kolatni.Do przenoszenia ruchu silnika elek¬ trycznego na kola napedowe sluzy ulozo¬ ny w rurowym dzwigarze podluzny wal 21, tworzacy bezposrednie przedluzenie walu silnika elektrycznego. Ten podluzny wal — 2 —%i jest polaczony z czesciami napedzajac cemi przy pomocy dwóch czolowych dyfe- rencjalów 22 i 23.Dyferenejal 22 napedza dwa stozkowe kola 24, 24', zazebiajace sie z kolami stoz- kowiemi 25, 25', polaczonemi z poprzeczne- mi walami 17, 17'. Kolo stozkowe 24 jest polaczone na stale z pustym walem 25, który moze sie obracac swobodnie na wale 21. Z drugiej znów strony kolo stozkowe 24' osadzone jest obracalnie na pustym wale 26.Napedzanie walów 20, 20' poprzecz¬ nych "sprzegnietych z tylnemi kolami nape- dowemi, przy pomocy drugiego dyferencja- lu 23 odbywa sie w podobny sposób, jak w opisanym powyzej napedzie walów po¬ przecznych 17, 17', sprzegnietych z przed- niemi kolami napedowemi. Tylne kola na¬ pedowe posiadaja dwa kola stozkowe 27, 27', równoosiowe z walem napedowym 21 i napedzane dyfercnejalem 23, które zaze¬ biaja sie z kolami stozkowemi 28, 28', po¬ laczonemi z walami 20 lub 20' pólosi. Kolo stozkowe 27' jest osadzone na pustym wale 29', obracajacym sie na wale 21, przyczem na pustym wale 29' obraca sie swobodnie kolo stozkowe 27.Na przedzie wal 21 wystaje poza dyfe- rencjal 22, a jego wolny koniec daje sie sprzegnac odpowiedniem sprzeglem 30 z walem pradnicy 31 przedluzajacym sie ku tylowi. Do uruchomiania sprzegla 30 sluzy, zaleznie od warunków, przenosnik dzwi¬ gniowy 32, zaznaczony na rysunku tylko schematycznie.Przy ruszaniu wozu silnik spalinowy 6 napedza pradnice 7, a prad, wytwarzany przez pradnice, sluzy do zasilania silnika elektrycznego 12, który zkolei napedza ko¬ la napedowe 15, 15', 18, 18' przy pomocy opisanych mechanicznych czesci, przeno¬ szacych sile. Po osiagnieciu pewnej szyb¬ kosci celem unikniecia strat, powstalych przy elektrycznem przenoszeniu sily, wal podluzny 21, sluzacy do napedzania kól napedowych, ikiozna polaczyc mechanicz¬ nie przy pomocy sprzegla 30 z silnikiem spalinowym 6, przyczem jednoczesnie wy¬ lacza sie urzadzenie do elektrycznego prze¬ noszenia sily. Pradnica 7 i silnik 12 moga równiez biec luzem przy wlaczonej przeno¬ sni mechanicznej pomiedzy silnikiem spa¬ linowym a kolem napedowem, gdyz przy wylaczeniu elektrycznej przenosni wyste¬ puja w ich lozyskach tylko bardzo male straty, powstale Wskutek tarcia.Urzadzenie napedowe przedstawione na fig. 1 i 2 daje sie równiez zastosowac do wozów o dwóch tylko kolach napedowych.W tym celu nalezy silnik elektryczny 12 z pominieciem drugiej osi 19, 19' kadluba dy- ferencjalu U i czesci rurowej 10 przymo¬ cowac bezposrednio do tylnej czesci przed¬ niego kadluba dyferencjalu 9.Zamiast jednego silnika elektrycznego mozna równiez zastosowac kilka silników, a mianowicie po jednym dla kazdej pary kól napedowych 15, 15' i 18, 18', albo spo¬ sobem, opisanyjn w patencie Nr 9965, do napedu kól napedowych 15, 18 i 15', 18', znajdujacych sie po jednej stronie wozu, mozna zastosowac oddzielny wal podluz¬ ny, napedzany oddzielnym silnikiem elek¬ trycznym lub wreszcie dla kazdego kola napedowego oddzielny silnik elektryczny, polaczony z kolem stozkowem 24, 24', 27, 27'.Przy uzyciu oddzielnych silników elek¬ trycznych do napedzania poszczególnych par poprzecznych walów 17, 17' i 20, 20' mozna zastosowac do mechanicznego prze¬ noszenia sily z silników elektrycznych na pólosie takie samo urzadzenie, jak w przy¬ kladzie wykonania, przedstawionym na fig. 1, z ta tylko mala róznica, ze wal 2\1 po¬ miedzy obydwiema parami pólosi jest przerwany oraz, ze bezposrednio przed lub bezposrednio za przednim kadlubem dyfe¬ rencjalu 9 umieszczony Jest drugi silnik elektryczny. Przy wlaczaniu mechaniczne¬ go przenoszenia sily nalezy podluzny wal,sluzacy eto napedzania przednich kól nape¬ dzajacych, sprzegnac z podluznym walem, sluzaeym do napedzania tylnych kól nape¬ dzajacych.W przykladzie wykonania przedstawio¬ nym na fig. 3 podluzny wal 2la napedza poprzeczne waly 17, 20, lezace z jednej strony Wozu, a dmigi (podluzny wal 21a napedza przy pomocy odpowiednich kól stozkowych 24, 25, 27, 28 i 24', 25', 27', 28' poprzeczne waly 17', 20', lezace po drugiej stronie. Kazdy z obu podluznych walów 2\la i 2la otrzymuje zkolei naped z jedne¬ go z silników elektrycznych 12ai 12a'. Wa¬ ly 2Ib, 21b' silników elektrycznych oraz podluzne waly 21a, 21a moga byc w przed¬ stawiony sposób ustawione do siebie pro¬ stopadle i wzajemnie polaczone przez pary kól stozkowych 35, 35'.Celem mechanicznego przenoszenia ru¬ chu z silnika 'Spalinowego na kola napedo¬ we sa przednie konce walów 21a, 21d wza¬ jemnie polaczone przy pomocy dyferencja¬ lu 36, napedzanego walem 21, dajacym sie bezposrednio sprzegac z silnikiem spalino¬ wym.Oba silniki moga byc równiez urzadzo¬ ne w ten sposób, ze ich waly leza obok sie¬ bie równolegle i napedzaja przy pomocy pary czolowych kól waly 21a, 21d. Skoro waly 2la, 21d sa od siebie dostatecznie od¬ legle, wówczas lezace obok siebie silniki elektryczne moga byc bezposrednio sprze¬ gniete z walami 2\la, 21d.W opisanych powyzej sposobach wyko¬ nania silniki moga byc umieszczone zgod¬ nie z przykladami, przedstawionemi na fig. 1 i 2, na tylnym koncu wozu wzglednie ru¬ rowej ramy podwozia, i z tego powodu sa latwo dostepne i wymienne. Najlepiej jest przymocowac silniki na kadlubie 38, przy¬ twierdzonym do tylnego kadluba dyferen- cjaltL W przykladzie wykonania przedstawio¬ nym na fig. 4 istnieja, podobnie jak w przykladzie przedstawionym na fig. 5, od¬ dzielne waly podluzne 21a, Zla, z któ¬ rych kazdy przy pomocy kól stozkowych i walów pólosi napedza kola napedowe, lezace z jednej strony wozu. Silnik elek¬ tryczny 12a, umieszczony przed przednia para poprzecznych walów 17, 17', napedza wal 21a. Pusty wal 21b silnika 12a laczy sie z walem 21a przy pomocy pary kól czo¬ lowych 37. Naped walu 2la' uskutecznia sie w podobny sposób przy pomocy silnika elektrycznego 12a', umieszczonego na tyl¬ nym koncu wozu, którego wal 2Ib' zazebia. sie z walem 21d przy pomocy pary kól stozkowych 37. Wal 21b* tylnego silnika elektrycznego przechodzi poprzez pusty wal 276 przedniego silnika elektrycznego, przyczem oba waly 21b, 2Ib' polaczone sa przy pomocy dyferencjalu 36 z walem 21, sprzegnietym mechanicznie z silnikiem spa¬ linowym.Na fig. 5 przedstawiono urzadzenie sil¬ nika, sluzacego do napedu obu walów na¬ pedowych 17, 17* wozu. W podobny spo¬ sób, jak w poprzednich przykladach wyko¬ nania, wal 21b przedniego silnika 12o, za¬ zebiony z walem 17 przy pomocy pary stoz¬ kowych kól 24, 25, jest wewnatrz1 pusty i otacza wal 276' tylnego silnika 12a', za.ze~ biony z drugim walem napedowym 17' przy pomocy pary stozkowych kól 24', 25'. Po¬ dobnie, jak w poprzednim przykladzie wy¬ konania, oba waly 21b, 21b* polaczone sa przy pomocy dyferencjalu 36 z walem 21, który mozna mechanicznie sprzegac z silni¬ kiem spalinowym.Równiez i w przykladach wykonania, przedstawionych na fig. 3, 4 i 5, silniki elek¬ tryczne tworza czesc lub przedluzenie srodkowej podluznej rury, sluzacej za ra¬ me podwozia, lub tez, zgodnie z fig. 3, na¬ sadzone po bakach, stanowia czesc lub przedluzenie rury podluznej. Celem upro¬ szczenia rysunku w obu tych przykladach wykonania nie przedstawiono ani kadluba dyferencjalu, ani pozostalych czesci ruro¬ wej ramy podwozia. Silnik lub silniki e- - < -lektryczne mozna umiescic równiez i w in¬ nych miejscach dzwigarów rurowych, np. w 6-kolowym wozie pomiedzy obu parami osif o czem szczególowo traktuje patent Nr 14229 PL